Lưu Huyết Đích Sĩ Đồ: Lý Tư Dữ Tần Đế Quốc (Hạ Tập)

Lượt đọc: 127 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 2
Sơ Đồ Giải Cứu Trịnh Quốc

❊ ❊ ❊

Lại nói Phế Trửu Lệnh của Tần Thủy Hoàng được ban ra, khách nước ngoài được trở về Hàm Dương, tiếp tục công việc và cuộc sống trước đây của họ. Sự kiện trục xuất chấn động quốc tế đến đây coi như khép lại. Lý Tư bằng sức của một người, đã cứu vãn vận mệnh của cả tập đoàn khách nước ngoài, đương nhiên, ông cũng nhờ đó mà trở thành nhân vật cờ đầu và lãnh đạo tinh thần của tập đoàn khách nước ngoài.

Lý Tư vinh thăng Đình úy, việc đầu tiên sau khi nhậm chức quan mới, chính là phải cứu Trịnh Quốc ra. Theo lý mà nói, Lý Tư trong cuộc đấu tranh với tông thất đã giành được thắng lợi huy hoàng, không đáng vì cứu một Trịnh Quốc mà mạo hiểm lật mặt với tông thất. Nhưng Lý Tư không phải là người cẩn trọng mù quáng, ông vẫn nhất quyết muốn cứu Trịnh Quốc. Phỏng như có thể cứu được Trịnh Quốc, không chỉ uy phong của tông thất bị giáng đòn chí mạng, chí khí của bản thân được nâng cao, đồng thời cũng báo đáp được ân tình của Trịnh Quốc nhiều năm trước. Đương nhiên, quan trọng nhất là Lý Tư rõ giá trị của Trịnh Quốc, cứu được Trịnh Quốc, phù hợp với lợi ích của nước Tần, cũng phù hợp với lợi ích của Tần Thủy Hoàng. Nhìn về lâu dài, Tần Thủy Hoàng cuối cùng sẽ cảm thấy biết ơn hành động mạo hiểm cứu Trịnh Quốc lúc này của ông. Cho nên, mặc dù cơ hội cứu Trịnh Quốc rất nhỏ, nhưng rất đáng để thử.

Phương pháp cứu Trịnh Quốc đơn giản nhất, chính là để Tần Thủy Hoàng đứng ra nói một câu. Thế nhưng, Lý Tư biết, Tần Thủy Hoàng tuyệt đối không dễ dàng đứng ra nói lời này. Tần Thủy Hoàng không phải không hiểu, kênh đào Quan Trung một khi hoàn thành, sẽ tạo ra tác dụng trọng đại thế nào đối với việc chinh phục sáu nước, thống nhất thiên hạ. Nhưng ngài không chọn ban đặc xá cho Trịnh Quốc, mà tiếp nhận kết quả phán quyết do tông thất đưa ra. Lựa chọn này của Tần Thủy Hoàng là kết quả của sự cân nhắc lợi hại, là sự thỏa hiệp do bất đắc dĩ. Dùng cái chết của Trịnh Quốc để đổi lấy sự bình yên tạm thời của tông thất, trong mắt Tần Thủy Hoàng, là một cuộc giao dịch chính trị có thể chấp nhận và nên chấp nhận. Hơn nữa, trong vụ án Trịnh Quốc, tông thất đều đi theo trình tự pháp luật chính quy, nghĩa là Trịnh Quốc bị khép tội chết, là do sự tất yếu của pháp luật, chứ không phải do âm mưu hãm hại của tông thất. Trong điều kiện tông thất không phạm bất kỳ sai lầm nào, Tần Thủy Hoàng cũng không dám mạo muội ban ân xá cho Trịnh Quốc. Dù sao đi nữa, ngài phải chừa lại chút thể diện cho tông thất, mà ở giai đoạn hiện tại, ngài vẫn cần sự ủng hộ của tông thất dành cho mình.

Lý Tư cố gắng hồi tưởng lại chi tiết cuộc đàm phán trực tiếp với Tần Thủy Hoàng, ông phải nắm bắt cho chuẩn thái độ của Tần Thủy Hoàng đối với vụ án Trịnh Quốc. Lý Tư tự hỏi, Tần Thủy Hoàng có hy vọng ông nắm chặt vụ án Trịnh Quốc không buông hay không? Nhỡ đâu ông tiếp tục dây dưa, làm cho vụ án ngày càng lớn ra, Tần Thủy Hoàng sẽ ngấm ngầm vui mừng hay là công khai phẫn nộ, hay là cả hai mang tính chất vừa mừng vừa giận? Lý Tư cũng chỉ có thể nghĩ như thế này: Tần Thủy Hoàng không phản đối rõ ràng, thì coi như là ngầm đồng ý. Bởi vì cho dù trong lòng Tần Thủy Hoàng có tồn tại nguyện vọng hy vọng Lý Tư đứng ra làm ầm lên, ngài cũng không thể đưa ra bất kỳ gợi ý chính diện nào cho Lý Tư, ngài không thể để bản thân bị cuốn vào vụ án đã được tông thất định đoạt này ở bất kỳ mức độ nào.

Lý Tư không những không thể trông chờ Tần Thủy Hoàng đứng ra, mà còn phải tìm cách để Tần Thủy Hoàng đứng ngoài cuộc, không thể gây phiền phức cho Tần Thủy Hoàng. Tần Thủy Hoàng gặp rắc rối, thì bản thân Lý Tư cũng đừng mong có kết cục tốt đẹp. Thế nên, cơ hội duy nhất của Lý Tư, chính là giống như tông thất, đi theo trình tự pháp luật. Nếu có thể tìm ra điều khoản có lợi cho Trịnh Quốc từ trong pháp luật, có thể giảm nhẹ tội danh cho Trịnh Quốc, thì tông thất cũng không có gì để nói, đành phải chấp nhận phán quyết của pháp luật, Tần Thủy Hoàng cũng vừa vặn thuận nước đẩy thuyền, giảm nhẹ tội danh cho Trịnh Quốc.

Lý Tư trước tiên đi thăm Trịnh Quốc. Trịnh Quốc biết ngày chết của mình đã cận kề, tinh thần đã sa sút, nhìn thấy Lý Tư, cũng chỉ đành gượng cười nói: "Tiên sinh đã về rồi. Nghe tin tiên sinh bị trục xuất khỏi Hàm Dương, Trịnh mỗ vẫn luôn lo lắng cho tiên sinh đấy."

Lý Tư nói: "Trịnh huynh hãy cứ yên lòng, Lý Tư hiện đang giữ chức Đình úy, các vụ án lớn nhỏ ở nước Tần, Lý Tư đều có quyền tài quyết. Lý Tư đã hứa sẽ cứu Trịnh huynh ra ngoài, thì nhất định sẽ làm được."

Trịnh Quốc cười khổ nói: "Tiên sinh có thể đến thăm Trịnh mỗ, Trịnh mỗ đã vô cùng cảm kích rồi, không dám có thêm bất kỳ xa cầu nào nữa. Tiên sinh cũng không cần dùng lòng tốt để gạt tôi, tôi cũng biết khó khăn của anh. Vụ án của Trịnh mỗ, Tần vương từng trực tiếp hỏi đến. Tiên sinh tuy đường đường là Đình úy, e rằng cũng lực bất tòng tâm."

Lý Tư nói: "Trời không tuyệt đường sống của ai bao giờ, kiểu gì cũng sẽ nghĩ ra được một cách thôi."

Trịnh Quốc thở dài một tiếng. Ông đã từ bỏ ảo tưởng, an phận với số phận sắp chết. Trịnh Quốc nói: "Tiên sinh đừng cho tôi hy vọng nữa, làm vậy chỉ khiến tôi càng thêm đau khổ mà thôi. Đối với một người đã định sẵn phải chết, việc lại cho anh ta hy vọng không khác gì một sự tàn nhẫn. Tôi chỉ muốn bình thản đón nhận cái chết, tiên sinh đi đi thôi, không cần vì Trịnh mỗ mà hủy hoại tiền đồ khó khăn lắm mới giành lại được."

Lý Tư trầm mặc, một lúc lâu sau mới lại nói: "Trịnh huynh, anh sẽ sống tiếp, kênh đào Quan Trung cũng nhất định sẽ dưới sự chủ trì của anh mà thuận lợi tu thành."

Tiết thứ hai: Con đường này không thông

Lý Tư cáo biệt Trịnh Quốc, tâm trạng vô cùng nặng nề. Thời gian để lại cho ông chỉ có mười ngày. Mười ngày sau, Trịnh Quốc sẽ phải chịu hình phạt trảm thủ bêu đầu. Ông - vị quan tòa tối cao của nước Tần này - sẽ tự mình xuất mã, đóng vai trò luật sư để lật lại bản án cho Trịnh Quốc.

Ngay từ khi Lý Tư chưa trở thành khách khanh, ông đã nổi tiếng với việc giỏi luật pháp, trong cả nước Tần, không có ai tinh thông đại luật nhà Tần hơn ông. Chính vì thế, Tần Thủy Hoàng trước tiên mệnh cho ông chủ thẩm vụ án mưu phản của Lao Ái, bây giờ lại yên tâm ủy nhiệm ông làm Đình úy. Thế nhưng, mặc dù Lý Tư tinh thông pháp luật, nhưng muốn tìm ra điều khoản có lợi cho Trịnh Quốc trong hệ thống luật pháp nhà Tần nhiều như biển rộng, thì cũng xa mới là một chuyện dễ dàng.

Sách sử ghi chép, luật Tần rườm rà như lá mùa thu, mà lưới pháp luật thì dày đặc như mỡ đông. Do luật pháp nước Tần đã thất truyền phần lớn, nước Tần rốt cuộc từng có bao nhiêu bộ luật, ngày nay đã không thể biết được. Mà "Vân Mộng Tần giản" (Thụy Hổ Địa Tần mộ trúc giản) được khai quật vào năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm, có thể cho phép chúng ta lảng vảng hình dung được quy mô của luật Tần những năm đó.

"Vân Mộng Tần giản", tổng cộng có một nghìn một trăm năm mươi lăm chiếc thẻ tre (lại có tám mươi mảnh tàn vỡ không thể chắp nối lại), nội dung cực kỳ phong phú, đại khái chia làm bốn loại. Loại thứ nhất thuộc về luật Tần, bao gồm ba loại là "Tần luật thập bát chủng", "Hiệu luật", "Tần luật tạp sao". Trong đó tên các điều luật nhìn thấy được, tính ra có gần ba mươi loại như "Điền luật", "Cữu uyển luật", "Thương luật", "Kim bố luật", "Quan thị luật", "Công luật", "Công nhân trình", "Quân công luật", "Dao luật", "Tư không luật", "Quân tước luật", "Trí lại luật", "Hiệu luật", "Truyền thực luật", "Hành thư luật", "Nội sử tạp", "Úy tạp luật", "Chúc bang luật", "Trừ lại luật", "Du sĩ luật", "Trừ đệ tử luật", "Trung lao luật", "Tàng luật", "Công xa tư mã liệp luật", "Ngưu dương khóa", "Phó luật", "Truân biểu luật", "Bộ đạo luật", "Thú luật" v.v... Loại thứ hai là những giải thích đối với các điều văn, thuật ngữ hoặc ý đồ điều văn của luật Tần, bao gồm một loại là "Pháp luật đáp vấn". Loại thứ ba là những văn thư công thức (công thức văn thư) về các yêu cầu cơ bản, quy tắc tư pháp đối với quan lại khi xét xử vụ án cũng như các trình tự tiến hành điều tra, kiểm tra, thẩm vấn vụ án, trong đó cũng có một số vụ án cụ thể, bao gồm một loại là "Phong chẩn thức". Loại thứ tư lại thuộc về một số quy tắc hoặc nguyên tắc hành chính yêu cầu quan lại phải tuân thủ, bao gồm một loại là "Vi lại chi đạo". Mà chủ nhân của những chiếc thẻ tre này là Hỉ, chỉ là một viên quan địa phương cấp thấp, sinh thời lần lượt đảm nhiệm các chức vụ tư pháp như Ngự sử An Lục, Lệnh sử An Lục, Lệnh sử Yên và Ngục lại, những chiếc thẻ tre này, chẳng qua chỉ là một phần nội dung luật Tần mà ông ta chép lại do nhu cầu công việc mà thôi.

Quy mô của luật Tần, có lẽ có thể viện dẫn quy mô của luật Hán để làm tham khảo thêm. Luật Hán "tập hợp các điều luật, tổng cộng chín trăm sáu mươi quyển, đại tích bốn trăm chín mươi điều, một nghìn tám trăm tám mươi hai việc, quyết định tội chết, tổng cộng ba nghìn bốn trăm bảy mươi hai điều, các tội phán quyết khi cần dùng, gộp lại hai nghìn sáu trăm hai mươi bảy điều". Có thể gọi là "văn thư đầy trên bàn ghế, người quản lý không thể xem hết được".

Thời gian cấp bách, Lý Tư và Mông Điềm hai người quên ăn quên ngủ, không chợp mắt, cứng rắn lật tìm khắp luật Tần cho đến các phán lệ qua các đời trong vòng bảy ngày. Thế nhưng, điều khiến họ tuyệt đối thất vọng là, không hề phát hiện ra bất kỳ điều khoản nào có lợi cho Trịnh Quốc. Hiển nhiên, trực tiếp từ pháp luật để cứu Trịnh Quốc, đã là chuyện hoàn toàn không còn khả năng nữa.

Trời đã khuya khoắt, vạn vật tĩnh mịch không tiếng động, Lý Tư đẩy cửa sổ nhìn ra ngoài, chỉ thấy dưới bậc thềm sống mái nhà, sương trắng chói lọi. Gió lạnhùa vào phòng, thổi ngọn đèn cô độc lay động chập chờn, mà bóng dáng của Lý Tư và Mông Điềm trên vách tường cũng dịch chuyển kéo dài một cách kỳ dị.

Mông Điềm gấp sách luật lại, thở dài nói: "Tiên sinh đã cố gắng hết sức rồi. Trịnh Quốc không thể được cứu, thực sự là quốc pháp như thế, không thể làm gì khác hơn."

Lý Tư nhắm mắt lại, đôi mày vẫn nhíu chặt. Chẳng lẽ đường đường là quan tòa tối cao như ta, lại không cứu nổi một tên tử tù sao? Nghĩ đến đây, Lý Tư dường như bỗng nhiên nhận ra điều gì, vỗ mạnh vào trán một cái, có rồi!

Mông Điềm tức thì lấy lại tinh thần, nhưng lại thấy Lý Tư ngay lập tức lắc đầu, lẩm bẩm nói, nguy hiểm quá, nguy hiểm quá. Mông Điềm nói: "Tiên sinh nghĩ tới điều gì? Không phương nói ra nghe thử xem."

Lý Tư cười cười: "Tôi cũng chỉ nghĩ lung tung thôi, vẫn không nói thì hơn." Mông Điềm nài nỉ xin mãi, Lý Tư nói: "Tôi cứ nói càn, cậu cứ nghe càn vậy." Thế rồi kể cho Mông Điềm nghe. Mông Điềm nghe xong, hồi lâu sau mới định thần lại, thở dài nói: "Kế sách này của tiên sinh, là cái diệu kế chưa từng có từ ngàn xưa, cũng là cái hiểm kế chưa từng có từ ngàn xưa."

Tiết thứ ba: Ép duyên khó thành

Đêm càng lúc càng sâu, Lý Tư và Mông Điềm ngồi đối diện nhau không nói năng gì. Mặc dù khó khăn lắm mới nghĩ ra được một kế sách, nhưng lại thực sự quá mạo hiểm, dùng hay không dùng, trong phút chốc khó mà hạ quyết tâm đau đớn. Hồi lâu sau, Mông Điềm hỏi: "Tiên sinh sẽ lựa chọn thế nào?"

Lý Tư cười khổ nhìn Mông Điềm, đây là cơ hội duy nhất của chúng ta, không phải sao? Mông Điềm khuyên nhủ: "Tiên sinh đối với Trịnh Quốc đã là nhân chí nghĩa tận, có thể hổ thẹn với lòng. Tính cho tiên sinh, tiểu tử thiết nghĩ không cần phải mạo hiểm lớn thế này."

Lý Tư thở dài nói: "Lời cậu nói, ta há lại không biết. Nhưng tiến lui được mất ở đời, sao có thể hoàn toàn bị bó buộc trong cái được mất của cá nhân mình? Ý ta đã quyết, nhất định phải cứu Trịnh Quốc."

Đây sẽ là ngày cuối cùng Trịnh Quốc còn sống trên cõi đời này. Ngày mai, ông sẽ bị bêu đầu thị chúng. Ngày đông giá rét, áo tù mỏng manh rách rưới, những tù nhân còn lại trong ngục đều lạnh đến mức run lập cập, Trịnh Quốc lại tỏ ra bình tĩnh một cách kỳ lạ, tâm trạng của ông tựa như những gì Keats đã viết trong thơ:

[Tôi rất vui vì ngày trôi qua tĩnh lặng, trôi qua bình an,

Trong đêm tối thì thầm ấm áp này, an nhiên thưởng thức

Quãng thời gian cuối cùng của nhân thế, cho đến khi âm thanh vĩ đại ấy

Với sắc mặt ôn hòa gọi tôi lên thiên đàng.]

Trịnh Quốc ngẩng đầu lên, liền nhìn thấy Lý Tư và Mông Điềm. Cả hai người đều phờ phạc mệt mỏi, mắtằn tơ máu. Trịnh Quốc cười nói: "Tiên sinh là đến tiễn đưa Trịnh Quốc phải không." Lý Tư cười đáp lại, nói: "Lý Tư đến đây, không phải để tiễn đưa, thực ra là có việc muốn thương lượng với Trịnh huynh."

Trịnh Quốc lại cười nói: "Trịnh mỗ là kẻ sắp chết, còn có chuyện gì dám làm phiền tiên sinh hỏi đến nữa?"

Lý Tư nói: "Lý Tư đã hứa với Trịnh huynh, nhất định sẽ cứu Trịnh huynh ra ngoài. Mấy ngày nay, Lý Tư lật tìm khắp các sách luật, muốn tìm ra điều khoản có lợi cho Trịnh huynh trong đó, ý định là giảm nhẹ hình phạt cho Trịnh huynh, có thể đổi trảm thủ thành nhục hình, hoặc là chặt chân (nguyệt) hoặc là cắt mũi (cỗ), thân thể tuy tàn phế, vẫn có thể giữ mạng sống, mà kênh đào Quan Trung cũng có thể dưới sự chủ trì của Trịnh huynh mà tiếp tục tu sửa. Thế nhưng, trời không chiều lòng người, điều khoản có lợi cho Trịnh huynh thì chưa tìm thấy, ngược lại những điều khoản bất lợi cho Trịnh huynh bị tông thất bỏ sót thì lại tìm ra được mấy điều."

Trịnh Quốc nói: "Vụ án này của Trịnh mỗ, vốn dĩ không phải là thứ có thể cứu được. Cái mạng hèn của Trịnh Quốc, quả thực chết là hết thôi, ngược lại còn khiến tiên sinh phải nhọc lòng chịu khổ, Trịnh Quốc ghi khắc trong lòng, chỉ tiếc không có gì để báo đáp."

Lý Tư nói: "Trịnh huynh hãy khoan cảm kích Lý Tư đã. Những lời Lý Tư sắp nói tiếp đây, chỉ sợ sẽ khiến Trịnh Quốc căm hận đấy." Thần sắc Trịnh Quốc mê mang, không hiểu ý nghĩa là gì. Lý Tư lại nói: "Trịnh huynh có biết không, những điều khoản bất lợi cho Trịnh huynh bị tông thất bỏ sót này, chính là chỗ cho cơ hội của chúng ta." Nghe đến đây, Trịnh Quốc không những mê mang, mà còn hồ đồ luôn. Lý Tư nói tiếp: "Nếu tôi nhớ không lầm, kết quả phán quyết vụ án của Trịnh Quốc là, Trịnh Quốc chịu hình phạt trảm thủ, toàn gia lưu đày đất Thục. Mà Lý Tư một khi tung ra những điều khoản bất lợi mới phát hiện này đối với Trịnh Quốc, đủ để khiến Trịnh Quốc chịu hình phạt ngũ mã phanh thây (xa liệt), tru di tam tộc. Cái gọi là đi đường hiểm, Lý Tư dự định lấy danh nghĩa lượng hình quá nhẹ, đề thỉnh xét xử lại vụ án này, yêu cầu đổi phán quyết vụ án này thành ngũ mã phanh thây Trịnh Quốc, tru di tam tộc."

Trịnh Quốc kinh hãi nói: "Tiên sinh không đang nói đùa đấy chứ?"

Lý Tư nói: "Chỉ có chủ trương gia tăng hình phạt cho Trịnh huynh, mới có thể khiến tông thất đồng ý xét xử lại vụ án này. Đã xét xử lại vụ án này, chiếu theo luật Tần, thì nên triệu tập tạp trị (tức hội thẩm), do Đại vương trực tiếp chủ trì. Trịnh huynh xin cứ yên tâm, chỉ cần có thể triệu tập tạp trị, Lý Tư liền có lòng tin, lật ngược lại vụ án này, cứu Trịnh Quốc ra."

Trịnh Quốc đã ôm tâm trí phải chết, bây giờ Lý Tư đột nhiên nói có thể cứu ông sống sót, điều kiện lại chính là phải lấy tính mạng của cả nhà ông ra để mạo hiểm, đây là điều mà Trịnh Quốc dù thế nào cũng không chịu đồng ý. Trịnh Quốc bất đắc dĩ nhìn Lý Tư, chỉ thấy gương mặt Lý Tư lạnh lùng, thần thái kiên định và tự tin, tựa như tất cả mọi thứ trên đời, không có gì là không nằm trong sự thao túng của ông. Trịnh Quốc bi ai nghĩ, ông và Lý Tư rốt cuộc không phải là người cùng một đường. Ông chỉ là một kỹ sư thủy lợi nhỏ bé, chỉ hiểu thông thuật trị thủy, còn Lý Tư thì lại là người hiển quý triều đình, nắm giữ đại quyền trị người. Hai người sao có thể cùng chung góc nhìn vấn đề được! Trịnh Quốc tuy không hiểu chính trị, cũng biết sở dĩ Lý Tư cứu ông, phần lớn là tồn tại sự cân nhắc về mặt chính trị. Trịnh Quốc không muốn cuốn vào trò chơi phức tạp như chính trị, càng không muốn lấy tính mạng cả nhà mình ra để bồi Lý Tư chơi ván bài này. Tính mạng cả nhà ông có ý nghĩa gì đối với Lý Tư? Chỉ là công cụ để ông mưu cướp lợi ích cao hơn thôi sao? Giống như Al Pacino đã cảm thán trong bộ phim Carlito's Way: Tình nghĩa giết người còn nhanh hơn cả đạn (Favorites gonna kill u, faster than a bullet. Al Pacino in "Carlito's Way"). Lý Tư thực sự là bạn của ông sao? Lý Tư thực sự là đến báo ân sao? Hay chẳng qua chỉ lấy danh nghĩa bạn bè, lấy danh nghĩa báo ân, mà cứng rắn kéo ông vào ván cược mà ông vốn hoàn toàn không có ý định tham gia này?

Lý Tư biết rằng, bất kỳ ai đối mặt với hoàn cảnh như Trịnh Quốc, đều khó tránh khỏi một phen đấu tranh tư tưởng kịch liệt, tuyệt đối không thể đồng ý ngay lập tức, thế nên nói: "Đã đến nước này, Trịnh huynh buộc phải tin tưởng Lý Tư. Chỉ cần có thể triệu tập tạp trị, chúng ta nhất định sẽ có thể thành công."

Trịnh Quốc kêu lên: "Thành công thế nào? Tội danh của Trịnh Quốc, ngay cả Tần vương cũng mặc nhiên thừa nhận rồi. Tiên sinh dù tài cao thiên hạ, cũng quyết định không thể lật lại được. Tôi thế nào cũng không đồng ý đâu. Tôi thà chết một mình, ít nhất cả nhà vẫn còn có thể sống sót."

Lý Tư khuyên nhủ: "Trịnh huynh hãy suy ngẫm cho kỹ. Nếu anh có thể sống sót đi ra, hoàn thành kênh đào Quan Trung, thứ mà anh đem lại phúc lợi chính là hàng chục vạn gia đình, hàng triệu nhân đinh. Anh sẽ trở thành người khổng lồ ảnh hưởng đến tiến trình lịch sử, anh sẽ để phúc cho đời sau, lưu danh sử sách. Vì những điều này, chẳng lẽ vẫn không đáng để mạo hiểm một lần sao? Dù thế nào đi nữa, xin hãy cho Lý Tư một cơ hội cứu anh, cũng cho chính anh một cơ hội được sống tiếp."

Trịnh Quốc chỉ khóc, nói: "Tiên sinh, anh cứ để tôi chết đi, tôi chỉ cầu được chết mà thôi, đừng liên lụy cả người nhà của tôi vào nữa."

Mông Điềm ở bên cạnh quát mắng Trịnh Quốc: "Ngươi hôm nay chết đi, không đáng bằng lông hồng, vợ con ngươi, bị lưu đày đất Thục, sung làm nô tỳ, hèn mến như cỏ cây, dẫu có sống tạm qua ngày thì còn có ích gì? Chi bằng như lời tiên sinh, vùng lên chiến đấu một phen, dẫu cho không thành, thì cũng giống như cầu vồng trắng xé mặt trời, làm tăng thêm khí phách hào hùng trong nhân gian! Thân nam nhi bảy thước, đáng lẽ phải quyết đoán mà lại không dám quyết đoán, sao lại chỉ biết bày ra cái thói khóc lóc đàn bà thế này!"

Lý Tư trách mắng Mông Điềm: "Tiểu tử không được nói bậy. Cậu ta chẳng qua chỉ là một người bình thường phải chịu áp lực to lớn, cậu có thể trông mong cậu ta kiên cường đến mức nào chứ?"

Trịnh Quốc chỉ khóc: "Tiên sinh, anh cũng có người nhà mà. Cầu xin anh hãy để một mình tôi chết đi là được rồi, tôi không muốn hại cả nhà phải chết cùng tôi đâu. Tôi không muốn đâu."

Mông Điềm nói: "Trịnh Quốc anh có biết không, người mạo hiểm không chỉ có mình anh, tiên sinh vì để cứu anh, cũng đã mạo hiểm cực lớn rồi." Quả thực, trong ván cược mạo hiểm này, Lý Tư cũng đánh cược cả con đường làm quan của mình. Ông với tư cách là Đình úy mới nhậm chức, nếu vụ án đầu tiên nhúng tay vào mà kết thúc trong thất bại, ông tất sẽ mất hết mặt mũi, Tần Thủy Hoàng cũng sẽ không còn coi ông là uy quyền về mặt luật học để mà trọng dụng nữa, chiếc ghế Đình úy e rằng còn chưa ngồi nóng chỗ, thì đã phải đổi người rồi.

Trịnh Quốc vẫn khóc, không chịu nhả ra. Lý Tư nói: "Trịnh huynh, chuyện này e là không do anh quyết định nữa rồi, anh có theo cũng phải theo, không theo cũng phải theo. Tôi biết bây giờ anh căm hận tôi thấu xương, nhưng chẳng bao lâu nữa, anh nhất định sẽ sống sót mà quay lại cảm ơn tôi."

Trịnh Quốc bất đắc dĩ, chỉ có thể chấp nhận sự sắp đặt hoặc thao túng của Lý Tư, đôi bàn tay run rẩy viết đơn khất cúc (để phòng ngừa hoặc sửa chữa phán quyết sai lầm, luật Tần quy định, đương sự không phục kết quả phán quyết, có thể yêu cầu xét xử lại, gọi là "khất cúc"), đưa cho Lý Tư, rồi quay mặt vào vách tường, đến chết cũng không chịu quay đầu lại.

Tiết thứ tư: Trước cửa tạp trị

Làm công tác tư tưởng thành công với Trịnh Quốc, cầm được đơn khất cúc của Trịnh Quốc, sơ đồ giải cứu Trịnh Quốc mới chỉ có thể coi là bước đi đầu tiên. Mà trước khi tiếp tục câu chuyện của chúng ta, chúng ta thiết nghĩ cần phải tìm hiểu trước về tình hình vận hành của hệ thống tư pháp nước Tần.

Cơ quan tư pháp thường trực cao nhất của nước Tần, có tên là Đình úy, quan đứng đầu cũng được gọi là Đình úy, chính là chức quan mà Lý Tư hiện đang đảm nhiệm. Trách nhiệm chính của Đình úy có hai điều: một là phụ trách xét xử các vụ án do Tần vương giao phó; hai là phụ trách xét thẩm các vụ án từ các nơi chuyển giao lên, hoặc kiểm tra bình phán các vụ án lớn nhỏ trọng đại nhiều uẩn khúc của các quận. Từ đây có thể thấy được, Đình úy tự mình xét án sẽ không quá nhiều, trong tình huống thông thường, các vụ án đại đa số đều do chính quyền địa phương các nơi tự hành xét xử phán quyết, chỉ khi gặp phải án tử hình hoặc án lớn trọng đại nhiều uẩn khúc, lúc này mới phải báo cáo lên Đình úy, để Đình úy đưa ra phán quyết kiểm tra cuối cùng. Đương nhiên, chúng ta cũng không khó hiểu, Đình úy tuy là cơ quan tư pháp trên danh nghĩa cao nhất của nước Tần, thế nhưng, quyền xét xử tối cao và quyền phán quyết cuối cùng trước sau vẫn nằm trong tay Tần vương Tần Thủy Hoàng. Gặp phải những vụ án đặc biệt trọng đại, ví dụ như vụ án mưu phản của Lao Ái, Tần Thủy Hoàng chính là vượt qua cơ quan cấp Đình úy này, trực tiếp chỉ định Lý Tư đang giữ chức khách khanh chủ thẩm, và từ đầu đến cuối tự mình giám sát.

Ở nước Tần, căn cứ vào các chủ thể tố tụng khác nhau, có thể chia vụ án thành hai loại: một loại gọi là quan củ, tức là do quan lại nhà nước đại diện cho quan phủ khởi kiện tố tụng đối với kẻ phạm tội, tương tự như công tố hiện đại; một loại gọi là dân cáo, tức là do đương sự trực tiếp kiện tụng trình bày với quan phủ, tương tự như tự tố hiện đại. Cụ thể đến vụ án của Trịnh Quốc, thì do chính quyền địa phương Hàm Dương khởi xướng công tố. Mà truyền thống của nước Tần, chính quyền địa phương không đặt riêng cơ quan tư pháp chuyên trách, cơ quan hành chính và chức năng tư pháp hợp làm một, trưởng quan hành chính địa phương kiêm nhiệm luôn tư pháp. Do đó, quan chủ thẩm vụ án Trịnh Quốc, chính là trưởng quan hành chính cao nhất của Hàm Dương — Nội sử Đằng.

Cho nên, bước thứ hai của sơ đồ giải cứu Trịnh Quốc, chính là phải tìm Nội sử Đằng để làm thủ tục bàn giao vụ án, chuyển vụ án Trịnh Quốc từ Nội sử sang Đình úy, chuyển từ chính quyền địa phương lên triều đình.

Nội sử Đằng thấy Lý Tư đến viếng thăm, vội vàng tươi cười nghênh đón, miệng nói: "Hóa ra là đại nhân khách khanh, từ xa không tiếp đón, xin tội xin tội." Lý Tư đáp lễ nói: "Được Đại vương không chê, trao chức Đình úy cho Lý Tư, Nội sử sợ là nhất thời quên mất rồi ha ha." Lý Tư làm khách khanh bảy năm, Nội sử Đằng cũng gọi ông là đại nhân khách khanh suốt bảy năm, sớm đã thành thói quen, cũng khó trách nhất thời không sửa được miệng. Nội sử Đằng lúng túng cười nói: "Đúng, đúng, đại nhân Đình úy, chúc mừng đại nhân thăng chức."

Thời gian Lý Tư cấp bách, cũng không khách sáo, đi thẳng vào vấn đề nói rõ mục đích đến. Nội sử Đằng nghe xong, thần sắc vô cùng kỳ quái.

Nội sử, tương đương với thị trưởng Hàm Dương, quyền lực cố nhiên hiển hách, nhưng đồng thời cũng là một chức vụ dễ bị ấm ức, cực kỳ khó làm. Về mặt lý thuyết, những chuyện lớn nhỏ xảy ra trong địa giới Hàm Dương, không có chuyện gì là không nằm dưới sự quản lý của Nội sử Đằng. Thế nhưng, Hàm Dương là kinh đô, tập trung tất cả các quan chức cao cấp trong chính đàn nước Tần, chưa nói đến Tần Thủy Hoàng, chỉ riêng Tam công Cửu khanh thôi, đã đều là những nhân vật ông không chọc nổi rồi, hở một chút là chỉ tay năm ngón vào công việc của ông, gây khó dễ ngáng đường ông. Này nhé, ông ta tuy là quan chủ thẩm vụ án Trịnh Quốc, nhưng trong suốt quá trình xét xử, không có lúc nào là không làm theo ý của tông thất. Ông vốn tưởng rằng vụ án của Trịnh Quốc coi như kết thúc rồi, ngày mai đưa ra pháp trường, cái đầu chém một cái, thủ cấp treo lên cửa thành thế là xong việc. Mà ở chỗ tông thất, ông ta cũng có thể nhờ đó mà kiếm được chút ân huệ lấy lòng. Ai ngờ đâu, bỗng nhiên có một tên Lý Tư từ đâu nhảy bổ ra, muốn đến tìm ông ta đòi người.

Đối với sự xuất hiện từ trên trời rơi xuống của Lý Tư, Nội sử Đằng đương nhiên là bài xích, từ đáy lòng kháng cự, không chịu giao người. Nội sử Đằng cũng đã lăn lộn nhiều năm trên chính đàn, biết rằng Lý Tư và tông thất đang ở thế đối lập, vụ án của Trịnh Quốc, rõ ràng là Lý Tư muốn đấu lực với tông thất, không liên quan gì đến ông ta cả. Lựa chọn tốt nhất của ông ta đương nhiên là đứng ngoài cuộc, nhưng tình hình thực tế lại là, ông ta lại buộc phải kẹt ở giữa.

Nếu không thể lấy lòng cả hai đầu, thì ít nhất cũng phải làm được điều là không đắc tội với cả hai bên. Nội sử Đằng bèn hỏi: "Đình úy muốn xét xử lại vụ án Trịnh Quốc?" Lý Tư gật gật đầu. Nội sử Đằng nói: "Đình úy có biết..." Nói đến đây lại ngập ngừng thôi không nói nữa. Lý Tư hiểu hoàn cảnh của Nội sử Đằng, thế nên nói: "Nội sử không cần phải lo lắng. Nội sử chiếu theo quốc pháp bàn giao vụ án Trịnh Quốc, Lý Tư chiếu theo quốc pháp xét xử lại vụ án Trịnh Quốc, e là người ngoài cũng không có gì để nói."

Nội sử Đằng lại hỏi: "Theo phỏng đoán của Đình úy, vụ án của Trịnh Quốc phán quyết sai rồi sao?" Lý Tư gật gật đầu. Nội sử Đằng căng thẳng lên, theo luật pháp nước Tần, một khi phán quyết sai, ông ta - vị quan chủ thẩm này - sẽ phải gánh chịu tội danh và hình phạt tương ứng, mà những tội danh và hình phạt này, tông thất sẽ không đứng ra gánh vác thay ông ta đâu, ông ta chỉ có thể làm vật tế thần cho tông thất một phen mà thôi. Nội sử Đằng cẩn thận hỏi: "Dám hỏi sai ở chỗ nào?" Lý Tư đáp: "Lượng hình quá nhẹ."

Nội sử Đằng yên tâm hơn rất nhiều. Phán quyết sai có ba loại: Hễ phán quyết vụ án mà lượng hình không thỏa đáng, thuộc tội "thất hình"; cố ý tội nặng xử nhẹ hoặc tội nhẹ xử nặng, là tội "bất trực"; cố ý có tội không phán hoặc giảm nhẹ tình tiết vụ án, khiến tội phạm ngoài vòng pháp luật, là tội "túng tù". Lý Tư nói ông ta lượng hình quá nhẹ, thì sẽ chỉ truy cứu tội thất hình của ông ta, phạt tiền là xong chuyện, không đến mức ảnh hưởng đến con đường làm quan. Nội sử Đằng bèn bàn giao Trịnh Quốc, đồng thời trong lòng cũng không nhịn được sự tò mò, Lý Tư cuối cùng cũng sắp đối đầu chính diện với tông thất rồi, rốt cuộc ai thắng ai thua, ông ta không thể biết được, nhưng ông ta có thể chắc chắn rằng, mặc kệ ai thắng ai thua, nhất định sẽ có một màn kịch hay để xem.

Vượt qua ải Nội sử Đằng, tiếp theo chính là phải nhận được sự phê chuẩn của Tần Thủy Hoàng. Bởi vì vụ án của Trịnh Quốc từ trước đến nay vẫn do tông thất kinh biện, Tần Thủy Hoàng trước khi quyết định, tự nhiên phải thông khí với tông thất trước.

Tông thất nghe tin Lý Tư thỉnh cầu triệu tập tạp trị, đổi phán quyết Trịnh Quốc thành ngũ mã phanh thây, tru di tam tộc, cũng giật mình thon thót, không biết Lý Tư rốt cuộc đang giở trò gì. Bọn họ vốn tưởng rằng Lý Tư và Trịnh Quốc là một bọn, sẽ yêu cầu giảm án cho Trịnh Quốc. Bọn họ cũng đang mong chờ như thế, bọn họ chỉ đợi Lý Tư phạm sai lầm này. Trịnh Quốc với tư cách là gián điệp của nước Hàn, làm tổn hại lợi ích quốc gia của nước Tần, tội đáng phải chết, trong vụ án đúng sai rành rành này, chỉ cần Lý Tư dám yêu cầu giảm án cho Trịnh Quốc, cơ hội báo thù của bọn họ tới rồi, có thể mượn đây làm đề tài lớn, lật đổ Lý Tư.

Thế nhưng, Lý Tư chẳng những không yêu cầu giảm án cho Trịnh Quốc, ngược lại còn yêu cầu áp dụng hình phạt nặng hơn đối với Trịnh Quốc, nước đi này nằm ngoài dự liệu của bọn họ, khiến bọn họ nhìn không thấu lắm. Chẳng lẽ, Lý Tư muốn thông qua việc ngũ mã phanh thây Trịnh Quốc để cướp công lao của tông thất bọn họ? Hay là, Lý Tư với tư cách là Đình úy mới nhậm chức, muốn thông qua vụ án sắt chắc tất thắng này để thể hiện uy phong của mình?

Tông thất nắm không chắc ý đồ của Lý Tư, nhưng lại đành chịu vì thỉnh cầu của Lý Tư đều nằm trong phạm vi trách nhiệm của Đình úy, cũng nằm trong phạm vi pháp luật cho phép, thực sự tìm không ra lý do để từ chối. Hơn nữa, chỉ cần Trịnh Quốc vẫn mang tội chết, chẳng qua nhiều thêm sự phân chia nặng nhẹ, thì không coi là bác bỏ thể diện của tông thất bọn họ. Tông thất không bày tỏ dị nghị, Tần Thủy Hoàng bèn hạ chiếu: "Ứng theo thỉnh cầu của Đình úy Lý Tư, triệu tập tạp trị, xét xử lại vụ án Trịnh Quốc."

Trong cung Hàm Dương, màn đấu khẩu trên pháp đình chực chờ bùng nổ!

Tiết thứ năm: Vật đổi sao dời

Sơ đồ giải cứu Trịnh Quốc cuối cùng cũng đi đến cửa ải cuối cùng. Tạp trị đã được triệu tập, thành bại quyết định tại đây.

Lý Tư nhìn quanh điện lớn, chỉ thấy những nhân vật trọng lượng của chính đàn nước Tần hầu như đều có mặt đầy đủ, mấy chục vị quan lớn hiển quý, tinh anh vương quốc mà những bách tính bình thường nhìn thấy đều thấy xa vời không với tới được, cùng tụ họp trong một đại điện, cấu thành một đội hình bồi thẩm đoàn hùng hậu.

Tạp trị hội thẩm, là một loại hình của đình nghị. Nước Tần vốn có truyền thống đình nghị, mỗi khi có việc lớn quốc gia, nhất định sẽ triệu tập tầng lớp quyết sách cao nhất, cùng nhau thương nghị, các quan viên đem hết ý kiến của mình ra, tranh chấp biện luận, do Tần vương cuối cùng quyết đoán, ở một mức độ nào đó, đã có mầm mống hình thành của nguyên tắc tập trung dân chủ.

Lý Tư từ bảy năm trước được bái làm khách khanh, đã nhiều lần tham gia đình nghị. Tạp trị hôm nay tuy chưa bắt đầu, nhưng những khuôn mặt xa lạ hay quen thuộc trước mắt này, lại khiến Lý Tư vô cùng cảm khái. Từ bảy năm nay, quan cũ đi, quan mới đến, những kẻ nắm quyền trên chính đàn nước Tần, đã đổi qua mấy lượt rồi. Vào thời Lã Bất Vi đương quyền, những kẻ nắm quyền hầu như toàn là phe họ Lã. Đến khi Lao Ái quật khởi, hơn một nửa đã đổi thành phe họ Lao. Nay tông thất được trọng dụng, kẻ nắm quyền lại lấy người Tần làm đa số. Chỉ có Tần Thủy Hoàng trước sau vẫn ngồi vững trên ngai vàng Tần vương, hơn nữa còn trở nên chín chắn hơn, uy nghiêm hơn, lẫm liệt không thể xâm phạm hơn.

Đại điện vẫn hùng vĩ như xưa, mà những quyền quý từng chỉ điểm giang sơn, làm mưa làm gió trong đại điện đó, giờ này ở đâu? Thái Trạch, Thành Kiều, Phàn Vu Kỳ, Lao Ái, Vệ úy Kiệt, Nội sử Tứ, Tả dã Kiệt, Trung đại phu lệnh Tề, Lã Bất Vi, Mao Tiêu những người đó, từng là bạn hay thù của Lý Tư, ngày xưa cùng điện làm thần, đấu đá ngầm tranh đấu công khai, bây giờ thì người chết đã chết, kẻ trốn đã trốn, người bị bãi miễn đã bãi miễn, kẻ bị chém đầu đã chém đầu, người phất phơ bay mất đã bay mất, kẻ bị lưu đày đã lưu đày. Mà những kẻ đắc thế đắc ý trước mắt này, ai mà biết được, mấy năm sau, bọn họ có còn cơ hội xuất hiện trong đại điện này nữa hay không, tiếp tục ăn lộc vua, làm việc cho vua?

Bảy năm rồi, trong số các đại thần từ cấp khanh trở lên, Lý Tư là một trong số ít những người được bảo toàn. Bảy năm rồi, ông không những đứng vững không ngã, mà địa vị còn vững chắc có xu hướng đi lên. Bí quyết mưu cầu con đường làm quan của Lý Tư, tự nhiên khiến rất nhiều đồng sự vô cùng hứng thú. Đối với sự thỉnh giáo của đồng sự, Lý Tư luôn ngậm chặt miệng không nói, chỉ có đứng trước hai người con trai, mới thỉnh thoảng nhắc đến kinh nghiệm và bài học của bản thân trên con đường làm quan.

Trong mắt Lý Tư, việc ông có thể giành được thành công ngày hôm nay, cố nhiên có rất nhiều nhân tố, ví dụ như tài năng trí tuệ của ông, sự cần cù nỗ lực của ông; ví dụ như sự bình tĩnh và nhẫn nại của ông, không câu nệ vào được mất nhất thời. Đã có rất nhiều cơ hội bày ra trước mặt ông, chỉ cần ông đồng ý đầu quân cho Lã Bất Vi hoặc Lao Ái, phú quý quyền thế có trong tầm tay. Ông đã nhẫn nhịn, vâng, ông đã nhẫn nhịn, ông nhẫn nhịn những kẻ tài năng kém xa ông trèo lên đầu mình. Ông đã cưỡng lại sự cám dỗ, chịu đựng được sự cô độc. Thế nhưng, những điều này chỉ có thể coi là mưu sự tại nhân mà thôi, thành sự cuối cùng là ở thiên. Tần Thủy Hoàng chính là ông trời của Lý Tư. Ông khiến Tần Thủy Hoàng ngay từ thời thiếu niên đã cảm nhận được một tấm lòng thành trung thực của mình, Tần Thủy Hoàng thưởng thức ông, tin tưởng ông. Tần Thủy Hoàng có lẽ sẽ không đem lòng yêu con người ông, nhưng nhất định sẽ yêu giá trị lợi dụng trên người ông. Việc Lý Tư phải làm, trước tiên là bảo toàn giá trị, sau đó là gia tăng giá trị.

Trước kia, lần lượt có hai đại quyền thần là Lã Bất Vi và Lao Ái che chắn phía trước, Lý Tư khiêm nhường không hề thu hút sự chú ý. Bây giờ thời thế xoay vần, Lao Ái bị ngũ mã phanh thây, Lã Bất Vi mất thế, vai trò của Lý Tư đã xảy ra thay đổi to lớn. Ông không còn là khách khanh Lý Tư nữa, mà là Đình úy nắm quyền thực tế, là thủ lĩnh của tập đoàn khách nước ngoài. Ông không thể trốn sau lưng người khác nữa, mà buộc phải đứng thẳng ra, đứng ở hàng đầu tiên, trực diện đối mặt với gió mưa biến ảo của chính đàn. Mặc kệ là phúc hay là họa, ông đều gánh chịu đầu tiên, không thể chối cãi.

Con đường quyền lực, giống như dòng sông, đi ngược dòng không tiến thì lùi. Lý Tư hiểu rõ, địa vị của ông không hề ổn định, thậm chí vẫn vô cùng mỏng manh. Không ai có thể đảm bảo, Phế Trửu Lệnh sẽ không lặp lại một lần nữa. Giang hồ chưa yên, Lý Tư thì buộc phải tiếp tục chiến đấu. Ông buộc phải dùng hết mọi sức mạnh, bảo vệ địa vị của mình, không chỉ vì hiện tại, mà còn vì tương lai.

Tương lai, ngay ở tương lai không xa, nhất định sẽ nghênh đón một thời đại huy hoàng chưa từng có thậm chí là sau này cũng không có. Thu phục sáu nước, thống nhất thiên hạ, sẽ biến thành hiện thực trên người Tần Thủy Hoàng. Ông buộc phải khiến bản thân luôn đứng bên cạnh Tần Thủy Hoàng vào thời điểm cuộc chiến tranh thống nhất vĩ đại này ập tới. Có thể dự kiến rằng, trong cuộc chiến tranh thống nhất, sẽ có vô số những điều tuyệt vời đáng mong chờ, vô số sự kiện lớn kích động lòng người, vô số máu lửa bi hoan, vô số chìm nổi biến động. Làm một người bancourt (bàng quan - người ngoài cuộc) thì tuyệt đối không đủ, ông phải cùng Tần Thủy Hoàng, trực tiếp trải qua trong đó, tự tay thúc đẩy, khắc lên bia thời gian nét bút mà không ai có thể xóa nhòa. Con người ta, một đời ngắn chẳng tày gang, thực sự không dài. Những điều bất tử, những truyền thuyết, những thứ có cầu mà không thể gặp, giống như ngôi sao băng sáng rực trên chiếc cầu gãy, giống như người con gái phong cách trong vòng tay, một khi bỏ lỡ, gặp lại lần nữa, sẽ là ngàn năm. Trái tim tan vỡ dưới nhiệt độ bình thường, dẫu cho máu chảy thành sông, cũng không ai có thể chữa lành, không ai có thể đáng tiếc.

Mỗi khi nghĩ đến những điều này, Lý Tư không kìm được máu nóng sôi trào. Hoạn quan bước lên bậc thang cao, kéo giọng hét lớn: "Đại vương giá đáo." Trong điện tức thì tĩnh lặng trở xuống. Tần Thủy Hoàng xuất hiện, mọi người hành lễ. Tần Thủy Hoàng ngồi vững, quét mắt nhìn một lượt, dừng ánh mắt trên người Lý Tư: "Đình úy, ngươi có thể bắt đầu rồi." Lý Tư cung kính đứng dậy, nói: "Vâng."

Đại diện của tạp trị, Lý Tư không những không sợ hãi, ngược lại còn hưng phấn như cá gặp nước. Ông vốn dĩ chính là người sinh ra vì những đại diện. Cung điện Hàm Dương hôm nay, chính là sân khấu biểu diễn của ông. Trên sân khấu này, ông là nhân vật chính. Tương lai, trên sân khấu lớn hơn nữa, ông vẫn cứ phải đóng vai chính lĩnh xướng, không cho phép ai tranh diễn với ông.

Tiết thứ sáu: Phán quyết tối thượng

Hồ sơ vụ án, ở nước Tần thời đó được gọi là "viên thư", các vị tham gia tạp trị, mỗi người một bản, chất đống cao ngất trên bàn. Trong số mấy chục vị cao tầng chính đàn nước Tần này, đại đa số người đối với vụ án Trịnh Quốc tuy có nghe qua, nhưng lại không hiểu rõ. Viên thư trước mặt, có người sẽ tiện tay lật xem, có người thì hoàn toàn lười xem. Bọn họ đại đa số đều cho rằng, tạp trị hôm nay chỉ là đi lướt qua qua loa mà thôi. Trịnh Quốc rốt cuộc là ngũ mã phanh thây hay là bêu đầu, giống như cá là kho tàu hay là hấp, trong mắt bọn họ, không có sự khác biệt thực chất nào cả. Bọn họ trong lòng thậm chí còn thầm trách Lý Tư lo chuyện bao đồng, trên cách chết của một tên thợ thủy lợi nhỏ bé mà lại làm rùm beng tốn kém thế này, đáng không cơ chứ? Có thời gian này, uống chút rượu nhỏ, nghe khúc nhạc nhỏ, thưởng thức ca múa, đùa giỡn mỹ nhân, có phải tốt hơn cái gì không. Thế nhưng, mặc dù bọn họ xác định tạp trị hôm nay không có ý nghĩa gì, nhưng đành chịu vì Tần Thủy Hoàng có mặt ở đây, Tần Thủy Hoàng còn chưa thấy buồn chán, bọn họ đành phải ngay ngắn ngồi nghiêm chỉnh, bày ra vẻ mặt trang trọng.

Lý Tư thừa hiểu, bồi thẩm đoàn hôm nay tuy số lượng đông đảo, nhưng đại đa số chỉ mang theo lỗ tai đến, người mà ông thực sự phải đối phó, chỉ có vài vị đại thần tông thất trọng lượng, đặc biệt là hai vị tướng quốc — Xương Bình quân và Xương Văn quân. Lý Tư ngưng thần giây lát, rồi dùng âm sắc trầm ấm đặc trưng của mình nói: "Trịnh Quốc làm gián điệp cho nước Hàn, đến Tần hiến kế tu kênh đào Quan Trung, thực chất muốn làm kiệt quệ mỏi mệt nước Tần chúng ta, dập tắt ý định Tần đánh Hàn, tội danh của hắn đã được ghi chép rõ ràng trong viên thư rồi." Nói xong quay sang Trịnh Quốc, cất giọng nghiêm khắc hỏi: "Trịnh Quốc, ngươi có phục tội không?"

Trịnh Quốc đáp: "Ban đầu ta làm gián điệp, nhưng kênh đào thành công cũng là lợi ích của nước Tần."

Lý Tư nói: "Ngươi chỉ cần trả lời có phục tội hay không."

Trịnh Quốc bướng bỉnh lặp lại đáp: "Ban đầu ta làm gián điệp, nhưng kênh đào thành công cũng là lợi ích của nước Tần."

Lúc này, Xương Bình quân thiếu kiên nhẫn chen lời nói: "Trịnh Quốc làm gián điệp cho nước Hàn, Nội sử đã xét xử rất tường tận, chứng cớ rành rành, không dung cãi lại. Giả sử Đình úy dây dưa mãi điểm này, uổng phí lãng phí thời gian của Đại vương và các vị có mặt ở đây, bản tướng thiết nghĩ là không được. Đình úy dựa vào đâu mà lật đổ bản án ban đầu, đổi thành ngũ mã phanh thây Trịnh Quốc, tru di tam tộc? Căn cứ ở đâu? Pháp lý ở đâu? Đây là điều Đại vương muốn nghe, cũng là điều các vị có mặt ở đây muốn nghe. Xin Đình úy hãy mau chóng đi thẳng vào vấn đề chính."

Lý Tư nghiêm nghị nói: "Đa số tướng quốc nhắc nhở. Sở dĩ thần thỉnh cầu tạp trị, là ở chỗ người Trịnh Quốc tuy vi tiện nhỏ bé, mà vụ án của hắn lại sự trọng đại, không thể không thấu triệt uẩn khúc nghiên cứu sâu sắc toàn diện, rồi mới xử lý theo pháp luật. Thần nhìn bên trong viên thư, chỉ ghi chép điểm khởi đầu Trịnh Quốc làm gián điệp. Còn như Trịnh Quốc trong mười năm tu sửa kênh đào Quan Trung, đã mưu lợi cho Hàn thế nào, họa Tần hại dân ra sao, trong viên thư lại ít ghi chép. Các vị không ngại thử hỏi, một kẻ làm gián điệp, hành vi của hắn đáng lẽ phải thế nào? Không còn nghi ngờ gì nữa, tất yếu mượn cơ hội tu sửa kênh đào, cố ý bỏ dễ chọn khó, tránh gần đi xa, kéo dài thời gian thi công, tiêu hao sức dân; cộng thêm quấy nhiễu địa phương, ở những nơi kênh đào đi qua, tùy ý hủy hoại nhà dân, phá hoại ruộng tốt, tăng thêm oán hận của bách tính. Những hành vi như thế này, giả sử bỏ qua không truy cứu, thì tội của hắn chưa đủ để phơi bày hết, ác của hắn chưa đủ để làm rõ hết; giả sử không truy cứu mà giết luôn, đó là có tội mà không trị, có ác mà không trừng, thì pháp lực không đủ để tận cùng, pháp uy không đủ để tận hiển."

Tần Thủy Hoàng nói: "Lời luận của Đình úy tuy hay, chỉ là đường sá Quan Trung xa xôi, qua lại lấy chứng cứ, tốn thời gian tốn ngày tháng. Các khanh đều có việc vụ mang thân, không thể đợi lâu. Quả nhân đã triệu tập tạp trị rồi, hôm nay nhất định phải kết án."

Lý Tư không hoang không mang nói: "Thần xin triệu tập nhân chứng."

Vụ án của Trịnh Quốc, Lý Tư một khi đã tiếp nhận với tư cách là Đình úy, thì tuyệt đối không thể thất bại. Ngay từ khi ông cùng Mông Điềm lật tìm pháp điển, đã phái người đi đường xa tới kênh đào Quan Trung cùng thời điểm, mang nhân chứng vật chứng quan trọng về, để chuẩn bị dùng cho ngày hôm nay.

Nhân chứng mà Lý Tư truyền gọi tới, phần lớn là bộ hạ cũ của Trịnh Quốc. Mười năm nay, bọn họ cùng ăn cùng ở với Trịnh Quốc, đầu gối tay ấp ngày đêm, tình cảm sâu đậm không phải chuyện người thường có thể bì kịp, thấy tình trạng thê thảm của Trịnh Quốc, đều vô cùng thương cảm rơi nước mắt. Mà trong miệng những nhân chứng này, Trịnh Quốc không những không giống gián điệp chút nào, ngược lại còn xứng đáng được gọi là một viên quan lại mẫu mực, vừa tinh thông thủy lợi lại vừa hiểu quản lý, yêu quý dân phu, thể xót tình cảnh cấp dưới, chịu khổ đi đầu, hưởng thụ đi sau, không sợ nguy hiểm, tự mình làm lấy, dậy sớm hơn gà, ngủ muộn hơn chó. Tóm lại, những lời ca tụng hoa mỹ có thể dùng để khen ngợi quan lại, bọn họ một câu cũng không bỏ sót.

Lý Tư mỗi khi nghe xong lời chứng của một người, đều lắc đầu cười lạnh không thôi, phân phô lôi ra ngoài, đồng thời chế giễu nói: "Trên đời làm gì có loại gián điệp không có tinh thần chuyên nghiệp như thế này, rõ ràng là ngụy chứng."

Các vị bồi thẩm nghe xong lời của nhân chứng, cũng đều nổi hứng thú, cảm thấy hôm nay nhất định sẽ có một màn kịch hay để xem, không uổng công đến đây. Lý Tư rõ ràng là muốn gia tăng hình phạt cho Trịnh Quốc, nhân chứng gọi tới, lời chứng của họ lại cứ nhằm vào chỗ rất có lợi cho Trịnh Quốc. Lý Tư rốt cuộc là ngu ngốc tự đá chân mình, hay là có huyền cơ thâm sâu khác?

Xương Bình quân, Xương Văn quân thấy gió chiều nào theo chiều ấy không ổn, Lý Tư rõ ràng đang dẫn dắt làm mơ hồ, lừa gạt thiện cảm và đồng cảm của bồi thẩm đoàn đối với Trịnh Quốc, hướng tới con đường giảm án cho Trịnh Quốc. Hai người trao đổi ánh mắt, Xương Văn quân đứng dậy chất vấn rằng: "Đại gian như thiện, đại ngụy như chân. Đây chính là chỗ gian trá của Trịnh Quốc, không chăm chỉ thế này sao che giấu được mắt thiên hạ, tội danh của hắn sao phải đợi đến hôm nay mới bị phát hiện? Các vị không thể không tra xét."

Lý Tư nói: "Tướng quốc anh minh, Lý Tư vô cùng khâm phục." Lại hỏi Trịnh Quốc: "Hay cho ngươi Trịnh Quốc, không ngờ tâm cơ của ngươi lại sâu đến thế, may mà được tướng quốc anh minh phát hiện. Ngươi có phục tội không?"

Trịnh Quốc vẫn là câu nói đó: "Ban đầu ta làm gián điệp, nhưng kênh đào thành công cũng là lợi ích của nước Tần."

Sự lặp đi lặp lại nhiều lần rốt cuộc cũng tạo ra hiệu quả. Tần Thủy Hoàng mở miệng nói: "Ngươi quanh đi quẩn lại chỉ có mỗi câu này, quả nhân ngược lại muốn nghe xem, cái gọi là kênh đào thành công lợi nước Tần của ngươi, lợi ở chỗ nào?"

Nghe thấy câu hỏi của Tần Thủy Hoàng, Lý Tư thầm thở phào nhẹ nhõm một hơi dài, mượn sự che khuất của ống tay áo rộng, siết chặt nắm đấm, tự lẩm bẩm, cái mạng của Trịnh Quốc có lẽ giữ được rồi.

Tiết thứ bảy: Lợi ích muôn đời

Trịnh Quốc là một chuyên gia công trình thủy lợi, kỹ thuật diễn thuyết của ông tự nhiên không thể so sánh với Lý Tư được. Mặc dù vậy, Trịnh Quốc vừa mới mở miệng, lập tức khiến cả phòng khiếp sợ.

Trịnh Quốc không cần kỹ thuật diễn thuyết, ông chỉ dùng số liệu để nói chuyện. Ông tính cho Tần Thủy Hoàng một bài toán: Sau khi kênh đào Quan Trung hoàn thành, có thể cải tạo hơn bốn vạn khoảnh đất hoang thành ruộng tốt màu mỡ, sản lượng mỗi mẫu ruộng có thể đạt tới một chung. Những con số này có ý nghĩa gì? Nghĩa là, chỉ dựa vào kênh đào Quan Trung, là có thể giải quyết vấn đề ăn uống của một phần ba dân số nước Tần, hoặc là giải quyết vấn đề lương thực quân đội cho sáu mươi vạn đại quân tác chiến vượt biên giới.

Các vị có mặt ở đây không phải chuyên gia thủy lợi, mà là các nhà chính trị, bọn họ hiểu rõ ý nghĩa chiến lược của những con số này đối với nước Tần hơn chính bản thân Trịnh Quốc, trong thoáng chốc lòng người sục sôi, xì xào bàn tán.

Tần Thủy Hoàng vẫn chưa tin, nói: "Quả thực có thể như vậy, hay là ngươi khai gian báo cáo để nhận công?"

Trịnh Quốc nói: "Thần là kẻ thân mang tội chết, sao dám nói lời hư ngôn." Thế rồi phân tích hơn bốn vạn khoảnh ruộng tốt ra các quận ở Quan Trung, quận này được bao nhiêu, quận kia được bao nhiêu. Lại kể lể dân số, địa hình, khí hậu, chất đất của các quận, phân tích rành mạch, nói năng đinh đóng cột, khiến người ta không thể không tin. Phải biết rằng, rất nhiều số liệu và tư liệu trong này, là do Trịnh Quốc dùng hai đôi chân từng bước một chạy ra, ở trong báo cáo chính thức hoàn toàn không thể tìm hiểu được.

Theo sự tiến triển của bài diễn thuyết, bản thân Trịnh Quốc cũng xảy ra sự thay đổi kỳ diệu. Một tên tử tù vừa rồi còn ủ rũ tiều tụy, bỗng chốc trở nên rạng rỡ tinh thần, trên mặt có ánh sáng. Đó là ánh sáng của khoa học, ánh sáng của tín ngưỡng. Dù cho là Tần vương chí cao vô thượng, cũng không thể tước đoạt đi niềm tin và tôn nghiêm của ông với tư cách là một nhà khoa học. Trịnh Quốc nói không dứt lời, cuối cùng đưa ra kết luận: "Thần kéo dài sinh mệnh mấy năm cho nước Hàn, mà lập công muôn đời cho nước Tần."

Nghe xong những lời Trịnh Quốc nói, Tần Thủy Hoàng thở dài một tiếng thật dài, hỏi: "Theo ý kiến của các khanh, nên xử trí Trịnh Quốc thế nào?"

Mọi người suy đoán khẩu khí của Tần Thủy Hoàng, hình như đã có ý định ân xá cho Trịnh Quốc rồi, bằng không sao lại có câu hỏi này. Quả thực, lợi ích hiện thực to lớn như thế bày ra trước mắt, cho dù là quân vương, cũng khó tránh khỏi động tâm. Thế nhưng, mọi người lại biết rằng, chiếu theo luật Tần, Trịnh Quốc chỉ có một con đường chết. Uy quyền của pháp luật không dung nghi ngờ, chính là nền tảng lập quốc của nước Tần. Làm bề tôi, chỉ có thể cẩn thận tuân theo pháp lệnh, không thể vượt qua nửa bước. Người duy nhất có thể vượt lên trên pháp luật, chỉ có Tần vương Tần Thủy Hoàng. Nếu mạo muội đề xuất ân xá cho Trịnh Quốc, thì đó chính là đang đề xuất phá hoại pháp luật, lay chuyển quốc bản, ai dám gánh chịu tội danh như thế? Hơn nữa, thái độ bên phía tông thất cũng không rõ ràng, không đáng để bản thân cướp tiên phong bày tỏ thái độ. Thế nên, Tần Thủy Hoàng tuy đặt câu hỏi, nhưng không có ai trả lời. Tần Thủy Hoàng trong tình thế bất đắc dĩ, đành phải gọi tên chỉ định Lý Tư, mệnh cho ông phát biểu ý kiến.

Lý Tư cũng không thoái thác, vóc người cao lớn tiến lên đáp: "Thần không đổi sơ tâm, cho rằng nên phanh thây Trịnh Quốc, tru di tam tộc." Lời vừa dứt, Doanh Chính đổi sắc mặt, tông thất ngạc nhiên. Lý Tư nói tiếp: "Trịnh Quốc chủ trì tu cống ngầm Quan Trung, trước sau mười năm, bôn ba suốt ngày, không đêm nào yên gối, chỉ sợ cống ngầm không thể sớm ngày hoàn thành, không thể sớm mang lại lợi ích cho Tần. Lòng dạ hắn hiểm độc, cho nên thần thỉnh phanh thây Trịnh Quốc, tru di tam tộc; Trịnh Quốc ban đầu làm gián điوب cho Hàn, mà từ khi vào Tần đến nay, không nhớ quốc gia cũ, chỉ biết có Tần, hành động không gì không vì lợi ích của Tần. Hàn thấy Trịnh Quốc phản bội, hối hận đã muộn, hận không thể sớm giết chết hắn. Nước thù muốn giết người, đại Tần cũng nên giết, để thuận lòng nước thù. Cho nên thần thỉnh phanh thây Trịnh Quốc, tru di tam tộc; Trịnh Quốc khai thông hào mương, dám biến đầm lầy thành ruộng tốt, làm giàu Quan Trung của chúng ta, an định bách tính của chúng ta, lòng dạ hắn nham hiểm, cho nên thần thỉnh phanh thây Trịnh Quốc, tru di tam tộc; Trịnh Quốc dám khiến Quan Trung thành đồng ruộng phì nhiêu, làm cho Tần ta hùng mạnh, khiến Tần có tư chất thôn tính chư hầu, nhất thống thiên hạ, giúp Đại vương làm chủ thiên hạ, lòng dạ hắn khó lường, cho nên thần thỉnh phanh thây Trịnh Quốc, tru di tam tộc."

Lý Tư tuôn một lèo, tiếng vang như ngọc đá va vào nhau, khí thế như sấm sét cuồn cuộn. Lời vừa dứt, trong cung điện chết lặng một mảnh, không một ai đáp lời. Các người trong tông thất đều sắc mặt buồn rười rượi, như mất mát thứ gì. Không còn âm thanh nào khác, chỉ có tiếng nức nở mơ hồ của Trịnh Quốc. Những nhà khoa học thời đó thường không nhận được sự công nhận xứng đáng, khá là u uất. Trịnh Quốc từng có tri kỷ nào đâu, từng có ai dành cho hắn sự ca ngợi cao đến thế đâu. Lời nói hôm nay của Lý Tư, sao lại không khiến hắn cảm kích đến rơi nước mắt: Sinh ra ta là cha mẹ, hiểu ta là Lý Tư vậy.

Đây là kiểu nói ngược điển hình của Lý Tư, mà thủ pháp này, rất nhiều năm sau, ông lại dùng thêm một lần nữa, chỉ là lần đó không thành công mà thôi.

Doanh Chính tự nhiên biết Lý Tư đang nói ngược. Khóe miệng hắn giật giật, đừng đùa nữa, ngài Feynman. Doanh Chính đảo mắt nhìn xuống bậc thềm, ý chí đã quyết, bèn nói: "Người ta không quý là không có lỗi, quý ở chỗ có thể sửa lỗi, Trịnh Quốc ban đầu làm gián điệp cho Hàn, nhưng từ khi vào Tần đến nay, lại có thể không phụ sự ủy thác sai lầm, mưu tính lợi ích cho Tần. Tiên vương lập pháp, không phải lấy hình phạt làm vui, mà là để an định bách tính, mưu lợi cho quốc gia. Nay nếu giết Trịnh Quốc, chẳng qua chỉ tốn chút sức lực, sướng miệng nhất thời, có ích lợi gì chứ! Giết Trịnh Quốc là chuyện nhỏ, hưng công cống ngầm Quan Trung mới là chuyện lớn. Ngày xưa Quản Trọng bắn Tề Hoàn Công, suýt chết, Tề Hoàn Công cuối cùng vẫn tha thứ và trọng dụng ông ta, cuối cùng lập nên nghiệp bá. Nay Trịnh Quốc tuy có tội lớn trước đó, quả nhân niệm tình hắn có công trị thủy, nhân nhân tài khó được, đặc biệt ân xá cho hắn, khiến hắn tiếp tục tu sửa cống ngầm Quan Trung, làm lợi cho muôn đời."

Tiết tám: Trịnh Quốc củ

Doanh Chính đã mở miệng vàng, mọi thứ không thể thay đổi. Trịnh Quốc bèn quay lại Quan Trung, tiếp tục tu sửa cống ngầm. Sau đó, con cống ngầm ấy liền được đặt theo tên của ông, gọi là Trịnh Quốc củ. Đối với vai trò to lớn mà Trịnh Quốc củ phát huy trong lịch sử, Tư Mã Thiên từng đánh giá cao trong "Sử ký": "Từ đó Quan Trung thành ruộng tốt phì nhiêu, không có năm mất mùa, Tần nhờ đó giàu mạnh, cuối cùng thôn tính chư hầu." Mà thông qua một bài dân dao được truyền tụng lúc bấy giờ, càng có thể thấy rõ lòng biết ơn chân thành của bách tính bình dân đối với Trịnh Quốc. Bài dao ấy rằng: "Gieo trồng ở nơi nào? Cửa cốc Trịnh Dương. Trịnh Quốc ở đằng trước, Bạch Củ ở đằng sau. Giơ cuốc làm mây, tháo nước làm mưa. Sông Kinh một thạch, bùn cát mấy đấu. Vừa tưới vừa bón, nuôi dưỡng lúa mạ ta. Nuôi sống kinh sư, muôn ức miệng ăn."

Trịnh Quốc củ mang lại hạnh phúc cho muôn ức dân thường, giúp Tần thống nhất thiên hạ, mà ảnh hưởng của nó trong lịch sử thì xa hơn thế nhiều. Khi người hiện nay hoài niệm về thời thịnh thế Hán Đường, cũng không nên quên rằng, kinh thành Trường An của hai triều đại lớn này, chính nằm trên bình nguyên Quan Trung phồn vinh trù phú nhờ Trịnh Quốc củ. Ngày nay, Trịnh Quốc củ sớm đã hoang phế, khó tìm lại phong thái năm xưa, tại huyện Kính Dương, Thiểm Tây ngày nay, vẫn còn lưu giữ di tích đầu củ của nó.

Trong mắt các quan lại Tần quốc lúc bấy giờ, việc Trịnh Quốc cuối cùng được Doanh Chính ân xá, chính là chiến thắng của Trịnh Quốc, càng là chiến thắng của Lý Tư. Điều này đánh dấu sự củng cố địa vị của Lý Tư, đánh dấu việc khách khanh sau một trận phong ba trục xuất, lại một lần nữa trở thành lực lượng quan trọng trên chính đàn Tần quốc. Mà sau trận chiến tạp trị, uy danh của Lý Tư càng đạt đến đỉnh cao chưa từng có, nói theo lời của Kafka, chính là đến mức độ ngày hôm sau phải hối hận vì điều đó.

Năm Doanh Chính thứ mười thực sự là một năm dài đằng đẵng. Trong năm này, có quá nhiều đại sự xảy ra. Đầu tiên là Thái hậu Triệu Hắc Cơ vì vụ án Lao Ái mà bị quản thúc, tiếp theo có hai thất người vì thế mà can gián đến chết, lại có Mao Tiêu vì thế mà can gián lần nữa, Triệu Hắc Cơ cuối cùng được quay về Hàm Dương, mẫu tử đoàn tụ. Mao Tiêu được phong làm thượng khanh, nhưng ngay sau đó lại treo ấn bỏ đi. Lã Bất Vi thất thế, bị phóng thích về đất phong Hà Nam. Sau đó là vụ án gián điệp Trịnh Quốc bùng nổ, Doanh Chính ban hành lệnh trục khách, rất nhanh sau đó lại bãi bỏ. Lý Tư thăng chức Đình úy, tiến thêm một bước trên con đường làm quan.

Cuối cùng cũng đến ngày cuối năm Doanh Chính thứ mười, Lý Tư tiễn Trịnh Quốc đi, ngoảnh lại nhìn những biến cố tang thương trong suốt một năm qua, cũng vô cùng cảm thán, tựa như trong mộng. Giao thừa đã cận kề, Lý Tư thầm nghĩ, lần này rốt cuộc cũng có thể thở phào nhẹ nhõm một hơi rồi.

Nào ngờ, năm nay không chịu cứ thế mà bình yên lật qua trên trang lịch. Trên con đường từ kinh đô Đại Lương của nước Ngụy dẫn đến Hàm Dương, có một người đang mặc áo vải gai, tay chống gậy trúc, đạp tuyết đi tới...

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.