(Cho ấn bản năm 2017)
Sách khoa học khó đọc, khó hiểu với hầu hết chúng ta, không chỉ ở Việt Nam mà cả ở Mỹ và thế giới. Nhưng không hoàn toàn đúng vậy, ít ra gần 20 năm trước, đã có một cuốn sách về khoa học rất nổi tiếng và bán rất chạy, đó là cuốn Lược sử thời gian của Stephen Hawking, xuất bản năm 1998. Có một cuốn sách khác cũng đã trở thành sách khoa học bán chạy nhất năm 2005 ở Anh với hơn 300.000 bản in, đó là cuốn Lược sử vạn vật của tác giả người Mỹ, Bill Bryson.
Lược sử vạn vật là một cuốn sách phổ biến khoa học, nó giải thích một số lĩnh vực khoa học, sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu với công chúng hơn nhiều cuốn sách khoa học khác.
Thay vì trình bày kiến thức về các môn khoa học đại cương như hóa học, cổ sinh vật học, thiên văn học và vật lý hạt, Bryson đã mô tả về tất cả nhưng điều đó chỉ trong một tác phẩm, trong đó, ông khám phá khoảng thời gian từ vụ nổ lớn Big Bang đến khi phát hiện ra cơ học lượng tử, thông qua quá trình tiến hóa và địa chất. Bryson cho rằng khoa học là một chủ đề khó hiểu tại trường học. Sách giáo khoa và giáo viên không khơi dậy niềm đam mê của học sinh có lẽ bởi họ chưa bao giờ đào sâu và tự đặt các câu hỏi cho mình: tại sao, bí quyết là gì, và khi nào? Không hài lòng với thực trạng này, ông đã dành ba năm miệt mài với các cuốn sách khoa học, trò chuyện cùng các nhà khoa học hàng đầu, để “biết đôi chút về những vấn đề khoa học”, “hiểu được cách con người khám phá ra những điều đó”. Sau đó ông viết cuốn sách này, trình bày những kiến thức cần thiết về khoa học dưới dạng những câu chuyện kể lý thú, hấp dẫn, dễ hiểu và dễ nhớ. Cuốn sách này đã giúp mọi người “có thể hiểu và cảm kích – kinh ngạc, thậm chí thích thú – trước sự kỳ diệu và những thành tựu khoa học”, mà không cảm thấy chúng quá chuyên sâu và phức tạp.
Vạn vật xung quanh ta có rất nhiều điều đáng ngạc nhiên đến thú vị, từ con bọ chét đến những mảnh thiên thạch; chúng đã được Bryson mô tả với cảm hứng khám phá liên tục và đầy hào hứng. Ông đã giải thích cho chúng ta hiểu sâu hơn về những điều đã biết, và vén tấm màn bí mật cho chúng ta thấy những gì còn chưa biết. Bằng lời lẽ bình dị, Bryson mô tả một cách sinh động về kích thước của vũ trụ và kích thước của các nguyên tử cũng như các hạt hạ nguyên tử. Sau đó, ông khám phá lịch sử địa chất, sinh học và truy nguyên nguồn gốc sự sống từ khi nó vừa xuất hiện cho đến con người hiện đại ngày nay, đặt trọng tâm vào sự phát triển của con người có trí tuệ hiện đại, Homo sapiens. Thêm vào đó, ông bàn luận về khả năng Trái Đất bị một thiên thạch đâm vào và khả năng con người có thể phát hiện ra thiên thạch đó trước khi nó tác động đến Trái Đất, và mức độ thiệt hại trên phạm vi rộng lớn mà một hiện tượng như vậy có thể gây ra. Ông cũng mô tả một số vụ núi lửa phun gần nhất trong lịch sử của hành tinh chúng ta có sức tàn phá nghiêm trọng, bao gồm cả Krakatoa (Indonesia) và Công viên quốc gia Yellowstone (Mỹ). Cuốn sách dành một phần lớn nội dung cho những câu chuyện hài hước về các nhà khoa học đằng sau các nghiên cứu và khám phá, và hành vi đôi khi lập dị của họ. Bryson cũng nói đến quan điểm của khoa học hiện đại về tác động của con người đối với khí hậu và sự sinh tồn của các loài khác trên Trái Đất.
Đây là cuốn sách đã đem lại cho tác giả hai giải thưởng danh giá là giải Aventis (2004) cho cuốn sách khoa học đại cương hay nhất và giải Descartes (2005) về truyền thông khoa học.
Giáo sư Ian Johnston thuộc Đại học Vancouver Island, Canada đã đánh giá rằng, Bill Bryson “gần như được sùng bái, đến mức có thể bán bất cứ thứ gì bằng quyền năng của tên tuổi mình”. Với tất cả những độc giả yêu thích tri thức và khoa học, đặc biệt là độc giả ở lứa tuổi học sinh từ phổ thông trung học trở lên, đây chắc chắn là một cuốn sách đặc biệt nên đọc.
Lần đầu tiên được xuất bản ở Việt Nam, lại là một cuốn sách về khoa học, chúng tôi rất nỗ lực đưa đến cho độc giả bản dịch tốt nhất cho cuốn sách này, nhưng sẽ không tránh khỏi các sai sót. Rất mong có được sự đóng góp ý kiến của bạn đọc nhằm hoàn thiện bản dịch trong những lần tái bản sau.
Trân trọng giới thiệu với độc giả cuốn sách giá trị này!
