2
Ý TƯỞNG TỐT CẦNĐỘI NHÓM TUYỆT
VỜI
Thuyết trình để tìm kiếm tài năng, không phải để gây vốn
Đ Ó LÀ VÀO 9 GIỜ TỐI ngày thứ Sáu, và bạn đang ở trong một căn phòng toàn người lạ mặt. Những chiếc hộp pizza đã rỗng từ lâu và được chất đống vào một góc, nhưng một vài người vẫn đang uống bia. Không gian trong căn gác mái tại Manhattan này thật ồn ĩ. Mọi người bắt đầu cảm thấy nóng, đổ
mồ hôi. Nhưng không ai nhận thấy, và có ý định mở cửa. Thay vào đó, các bạn cố gắng trao đổi về ý tưởng kinh doanh và mã hóa
máy tính, quảng cáo và cơ sở khách hàng, vốn mạo hiểm và sự
thành công của tinh thần doanh nhân. Bạn tìm kiếm, đôi khi là vô ích, những người mà vài phút trước đã cố gắng giới thiệu ý tưởng của họ đến bạn. Và bạn tìm những người quan tâm đến ý tưởng của mình. Bạn cầm trong tay những chiếc hộp pizza với tên công ty tương lai của mình được viết lên đó, hay vẽ nghệch ngoạc cái tên lên mặt sau của những chiếc đĩa giấy và ném chúng vào đám đông – làm bất cứ việc gì để gây được sự chú ý với đám đông hỗn loạn này.
Chỉ vài phút trước, căn phòng này vẫn còn giữ được trật tự. Bạn kiên nhẫn xếp hàng men theo bức tường với 30 người khác, chờ
đợi để đưa ra ý tưởng về một doanh nghiệp mới trong 60 giây.
Ngay cả sau 75 bài giới thiệu, vẫn có sự im lặng khi mỗi người bắt đầu trình bày. Khi nhìn xuống hàng người kéo dài ra phía hành lang, bạn thấy một số người lo lắng, chỉnh lại áo sơ mi và vuốt tóc. Một số đang ghi chép. Những người khác đang cố gắng ghi nhớ các câu giống như họ chuẩn bị thử vai cho một vở kịch Broadway.
Và bạn cũng tự hỏi bản thân: Bạn nên tỏ ra hài hước hay nghiêm túc? Bạn nên nhìn vào ai? Bạn có nên nói với họ về những gì bạn làm trong phần đời còn lại không? Có ai quan tâm không? Bạn có nên đề cập đến số lượng tương tự sự kiện mà bạn đã đến không?
Giọng của bạn có quá trầm không? Bạn sẽ nói quá lớn hay quá nhỏ? Bạn bắt đầu nghĩ 60 giây không phải là quá dài.
SỰ KỲ DIỆU CỦA 60 GIÂY
Khi bắt đầu thiết kế các sự kiện tại Startup Weekend, chúng tôi không tùy tiện chọn 60 giây để gây khó khăn cho mọi người hoặc
vì chúng tôi muốn nhìn thấy sự hoảng hốt trên gương mặt của họ
khi nhận thấy thời gian sắp hết. Chúng tôi muốn nói đến thực tế
rằng không ai có thể về nhà vào tối thứ Sáu nếu chúng tôi để tất cả mọi người trình bày ý tưởng trong thời gian lâu hơn thế.
Tuy nhiên, có một lý do quan trọng hơn: 60 giây là khoảng thời gian bạn có trong thang máy để giải thích khái niệm về công ty của mình với một người lạ mặt (thậm chí ít hơn, nếu bạn đi đến tầng thấp hơn). Sau 60 giây đó, bạn sẽ không thu hút được sự chú ý của người đó. Thậm chí nếu bạn có một cuộc họp theo kế hoạch với một người nào đó trong thời gian lâu hơn, lời khuyên của giáo viên lớp 7 dành cho bạn là chính xác: Câu chủ đề và đoạn giới thiệu cần phải thật tuyệt vời. Mọi người sẽ ngừng chú ý nếu em không thể khiến họ quan tâm từ những câu đầu tiên.
Vì vậy, tốt nhất là nên khiến 60 giây đó trở nên thật ý nghĩa. Dưới đây là lời khuyên mà chúng tôi đưa ra cho những người tham gia sự kiện trong phần “Friday Pitch re”, gồm các câu hỏi cần trả lời để sử dụng thời gian của họ một cách khôn ngoan:
• 5-10 giây: Bạn là ai?
• 10-20 giây: Sản phẩmdịch vụ của bạn giải quyết được vấn đề gì?
• 10-20 giây: Giải pháp của bạn là gì?
• 5-10 giây: Bạn cần ai vào nhóm của mình?

Theo trải nghiệm của chúng tôi, những người tham gia có xu hướng tập trung quá nhiều vào câu hỏi đầu tiên: Bạn là ai? Khi
bạn trình bày ý tưởng về một công ty khởi nghiệp, khán giả muốn biết điều gì đó về bạn – liệu bạn đã có kinh nghiệm trong lĩnh vực này chưa. Ví dụ, một chàng trai muốn khởi sự một công ty gửi dịch vụ tặng mỗi trẻ em một món đồ chơi bất ngờ qua hòm thư
mỗi tháng nói rằng anh đã từng làm việc trong ngành công nghiệp đồ chơi, và tất nhiên điều đó đã tạo cho anh ta sự tín nhiệm. Nhưng những người tham gia các sự kiện của chúng tôi không quan tâm nhiều đến nơi bạn đã theo học. Bạn có thể để
những người tham dự khác biết bạn từ đâu đến hoặc những thông tin cá nhân khác nhưng chỉ khi chúng có liên quan hoặc nếu bạn nghĩ rằng chúng có thể hâm nóng bầu không khí của khán giả.
Bạn muốn trình bày điểm chính của mình càng nhanh càng tốt.
Phần quan trọng nhất của bài thuyết trình là giải thích vấn đề và chạm được vào “nỗi đau (pain-point)” của khán giả. Chúng tôi nhớ có một chàng trai đã đứng dậy và giải thích rằng gần đây anh ấy đã mua một món quà sinh nhật cho bạn gái mình. Nó khá đắt và khi tặng cho cô ấy, anh ấy nói: “Cô ấy nhìn tôi như thể tôi vừa đá một con chó con.” Có thể nói, cô ấy không vui với món đồ anh đã chọn. Ý tưởng của anh là tạo ra một trang web giúp nam giới chọn quà cho phụ nữ, và sau khi khán giả nghe câu chuyện đó, ý tưởng của anh ta đã được đón nhận. Có anh chàng nào trong phòng lại chưa từng trải qua chuyện đó? Tất cả họ đều muốn thử
dùng “Manshopper”.
Một doanh nhân khác băn khoăn về sự phiền toái của các cuộc gọi hội nghị: Ai chưa từng quên một cuộc gọi hội nghị hoặc phải chờ
đợi những người khác tham gia? Cho dù bạn có chịu trách nhiệm hay vô trách nhiệm, quá trình này đều gây khó chịu. Người đưa ra giải pháp cho vấn đề này bắt chước giọng nói đơn âm tự động lặp
đi lặp lại yêu cầu mã sáu chữ số và thông báo số người tham gia cuộc gọi hội nghị. Khi anh đưa ra đề nghị rằng anh biết cách làm điện thoại của bạn đổ chuông khi đến giờ bắt đầu cuộc gọi, anh ta đã khiến mọi người trong phòng rất quan tâm.
Khi tìm cách giải thích vấn đề, cho dù đó là với khán giả, nhà đầu tư hay vợchồng của bạn, bạn nên đặt mình vào vấn đề. Có thứ gì đó đang thiếu ngoài kia. Những người muốn được kết nối mà không được kết nối. Những người không hài lòng với dịch vụ
được cung cấp, hoặc họ không biết cách để tìm thấy thứ gì đó tốt hơn.
Đó có thể là vấn đề rất nghiêm trọng, chẳng hạn như nhiều người sẵn sàng cung cấp chỗ ở cho nạn nhân thiên tai, nhưng các nạn nhân và nhà cung cấp chỗ ở lại không thể tìm thấy nhau. Đó là những gì nhà sáng lập Sparkrelief đã giải thích khi ông tham dự
sự kiện Startup Weekend ở Denver, Colorado vào tháng 10 năm 2010. Ông từng phải chuyển chỗ ở do cháy rừng ở California và hy vọng sẽ giúp đỡ được những người khác có hoàn cảnh tương tự. Ngày nay, Sparkrelief “trao quyền cho các cộng đồng và tổ
chức nhanh chóng chia sẻ thông tin chính xác và cung cấp công tác cứu trợ trong suốt thảm họa.” Nhóm này đã được tạp chí Time đưa tin, nhận được đóng góp từ khắp nơi trên thế giới và từng giúp đỡ các nạn nhân của trận động đất và sóng thần năm 2011
tại Nhật Bản.
Tuy nhiên, đừng lo lắng. Bạn cũng có thể trình bày một vấn đề
nhỏ hơn. Giống như thế này: Bạn thích xem tivi với bạn bè? Làm thế nào bạn có thể làm điều đó khi họ không ở cùng phòng khách với bạn? Tất nhiên là thông qua một ứng dụng Internet-TV cung cấp tính năng trò chuyện video trong khi bạn đang xem.
GIỚI THIỆU GIẢI PHÁP CHỈ BẰNG MỘT CÂU
Vậy còn giải pháp thì sao? Bạn có thể tóm tắt nó trong một câu.
Trong một phút, bạn phải bỏ qua tất cả các tính năng tuyệt vời mà bạn muốn thêm và tập trung vào sản phẩm cốt lõi. Nó giải quyết vấn đề mà bạn đã trình bày như thế nào? Nếu bạn đã giải thích rõ vấn đề, việc giải thích giải pháp ắt sẽ suôn sẻ.
Đã đến lúc giới thiệu thương hiệu cho sản phẩm của bạn. Hãy đặt tên cho công ty của bạn. Nếu đó không phải là thứ bạn sẽ theo đuổi tới cùng thì điều quan trọng là để mọi người nhớ tên. Khi người tham dự hoàn thành bài thuyết trình 60 giây mà không đề
cập đến một cái tên, chúng tôi thường yêu cầu họ đưa ra tên ngay lúc đó. Bởi khán giả phải nghe quá nhiều bài thuyết trình, nên bạn cần phải cung cấp cho họ một cái gì đó để họ nhớ tới bạn.
Các nhà đầu tư thiên thần và đầu tư mạo hiểm có thể không phải gặp 50 hoặc 75 người thuyết trình ý tưởng cho họ trong ngày, nhưng chắc chắn con số này không nhỏ trong một tuần – đặc biệt khi tính tất cả những người tìm hiểu xem họ làm và muốn nói gì để tán dóc với họ bên bàn nhậu hoặc tại một bữa tiệc sinh nhật.
Nhưng khán giả của bạn, ở cả Startup Weekend và những nơi khác, không chỉ bao gồm các nhà đầu tư, mà còn có các khách hàng! Hãy suy nghĩ về số lượng sản phẩm và dịch vụ tiếp cận dồn dập tới chúng tôi qua quảng cáo mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi phút thông qua e-mail, tin nhắn, tweet, cuộc gọi điện thoại, quảng cáo truyền hình, biển quảng cáo và cả các biển hiệu trên xe buýt. Bạn cần một cái tên để làm nổi bật sản phẩm của mình.
Tất cả những lời khuyên về nội dung bài thuyết trình của bạn khá dễ hiểu. Nó cần thiết, nhưng chưa đủ – bạn cần phải thể hiện
nhiệt huyết của mình. Ngay cả khi là người cuối cùng thuyết trình, bạn vẫn phải cho thấy năng lượng và niềm đam mê như thể
bạn là người đầu tiên. Bằng cách tham dự Startup Weekend, bạn đang cố gắng khiến mọi người dành hai ngày tiếp theo trong đời để làm việc với bạn. Bạn đang yêu cầu có được nhiều cam kết hơn trong thế giới thực.
Khẩu hiệu của các công ty Startup Weekend
123DressMe: Vừa “cool” vừa ngầu!
Foodspotting: Địa điểm lý tưởng để mua các loại thực phẩm ngon nhất.
Giant Thinkwell: Tốc độ, vui nhộn, và gây nghiện.
Keepstream: Chuyên nghiệp hóa các tweet.
LaunchRock: Tạo trang “Ra mắt sớm” lan truyền chỉ trong vài phút.
Memolane: Xem, tìm kiếm và chia sẻ cuộc sống.
Roqbot: Hãy trở thành DJ.
SuperMarmite: Liên hoan cả phố!
Task Ave.: Bạn cần làm, bạn cần phải làm chúng “ở đâu”, giờ chỉ là chuyện nhỏ.
Vì lý do này, bạn phải cam kết với ý tưởng của mình, cũng như
truyền cảm hứng để người khác cam kết với nó.
Nhiều người tham dự Startup Weekend nói rằng phải mất vài lần mới rút được kinh nghiệm; nghĩa là họ phải tham dự một vài sự
kiện trước khi thực sự làm chủ được bài thuyết trình. Nhưng ngay cả khi bạn thực sự không hào hứng với ý tưởng của mình đến vậy, thì việc thử thực hiện nó cũng không có hại gì. Một số người mà chúng tôi nói chuyện có một danh sách rất dài các ý tưởng cho những dự án khởi nghiệp và chỉ cần chọn ngẫu nhiên một trong số đó khi họ đến vào tối thứ Sáu. Nhưng khi hoàn thành bài thuyết trình của mình, bạn muốn lắng nghe những người khác có niềm đam mê thực sự chia sẻ. Những người đó có thành phần quan trọng đầu tiên – năng lượng – cần thiết để tạo ra một đội ngũ khởi nghiệp thành công. Dù đừng ngần ngại đứng lên và đưa ra ý tưởng của mình, nhưng cũng đừng quá tự trọng khi gác ý tưởng của mình sang một bên nếu bạn nghe thấy một ý tưởng có vẻ hứa hẹn hơn.
XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ
Với hiểu biết chắc chắn về kết nối mạng lưới dựa trên hành động và nghệ thuật thuyết trình, bạn có thể chuyển sang giai đoạn tiếp theo để khởi sự một doanh nghiệp: xây dựng đội ngũ. Chúng tôi yêu cầu tất cả mọi người cho chúng tôi biết chính xác họ cần ai để
xây dựng sản phẩm của họ ở cuối bài thuyết trình. Một phần, điều đó đồng nghĩa với việc đánh giá các kỹ năng của bạn và tìm ra bạn đang thiếu những gì. Bạn là nhà phát triển thực sự cần một số ý kiến chuyên môn thiết kế hay là nhà thiết kế thiếu kiến thức
về phát triển kinh doanh? Bây giờ là lúc để thừa nhận ý tưởng của bạn cần sự trợ giúp và ý kiến chuyên môn nào.
Nhưng có lẽ bạn cũng muốn xem những lĩnh vực khác như thế
nào – nói cách khác, thử một lĩnh vực khác. Có thể bạn rất giỏi viết mã nhưng bạn thực sự muốn biết liệu mình đã sẵn sàng phát triển doanh nghiệp chưa. Bạn muốn các nhà phát triển khác tham gia vào nhóm của mình để bạn không phải là người duy nhất thực hiện nhiệm vụ cụ thể đó; điều này giúp bạn có thể làm việc ở các khía cạnh khác của dự án. Đó là một cách hay để xây dựng các kỹ năng mới mà bạn không thể trau dồi trong công việc hằng ngày vì rủi ro quá cao. Bạn có thể nhận ra mình giỏi hoặc kém một mảng nào đó. Điều quan trọng cần nhớ là bạn không mất gì cả. Tương tự như cách chúng tôi thử nghiệm sản phẩm của mình nhiều lần. Đó là những gì các doanh nhân làm.
Sean Kean, một cựu tiếp viên hàng không đã làm công việc mã hóa máy tính trong 20 năm, đã đến sự kiện Startup Weekend đầu tiên để mở rộng tầm hiểu biết. Ông đã thử làm nhiều thứ và nói rằng Startup Weekend giúp ông tìm ra câu trả lời cho các câu hỏi:
“Tôi có giá trị nhất ở đâu? Tôi làm hiệu quả nhất việc gì?” Gần đây, ông dành hầu hết thời gian để nói chuyện với các nhà đầu tư và khách hàng, và rất ít thời gian để viết mã. Ông nói rằng các đối tác của mình đã được giải phóng bởi họ thích làm việc vào giai đoạn kết thúc của dự án.
Lưu ý rằng bạn không thể tập hợp tất cả những người bạn muốn vào nhóm của mình. Chúng tôi cố gắng tập hợp số lượng các nhà thiết kế, người viết mã và doanh nhân tương đối bằng nhau nhưng không ép buộc mọi người tham gia các đội cụ thể. Do đó,
một số đội thừa người này nhưng thiếu người kia. Nhưng đó là một thách thức nữa mà bạn phải vượt qua.
NHỮNG GÌ BẠN CẦN – NĂNG KHIẾU VÀ NĂNG LƯỢNG
Startup Weekend sẽ giúp bạn biết được sự khác biệt giữa những gì bạn muốn và những gì bạn cần cho công ty khởi nghiệp của mình. Bạn có thể muốn hàng nghìn đô-la, một cố vấn pháp lý, một nhóm nghiên cứu và một số thực phẩm dành cho người sành ăn; tuy nhiên, bạn sẽ không tìm thấy bất kỳ thứ gì trong số đó ở
Startup Weekend. Ngược lại, bạn sẽ tìm thấy những gì bạn cần –
những người tài năng, tràn đầy năng lượng, sẵn sàng thích ứng với dự án (và nhiều thức uống năng lượng).
Tìm ra người phù hợp cho nhóm của bạn trong đám đông tại Startup Weekend có thể khá khó khăn. Có rất nhiều người và tên của họ không tự sắp xếp theo bảng chữ cái hoặc theo lĩnh vực hoạt động. Nhưng theo nhiều cách, sự bàn tán sôi nổi diễn ra sau mỗi bài thuyết trình tại Startup Weekend cũng giống như thực tế
cuộc sống. Làm thế nào bạn có thể thuyết phục được những người phù hợp tham gia vào nhóm của mình, thậm chí trước khi bạn có kinh phí hoặc khách hàng? Bạn phải tìm cách chinh phục họ – và rất nhiều khán giả đang lắng nghe bài thuyết trình 60
giây của bạn. Bạn cũng phải giải thích trực tiếp cho họ. Đó là sự
khác biệt giữa thể hiện bản thân trước bất kỳ người nào trong đám đông để họ chọn bạn, đồng thời chủ động tìm người mà bạn thực sự muốn cùng ăn tối và thuyết phục người đó tham gia cùng bạn. Làm thế nào để bạn nhận được lời nói: “Tuyệt, đón tôi vào lúc 8 giờ nhé” hoặc như tại Startup Weekends thì là: “Gặp tôi ở
chỗ bảng trắng trong 20 phút nữa, mang theo bút dạ và máy tính xách tay nhé”?

Nếu là một doanh nhân đang cố gắng tập hợp một đội ngũ, bạn phải thuyết phục những người tài năng tham gia cùng bạn. Hỏi họ về tầm nhìn và đóng góp đối với dự án. Tìm hiểu thêm về nền tảng của họ và chia sẻ nhiều hơn về bạn. Cung cấp tất cả các thông tin liên quan mà họ cần để đưa ra quyết định.
Bạn đã từng xem quảng cáo mà bạn không biết sản phẩm hay dịch vụ nào đang được bán chưa?
Khi chuẩn bị một bài thuyết trình – về công ty khởi nghiệp, định hướng gây quỹ, hoặc thuyết phục bạn bè đến Las Vegas với bạn –
luôn tập trung vào thông tin mà người nghe cần nhất để hiểu bạn.
Có nhiều người rất tâm huyết với ý tưởng của mình, song họ lại không biết cách truyền đạt chúng. Nick Seguin, Giám đốc Kinh doanh Khởi nghiệp tại Quỹ Kau man, nói rằng dù niềm đam mê là chiếc la bàn định hướng cho một doanh nhân, nhưng nó không phải là tấm phao cưu sinh nếu họ không thể thu hút những người khác vào nhóm của mình. Nếu đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm đồng đội, “hãy tự thoát khỏi tình huống đó và tìm cách (1) truyền đạt tầm nhìn [rõ ràng hơn] hoặc (2) phát triển tầm nhìn để
mọi người đồng tình với bạn.’
Như chúng tôi đã lưu ý, ý tưởng chỉ là một phần lý do thu hút mọi người đến công ty của bạn. Chủ yếu vẫn là bạn – họ cần biết làm việc cho bạn và với bạn như thế nào. Một số nhà lãnh đạo thành công nhất tại Startup Weekend đã nói với chúng tôi rằng họ
không bao giờ từ chối lời đề nghị giúp đỡ và rằng một nhà lãnh đạo thành công có thể tìm được chỗ cho tất cả mọi người trong nhóm. Mặc dù điều này không phải lúc nào cũng đúng trong hiện thực, nhưng ở Startup Weekend, mọi người thường có những kỹ
năng hữu ích và sẵn sàng làm việc. Đó là lý do tại sao hầu hết những người tham dự không vội vã từ chối lời đề nghị tham gia nhóm của bất cứ ai khác.
Richard Grote, một cựu binh khởi nghiệp từ Boulder, Colorado, nói rằng Startup Weekend nhắc nhở ông về công việc tại trạm dịch vụ của cha mình. “Nếu bạn cứ loanh quanh mà chẳng làm gì,
ông ấy sẽ càm ràm bạn. Vì vậy, hãy lấy một cây chổi và dọn dẹp xung quanh nếu không biết làm gì. Tôi nghĩ rằng Startup Weekend là một trong những nơi mà bạn chỉ muốn được bận rộn.”
Nicholas Gavronsky đã viết về trải nghiệm khởi nghiệp của mình khi khởi sự một công ty có tên Animotion tại Startup Weekend ở
New York vào mùa xuân năm 2011 với ý tưởng để người dùng tạo ra các video trên chiếc iPhone của họ từ một loạt ảnh chụp tĩnh (stop-action7 photograph). Tất cả các doanh nhân thành công mà ông gặp đều nói rằng đội ngũ là “tuyệt đối quan trọng”. Sau sự
kiện, ông đã viết trên blog: “Mỗi lần nghe điều này, tôi gật đầu và nói: ‘Ồ vâng, tất nhiên điều đó quan trọng’ – nhưng không phải lúc nào cũng hiểu những động lực nhóm mà mình cần để thực hiện ý tưởng.” Ông không biết các đồng đội của mình trước khi gặp họ, nhưng “từ giây phút chúng tôi ngồi xuống và bắt đầu làm việc, mọi việc diễn ra liền mạch. Đó là điều tôi chưa từng trải nghiệm trước đây, thậm chí trong trường đại học và vô số các dự
án nhóm mà tôi phải hoàn thành.”
7 Còn được gọi là stop-motion, kỹ thuật chụp ảnh liên tục và ghép thành video. (BTV)
Trước khi đến Startup Weekend, Gavronsky đã thử và vẫn thất bại trong việc khởi tạo hai công ty khởi nghiệp khác. “Cuối cùng, tôi nhận ra mình thất bại bởi các đội ngũ [tôi đã xây dựng] không đủ mạnh mẽ không phải do thiếu kỹ năng hoặc chuyên môn, mà do thiếu chất kết nối và khả năng để bù đắp những điểm mạnh và yếu của nhau. Khi bạn có thể làm điều này – và nỗ lực không ngừng như chúng tôi – nó tạo ra niềm đam mê và quyết tâm
không ngừng để các bạn có thể thực thi ý tưởng một cách hoàn hảo.”
Cuối cùng, hãy chắc chắn rằng bạn biết rõ về mối quan tâm và kế
hoạch của mình khi thuyết phục mọi người tham gia nhóm. Bạn có muốn theo đuổi dự án này về lâu dài không? Đây có phải là thứ
bạn đang thử nghiệm? Bạn có mong muốn trở thành Giám đốc Điều hành của công ty này với các thành viên khác trong nhóm làm việc cho bạn, hay bạn hy vọng rằng các bạn sẽ là đối tác?
Không có câu trả lời đúng cho những câu hỏi này. Mặc dù chúng tôi nghĩ rằng mô hình CEO không hiệu quả trong “tổ chức” ba người, nhưng tất nhiên, điều quan trọng nhất là cần minh bạch về các hoạt động và kế hoạch của bạn.
Bạn có ý tưởng hay về mẫu người mà bạn đang tìm kiếm không?
Bạn có kế hoạch hay khung thời gian dự kiến không?
Bạn có biết nhiệm vụ nào cần phân bổ kỹ năng nào không?