Hương rừng ngọt ấm

Hương Rừng Ngọt Ấm

Lượt đọc: 13 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Trời trở mình ủ đột. Những đụn mây đen cứ vật vờ trên không trung đánh thức cơn mưa dầm dề trút nước. Con suối nhỏ uốn lượn bên triền đồi lồng lên ầm ào giận dữ, cuồn cuộn đục ngầu như muốn nuốt chửng buôn Ly hiền hòa, trầm lặng trong buổi chiều cuối thu se lạnh. Thỉnh thoảng, những ánh chớp xé bầu trời rạn vỡ hình rễ cây, gió thốc tháo xô đẩy rừng keo lá tràm nghiêng ngả, cơ hồ sắp có bão đang ập đến. Mưa to gió lớn kiểu này, căn nhà sàn luống tuổi của già làng Ma Tul khó thoát cảnh tốc mái tranh tre, dột ướt. Nghĩ vậy, trung úy Tùng vội vã khoác áo mưa rời khỏi doanh trại cơ quan quân sự huyện, phóng xe máy về phía buôn Ly.

Sáu năm Tùng gắn bó với buôn làng, rừng núi, phối hợp dân quân, công an đấu tranh truy chặn những phần tử phản động từ Tây Nguyên lén lút mò xuống miền núi Sông Hinh kích động chia rẽ đoàn kết dân tộc, rủ rê lôi kéo những người nhẹ dạ, cả tin đi theo cái gọi “Tin Lành Đề Ga”. Năm, bảy lần người chị gái a lô hối thúc cậu em trai xin trở lại Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Phú Yên, vì đã quá thời hạn tăng cường. Lần nào anh cũng cười và bảo: “Đã là lính thì ở đâu cũng phục vụ nhiệm vụ quốc phòng. Tranh nhau chen chân về phố thì ai lên rừng, ai ra biển đảo”.

Với suy nghĩ đó, chàng sĩ quan hăm bảy tuổi, sinh trưởng ở đô thị ven biển luôn nhìn nhận Sông Hinh là quê hương thứ hai sâu nặng nghĩa tình. Trong tâm trí trung úy Tùng, miền đất Sông Hinh không chỉ có những con dốc chông chênh, những cung đường bụi đỏ, những cánh rừng ngút ngàn màu xanh, những căn nhà sàn bập bùng bếp lửa đêm đông và những ché rượu cần thơm mùi ngô mới… Ở đó có cả hình ảnh những đứa trẻ tóc cháy màu nắng, lâu lâu chúng trố mắt ngẩn ngơ nhìn lên bầu trời có vệt mây dài để lại phía sau chiếc máy bay màu bạc; có những cô gái Ê đê nước da màu mật ong, dưới đôi chân mày rậm đen là ánh mắt to tròn lúng liếng, cánh mũi cao và làn môi bóng mượt, thấp thoáng nét cười.

Tùng là lính trinh sát nhưng luôn đam mê công tác dân vận. Anh là người chủ động đề xuất chỉ huy trưởng cơ quan quân sự phát động cán bộ chiến sĩ mỗi quý dành một ngày lương để xây dựng “Quỹ tiết kiệm cho đồng bào nghèo”, phát động “Ngày chủ nhật tình nguyện” giúp dân tu sửa nhà ở, thu dọn vệ sinh môi trường… Đến với buôn làng nào, trung úy Tùng cũng năng động, tích cực và thật sự hòa nhập đời sống thường nhật của đồng bào dân tộc thiểu số, nên nhiều già làng yêu mến, coi anh như con em ruột thịt của họ. Anh luôn tâm niệm gắn bó lâu dài với vùng đất này, vậy mà trong cánh lính trẻ có anh mới điều về Sông Hinh chưa kịp ấm chân đã quay quắt nhớ phố, nhớ cậy người thân tìm đường chuyển về đơn vị khác.

Hơn chục phút vượt qua chặng đường lộ gần chín cây số, trung úy Tùng vào tới buôn Ly. Dựng xe bên gốc cây Gạo, anh bước vội lên mấy bậc thang gỗ. Nhìn thấy già làng Ma Tul nằm co ro trên sàn nhà, nơi có chiếc chiêng đồng sẫm đục màu rêu treo bên cột gỗ, mắt nhắm nghiền, trung úy Tùng luống cuống đưa bàn tay lên vầng trán Ma Tul nhăn nheo, hầm hập nóng như than lửa, môi rạn vỡ lớp da khô khát. Mái tranh không bị tốc dột, nhưng già làng đang cơn sốt cao.

Anh vội vã bấm điện thoại liên lạc chỉ huy trưởng cơ quan quân sự huyện, xin xe ô tô đưa Ma Tul đến bệnh viện. Tám năm về trước, người con trai cả của ông được một cô gái người Ê đê ở phía Tây Nam chân đèo Phượng Hoàng “bắt chồng”. Người con út đang học tại Trường thiếu sinh quân Quân khu 5 ở phố núi Pleiku. Từ ngày vợ mất sau cơn bạo bệnh hiểm nghèo, Ma Tul thui thủi sống một mình bằng những hạt ngô, nắm lúa trồng trỉa trên nương rẫy, lúc no tròn, khi ốm lép. Trung úy Tùng cùng đồng đội đang nỗ lực vận động quyên góp hỗ trợ xây dựng lại căn nhà sàn cho Ma Tul. Biết chuyện, đám con gái trong buôn tụm năm, tụm bảy bên gốc cây Gạo, trêu đùa: “Bộ đội Tùng ơi ! Già làng Ma Tul không có con gái đâu, mà có thì người Ê đê chúng em “bắt chồng” chứ bộ đội Tùng “bắt vợ” sao được”.

Tranh của họa sĩ Hoàng A Sáng

Những lúc như thế trung úy Tùng chỉ nhoẻn miệng cười, nụ cười hiền lành, chân chất. Chẳng biết từ lúc nào anh như bị thôi miên, mê mẩn những cô gái Ê đê với chiếc gùi tre đung đưa trên lưng theo nhịp bước chân lên rẫy mỗi sáng tinh mơ. Ngoài chiếc rựa và những cân hạt giống, khi thì lúa, ngô, lúc thì mè, đậu, bên trong gùi còn có thêm nắm cơm muối vừng gói lá chuối, một quả bầu khô chứa nước. Xuống núi khi chiều về, trong gùi là mớ rau rừng xanh mướt, mớ cà đắng giòn rụm, trái bắp chuối tím đỏ hay những quả ổi sẻ thơm lừng và đôi khi chỉ một bó củi khô…

***

Già làng Ma Tul rời bệnh viện về nhà được vài hôm, sức khỏe mới tạm hồi phục ông đã vội lên rẫy, lầm lũi trỉa ngô, trồng sắn từ sáng sớm đến tối mịt. Mấy lần trung úy Tùng vào buôn không gặp, buổi trưa cuối tháng anh đi bộ theo con đường mòn ven triền đồi, lên nương rẫy bàn chuyện xây dựng lại căn nhà sàn cho Ma Tul. Khi đến vực Trâm Bầu, trung úy Tùng chợt nghe đâu đó có tiếng phụ nữ sụt sùi. Anh bước chậm xuống phía bờ suối tìm kiếm và bắt gặp cô gái Ê đê trông dáng dấp còn trẻ, đang ngồi bó gối bên tảng đá, tóc xỏa rũ rượi. Trung úy Tùng bước đến, đưa tay lay nhẹ bờ vai cô gái, cất tiếng hỏi:

– Xin lỗi. Em có chuyện gì trở ngại ?

Không màng tới sự xuất hiện của người khác. Cô gái vẫn dúi mặt xuống đầu gối, khóc thút thít. Tùng ngồi bên cạnh dò hỏi, động viên, nhưng cô ta khoát tay từ chối. Lúc đó Tùng mới nhận ra Hờ Nhiên bởi vết son da bẩm sinh và đôi vòng bạc ở cổ tay trái. Anh lựa lời thuyết phục, nhưng Hờ Nhiên cố tình lảng tránh. Biết có chuyện chẳng lành sắp xảy ra, trung úy Tùng gác lại dự tính lên rẫy, ngồi thừ người bên tảng đá, suy đoán Hờ Nhiên đã vấp váp chuyện gì buồn phiền, rối rắm.

Trung úy Tùng biết Hờ Nhiên sau những lần anh phối hợp Đoàn thanh niên xã Ea Trol triển khai thực hiện chương trình hành động “Ngày chủ nhật tình nguyện” và những buổi tập dượt, biểu diễn văn nghệ. Hờ Nhiên là cô gái hiền lành, hiếu học, có chút vốn liếng văn hóa và kiến thức xã hội. Cô được coi là môt trong những thanh niên tiến bộ, có bản lĩnh sống. Trong đám con gái mười tám, đôi mươi ở buôn Ly, Hờ Nhiên là cô gái đẹp nhất. Nhiều người bảo thế. Tùng cũng nghĩ vậy. Cô ấy đẹp thật, vẻ đẹp hồn nhiên như bông hoa rừng chớm nở bên dòng suối giữa mùa xuân. Vậy mà… vẻ đẹp ấy bây giờ đang tiềm ẩn một uẩn khúc hay nỗi buồn nào đó, chỉ có Hờ Nhiên mới biết.

Thời gian trôi đi chậm chạp. Trung úy Tùng kiên nhẫn chờ đợi trong tâm trạng phập phồng, lo ngại. Thảng hoặc anh ngước nhìn về phía rừng xa, thở dài thườn thượt. Khi bóng chiều đổ xuống, có tiếng cười đùa khúc khích của đám con gái trong buôn đang lục tục rủ nhau ra suối tắm giặt. Nhân cơ hội đó, Tùng đẩy tảng đá tầm chục cân xuống phía vực để đánh động, cuốn hút đám con gái tò mò đi về phía mình. Anh chàng sĩ quan trinh sát ra hiệu cho Hờ Tâm – người bạn thân của Hờ Nhiên tìm cách thuyết phục, đưa cô về nhà trước khi trời sụp tối.

Suốt đêm hôm đó trung úy Tùng trăn trở mãi, quá nửa khuya vẫn chưa ngủ được. Đêm sâu hun hút. Phố huyện miền sơn cước trầm lắng, hiếm hoi lắm mới có tiếng thằn lằn ẩn mình dưới mái hiên nhà, chép lưỡi từng tiếng một nghe tiếc nuối, xót xa. Hờ Nhiên đã vấp phải trắc trở gì trong cuộc sống ? Câu hỏi ấy cứ lởn vởn trong tâm trí Tùng, như trêu ngươi, thách thức, nhưng anh chưa lý giải được. Tầm ba giờ sáng trời đổ mưa. Nằm nghe mưa rơi rả rích, Tùng ngẫm nghĩ, Hờ Nhiên là con út của vợ chồng ông bà Ma Tơn – Mí Trang. Anh cả lên tận miệt sông Sê rê pok sinh sống với người vợ dân tộc Ja Rai, hai chị gái sau ngày “bắt chồng” họ lần lượt đến buôn Chao trồng cao su, lập nghiệp. Nhà chỉ còn Hờ Nhiên. Bốn năm trước, bà Mí Trang trượt chân té ngã khi gùi lúa qua suối. Thoát chết, nhưng di chứng chấn thương sọ não khiến người đàn bà non sáu mươi phải nằm một chỗ. Ông Ma Tơn hơn vợ cả chục tuổi, gầy yếu, trông dáng dấp hom hem, gầy guộc. Hờ Nhiên bỏ dở việc học đầu năm lớp mười hai, ở nhà lo chuyện nương rẫy. Vất vả, nhưng chưa bao giờ Hờ Nhiên tỏ ra bực bội, cáu gắt hay than phiền điều gì với mọi người. Không có kiến thức về thanh nhạc, nhưng trời phú cho Hờ Nhiên giọng hát lúc mượt mà lắng đọng, khi bay bổng vút cao. Cô như con chim Chơ rao lảnh lót, vui nhộn giữa không gian núi rừng xanh mát, bỗng dưng tiếng hót chiều nay lại nỉ non, đau xót.

À…ờ…Bất chợt Tùng nhớ lại, nghe đâu hơn ba tháng trước, hình như người chị thứ hai của Hờ Nhiên đột tử do bệnh lý tim mạch. Phải rồi, rất có thể Hờ Nhiên đang vướng vấp luật tục “nối dây” vốn là một trong những luật tục lạc hậu còn lén lút tồn tại trong đời sống thường nhật ở vài buôn làng đồng bào dân tộc Ê đê…

Trong tâm trí của Tùng loáng thoáng nhớ, luật tục “nối dây” của người Ê Đê định rằng, khi vợ qua đời, người chồng muốn tái hôn buộc phải lấy một người con gái trong gia đình nhà vợ. Người đó có thể là cô em vợ còn trẻ tuổi, thâm chí có khi phải lấy chị vợ chênh hơn mình nhiều tuổi, miễn sao người đó chưa có chồng. Nếu như không còn người để “nối dây” thì người chồng phải về nhà cha mẹ đẻ của mình với hai bàn tay trắng. Ngược lại, khi chồng qua đời, gia đình chồng không muốn mất trắng tài sản trong thời kỳ hôn nhân của con trai mình, thì phải đưa anh trai, hoặc em trai của người chết đến “nối dây” vợ chồng với người em dâu hoặc chị dâu. Nghĩ tới đó, trung úy Tùng thảng thốt, lo ngại. Và anh bỗng thấy trái tim mình thổn thức trước vẻ đẹp thôn dã của Hờ Nhiên.

Gần sáng, trung úy Tùng thiếp đi trong giấc mơ ngọt lành như trái chín đầu mùa. Một cô gái Ê đê có ánh mắt long lanh, miệng nở nụ cười tươi thắm, đi giữa rừng hoa ngập tràn hương thơm hạnh phúc. Bên cô gái ấy là một sĩ quan trinh sát, dáng dấp cao khoẻ, khuôn mặt chữ điền với vầng trán rộng, bản tính kiên nghị, sống nghĩa nhân, luôn cẩn trọng trong suy nghĩ và hành động… Giấc mơ vụt tắt bởi tiếng kẻng báo thức của đơn vị, trung úy Tùng bật dậy bước ra sân, vươn vai với bài tập thể dục buổi sáng. Sau giờ giao ban, anh tranh thủ ý kiến của chỉ huy trưởng cơ quan quân sự huyện trước khi vào buôn Ly.

Nghe trung úy Tùng giải bày những nỗi băn khoăn, lo ngại ngổn ngang, vẻ mặt già làng Ma Tul từ trạng thái đăm chiêu, tư lự, bỗng chốc trở nên lạnh lùng, gay gắt. Ông khoát tay, nói chắc:

– Bộ đội Tùng ơi! Tao thương mầy lắm, nhưng cái gì đã là tập tục nhiều đời của buôn làng, đã thấm đẫm trong máu thịt của đồng bào, thì mầy đừng nên dính dấp, rước vạ vào thân.

Cảm giác hụt hẫng khiến cho Tùng thoáng chút lo ngại. Chờ cho già làng Ma Tul buông ống trúc cắm trong ché rượu sau khi hút một hơi dài, Tùng kiên nhẫn lựa lời giải thích, thuyết phục ông đổi mới tư duy về đời sống văn hóa và pháp luật. Thế nhưng trong tiềm thức của già làng Ma Tul và nhiều người dân ở các buôn làng đồng bào dân tộc Ê đê, “nối dây” không chỉ là luật tục, mà còn là đời sống tâm linh sâu sắc, không dễ gì chuyển đổi trong ngày một, ngày hai. Cứ thế, nhiều đêm liền trung úy Tùng bám buôn, thuyết phục già làng Ma Tul, tranh thủ uy tín của ông, vận động đồng bào từ bỏ tập tục “nối dây”, để cho Hờ Nhiên tự lựa chọn con đường hôn nhân tiến bộ.

Thất vọng trước động thái lắc đầu buồn tẻ của già làng, trung úy Tùng vẫn kiên trì, hướng dẫn Hờ Nhiên ra thị trấn Hai Riêng làm tạp vụ tại cơ quan quân sự huyện sau khi tranh thủ ý kiến của chỉ huy trưởng. Ban ngày Hờ Nhiên đi làm. Ban đêm về đến lớp học bổ túc văn hóa lớp mười hai. Hờ Nhiên rời buôn Ly mới hai hôm bỗng dưng trời nổi cơn going tố, sấm chớp ầm ì. Nhiều người nói với già làng Ma Tul rằng, con Hờ Nhiên đã chống lại luật tục của đồng bào Ê đê, giờ còn dám bỏ làng ra phố huyện là mắc tội với ông bà tổ tiên, nên Giàng mới giận dữ thế đấy. Đồng bào trong buôn kéo nhau đến nhà Ma Tơn đòi phạt vạ một con bò, một con lợn, ba ché rượu cần để cúng bái thần linh, tạ tội với Giàng. Nghe người làng đòi phạt, gương mặt Ma Tơn co dúm, héo quắt như tàu chuối khô. Cái ăn thiếu trước, hụt sau, lấy đâu ra bò, lợn để nộp phạt. Giữa lúc tâm trí Ma Tơn rối bời, trung úy Tùng xuất hiện. Anh rút tiết kiệm, mượn thêm bạn bè mới đủ tiền nộp thay bò, lợn cho Ma Tơn. Chẳng phải vì Tùng chấp nhận sự tồn tại một kiểu phạt vạ lệ làng, anh đang nỗ lực giải thoát Hờ Nhiên ra khỏi luật tục “nối dây” lạc hậu, với kỳ vọng góp chút công sức cùng những người có chức trách tạo ra một luồng gió mới trong đời sống văn hóa, mang hơi thở cuộc sống thời đại mới đến các buôn làng đồng bào dân tộc Ê đê. Sâu thẳm hơn trong cõi lòng mình, trung úy Tùng đã thầm yêu Hờ Nhiên…

***

Mới đó đã hơn năm mùa hoa Gạo. Thêm tuổi, nhưng trông Hờ Nhiên trẻ đẹp, duyên dáng hơn trước. Mái tóc đen mượt buông thả chấm lưng, thơm hương hoa bưởi, ánh mắt cứ lấp lánh niềm vui, phong cách giao tiếp lịch thiệp, tinh tế. Sau những năm nỗ lực học tập đỗ đạt cử nhân công tác xã hội, Hờ Nhiên được tiếp nhận, phân nhiệm tại một cơ quan hành chính ở phố huyện. Tùng cũng tỏ ra là người đàn ông trải nghiệm chững chạc hơn, trên cầu vai quân hàm của anh bây giờ đã có thêm một sao bạc.

Buổi tối cuối xuân. Khi vầng trăng mười sáu nhô lên cao, tỏa xuống không gian màu sáng bàng bạc. Thượng úy Tùng thong thả bước bộ từ doanh trại cơ quan quân sự huyện sang khu tập thể cơ quan hành chính như những đêm trước. Hờ Nhiên đón người yêu trước thềm bằng nụ cười tình tứ. Năm trước, có lần người chị gái trong họ tộc rỉ tai Hờ Nhiên, cảnh báo: “Bộ đội Tùng là người Kinh. Nó là con trai độc nhất trong một gia đình giàu có ở thành phố. Tao chắc nó chỉ đùa tình với mầy thôi. Nay mai nó bỏ rừng về xuôi, mầy tính sao…”. Mặc. Hờ Nhiên luôn cảm nhận trong ánh mắt, lời nói và những cử chỉ thân thiện của thượng úy Tùng một tình yêu chân thật. Đến với Tùng, cô cảm nhận tự tin tìm thấy niềm vui và hạnh phúc trong cuộc sống.

Hờ Nhiên bê bát nước chè xanh còn ấm, dúi vào tay người yêu. Tùng đón lấy uống một ngụm, rồi lôi ra một tấm giấy gấp gọn trong túi áo. Hờ Nhiên đọc nhẩm trong tâm trạng mừng vui lẫn lo ngại. Theo giấy báo trúng tuyển khóa đào tạo cao học tại Học viện Kỹ thuật quân sự, cuối tháng sau thượng úy Tùng lên đường ra Hà Nội học tập xuyên suốt hai năm. Đặt tấm giấy xuống mặt bàn gỗ, Hờ Nhiên lặng lẽ nhìn ra khoảng sân ngập tràn màu trăng bàng bạc bằng đôi mắt trầm tư.

Chừng như đọc được suy nghĩ của người yêu, thượng úy Tùng nắm tay Hờ Nhiên tâm sự:

– Anh hiểu nỗi lo của em rồi.

– Sao anh lại nói thế. Anh đi học để làm giàu kiến thức, cho cái chữ nhiều thêm, đầy thêm như dòng nước sông Hinh. Cái bụng em mừng chứ đâu có lo…

– Em đừng dối lòng mình. Thực ra anh đã tính cả rồi.

– Anh lại toan tính gì nữa. Em không muốn anh chỉ vì em mà bận tâm, bỏ học đâu nhé.

– Ơ kìa. Sao lại bỏ học. Anh chỉ tính đến chuyện tổ chức ngày cưới của tụi mình trước khi ra Hà Nội.

– Thiệt hả anh? – Giọng Hờ Nhiên trào nên sôi nổi.

– Chuyện hôn nhân của cả đời người, sao lại đùa được hả em.

Nghe Tùng nói với thái độ hết sức nghiêm túc, Hờ Nhiên vội tránh mặt nơi khác để che giấu một nụ cười bẽn lẽn thẹn thùng. Trong lòng cô rạo rực niềm vui khó tả. Chưa bao giờ Hờ Nhiên cảm thấy ấm áp và hạnh phúc như lúc này.

Và rồi, mọi trở ngại từ lực cản của gia đình hai bên đã được giải tỏa. Lễ cưới tổ chức trước ngày Tùng lên đường ra Hà Nội. Tiệc mừng đơn sơ trong những vuông rạp do cánh lính trinh sát dựng lên bên đồi trăng mênh mang, huyền diệu. Trông họ thật tình tứ, đẹp đôi. Sau những lời chúc mừng nồng nhiệt, mấy ché sành mở ra tỏa hương thơm rượu cần ngây ngất, hòa quyện với hương rừng ngọt ấm.

Già làng Ma Tul siết chặt tay Tùng, rồi bảo: “Cái bụng tao vui lắm. Lũ làng cũng vui. Từ nay mày là đứa con của đồng bào Ê Đê thật rồi”.

Thượng úy Tùng nhìn ông bằng ánh mắt đầy thiện cảm, lòng thầm tin luật tục “nối dây” một thời tôn tại trong đời sống đồng bào dân tộc Ê đê ở những buôn làng miền núi sẽ mãi mãi trôi vào dĩ vãng xa xăm.

Đã quá nửa đêm nhưng mọi người vẫn đắm đuối với chuyện tình của Hờ Nhiên. Mấy ống trúc cắm trong miệng ché rượu cần cứ vít cong, bấu víu những bờ môi điệu đàng. Cuộc vui cứ mở rộng, trải dài cho đến khi phía rừng xa có tiếng gà gáy sáng.

Nguồn: https://vanvn.vn/huong-rung-ngot-am-truyen-ngan-phan-the-huu-toan/
Nguồn: vanvn.vn
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Phan Thế Hữu Toàn

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.