[TIÊU ĐỀ GỐC]: THE PROPHET
Almustafa, người được chọn và vô cùng yêu quý, một vầng bình minh cho chính ngày của mình, đã đợi chờ suốt mười hai năm trong thành phố Orphalese để đón con tàu sẽ quay lại đưa chàng trở về hòn đảo nơi chàng cất tiếng khóc chào đời.
Và vào năm thứ mười hai, ngày mùng bảy tháng Ielool, tháng mùa gặt, chàng leo lên ngọn đồi ngoài tường thành và hướng tầm mắt ra khơi; rồi chàng nhìn thấy con tàu của mình đang tiến đến cùng màn sương mù.
Khi ấy, những cánh cổng của trái tim chàng rộng mở, và niềm hoan hỉ của chàng bay xa tận khơi xa. Chàng nhắm mắt lại và cầu nguyện trong cõi tĩnh lặng của tâm hồn.
Nhưng khi bước xuống đồi, một nỗi buồn trùm lên chàng, và chàng thầm nghĩ trong lòng:
Làm sao ta có thể ra đi trong bình an và không chút muộn phiền? Không, rời khỏi thành phố này mà trong tâm hồn không mang một vết cắt thì há chẳng thể nào. Những ngày tháng đớn đau ta trải qua nơi chốn hậu chướng này thật dài, và những đêm cô độc ấy cũng đâu ngắn ngủi; và mấy ai có thể rời xa nỗi đau cùng sự cô độc của mình mà không tiếc nuối?
Quá nhiều mảnh vỡ tâm hồn ta đã vương vãi trên những con phố này, và quá nhiều người con của nỗi khát khao đang bước đi trần trụi giữa những ngọn đồi kia, ta không thể dứt áo ra đi mà không mang nặng nỗi niềm cùng niềm thổn thức.
Thứ ta rũ bỏ hôm nay không phải là một chiếc áo, mà là lớp da thịt ta tự tay dứt khỏi thân mình.
Thứ ta để lại phía sau cũng chẳng phải một ý nghĩ, mà là một trái tim đã được nêm ngọt bởi cơn đói và niềm khát.
Thế nhưng ta không thể nán lại lâu hơn nữa.
Biển cả, đấng gọi muôn loài về với mình, đang gọi ta, và ta phải lên đường.
Bởi vì ở lại, dẫu cho năm tháng có cháy bừng trong đêm tối, cũng chỉ là đông cứng, kết tinh và chịu đóng khung trong một khuôn đúc chật hẹp.
Ta xiết bao muốn mang theo tất cả những gì ở nơi này. Nhưng làm sao ta làm được?
Một giọng nói chẳng thể mang theo chiếc lưỡi và đôi môi đã chắp cho nó đôi cánh. Nó phải đơn độc tìm về cõi vô biên.
Và loài đại bàng sẽ bay băng qua mặt trời trong cảnh đơn côi và không tổ ấm.
Đến khi đặt chân xuống chân đồi, chàng lại quay nhìn về hướng biển, và thấy con tàu đang tiến gần đến bến cảng, trên mũi tàu là những thủy thủ, những người cùng chung xứ sở với chàng.
Và tâm hồn chàng cất tiếng gọi họ, rằng:
Hỡi những người con của lòng mẹ cổ sơ, những kẻ cưỡi trên đầu ngọn sóng,
Biết bao lần các người đã khơi buồng trong những giấc mơ của ta. Và giờ đây các người hiện đến trong cõi tỉnh thức của ta, vốn là một giấc mơ sâu thẳm hơn.
Ta đã sẵn sàng lên đường, và lòng hân hoan với cánh buồm căng gió đang chờ đợi ngọn triều.
Ta chỉ xin thở thêm một nhịp trong bầu không khí tĩnh mịch này, chỉ xin gửi lại một cái nhìn đầy trìu mến phía sau,
Rồi ta sẽ đứng giữa các người, một kẻ lữ hành giữa chốn trùng khơi.
Và ngươi, biển cả mênh mông, người mẹ không bao giờ chợp mắt,
Đấng độc nhất mang lại bình an và tự do cho dòng sông và con suối,
Con suối này chỉ uốn mình thêm một khúc nữa, chỉ thì thầm thêm một tiếng trong thảm cỏ xanh này,
Rồi ta sẽ đến với ngươi, một giọt nước vô biên hòa vào đại dương vô tận.
Và khi bước đi, từ đằng xa, chàng thấy những người đàn ông và phụ nữ đang rời bỏ đồng ruộng cùng những vườn nho để hối hả hướng về cổng thành.
Vàng chàng nghe tiếng họ gọi tên mình, tiếng họ hô vang từ cánh đồng này sang cánh đồng khác để báo cho nhau tin con tàu của chàng đang đến.
Và chàng tự nhủ:
Liệu ngày chia ly có phải là ngày sum họp?
Và liệu người ta có nói rằng buổi chiều của ta thực ra lại chính là buổi bình minh?
Và ta sẽ trao gì cho kẻ đã bỏ dở luống cày, hay cho người đã dừng tay quay cỗ máy ép rượu? Liệu trái tim ta có trở thành một cội cây trĩu nặng quả ngọt để ta hái đem hiến tặng họ chăng?
Và những khát vọng của ta có tuôn trào như mạch nước để ta đong đầy những chiếc chén của họ chăng?
Ta là một cây đàn hạc để bàn tay đấng tối cao chạm vào, hay là một ống sáo để hơi thở của ngài thổi qua?
Ta là kẻ đi tìm những cõi tĩnh lặng, và ta đã tìm thấy kho báu nào trong cõi tĩnh lặng ấy để có thể ban phát với lòng tự tin?
Nếu đây là ngày mùa gặt của ta, vậy ta đã gieo hạt giống ở những cánh đồng nào, và vào những mùa vụ nào đã lãng quên?
Nếu đây quả thực là giờ khắc ta nâng ngọn đèn lồng của mình lên, thì ngọn lửa đang cháy trong đó chẳng phải do ta thắp.
Ta sẽ nâng ngọn đèn trong cảnh trống không và tối tăm,
Và người canh giữ đêm tối sẽ châm dầu và cũng chính là người thắp sáng nó.
Chàng đã thốt lên những lời ấy. Nhưng phần lớn tâm tư trong lòng chàng vẫn chưa thành lời. Bởi tự bản thân chàng không thể thốt lên điều bí mật sâu kín nhất của mình.
Và khi chàng bước vào thành phố, toàn thể dân chúng ra đón gặp chàng, họ cất tiếng kêu vang lên như từ một giọng nói duy nhất.
Và các bô lão của thành phố bước lên và nói:
Xin đừng vội rời bỏ chúng tôi.
Ngươi từng là một vầng dương giữa chốn hoàng hôn của chúng tôi, và tuổi trẻ của ngươi đã trao cho chúng tôi những giấc mơ để mơ mộng.
Ngươi không phải là kẻ xa lạ giữa chúng tôi, cũng chẳng phải một vị khách, mà là đứa con và là người chúng tôi vô cùng yêu quý.
Xin chớ để đôi mắt chúng tôi phải mỏi mòn khao khát bóng hình ngươi.
Và các vị tư tế cùng nữ tư tế thưa với chàng:
Mong rằng những con sóng biển đừng chia cắt chúng ta lúc này, và những năm tháng ngươi sống giữa chúng ta đừng trôi vào dĩ vãng.
Ngươi đã bước đi giữa chúng tôi như một linh hồn, và cái bóng của ngươi là ánh sáng soi rọi trên gương mặt chúng tôi.
Chúng tôi yêu quý ngươi biết bao. Nhưng tình yêu ấy không lời, và đã được che đậy bằng những tấm khăn màn.
Thế nhưng giờ đây nó đang cất tiếng kêu vang với ngươi, và nguyện đứng trước ngươi trong hình hài phơi bày.
Và xưa nay vẫn thế, tình yêu chỉ tường tận chiều sâu của chính mình khi giờ phút chia ly điểm nhịp.
Và những người khác cũng đến khẩn khoản chàng. Nhưng chàng không đáp lại. Chàng chỉ cúi đầu; và những ai đứng gần thấy những giọt nước mắt của chàng rơi trên lồng ngực.
Và chàng cùng người dân tiến về quảng trường lớn trước đền thờ.
Từ trong điện thờ bước ra một người phụ nữ tên là Almitra. Nàng là một nữ tiên tri.
Và chàng nhìn nàng với niềm dịu dàng khôn tả, bởi chính nàng là người đầu tiên tìm kiếm và tin tưởng vào chàng khi chàng mới chỉ đặt chân đến thành phố của họ được một ngày. Nàng cất lời chào chàng, rằng:
Hỡi nhà tiên tri của Thượng Đế, kẻ đi tìm những chân trời xa thẳm, ngươi đã mỏi mắt dò tìm con tàu của mình nơi cõi xa xăm.
Và giờ đây tàu đã đến, ngươi buộc phải lên đường.
Nỗi khát khao của ngươi đối với xứ sở của những ký ức và chốn ngự trị của những ước vọng lớn lao thật sâu sắc; và tình yêu của chúng tôi sẽ không trói buộc ngươi, nhu cầu của chúng tôi cũng chẳng giữ chân ngươi.
Tuy vậy, điều này chúng tôi xin ngỏ trước khi ngươi rời bỏ chúng tôi, rằng hãy ngỏ lời cùng chúng tôi và ban ơn cho chúng tôi về chân lý của ngươi.
Và chúng tôi sẽ truyền lại điều đó cho con cái mình, rồi chúng sẽ truyền cho con cháu chúng, và chân lý ấy sẽ trường tồn.
Trong cảnh đơn côi, ngươi đã túc trực qua những ngày tháng của chúng tôi, và trong cõi tỉnh thức, ngươi đã lắng nghe tiếng khóc cùng tiếng cười trong giấc ngủ của chúng tôi.
Vậy giờ đây, xin hãy hé lộ cho chúng tôi thấy chính mình, và kể cho chúng tôi nghe tất cả những gì ngươi đã được soi sáng về điều nằm giữa cõi sinh và cõi diệt.
Và chàng đáp lời,
Hỡi người dân Orphalese, ta có thể nói gì ngoài những điều đang cựa quậy ngay trong tâm hồn các ngươi lúc này?
Bấy giờ Almitra cất lời: Xin hãy nói cho chúng tôi nghe về Tình Yêu.
Và chàng ngẩng đầu nhìn mọi người, một sự tĩnh lặng trùm xuống nhân gian. Rồi bằng một giọng vang lừng, chàng cất tiếng:
Khi tình yêu vẫy gọi ngươi, hãy đi theo tiếng gọi ấy,
Dẫu đường lối của nó gập ghềnh và dốc đứng.
Và khi đôi cánh của nó ôm ấp ngươi, hãy phó mặc cho nó,
Dẫu thanh gươm giấu trong chùm lông vũ có thể làm ngươi bị thương.
Và khi nó cất lời với ngươi, hãy tin tưởng nó,
Dẫu giọng nói của nó có thể đập nát những giấc mơ của ngươi như ngọn gió bắc tàn phá khu vườn.
Bởi vì tình yêu vừa ban mão triều thiên cho ngươi, vừa đóng đinh ngươi trên thập giá. Nó thanh luyện ngươi cũng như khi tỉa cành cho cây.
Nó vươn lên tận đỉnh đầu ngươi và vuốt ve những nhành non run rẩy dưới ánh mặt trời,
Đồng thời nó cũng sà xuống tận rễ cây, lay động chúng trong niềm bám víu vào mặt đất.
Nó gom tụ các ngươi lại với nhau như những bó lúa mạch.
Nó đập đập các ngươi để lột bỏ lớp vỏ trần trụi.
Nó rây lọc để gạt bỏ lớp trấu bọc bên ngoài.
Nó nhào nặn các ngươi đến khi mềm mại uyển chuyển;
Rồi nó trao các ngươi vào ngọn lửa thiêng, để các ngươi trở thành tấm bánh thánh cho bữa tiệc linh thiêng của Thượng Đế.
Tất cả những điều ấy tình yêu sẽ giáng xuống các ngươi để các ngươi thấu hiểu những bí mật của trái tim mình, và qua sự thấu hiểu ấy, trở thành một mảnh hồn của sự sống.
Nhưng nếu vì sợ hãi mà các ngươi chỉ tìm kiếm sự bình yên và hoan lạc của tình yêu,
Thì tốt hơn hết là các ngươi hãy che đậy thân mình trần trụi và bước ra khỏi sân lúa của tình yêu,
Đi vào thế giới không mùa vụ, nơi các ngươi sẽ cười, nhưng không trọn vẹn nụ cười, và sẽ khóc, nhưng chẳng trọn vẹn dòng lệ.
Tình yêu không hiến dâng gì ngoài chính nó và chẳng nhận lại gì ngoài từ chính bản thân nó.
Tình yêu không chiếm hữu, cũng chẳng muốn bị chiếm hữu;
Bởi vì tình yêu tự nó đã đủ đầy cho tình yêu.
Khi yêu, các ngươi đừng nên thốt rằng: “Thượng Đế ngự trong tim tôi,” mà hãy nói rằng: “Tôi đang ở trong trái tim của Thượng Đế.”
Và chớ nghĩ rằng các ngươi có thể định đoạt con đường của tình yêu, bởi vì tình yêu, nếu thấy các ngươi xứng đáng, chính nó sẽ định hướng bước đi cho các ngươi.
Tình yêu không có ước vọng nào khác ngoài việc tự trọn vẹn chính mình.
Nhưng nếu các ngươi đã yêu mà vẫn buộc phải có những khát khao, thì hãy để đó là những khát khao này:
Được tan chảy và tựa như dòng suối róc rách cất lời ca khúc khúc tình ca với màn đêm. Được nếm trải nỗi đau của sự dịu dàng quá đỗi.
Được chịu những vết thương do chính sự thấu cảm của ngươi về tình yêu gây ra;
Và được rỉ máu trong sự hoan hỉ và tâm tình tự nguyện.
Được thức giấc lúc bình minh với một trái tim chắp cánh và dâng lời cảm tạ cho một ngày yêu thương nữa;
Được nghỉ ngơi vào giờ ngọ để tĩnh tâm chiêm nghiệm niềm ngây ngất của tình yêu;
Được trở về chốn ấm êm buổi chiều tà với lòng biết ơn;
Và rồi chìm vào giấc ngủ với một lời nguyện cầu cho người mình yêu tạc dạ trong tim và khúc ca tán thán đọng trên môi.
Bấy giờ Almitra lại cất tiếng và hỏi: Thưa bậc thầy, thế còn Hôn Nhân thì sao?
Và chàng đáp lời:
Các ngươi sinh ra đã có nhau, và các ngươi sẽ thuộc về nhau đến muôn đời.
Các ngươi sẽ ở bên nhau khi đôi cánh trắng của sự chết phân tán những ngày tháng của các ngươi.
Phải, các ngươi sẽ gắn bó ngay cả trong ký ức tĩnh lặng của Thượng Đế.
Nhưng hãy để có những khoảng trống trong sự gắn bó ấy,
Và hãy để những cơn gió trời nhảy múa giữa hai người.
Hãy yêu thương nhau, nhưng đừng biến tình yêu thành một thứ xiềng xích:
Chi bằng hãy để nó như một vùng biển động dao động giữa hai bờ tâm hồn các ngươi.
Hãy rót đầy chén của nhau nhưng đừng cùng uống chung một chén.
Hãy san sẻ bánh mì cho nhau nhưng đừng ăn chung một ổ bánh. Hãy ca hát, nhảy múa cùng nhau và luôn hoan hỉ, nhưng hãy để mỗi người trong các ngươi được sống trong cõi riêng tư,
Tựa như những sợi dây đàn hạc vốn đứng một mình dẫu cùng rung lên một khúc nhạc.
Hãy trao trọn trái tim, nhưng đừng giữ hộ trái tim của nhau.
Bởi vì chỉ có bàn tay của Sự Sống mới có thể ôm trọn trái tim các ngươi.
Và hãy đứng cạnh nhau nhưng đừng quá gần:
Bởi những trụ cột của đền thờ vốn đứng tách biệt,
Và cây sồi cùng cây bách chẳng bao giờ lớn lên dưới bóng râm của nhau.
Và một người phụ nữ ôm đứa trẻ vào lòng liền lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi nghe về Con Cái.
Và chàng đáp:
Con cái các ngươi không phải là con của các ngươi.
Chúng là những người con trai và con gái của niềm khao khát Sự Sống tự hướng về chính mình.
Chúng thông qua các ngươi mà đến nhưng không phải xuất phát từ các ngươi,
Và dẫu chúng ở bên các ngươi nhưng chúng không thuộc về các ngươi.
Các ngươi có thể trao cho chúng tình yêu nhưng không phải ý tưởng của các ngươi,
Bởi vì chúng có những ý tưởng của riêng mình.
Các ngươi có thể dung chứa thân xác chúng chứ không phải tâm hồn chúng,
Bởi tâm hồn chúng ngự trị trong ngôi nhà của ngày mai, nơi các ngươi chẳng thể đặt chân tới, dẫu trong những giấc mơ.
Các ngươi có thể gắng sức để sống giống như chúng, nhưng chớ tìm cách uốn nắn chúng giống như mình. Bởi sự sống không đi thụt lùi cũng chẳng trì hoãn với ngày hôm qua.
Các ngươi là những chiếc cung mà từ đó con cái các ngươi được phóng đi như những mũi tên hằng sống.
Vị cung thủ nhìn thấy đích nhắm trên nẻo đường vô tận, và Ngài giương cung bằng sức mạnh của Ngài để những mũi tên bay đi thật nhanh và thật xa.
Hãy để sự uốn mình trong tay Vị Cung Thủ ấy là niềm hoan hỉ;
Bởi vì ngài yêu mến mũi tên bay đi bao nhiêu, ngài cũng yêu quý chiếc cung vững chãi bấy nhiêu.
Bấy giờ một người giàu có lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Sự Bố Thí.
Và chàng đáp:
Các ngươi cho đi rất ít khi ban phát của cải vật chất của mình.
Chính khi các ngươi dâng hiến một phần bản thân, bấy giờ các ngươi mới thực sự cho đi.
Bởi của cải của các ngươi là gì nếu không phải những thứ được cất giấu và gìn giữ vì sợ rằng ngày mai mình sẽ cần đến chúng?
Và ngày mai, ngày mai sẽ mang lại điều gì cho kẻ quá ư thận trọng đang chôn vùi những khúc xương trên vùng cát hoang vu khi hắn dò bước theo những người hành hương đến thành thánh?
Và nỗi sợ thiếu thốn là gì nếu không chính là sự thiếu thốn?
Nỗi sợ khát khi giếng nước đã đầy, há chẳng phải là cơn khát không bao giờ dứt đó sao?
Có những kẻ dâng hiến rất ít từ khối tài sản lớn lao mà họ có—và họ cho đi để đổi lấy sự ghi nhận, niềm khao khát thầm kín ấy biến món quà của họ thành thứ không lành mạnh.
Và có những người có rất ít nhưng lại dâng hiến tất cả.
Họ là những người tin tưởng vào sự sống và lòng quảng đại của sự sống, và tráp đựng của họ không bao giờ trống rỗng.
Có những kẻ cho đi trong niềm hoan hỉ, và niềm hoan hỉ ấy chính là phần thưởng của họ.
Và có những người cho đi trong nỗi đớn đau, và nỗi đau ấy là phép rửa tội của họ.
Và có những kẻ cho đi mà không hề hay biết nỗi đau trong lúc hiến dâng, họ cũng chẳng mưu cầu niềm vui, hay cho đi với tâm thức về đức hạnh;
Họ cho đi tựa như khóm sim ở thung lũng kia tỏa hương thơm ngát vào không gian.
Qua bàn tay của những con người ấy, Thượng Đế cất tiếng nói, và từ sau đôi mắt họ, Ngài mỉm cười với mặt đất.
Cho đi khi được ngỏ lời là một điều tốt, nhưng tự nguyện cho đi nhờ sự thấu cảm lại là điều tốt hơn;
Và đối với người cởi mở, việc đi tìm một kẻ để trao nhận còn mang lại niềm vui lớn lao hơn cả sự bố thí.
Và có điều gì các ngươi muốn giữ lại cho riêng mình chăng?
Mọi thứ các ngươi có rồi sẽ có ngày phải trao đi;
Thế nên hãy cho đi ngay bây giờ, để mùa gặt của sự bố thí thuộc về các ngươi chứ không phải những kẻ thừa kế.
Các ngươi thường nói: “Tôi muốn cho, nhưng chỉ với người xứng đáng.”
Những cây ăn quả trong vườn của các ngươi không nói thế, bầy gia súc trên đồng cỏ của các ngươi cũng chẳng hành xử vậy.
Chúng cho đi để được sống, bởi vì giữ lại cho riêng mình chính là diệt vong.
Chắc chắn rằng kẻ xứng đáng được đón nhận những ngày tháng và đêm tối của mình, thì cũng xứng đáng nhận mọi thứ khác từ các ngươi.
Và kẻ đã xứng đáng uống từ dòng đại dương của sự sống, ắt cũng xứng đáng đong đầy chiếc chén của mình từ con suối nhỏ của các ngươi.
Và còn sự xứng đáng nào lớn lao hơn lòng can đảm, sự tin tưởng, hay nói đúng hơn là lòng từ bi khi đón nhận?
Và các ngươi là ai mà bắt người ta phải phanh phui lồng ngực và vạch trần niềm kiêu hãnh, để các ngươi có thể soi thấu giá trị trần trụi và sự tự phụ chẳng thẹn thùng của họ?
Trước hết hãy tự xem bản thân mình có xứng đáng là người cho đi, và là một công cụ của sự bố thí hay không.
Bởi vì sự thực là chính sự sống mới ban phát cho sự sống—còn các ngươi, những kẻ tự cho mình là người ban ơn, kỳ thực chỉ là những nhân chứng.
Và hỡi những kẻ đón nhận—mà tất cả các ngươi đều là người đón nhận—đừng mang theo gánh nặng của lòng biết ơn, kẻo các ngươi tự quàng ách lên cổ mình và lên cả người trao tặng.
Chi bằng hãy cùng người cho đi vươn lên trên món quà của họ như trên đôi cánh;
Bởi vì việc quá bận tâm đến món nợ ân nghĩa, chính là sự hoài nghi đối với lòng quảng đại của Đấng có mặt đất tự do làm mẹ và Thượng Đế làm cha.
Bấy giờ một cụ già, chủ một quán trọ, lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi nghe về Việc Ăn Uống.
Và chàng đáp:
Ước gì các ngươi có thể sống bằng hương thơm của đất trời, và được nuôi dưỡng bởi ánh sáng tựa loài thực vật không cần cắm rễ.
Nhưng vì các ngươi buộc phải sát sinh để ăn, và cướp đi dòng sữa mẹ của sinh linh vừa chào đời để làm dịu cơn khát, vậy thì hãy biến điều đó thành một hành vi thờ phượng,
Và hãy để chiếc bàn ăn của các ngươi trở thành một bàn thờ nơi những sinh linh thuần khiết, vô tội chốn rừng sâu và đồng nội bị hiến tế cho một thứ còn thuần khiết và ngây thơ hơn nữa ở con người.
Khi giáng đòn kết liễu một con thú, hãy thầm nhủ trong tim rằng:
“Bởi chính quyền năng đã tước đoạt mạng sống của ngươi, ta đây cũng sẽ bị tước đoạt; và ta rồi cũng sẽ bị tiêu tán. Vì thứ luật lệ đã trao ngươi vào tay ta, rồi đây cũng sẽ trao ta vào một bàn tay hùng mạnh hơn.
Dòng máu của ngươi và dòng máu của ta chẳng qua cũng chỉ là nhựa sống nuôi dưỡng cội cây thiên đàng.”
Và khi các ngươi cắn vỡ một quả táo bằng hàm răng của mình, hãy thầm nhủ trong lòng rằng:
“Hạt giống của ngươi sẽ sống tiếp trong thân thể ta,
Và những chồi non của ngày mai sẽ đơm hoa trong trái tim ta,
Và hương thơm của ngươi sẽ là hơi thở của ta, Và đôi ta sẽ cùng hoan hỉ qua muôn mùa vụ.”
Và vào mùa thu, khi hái những chùm nho trong vườn để đưa vào cỗ máy ép, hãy tự nhủ trong tim:
“Ta cũng là một vườn nho, và quả ngọt của ta sẽ được thu gom cho cỗ máy ép rượu,
Và ta sẽ được cất giữ trong những chiếc bình vĩnh cửu tựa như thứ rượu vang tươi mới.”
Và vào mùa đông, khi rót rượu vang, hãy để trong tim vang lên một khúc ca cho mỗi chén rượu;
Và trong khúc ca ấy hãy lưu giữ chút hoài niệm về những ngày mùa thu, về giàn nho, và về cỗ máy ép rượu.
Khi ấy một người thợ cày lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Lao Động.
Và chàng đáp lời:
Các ngươi lao động để nhịp bước cùng trái đất và tâm hồn của trái đất.
Bởi vì sống trong cảnh nhàn rỗi tức là trở thành kẻ xa lạ với các mùa vụ, và bước ra khỏi đoàn diễu hành của sự sống, vốn đang tiến bước trong sự uy nghiêm cùng niềm kiêu hãnh phục tùng hướng về cõi vô biên.
Khi lao động, các ngươi chính là một ống sáo mà qua lồng ngực ấy, tiếng thì thầm của thời gian hóa thành âm khúc.
Trong số các ngươi, kẻ nào muốn làm một nhành sậy câm lặng và vô tri, khi vạn vật đều cất tiếng hát vang đồng điệu?
Từ xưa các ngươi vẫn hằng được bảo rằng lao động là một lời nguyền và công sức nhọc nhằn là một tai ương.
Nhưng ta bảo các ngươi rằng khi lao động là các ngươi đang hoàn thành một phần trong giấc mơ xa xôi nhất của trái đất, được giao phó từ thủa giấc mơ ấy chào đời,
Và trong việc gắn bó với công sức nhọc nhằn, kỳ thực các ngươi đang yêu lấy sự sống,
Và việc yêu lấy sự sống thông qua lao động chính là sự thấu cảm thâm sâu nhất với bí mật của sự sống.
Nhưng nếu trong nỗi đớn đau, các ngươi gọi việc sinh ra là một nỗi thống khổ và việc duy trì thân xác là lời nguyền khắc sâu trên trán, thì ta đáp lại rằng không gì ngoài giọt mồ hôi trên trán mới có thể tẩy sạch những gì đã khắc ghi ấy.
Các ngươi cũng từng được bảo rằng cuộc đời là chốn tăm tối, và trong sự mệt mỏi, các ngươi lặp lại lời của những kẻ rã rời.
Còn ta nói rằng cuộc đời quả thực tăm tối ngoại trừ khi có khát vọng thui thúc,
Và mọi khát vọng đều mù quáng ngoại trừ khi có tri thức,
Và mọi tri thức đều vô nghĩa ngoại trừ khi có lao động,
Và mọi lao động đều trống rỗng ngoại trừ khi có tình yêu;
Và khi các ngươi lao động bằng tình yêu, các ngươi đang gắn kết chính mình với bản thân, với đồng loại, và với Thượng Đế.
Và thế nào là lao động bằng tình yêu?
Đó là dệt vải bằng những sợi chỉ rút ra từ trái tim mình, tựa như thể người mình yêu sẽ khoác tấm vải ấy.
Đó là xây một ngôi nhà bằng sự ân tình, tựa như thể người mình yêu sẽ sinh sống trong ngôi nhà ấy.
Đó là gieo hạt với niềm dịu dàng và gặt hái thành quả với niềm hoan hỉ, tựa như thể người mình yêu sẽ thưởng thức trái ngọt.
Đó là thổi vào mọi tạo vật do tay mình làm ra một hơi thở từ chính linh hồn các ngươi,
Và biết rằng tất cả những bậc tiền nhân được ban phúc đang vây quanh và dõi theo các ngươi.
Ta thường nghe các ngươi nói, như thể đang nói trong giấc ngủ: “Kẻ tạc tượng đá, tìm thấy hình hài tâm hồn chính mình trong khối đá, thì cao cả hơn kẻ cày xới đất đai. Và kẻ chộp lấy cầu vồng để trải lên tấm vải hình hài của con người, thì vĩ đại hơn kẻ đóng đôi dép cho đôi chân chúng ta.”
Nhưng ta nói, không phải trong giấc ngủ mà trong cõi tỉnh thức mãnh liệt của buổi ban trưa, rằng ngọn gió không thì thầm dịu dàng với những cội sồi khổng lồ hơn là với ngọn cỏ hèn mọn nhất;
Và chỉ có kẻ nào biết biến tiếng thở của gió thành khúc ca được làm cho ngọt ngào hơn bởi tình yêu của chính mình, kẻ đó mới thực sự vĩ đại.
Lao động chính là tình yêu được thành hình hữu thể.
Và nếu các ngươi không thể lao động bằng tình yêu mà chỉ với sự ghẻ lạnh, tốt hơn hết là hãy rời bỏ công việc của mình, ngồi bên cổng đền thờ và nhận bố thí từ những kẻ lao động bằng niềm hoan hỉ.
Bởi vì nếu các ngươi nướng bánh trong sự thờ ơ, các ngươi đang nướng một chiếc bánh đắng cay chỉ đủ khỏa lấp một nửa cơn đói của con người.
Và nếu các ngươi cằn nhằn khi ép những chùm nho, sự hằn học ấy sẽ chắt lọc thành nọc độc trong rượu vang. Và dẫu các ngươi có cất tiếng ca tụng tựa các thiên thần, nhưng lại không đem lòng yêu âm nhạc, các ngươi đang bịt tai nhân thế trước những thanh âm của ban ngày và tiếng gọi của màn đêm.
Bấy giờ một người phụ nữ lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Niềm Vui và Nỗi Buồn.
Và chàng đáp:
Niềm vui của các ngươi chính là nỗi buồn được cởi bỏ lớp mặt nạ.
Và chính cái giếng sâu nơi nụ cười các ngươi trào lên, cũng thường là nơi ngập tràn dòng lệ.
Và làm sao có thể khác được?
Nỗi buồn càng khắc sâu vào bản thể các ngươi bao nhiêu, các ngươi càng chứa đựng được nhiều niềm vui bấy nhiêu.
Chiếc chén đựng rượu vang của các ngươi há chẳng phải là chiếc chén từng được nung trong lò của người thợ gốm đó sao?
Và cây đàn hạc xoa dịu tâm hồn các ngươi, há chẳng phải là khúc gỗ từng bị khoét rỗng bởi lưỡi dao?
Khi các ngươi hân hoan, hãy nhìn sâu vào trái tim mình và các ngươi sẽ nhận ra rằng chỉ có thứ từng mang lại nỗi buồn mới đang ban cho các ngươi niềm vui.
Khi các ngươi sầu muộn, hãy nhìn lại vào tim mình, và các ngươi sẽ thấy rằng thực chất mình đang khóc thương cho chính thứ từng là niềm hạnh phúc của các ngươi.
Một số người trong các ngươi nói rằng: “Niềm vui lớn lao hơn nỗi buồn,” và những người khác lại bảo: “Không, nỗi buồn mới là điều lớn hơn.”
Nhưng ta bảo các ngươi, chúng vốn là một thể không thể tách rời.
Chúng cùng nhau đến, và khi một kẻ ngồi một mình bên bàn ăn cùng các ngươi, hãy nhớ rằng kẻ kia đang ngủ say trên chiếc giường của các ngươi.
Quả thực các ngươi được treo lơ lửng như chiếc cân tiểu ly giữa nỗi buồn và niềm vui.
Chỉ khi trơ trụi trống không, các ngươi mới đứng yên và đạt được sự thăng bằng.
Khi người giữ kho báu nhấc các ngươi lên để cân vàng bạc của hắn, niềm vui hay nỗi buồn của các ngươi ắt phải dâng cao hoặc hạ xuống.
Bấy giờ một người thợ xây bước ra nói: Xin hãy nói cho chúng tôi về Những Ngôi Nhà.
Và chàng đáp lời:
Hãy dựng một mái lều chốn hoang sơ từ trí tưởng tượng của mình trước khi xây một ngôi nhà trong tường thành.
Bởi vì dẫu các ngươi có những phút giây sum họp chốn hoàng hồn, thì kẻ lữ hành trong các ngươi, kẻ luôn xa vắng và đơn độc, cũng có những phút giây tương tự.
Ngôi nhà của các ngươi chính là thân thể lớn lao hơn của các ngươi.
Nó lớn lên dưới ánh mặt trời và ngủ vùi trong sự tĩnh lặng của màn đêm; và nó không phải không có những giấc mơ. Ngôi nhà của các ngươi chẳng phải vẫn mơ đó sao? Và khi mơ, nó rời bỏ thành phố để đến với lùm cây hay đỉnh đồi?
Ước gì ta có thể gom tụ những ngôi nhà của các ngươi trong lòng bàn tay, và như một kẻ gieo hạt, vãi chúng khắp rừng sâu và đồng cỏ.
Ước gì các thung lũng là đường phố của các ngươi, và những lối đi xanh ngắt là những con ngõ nhỏ, để các ngươi có thể tìm đến nhau qua những vườn nho, và bước đến với hương thơm của đất trời vương trên vạt áo.
Nhưng những điều ấy vẫn chưa thể thành hiện thực.
Trong nỗi sợ hãi, tổ tiên các ngươi đã quần tụ các ngươi lại quá gần nhau. Và nỗi sợ ấy sẽ còn kéo dài thêm một chút nữa. Tường thành của các ngươi sẽ còn phải tách biệt lò sưởi và đồng ruộng thêm một khoảng thời gian nữa.
Và hãy nói cho ta hay, hỡi người dân Orphalese, các ngươi có gì trong những ngôi nhà ấy? Và thứ gì được các ngươi canh giữ sau những cánh cửa then cài?
Các ngươi có sự bình an, thứ khát vọng tĩnh lặng hé lộ uy quyền của các ngươi chăng?
Các ngươi có những ký ức, những chiếc cổng vòm lấp lánh bắc ngang qua đỉnh cao của tâm trí chăng?
Các ngươi có vẻ đẹp, thứ dẫn dắt trái tim từ những vật dụng bằng gỗ và đá đến ngọn núi linh thiêng chăng?
Hãy nói cho ta, các ngươi có những điều ấy trong ngôi nhà của mình không?
Hay các ngươi chỉ có sự thoải mái, và lòng thèm khát sự thoải mái, thứ sinh linh rón rén bước vào nhà như một vị khách, rồi dần trở thành kẻ chủ nhà, và cuối cùng thành ông chủ tối cao?
Phải, và nó trở thành kẻ thuần hóa, dùng móc sắt và roi da biến những khát vọng lớn lao của các ngươi thành những con rối vô hồn.
Dẫu đôi tay nó mềm mại tựa lụa là, trái tim nó lại làm bằng sắt.
Nó ru các ngươi vào giấc ngủ chỉ để đứng cạnh giường và chế nhạo phẩm giá của thể xác.
Nó chế giễu các giác quan nguyên vẹn của các ngươi, và đặt chúng lên tấm thảm nhung mỏng manh như những chiếc bình dễ vỡ.
Quả thực lòng thèm khát sự thoải mái bóp nghẹt niềm đam mê của tâm hồn, rồi bước đi nhăn nhở trong đám tang của chính nó.
Nhưng các ngươi, những đứa con của không gian, những kẻ bất an trong sự nghỉ ngơi, các ngươi sẽ không bị giăng bẫy hay thuần hóa.
Ngôi nhà của các ngươi sẽ không phải là một chiếc mỏ neo mà là một cột buồm.
Nó sẽ không phải là một lớp màng lấp lánh che vết thương, mà là chiếc mi mắt bảo vệ tròng mắt.
Các ngươi sẽ không khom lưng uốn cánh để lách qua những ô cửa, chẳng cúi đầu để tránh va phải trần nhà, cũng chẳng dám thở nơm nớp vì sợ những bức tường nứt nẻ rồi sụp đổ.
Các ngươi sẽ không sinh sống trong những ngôi mộ do người chết dựng lên cho người sống.
Và dẫu có nguy nga lộng lẫy, ngôi nhà của các ngươi cũng không thể cầm tù bí mật hay che chở niềm khát khao của các ngươi.
Bởi vì cái vô biên trong các ngươi ngự trị tại dinh thự bầu trời, nơi có cánh cửa là sương sớm, và những ô khung cửa sổ là khúc ca cùng sự tĩnh lặng của màn đêm.
Và người thợ dệt lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Quần Áo.
Và chàng đáp:
Y phục che giấu phần lớn vẻ đẹp của các ngươi, nhưng chúng không thể che đi những gì kém xinh.
Và dẫu các ngươi tìm kiếm sự tự do trong sự riêng tư qua những bộ y phục, các ngươi có thể tìm thấy trong đó một cỗ ách kìm kẹp và xiềng xích.
Ước gì các ngươi có thể đối diện với mặt trời và ngọn gió với nhiều da thịt hơn và ít y phục hơn,
Bởi vì hơi thở của sự sống ẩn trong ánh nắng và bàn tay của sự sống nắm giữ ngọn gió.
Một số trong các ngươi nói rằng: “Chính ngọn gió bắc đã dệt nên xiêm y chúng ta mặc.”
Và ta bảo rằng: Đúng vậy, chính là ngọn gió bắc,
Nhưng sự hổ thẹn mới là khung cửi của hắn, và sự mềm yếu của gân cốt chính là sợi chỉ của hắn.
Và khi công việc hoàn tất, hắn cười vang trong rừng thẳm. Đừng quên rằng sự khiêm tốn là chiếc thuẫn chống lại ánh mắt của kẻ ô uế.
Và khi kẻ ô uế không còn nữa, sự khiêm tốn khác nào xiềng xích và thứ làm vẩn đục tâm trí?
Và chớ quên rằng mặt đất rất đỗi hoan hỉ khi cảm nhận đôi chân trần của các ngươi, và những cơn gió thèm khát được đùa giỡn với mái tóc các ngươi.
Và một thương gia lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Việc Mua Bán.
Và chàng đáp lời:
Trái đất ban tặng hoa trái cho các ngươi, và các ngươi sẽ chẳng thiếu thốn gì nếu biết cách đong đầy đôi tay mình.
Chính trong việc trao đổi những món quà của đất trời, các ngươi mới tìm thấy sự sung túc và được thỏa nguyện.
Tuy nhiên, trừ khi sự trao đổi ấy diễn ra trong tình yêu và sự công bằng nhân ái, nếu không nó chỉ dẫn dắt kẻ này đến lòng tham và người kia đến cơn đói khát.
Khi tụ họp tại chốn chợ phiên, những người lao động vùng biển, đồng ruộng và vườn nho gặp gỡ những người thợ dệt, thợ gốm và những người đi thu hái gia vị,—
Hãy thỉnh cầu linh hồn chủ chốt của trái đất hiện diện giữa các ngươi để ban thánh giá cho chiếc cân tiểu ly và những phép tính đong đo giá trị ngang bằng giá trị. Và chớ để những kẻ tay trắng tham gia vào các giao dịch của các ngươi, những kẻ sẵn sàng đổi lời nói lấy công sức lao động của các ngươi.
Với những kẻ như thế, các ngươi nên nói rằng:
“Hãy đến đồng án với chúng tôi, hoặc cùng những người anh em của chúng tôi ra khơi và quăng lưới;
Bởi vì đất và biển sẽ hào phóng với các ngươi cũng như với chúng tôi.”
Và nếu những ca sĩ, vũ công và người thổi sáo xuất hiện,—hãy mua lấy những món quà của họ.
Bởi vì họ cũng là những người thu hái trái cây và trầm hương, và những gì họ mang lại, dẫu được tạo nên từ những giấc mơ, vẫn là y phục và lương thực cho tâm hồn các ngươi.
Và trước khi rời khỏi khu chợ, hãy đảm bảo rằng không ai phải ra về với đôi tay trống rỗng.
Bởi vì linh hồn chủ chốt của trái đất sẽ không thể yên giấc trên ngọn gió cho đến khi nhu cầu của kẻ khốn cùng nhất trong các ngươi được thỏa mãn.
Bấy giờ một vị thẩm phán của thành phố bước lên nói: Xin hãy nói cho chúng tôi nghe về Tội Ác và Hình Phạt.
Và chàng đáp lời:
Chính khi tâm hồn các ngươi lang thang trên ngọn gió,
Là lúc các ngươi, đơn độc và không phòng vệ, phạm phải lỗi lầm với người khác và do đó với chính mình.
Và vì lỗi lầm đã phạm ấy, các ngươi phải gõ cửa và chờ đợi một hồi lâu trong vô vọng tại cánh cổng của những bậc được ban phúc.
Thần tính trong các ngươi tựa như đại dương;
Nó mãi mãi nguyên vẹn không tì vết.
Và tựa như bầu trời, nó chỉ nâng niu những kẻ có cánh.
Thần tính trong các ngươi cũng tựa như mặt trời;
Nó không thấu hiểu lối đi của loài chuột chũi cũng chẳng màng tìm kiếm hang ổ của loài rắn độc. Nhưng thần tính ấy không đơn độc ngự trị trong bản thể các ngươi.
Phần lớn trong các ngươi vẫn là con người, và nhiều phần trong các ngươi chưa phải con người,
Mà là một gã lùn vô định hình đang bước đi mê sảng trong làn sương mù để tìm kiếm sự tỉnh thức cho chính mình.
Và ta muốn nói về phần con người trong các ngươi.
Bởi chính kẻ ấy chứ không phải thần tính hay gã lùn trong sương mù mới là kẻ biết đến tội ác và hình phạt của tội ác.
Ta thường nghe các ngươi bàn về kẻ phạm tội như thể hắn không phải người một nhà, mà là một kẻ xa lạ và một kẻ xâm nhập vào thế giới của các ngươi.
Nhưng ta bảo rằng, cũng như bậc thánh thiện và người công chính không thể vươn cao hơn phần cao cả nhất trong mỗi người các ngươi,
Thì kẻ gian ác và yếu đuối cũng không thể rơi xuống thấp hơn phần thấp hèn nhất ẩn chứa trong các ngươi.
Và như một chiếc lá đơn độc không thể ngả vàng nếu không có sự hay biết âm thầm của cả cội cây,
Kẻ phạm tội cũng không thể gây ác mà không có ý chí ngầm của tất cả các ngươi.
Các ngươi bước đi cùng nhau như một đoàn diễu hành hướng về thần tính của mình.
Các ngươi vừa là con đường vừa là những kẻ lữ hành.
Và khi một người ngã xuống, hắn ngã thay cho những kẻ đi sau, một lời cảnh báo về hòn đá vấp ngã.
Phải, và hắn ngã cho cả những kẻ đi trước, dẫu chân bước nhanh và vững vàng hơn, nhưng đã không dời hòn đá vấp ngã đi nơi khác.
Và điều này nữa, dẫu lời lẽ có nặng trĩu trong lòng các ngươi:
Kẻ bị sát hại không hoàn toàn vô can trong cái chết của chính mình,
Và kẻ bị cướp không phải không có lỗi khi bị cướp đoạt.
Kẻ công chính không hoàn toàn vô tội trước hành vi của kẻ gian ác,
Và kẻ tay sạch không hoàn toàn trong trắng trong việc làm của kẻ bất lương.
Phải, kẻ phạm tội đôi khi lại là nạn nhân của người bị hại,
Và thường xuyên hơn nữa, kẻ thọ án chính là người gánh vác thay gánh nặng cho kẻ vô tội và chẳng tì vết.
Các ngươi không thể tách biệt kẻ công bình khỏi kẻ bất lương và người tốt khỏi kẻ gian ác;
Bởi vì họ đứng cạnh nhau trước ánh mặt trời tựa như sợi chỉ đen và sợi chỉ trắng được dệt quyện vào nhau.
Và khi sợi chỉ đen đứt đoạn, người thợ dệt sẽ nhìn vào toàn bộ tấm vải, và anh ta cũng sẽ xem xét cả khung cửi.
Nếu bất kỳ ai trong các ngươi muốn đưa người vợ bất trung ra xét xử,
Hãy để người ấy cũng đem trái tim của người chồng lên cân và đo lường tâm hồn anh ta bằng những thước đo.
Và hãy để kẻ muốn quất roi kẻ phạm tội phải nhìn lại tâm hồn của người bị hại.
Và nếu ai trong các ngươi muốn trừng phạt nhân danh sự công chính và giáng rìu vào cội cây độc, hãy nhìn tận gốc rễ của nó;
Và quả thật hắn sẽ thấy rễ của cây lành và cây dữ, cây có quả và cây vô ơn, tất cả đều quấn quýt lấy nhau trong trái tim tĩnh lặng của mặt đất.
Và hỡi những vị thẩm phán muốn tỏ ra công bình,
Các ngươi sẽ tuyên án thế nào đối với kẻ bề ngoài trung thực nhưng thực chất là một tên trộm trong tâm tưởng?
Các ngươi áp dụng hình phạt nào cho kẻ sát nhân bằng xương bằng thịt nhưng chính hắn lại bị giết chết trong tâm hồn?
Và các ngươi truy tố thế nào đối với kẻ hành động như một kẻ lừa gạt và áp bức,
Nhưng đồng thời cũng là người chịu nhiều uất ức và tổn thương?
Và các ngươi sẽ trừng phạt ra sao những kẻ mà sự ăn năn hối hận đã lớn lao hơn cả hành vi sai trái của họ?
Sự hối hận há chẳng phải là công lý được thực thi bởi chính thứ luật lệ mà các ngươi hằng mong phụng sự đó sao?
Tuy vậy, các ngươi không thể áp đặt sự hối hận lên người vô tội cũng chẳng thể gỡ bỏ nó khỏi trái tim kẻ có tội.
Nó sẽ cất lên tiếng gọi tự nguyện trong đêm tối, để con người thức giấc và ngắm nhìn lại chính mình. Và hỡi những kẻ muốn thấu hiểu công lý, làm sao các ngươi có thể làm được điều ấy nếu không nhìn ngắm mọi hành vi trong ánh sáng trọn vẹn?
Chỉ khi ấy các ngươi mới biết rằng kẻ đứng thẳng và kẻ ngã quỵ thực chất chỉ là một con người đang đứng trong chập chùng hoàng hôn giữa màn đêm của gã lùn trong mình và ánh ban mai của thần tính,
Và viên đá góc nhà của đền thờ không hề cao hơn viên đá thấp nhất ở nền móng của nó.
Bấy giờ một nhà luật học lên tiếng: Nhưng còn Luật Lệ của chúng ta thì sao, thưa bậc thầy?
Và chàng đáp:
Các ngươi rất đỗi thích thú việc đặt ra luật lệ,
Nhưng các ngươi lại càng thích phá vỡ chúng hơn.
Tựa như những đứa trẻ chơi đùa bên bờ biển, kiên nhẫn xây những tòa tháp cát rồi cười vang phá hủy chúng.
Nhưng trong lúc các ngươi xây những tòa tháp cát, đại dương lại mang thêm cát vào bờ,
Và khi các ngươi phá hủy chúng, đại dương cùng cười vang với các ngươi.
Quả thực đại dương luôn mỉm cười với sự ngây thơ.
Nhưng còn những kẻ đối với họ cuộc đời không phải là đại dương, và luật lệ do con người đặt ra không phải là tháp cát,
Mà đối với họ cuộc đời là một tảng đá, và luật lệ là cái đục để họ tạc nên nó theo hình hài của chính mình thì sao? Còn kẻ thù ghét các vũ công thì sao?
Còn con bò yêu chiếc ách của mình và cho rằng loài nai cùng hươu chốn rừng sâu là những sinh vật hoang dã lang thang thì sao?
Còn con rắn già không thể lột xác, gọi tất cả những kẻ khác là trần trụi và không hổ thẹn thì sao?
Và kẻ đến sớm trong bữa tiệc cưới, rồi khi đã ăn quá no và mệt mỏi liền bỏ đi mà bảo rằng mọi bữa tiệc đều là sự vi phạm và mọi thực khách đều là kẻ phạm luật?
Ta phải nói gì về những kẻ này ngoại trừ việc họ cũng đứng dưới ánh mặt trời, nhưng quay lưng lại với thái dương?
Họ chỉ nhìn thấy cái bóng của chính mình, và cái bóng ấy chính là luật lệ của họ.
Và mặt trời có ý nghĩa gì với họ ngoài việc là kẻ tạo ra bóng tối?
Và việc tuân thủ luật lệ là gì nếu không phải là cúi đầu và vẽ lại bóng của chúng trên mặt đất?
Nhưng các ngươi, những kẻ bước đi đối diện với mặt trời, hình bóng nào vẽ trên mặt đất có thể giữ chân các ngươi?
Hỡi những kẻ du hành cùng ngọn gió, chiếc la bàn nào có thể định hướng con đường cho các ngươi?
Luật lệ của người đời nào có thể trói buộc các ngươi nếu các ngươi tự đập tan chiếc ách của mình mà chẳng hề vướng vào cánh cửa nhà tù của ai?
Luật lệ nào khiến các ngươi phải sợ hãi nếu các ngươi múa ca mà không hề vấp phải những xiềng xích sắt của bất kỳ ai?
Và là ai kẻ có thể đưa các ngươi ra phán xét nếu các ngươi xé bỏ xiêm y của mình nhưng chẳng để lại trên lối đi của kẻ nào?
Hỡi người dân Orphalese, các ngươi có thể bịt miệng trống, có thể làm chùng những sợi dây đàn lyra, nhưng ai có thể ra lệnh cho chim chiền chiện ngừng cất tiếng hót?
Và một nhà hùng biện lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Sự Tự Do.
Và chàng đáp:
Tại cổng thành và bên đống lửa, ta từng thấy các ngươi phủ phục và tôn thờ sự tự do của chính mình,
Cũng như những tên nô lệ tự hạ mình trước bạo chúa và ca tụng hắn dẫu hắn tước đoạt mạng sống của chúng.
Phải, chốn lùm cây trong đền thờ và dưới bóng thành lũy, ta từng thấy những kẻ tự do nhất trong các ngươi mang sự tự do của mình như một chiếc ách trâu và gông cùm.
Và trái tim ta rớm máu trong lồng ngực; bởi vì các ngươi chỉ thực sự tự do khi ngay cả niềm khát khao tìm kiếm tự do cũng trở thành một gông xiềng đối với các ngươi, và khi các ngươi ngưng việc ca tụng tự do như một đích đến và sự viên mãn.
Các ngươi sẽ thực sự tự do khi những ngày tháng của các ngươi không thiếu những âu lo và đêm tối không vắng bóng khát vọng cùng nỗi buồn,
Mà đúng hơn khi những điều ấy ôm trọn cuộc đời các ngươi và dẫu vậy các ngươi vẫn vươn lên trên chúng trong tư thế trần trụi và không xiềng xích.
Và làm sao các ngươi có thể vượt lên trên những ngày đêm của mình nếu không đứt gãy những xiềng xích mà chính các ngươi từ buổi bình minh của sự hiểu biết đã tròng quanh giờ ngọ của mình?
Thực chất thứ các ngươi gọi là tự do lại chính là xiềng xích kiên cố nhất trong số ấy, dẫu các mắt xích của nó lấp lánh dưới ánh mặt trời và làm lóa mắt các ngươi.
Và nó là gì nếu không phải những mảnh vỡ từ chính bản thân các ngươi mà các ngươi muốn vứt bỏ để được tự do?
Nếu thứ các ngươi muốn xóa bỏ là một bộ luật bất công, thì bộ luật ấy đã được viết bằng chính đôi tay các ngươi trên trán các ngươi.
Các ngươi không thể xóa nó bằng cách đốt sách luật hay rửa trán cho các thẩm phán, dẫu có đổ cả đại dương lên người họ.
Và nếu thứ các ngươi muốn lật đổ là một bạo chúa, trước hết hãy đảm bảo rằng ngai vàng của hắn dựng lên trong tâm trí các ngươi đã bị phá hủy.
Bởi vì làm sao một bạo chúa có thể cai trị những kẻ tự do và kiêu hãnh, nếu không nhờ sự chuyên chế nằm trong chính sự tự do của họ và nỗi hổ thẹn trong chính niềm kiêu hãnh của họ?
Và nếu đó là một nỗi âu lo các ngươi muốn rũ bỏ, thì gánh nặng ấy là do chính các ngươi tự chọn lựa chứ không phải do áp đặt.
Và nếu đó là một nỗi sợ các ngươi muốn xua tan, thì cội nguồn của nỗi sợ ấy ngự trị trong trái tim các ngươi chứ không nằm trong bàn tay của kẻ gây sợ hãi.
Quả thực mọi thứ đều vận hành trong bản thể các ngươi trong sự ôm ấp nửa vời không dứt, điều khao khát và điều kinh hãi, thứ ghê tởm và thứ trân quý, điều truy đuổi và thứ các ngươi muốn trốn chạy.
Những điều ấy chuyển động trong các ngươi như ánh sáng và bóng tối thành từng đôi bám rịt lấy nhau.
Và khi bóng tối phai mờ không còn nữa, luồng ánh sáng còn vương lại sẽ trở thành cái bóng của một thứ ánh sáng khác.
Và cứ thế, sự tự do của các ngươi khi rũ bỏ được gông xiềng thì chính nó lại trở thành xiềng xích cho một sự tự do lớn lao hơn.
Và nữ tư tế lại lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Lý Trí và Đam Mê.
Và chàng đáp lời:
Tâm hồn các ngươi thường là một chiến trường, nơi lý trí và sự phán đoán giao tranh cùng đam mê và dục vọng.
Ước gì ta có thể làm kẻ kiến tạo hòa bình trong tâm hồn các ngươi, để biến sự bất hòa và ganh đua giữa các yếu tố trong các ngươi thành sự hợp nhất và âm khúc.
Nhưng làm sao ta có thể làm được điều đó, trừ khi chính các ngươi cũng là những sứ giả hòa bình, phải, là những người yêu mến mọi khía cạnh bản thể của mình?
Lý trí và đam mê của các ngươi chính là bánh lái và cánh buồm cho linh hồn vượt sóng.
Nếu cánh buồm hoặc bánh lái bị gãy hỏng, các ngươi chỉ có thể trôi dạt vô định, hoặc bị giữ lại bất động giữa trùng khơi. Bởi vì lý trí, nếu độc đoán cai trị, sẽ là một thứ sức mạnh kìm kẹp; và đam mê, nếu buông thả không kiểm soát, sẽ là ngọn lửa tự thiêu rụi chính nó.
Thế nên hãy để tâm hồn các ngươi tôn lý trí lên tầm cao của đam mê, để nó biết cất tiếng ca;
Và hãy để nó điều hướng đam mê bằng lý trí, để đam mê của các ngươi được sống qua sự phục sinh hằng ngày của chính mình, và tựa như chim phượng hoàng, vươn lên trên tro tàn của chính nó.
Ta muốn các ngươi xem sự phán đoán và dục vọng của mình như hai vị khách quý trong ngôi nhà của các ngươi.
Chắc chắn các ngươi sẽ không thiên vị tôn vinh vị khách này hơn vị khách kia; bởi vì kẻ nào quá ư bận tâm đến một người sẽ đánh mất tình yêu và lòng tin của cả hai.
Nơi những ngọn đồi, khi các ngươi ngồi dưới bóng râm mát rượi của những hàng cây dương trắng, sẻ chia sự bình yên và thanh tịnh của những cánh đồng và đồng cỏ xa xôi—hãy để trái tim các ngươi thầm nhủ: “Thượng Đế nghỉ ngơi trong lý trí.”
Và khi giông bão kéo đến, gió lớn rung chuyển đại ngàn, sấm chớp tuyên bố sự uy nghiêm của bầu trời,—hãy để trái tim các ngươi kính cẩn thầm nhủ: “Thượng Đế chuyển động trong đam mê.”
Và vì các ngươi là một nhịp thở trong bầu khí cầu của Thượng Đế, và là một chiếc lá trong khu rừng của Ngài, các ngươi cũng nên nghỉ ngơi trong lý trí và chuyển động trong đam mê.
Và một người phụ nữ lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Nỗi Đau.
Và chàng nói:
Nỗi đau của các ngươi chính là sự nứt vỡ của lớp vỏ bọc sự hiểu biết của các ngươi.
Cũng như hạt của trái cây buộc phải nứt ra để trái tim nó đón nhận ánh mặt trời, các ngươi cũng phải thấu hiểu nỗi đau.
Và nếu các ngươi có thể giữ cho trái tim mình ngạc nhiên trước những phép màu hằng ngày của cuộc sống, nỗi đau của các ngươi sẽ chẳng có vẻ kỳ diệu kém gì niềm vui;
Và các ngươi sẽ đón nhận những mùa vụ của tâm hồn mình, hệt như cách các ngươi vẫn luôn đón nhận những mùa trôi qua trên đồng ruộng.
Và các ngươi sẽ điềm tĩnh dõi theo qua những mùa đông của nỗi sầu muộn.
Phần lớn nỗi đau của các ngươi là do chính các ngươi tự chuốc lấy.
Nó là chén thuốc đắng nhờ đó người thầy thuốc bên trong chữa lành thân thể đang bệnh tật của các ngươi.
Thế nên hãy tin tưởng người thầy thuốc, và hãy uống liều thuốc của ông trong sự tĩnh lặng và an nhiên: Bởi vì đôi bàn tay ông, dẫu thô ráp nặng nề, vẫn được dẫn dắt bởi bàn tay dịu dàng của Đấng Vô Hình, Và chiếc chén ông mang tới, dẫu làm cháy bỏng đôi môi các ngươi, đã được nhào nặn từ thứ đất sét mà Bậc Làm Gốm đã làm ẩm bằng chính những giọt nước mắt thiêng liêng của Ngài.
Và một người đàn ông lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Sự Tự Thấu Hiểu.
Và chàng đáp lời:
Trái tim các ngươi thầm lặng nhận biết những bí mật của ngày và đêm.
Nhưng đôi tai các ngươi lại khát khao âm thanh từ sự hiểu biết của trái tim mình.
Các ngươi muốn diễn giải bằng lời những điều các ngươi vẫn hằng minh triết trong tư tưởng.
Các ngươi muốn chạm bằng những ngón tay vào thân thể trần trụi của những giấc mơ mình.
Và thật tốt khi các ngươi làm thế.
Mạch nước ngầm ẩn giấu trong tâm hồn các ngươi tất yếu phải trào dâng và chảy róc rách ra biển cả;
Và kho báu từ những chiều sâu vô tận của các ngươi sẽ được bày tỏ trước mắt.
Nhưng đừng dùng cân tiểu ly để đong đếm kho báu vô danh ấy;
Và chớ dùng gậy dò hay dây dọi để thăm thẳm chiều sâu tri thức của mình.
Bởi vì bản ngã chính là một đại dương vô bờ bến và không thể đo lường.
Đừng nói rằng: “Tôi đã tìm thấy chân lý,” mà hãy nói rằng: “Tôi đã tìm thấy một chân lý.”
Đừng nói: “Tôi đã tìm thấy con đường của tâm hồn.” Hãy nói rằng: “Tôi đã gặp tâm hồn bước đi trên con đường của mình.”
Bởi vì tâm hồn bước đi trên mọi nẻo đường.
Tâm hồn không đi trên một đường thẳng, nó cũng chẳng lớn lên như một nhành sậy.
Tâm hồn tự hé nở, tựa như một đóa sen muôn cánh.
Bấy giờ một nhà giáo lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Sự Giảng Dạy.
Và chàng nói:
“Không ai có thể hé lộ cho các ngươi bất cứ điều gì ngoài những gì đã nằm ngái ngủ trong buổi bình minh tri thức của các ngươi.
Bậc thầy bước đi trong bóng râm của đền thờ, giữa các môn đồ của mình, không ban phát sự khôn ngoan mà thay vào đó là niềm tin và lòng bác ái của ông.
Nếu thực sự thông thái, ông sẽ không bảo các ngươi bước vào ngôi nhà tri thức của ông, mà dẫn dắt các ngươi đến ngưỡng cửa tâm trí của chính mình.
Nhà thiên văn học có thể nói với các ngươi về sự hiểu biết của ông về không gian, nhưng ông không thể trao cho các ngươi sự thấu hiểu của mình.
Nhạc sĩ có thể hát cho các ngươi nghe về nhịp điệu ngự trị trong muôn chốn không gian, nhưng anh ta không thể trao cho các ngươi đôi tai nắm bắt nhịp điệu ấy hay giọng hát vang vọng lại nó. Và kẻ uyên thâm về khoa học của những con số có thể kể về những vùng trọng lượng và đo lường, nhưng hắn không thể dẫn dắt các ngươi đến đó.
Bởi vì tầm nhìn của người này không mượn đôi cánh để bay sang người khác.
Và cũng như mỗi người các ngươi đứng một mình trong tri thức của Thượng Đế, mỗi người cũng phải cô độc trong sự thấu hiểu về Thiên Chúa và sự hiểu biết về trái đất của chính mình.
Và một thanh niên lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Tình Bạn.
Và chàng đáp lời:
Người bạn của các ngươi chính là sự đáp đền cho những nhu cầu của các ngươi.
Họ là mảnh đất mà các ngươi gieo bằng tình yêu và gặt hái với lòng biết ơn.
Và họ là bàn ăn cùng lò sưởi ấm của các ngươi.
Bởi vì các ngươi đến với họ trong cơn đói lòng, và tìm kiếm họ để cầu bình an.
Khi bạn của các ngươi bày tỏ suy nghĩ, các ngươi không sợ từ “không” trong tâm trí mình, cũng chẳng giấu giếm từ “có”.
Và khi họ im lặng, trái tim các ngươi vẫn không ngừng lắng nghe trái tim họ;
Bởi vì trong tình bạn, không cần thốt nên lời, mọi suy nghĩ, mọi khát khao, mọi mong đợi đều được sinh thành và sẻ chia, trong niềm hoan hỉ không cần tung hô.
Khi chia tay người bạn, các ngươi đừng buồn rầu;
Bởi vì điều các ngươi yêu quý nhất ở họ có thể trở nên rõ ràng hơn khi vắng bóng họ, tựa như ngọn núi nhìn từ thung lũng sẽ rõ mồn một hơn so với lúc leo trên sườn núi. Và đừng đặt ra bất kỳ mục đích nào trong tình bạn ngoại trừ sự sâu sắc của tâm hồn.
Bởi vì tình yêu nếu mưu cầu điều gì khác ngoài việc hé lộ bí mật của chính nó thì không phải tình yêu mà là một chiếc lưới được tung ra: và chỉ những thứ vô tích sự mới vướng lưới.
Và hãy dành những điều tốt đẹp nhất cho bạn bè.
Nếu họ phải biết lúc thủy triều rút của các ngươi, hãy cho họ biết cả lúc thủy triều dâng.
Bởi vì người bạn của các ngươi là ai mà các ngươi phải tìm kiếm họ chỉ để giết thời gian?
Hãy luôn tìm kiếm họ với những khoảng thời gian để sống.
Bởi vì sứ mệnh của họ là khỏa lấp nhu cầu của các ngươi chứ không phải sự trống rỗng trong lòng.
Và trong sự ngọt ngào của tình bạn, hãy để có tiếng cười, và sự sẻ chia những niềm vui.
Bởi vì trong giọt sương của những điều nhỏ nhặt, trái tim tìm thấy buổi bình minh của mình và được làm mới lại.
Và rồi một học giả lên tiếng: Hãy nói về Sự Trò chuyện.
Và chàng đáp lời:
Các ngươi trò chuyện khi không còn hòa bình với những suy nghĩ của chính mình;
Và khi không thể tiếp tục trú ngụ trong sự cô tịch của trái tim, các ngươi sống trên chót lưỡi chóp môi, âm thanh lúc bấy giờ trở thành một sự tiêu khiển và trò giải khuây.
Và trong phần lớn những cuộc trò chuyện, tư duy đã bị bức hại một nửa.
Bởi vì tư tưởng là chú chim của không gian, dẫu có thể xòe cánh trong chiếc lồng ngôn từ nhưng chẳng tài nào bay nổi.
Trong số các ngươi có những kẻ tìm kiếm những kẻ ba hoa vì sợ phải đối mặt với sự cô đơn.
Sự tĩnh lặng của cảnh cô độc phơi bày trước mắt họ bản ngã trần trụi và họ muốn trốn chạy.
Và có những kẻ cất lời trò chuyện, mà không cần kiến thức hay sự suy xét trước vẫn vạch trần một chân lý mà chính họ còn chẳng hiểu thấu.
Và có những người mang chân lý trong lồng ngực, nhưng họ không giãi bày bằng lời.
Trong lồng ngực của những con người ấy, tâm hồn ngự trị trong sự tĩnh lặng có nhịp điệu.
Khi các ngươi gặp bạn bè bên lề đường hay nơi chợ bến, hãy để linh hồn trong các ngươi lay động đôi môi và điều khiển chiếc lưỡi.
Hãy để tiếng nói ẩn sâu trong giọng nói của các ngươi cất lên đến tai của tai họ;
Bởi vì tâm hồn họ sẽ gìn giữ chân lý từ trái tim các ngươi hệt như hương vị của rượu vang được nhớ hoài
Dù màu sắc đã phai nhòa và chiếc bình chẳng còn tồn tại.
Và một nhà thiên văn học lên tiếng: Thưa bậc thầy, còn Thời Gian thì sao?
Và chàng đáp:
Các ngươi muốn đo đạc thời gian, thứ vốn vô biên và không thể đong đếm.
Các ngươi muốn điều chỉnh hạnh kiểm và thậm chí định hướng con đường tâm hồn mình theo những giờ giấc và mùa vụ.
Các ngươi muốn biến thời gian thành một dòng suối để ngồi bên bờ ngắm nhìn nó trôi.
Thế nhưng cõi vĩnh hằng trong các ngươi nhận thức được tính vĩnh cửu của sự sống,
Và biết rằng ngày hôm qua chỉ là ký ức của ngày hôm nay và ngày mai là giấc mơ của hiện tại.
Và rằng thứ đang ca hát và chiêm nghiệm trong các ngươi vẫn đang ngự trị trong biên giới của khoảnh khắc đầu tiên từng tung tóe những vì sao vào khoảng không gian vũ trụ. Trong số các ngươi, ai không cảm thấy năng lực yêu thương của mình là vô hạn?
Và tuy nhiên, ai không cảm thấy chính tình yêu ấy, dẫu vô biên, vẫn được bao bọc trong tâm điểm của bản thể mình, và không dịch chuyển từ ý nghĩ yêu thương này sang ý nghĩ yêu thương khác, cũng chẳng từ hành động yêu thương này sang hành động yêu thương khác?
Và thời gian há chẳng phải cũng giống như tình yêu, bất phân chia và không nhịp bước đó sao?
Nhưng nếu trong tư tưởng, các ngươi buộc phải chia cắt thời gian thành các mùa vụ, hãy để mỗi mùa ôm trùm lấy tất cả các mùa khác,
Và hãy để ngày hôm nay ôm lấy quá khứ bằng ký ức và tương lai bằng nỗi khát khao.
Và một trong các bô lão của thành phố lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Thiện và Ác.
Và chàng đáp:
Về phần thiện trong các ngươi, ta có thể nói, nhưng không thể nói về phần ác.
Bởi vì cái ác là gì nếu không phải là cái thiện bị tra tấn bởi chính cơn đói và khát của nó?
Quả thực khi cái thiện đói lả, nó tìm kiếm thức ăn ngay trong những hang ổ tối tăm, và khi khát khô cổ họng, nó uống cả những nguồn nước tù đọng.
Các ngươi tốt đẹp khi là chính mình một cách trọn vẹn.
Tuy nhiên khi không sống thực với bản thể, các ngươi không phải là kẻ ác.
Bởi vì một ngôi nhà bị chia rẽ không phải là hang ổ trộm cắp; nó chỉ đơn thuần là một ngôi nhà chia rẽ.
Và một con tàu không bánh lái có thể lang thang vô định giữa những hòn đảo hiểm trở nhưng không chìm xuống đáy sâu. Các ngươi tốt đẹp khi phấn đấu dâng hiến bản thân.
Tuy nhiên các ngươi không hề gian ác khi mưu cầu lợi ích cho mình.
Bởi vì khi tranh đấu vì tư lợi, các ngươi chẳng qua chỉ là một chiếc rễ bám chặt vào lòng đất và bú mớm bầu sữa mẹ thiên nhiên.
Chắc chắn trái cây không thể bảo rễ rằng: “Hãy giống như ta, chín muồi trĩu quả và luôn luôn ban phát sự sung túc của ngươi.”
Bởi vì đối với quả, việc cho đi là một nhu cầu, cũng như việc nhận về là nhu cầu của rễ.
Các ngươi tốt lành khi cất tiếng rành mạch và tỉnh táo,
Song các ngươi không hề gian ác khi ngủ vùi trong lúc chiếc lưỡi lảm nhảm không mục đích.
Và ngay cả những lời ngọng nghịu vấp váp cũng có thể củng cố một cái lưỡi yếu ớt.
Các ngươi tốt lành khi bước về đích đến một cách vững chãi và bằng những bước chân dũng mãnh.
Song các ngươi không hề gian ác khi khập khiễng lê bước tới đó. Thậm chí
những kẻ thọt chân cũng đâu đi thụt lùi.
Nhưng hỡi những ai mạnh mẽ và nhanh nhẹn, hãy chú ý đừng bước đi khập khiễng trước mặt người tàn tật với ảo tưởng đó là lòng tốt.
Các ngươi tốt lành theo vô vàn cách, và các ngươi không xấu xa khi không tốt,
Các ngươi chỉ đang la cà và chậm chạp lười biếng.
Thật tiếc làm sao khi loài hươu nai không thể dạy tốc độ chạy cho loài rùa.
Trong niềm khao khát hướng về bản ngã vĩ đại ẩn chứa lòng tốt của các ngươi: và niềm khao khát ấy tồn tại trong tất cả mọi người.
Nhưng ở một số người, khao khát ấy là dòng thác cuồn cuộn đổ ra biển lớn, mang theo những bí mật của sườn đồi và khúc ca của đại ngàn.
Và ở những kẻ khác, nó chỉ là dòng suối bằng phẳng tự đánh mất mình giữa những khúc cua ngặt nghèo và dềnh dang lưu lại trước khi cập bờ.
Nhưng đừng để kẻ khao khát mãnh liệt nói với người khao khát ít ỏi rằng: “Tại sao anh chậm chạp và ngập ngừng thế?”
Bởi vì những kẻ thực sự tốt lành không hỏi kẻ trần trụi rằng: “Y phục của anh đâu rồi?”, cũng chẳng hỏi kẻ vô gia cư: “Chuyện gì đã xảy ra với ngôi nhà của anh?”
Bấy giờ một nữ tư tế lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Sự Cầu Nguyện.
Và chàng đáp lời:
Các ngươi cầu nguyện trong cơn hoạn nạn và lúc thiếu thốn; ước gì các ngươi cũng biết cầu nguyện trong sự sung mãn của niềm vui và những ngày tháng đủ đầy.
Bởi vì cầu nguyện là gì nếu không phải là sự vươn mình của bản thân vào cõi không gian hằng sống?
Và nếu việc trút bỏ sự tăm tối của mình vào không gian mang lại sự thoải mái cho các ngươi, thì việc bộc lộ buổi bình minh trong trái tim cũng đem lại niềm hoan hỉ tương tự.
Và nếu các ngươi không thể không rơi lệ khi tâm hồn triệu gọi cầu nguyện, nàng nên thúc giục các ngươi hết lần này đến lần khác, dẫu cho đôi mắt còn đẫm lệ, cho đến khi các ngươi cất tiếng cười vui.
Khi cầu nguyện, các ngươi vươn lên để gặp gỡ trong không trung những ai đang cầu nguyện vào giờ phút ấy, những người mà ngoại trừ lúc cầu nguyện, các ngươi chẳng thể nào gặp được.
Thế nên hãy để chuyến viếng thăm đền thờ vô hình ấy không mang mục đích nào khác ngoài sự ngây ngất và sự hòa quyện ngọt ngào.
Bởi vì nếu các ngươi bước vào đền thờ với bất kỳ mục đích nào khác ngoài việc khẩn cầu, các ngươi sẽ chẳng nhận lại được gì:
Và nếu các ngươi bước vào đó để tự hạ mình, các ngươi sẽ không được nâng lên:
Hoặc dẫu các ngươi bước vào đó để van xin cho lợi ích của người khác, tiếng kêu của các ngươi cũng chẳng thấu tai.
Chỉ cần bước vào đền thờ vô hình là đã đủ.
Ta không thể dạy các ngươi cách cầu nguyện bằng lời.
Thượng Đế không lắng nghe lời các ngươi trừ khi chính Ngài thốt lên những lời đó qua đôi môi các ngươi.
Và ta không thể dạy các ngươi lời kinh của biển cả, rừng sâu và núi cao. Nhưng các ngươi, những kẻ sinh ra từ
núi non, rừng thẳm và biển cả, có thể tìm thấy lời kinh ấy trong trái tim mình,
Và nếu các ngươi biết lắng nghe trong sự tĩnh mịch của đêm dài, các ngươi sẽ nghe thấy chúng thầm thì trong lặng lẽ:
“Lạy Chúa, Đấng là bản ngã có cánh của chúng con, chính ý chí trong chúng con là điều ngài muốn.
Chính niềm khát khao trong chúng con là điều ngài khao khát.
Chính xung lực trong chúng con muốn biến những đêm dài vốn thuộc về ngài, thành những ngày vui cũng thuộc về ngài.
Chúng con chẳng thể van xin ngài điều gì, bởi vì ngài đã thấu rõ mọi nhu cầu trước khi chúng thành hình trong chúng con:
Ngài chính là nhu cầu của chúng con; và khi ban cho chúng con nhiều hơn từ chính bản thể ngài, ngài đã ban cho chúng con tất cả.”
Bấy giờ một vị ẩn sĩ, người viếng thăm thành phố mỗi năm một lần, bước ra nói: Xin hãy nói cho chúng tôi về Sự Hoan Lạc.
Và chàng đáp lời:
Hoan lạc là khúc ca tự do,
Nhưng nó không phải là tự do.
Nó là sự đơm hoa của những khát vọng,
Nhưng không phải trái ngọt của chúng.
Nó là tiếng gọi từ vực sâu hướng về đỉnh cao,
Nhưng không phải vực thẳm hay đỉnh non cao.
Nó là chú chim trong lồng cất cánh bay lên,
Nhưng không phải khoảng không bao la trùm bọc.
Phải, quả thực, hoan lạc là khúc ca tự do.
Và ta tha thiết muốn các ngươi hát khúc ca ấy bằng trọn vẹn trái tim; thế nhưng ta không muốn các ngươi đánh mất tâm hồn trong tiếng ca.
Một số thanh niên trong các ngươi tìm kiếm sự hoan lạc như thể đó là tất cả, và họ bị phán xét cùng quở trách. Ta không muốn phán xét hay quở trách họ. Ta
muốn họ đi tìm kiếm.
Bởi vì họ sẽ tìm thấy hoan lạc, nhưng không chỉ riêng nàng;
Bảy người chị em của nàng đều hiện diện, và người em út trong số họ còn xinh đẹp hơn cả hoan lạc.
Các ngươi chưa từng nghe về kẻ đào đất tìm rễ cây rồi vô tình bắt được kho báu đó sao?
Và một số vị bô lão của các ngươi nhớ về những niềm hoan lạc với sự tiếc nuối hệt như những tội ác phạm phải trong cơn say xỉn.
Nhưng sự hối tiếc là thứ làm vẩn đục tâm trí chứ không phải sự trừng phạt nó.
Họ nên nhớ lại những niềm hoan lạc của mình bằng lòng biết ơn, hệt như cách họ đón nhận mùa gặt của một mùa hè.
Tuy nhiên nếu việc nuối tiếc mang lại sự an ủi cho họ, hãy để họ được an ủi.
Và trong số các ngươi có những kẻ chưa đủ trẻ để tìm kiếm cũng chẳng đủ già để hoài niệm;
Và trong nỗi sợ hãi việc tìm kiếm cùng hoài niệm, họ né tránh mọi niềm hoan lạc, sợ rằng mình sẽ sao nhãng tâm hồn hay xúc phạm đến nó.
Nhưng ngay trong sự từ bỏ ấy lại ẩn chứa niềm hoan lạc của họ.
Và vì thế họ cũng tìm thấy một kho báu dẫu đôi tay run rẩy đang bới tìm củ rễ.
Nhưng hãy nói cho ta, ai là kẻ có thể xúc phạm đến tâm hồn?
Chim họa mi có làm vẩn đục sự tĩnh lặng của màn đêm, hay đom đóm có xúc phạm các vì sao?
Và ngọn lửa hay làn khói của các ngươi có làm nặng nề thêm ngọn gió?
Các ngươi nghĩ tâm hồn là một vòm nước tĩnh lặng có thể bị khuấy đục bởi một chiếc gậy chăng?
Nhiều khi trong việc chối bỏ hoan lạc, các ngươi chỉ đang cất giấu niềm khát khao ấy vào những ngóc ngách sâu thẳm của bản thể.
Ai biết được thứ dường như bị bỏ sót hôm nay, lại đang chờ đợi cho ngày mai?
Ngay cả thể xác các ngươi cũng hiểu rõ di sản và nhu cầu chính đáng của nó, và nó sẽ không bị lừa dối.
Và thể xác các ngươi chính là cây đàn hạc của tâm hồn,
Và nhiệm vụ của các ngươi là tấu lên từ đó khúc nhạc ngọt ngào
hay những âm thanh hỗn độn.
Và giờ đây các ngươi tự hỏi trong tim: “Làm thế nào để phân biệt điều thiện trong hoan lạc với điều không tốt đẹp?”
Hãy đến với những cánh đồng và khu vườn của các ngươi, và các ngươi sẽ học được rằng niềm vui của loài ong là thu mật từ đóa hoa,
Nhưng cũng là niềm vui của đóa hoa khi hiến dâng mật ngọt cho loài ong.
Bởi vì đối với loài ong, một đóa hoa là mạch nguồn sự sống,
Và đối với đóa hoa, con ong là sứ giả của tình yêu,
Và đối với cả ong và hoa, việc cho và nhận hoan lạc là một nhu cầu và niềm ngây ngất.
Hỡi người dân Orphalese, hãy sống trong những niềm hoan lạc của mình tựa như loài hoa và bầy ong.
Và một nhà thơ lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Vẻ Đẹp.
Và chàng đáp:
Các ngươi sẽ tìm kiếm vẻ đẹp nơi đâu, và làm thế nào để tìm thấy nàng nếu chính nàng không phải là con đường và người dẫn dắt các ngươi?
Và làm sao các ngươi có thể nói về nàng ngoại trừ việc nàng là người dệt nên ngôn từ của các ngươi?
Những kẻ chịu nhiều uất ức và tổn thương nói rằng: “Vẻ đẹp thật tử tế và dịu dàng. Nàng bước đi giữa chúng ta tựa như một người mẹ trẻ nửa như thẹn thùng trước vinh quang của chính mình.”
Và những kẻ mang tâm hồn đam mê lại bảo: “Không, vẻ đẹp là một thực thể đầy quyền năng và đáng sợ. Tựa như giông bão, nàng làm rung chuyển mặt đất dưới chân ta và bầu trời trên đầu ta.”
Những kẻ mệt mỏi và rã rời nói rằng: “Vẻ đẹp cất lên từ những lời thì thầm êm dịu. Nàng ngự trị trong tâm hồn chúng ta. Giọng nói của nàng nhún nhường trước sự tĩnh lặng của chúng ta tựa như một ánh sáng mờ ảo run rẩy vì sợ bóng tối.”
Nhưng những kẻ bất an lại bảo: “Chúng ta từng nghe tiếng nàng gầm vang giữa những ngọn núi,
Và cùng với tiếng thét của nàng là âm thanh của tiếng móng guốc giậm, tiếng vỗ cánh và tiếng gầm thét của loài sư tử.”
Vào ban đêm, những lính canh thành phố nói rằng: “Vẻ đẹp sẽ trỗi dậy cùng ánh bình minh từ hướng đông.”
Và vào lúc ban trưa, những người lao động và lữ khách bảo rằng: “Chúng ta đã nhìn thấy nàng nghiêng mình trên mặt đất từ những ô cửa sổ hoàng hôn.”
Vào mùa đông, những kẻ bị vùi lấp trong tuyết nói: “Nàng sẽ đến cùng mùa xuân nhảy múa trên các triền đồi.”
Và trong cái nóng mùa hè, những người gặt lúa nói: “Chúng ta đã nhìn thấy nàng khiêu vũ cùng những chiếc lá mùa thu, và chúng ta thấy một vạt tuyết trắng vương trên mái tóc nàng.” Tất cả những điều ấy các ngươi đã thốt về vẻ đẹp,
Thế nhưng thực chất các ngươi không hề nói về nàng mà là về những nhu cầu chưa được thỏa mãn,
Và vẻ đẹp không phải là một nhu cầu mà là niềm ngây ngất.
Nàng không phải là một chiếc miệng đang khao khát khát khô hay đôi tay trống rỗng vươn ra,
Mà đúng hơn là một trái tim bùng cháy và một tâm hồn đắm say.
Nàng không phải là hình ảnh các ngươi muốn nhìn thấy hay khúc ca các ngươi muốn lắng nghe,
Mà là hình ảnh các ngươi nhìn thấy dẫu nhắm nghiền đôi mắt và khúc ca các ngươi lắng nghe dẫu bịt kín đôi tai.
Nàng không phải là nhựa sống bên trong lớp vỏ cây sần sùi, hay chiếc cánh gắn liền với móng vuốt,
Mà là một khu vườn mãi mãi nở hoa và một bầy thiên thần mãi mãi tung cánh bay.
Hỡi người dân Orphalese, vẻ đẹp chính là sự sống khi cuộc đời hé lộ gương mặt linh thiêng của nó.
Nhưng các ngươi chính là sự sống và cũng là tấm khăn màn ấy. Vẻ đẹp là cõi vĩnh hằng ngắm nhìn chính mình trong gương.
Nhưng các ngươi chính là cõi vĩnh hằng và là chiếc gương ấy.
Và một vị tư tế già lên tiếng: Xin hãy nói cho chúng tôi về Tôn Giáo.
Và chàng nói:
Hôm nay ta đã nói về bất cứ điều gì khác ngoài tôn giáo sao?
Tôn giáo há chẳng phải là mọi hành động và mọi sự chiêm nghiệm,
Và là thứ không phải hành động cũng chẳng phải sự chiêm nghiệm, mà là niềm ngạc nhiên cùng sự sửng sốt luôn trào dâng trong tâm hồn, ngay cả khi đôi bàn tay đang đẽo đá hay chăm chút khung cửi?
Mấy ai có thể tách rời đức tin khỏi hành động, hay niềm tin khỏi công việc mưu sinh?
Mấy ai có thể trải bày những giờ giấc của mình ra trước mắt mà rằng: “Phần này dâng Thượng Đế và phần này cho bản thân tôi; Phần này cho tâm hồn tôi, và phần kia cho thể xác?”
Mọi giờ giấc của các ngươi là những đôi cánh đập xuyên qua không gian từ bản ngã này sang bản ngã khác. Kẻ khoác lên mình tấm áo đạo đức như chiếc y phục đẹp nhất thà cứ để trần truồng còn hơn.
Ngọn gió và mặt trời sẽ chẳng thể xé rách những lỗ thủng trên da thịt hắn.
Và kẻ định hình hạnh kiểm bằng những nguyên tắc đạo đức chính là đang giam cầm chú chim ca hát của mình trong lồng sắt.
Khúc ca tự do nhất không bao giờ cất lên qua những song sắt và dây kẽm.
Và kẻ coi việc thờ phượng như một khung cửa sổ, để mở ra nhưng cũng để khép lại, vẫn chưa từng đặt chân đến ngôi nhà tâm hồn có những khung cửa sổ mở từ bình minh này sang bình minh khác.
Cuộc sống hằng ngày của các ngươi chính là ngôi đền và tôn giáo của các ngươi.
Bất cứ khi nào bước vào đó, hãy mang theo toàn bộ con người mình.
Hãy mang theo cái cày, cái lò rèn, cái vồ và chiếc đàn hạc,
Những vật dụng các ngươi tạo ra do nhu cầu hay vì niềm hoan hỉ.
Bởi vì trong cõi mộng mơ, các ngươi không thể vươn cao hơn những thành tựu của mình cũng chẳng thể rơi thấp hơn những thất bại.
Và hãy mang theo tất cả mọi người: Bởi vì trong sự sùng kính, các ngươi không thể bay cao hơn hy vọng của họ cũng chẳng thể hạ mình thấp hơn nỗi tuyệt vọng của họ.
Và nếu các ngươi muốn thấu hiểu Thượng Đế, đừng đóng vai kẻ đi giải những câu đố.
Chi bằng hãy nhìn xung quanh và các ngươi sẽ thấy Ngài đang chơi đùa cùng con cái các ngươi.
Và hãy nhìn vào không gian; các ngươi sẽ thấy Ngài đang bước đi trong đám mây, dang rộng đôi cánh tay trong tia chớp và sà xuống trong những giọt mưa.
Các ngươi sẽ thấy Ngài mỉm cười trong những đóa hoa, rồi vươn mình vẫy gọi đôi tay giữa ngàn cây cội.
Bấy giờ Almitra cất lời: Giờ đây chúng tôi muốn hỏi về Cái Chết.
Và chàng đáp:
Các ngươi muốn biết bí mật của cái chết.
Nhưng làm sao các ngươi có thể tìm thấy nó nếu không kiếm tìm trong trái tim của sự sống?
Con cú mèo với đôi mắt bị bóng đêm trói buộc, mù lòa trước ánh ban mai, chẳng thể hé mở bí ẩn của ánh sáng.
Nếu thực sự muốn chiêm ngưỡng linh hồn của cái chết, hãy mở rộng trái tim mình đón nhận thân thể của sự sống.
Bởi vì sự sống và cái chết là một, hệt như dòng sông và biển cả là một thể thống nhất.
Trong tận cùng những niềm hy vọng và khát khao của các ngươi ẩn chứa sự hiểu biết thầm lặng về cõi vĩnh hằng;
Và tựa như những hạt giống đang mơ màng bên dưới lớp tuyết trắng, trái tim các ngươi đang mơ về mùa xuân.
Hãy tin tưởng những giấc mơ ấy, bởi vì ẩn chứa trong đó là cánh cổng dẫn đến cõi vĩnh sinh. Nỗi sợ hãi cái chết của các ngươi chỉ là sự run rẩy của người mục đồng
khi đứng trước vị vua chuẩn bị đặt bàn tay lên vai mình để ban vinh tước.
Người mục đồng há chẳng cảm thấy hoan hỉ bên dưới cơn run rẩy ấy, vì mình sắp mang dấu ấn của nhà vua đó sao?
Thế nhưng anh ta chẳng phải vẫn bận tâm hơn đến sự run rẩy của mình hay sao?
Bởi vì chết là gì nếu không phải là đứng trần trụi giữa ngọn gió và tan chảy vào mặt trời?
Và việc ngừng thở là gì, nếu không phải là giải phóng hơi thở khỏi những con triều cuồn cuộn không nguôi, để nó vươn lên, mở rộng và tìm kiếm Thượng Đế trong tư thế không vướng bận?
Chỉ khi các ngươi uống từ dòng sông tĩnh lặng, các ngươi mới thực sự cất tiếng ca.
Và khi đã đặt chân lên đỉnh núi, bấy giờ các ngươi mới thực sự bắt đầu hành trình leo núi.
Và khi mặt đất đòi lại thân thể các ngươi, khi ấy các ngươi mới thực sự khiêu vũ.
Và bấy giờ là buổi chiều tà.
Và nữ tiên tri Almitra cất tiếng: Chúc phúc thay ngày này, chốn này và tinh thần của người đã cất lên lời ca.
Và chàng đáp: Có phải ta là kẻ đã cất lời? Chẳng phải ta cũng là một người lắng nghe đó sao?
Rồi chàng bước xuống những bậc thềm của Đền Thờ và tất cả mọi người dõi theo bước chân chàng. Và chàng tiến đến con tàu, đứng vững trên boong.
Và quay mặt về phía đám đông một lần nữa, chàng cất cao giọng nói:
Hỡi người dân Orphalese, ngọn gió đang giục ta rời xa các ngươi.
Ta ít vội vã hơn ngọn gió, nhưng ta buộc phải lên đường.
Những kẻ lữ hành chúng ta, những người luôn tìm kiếm con đường cô độc hơn, không bao giờ bắt đầu một ngày mới tại nơi chúng ta khép lại ngày hôm trước; và chẳng có ánh bình minh nào tìm thấy chúng ta ở nơi hoàng hôn đã bỏ lại. Ngay cả khi mặt đất ngủ vùi, chúng ta vẫn hành trình.
Chúng ta là những hạt giống của loài thực vật kiên cường, và chính trong sự chín muồi cùng niềm sung mãn của trái tim, chúng ta phó mặc cho gió và được tung bay khắp chốn.
Những ngày tháng của ta ở giữa các ngươi thật ngắn ngủi, và những lời ta cất lên còn ngắn ngủi hơn.
Nhưng nếu giọng nói của ta phai nhạt trong tai các ngươi, và tình yêu của ta vắng bóng trong ký ức, khi ấy ta sẽ quay trở lại,
Và với một trái tim trù phú hơn cùng đôi môi dễ uốn hơn theo nhịp điệu linh hồn, ta sẽ cất lời.
Phải, ta sẽ trở về cùng ngọn triều,
Và dẫu cái chết có che giấu ta, và cõi tĩnh lặng lớn lao hơn có trùm lên ta, ta vẫn sẽ tìm kiếm sự thấu hiểu từ các ngươi một lần nữa.
Và ta sẽ không tìm kiếm trong vô vọng.
Nếu bất cứ điều gì ta từng nói là chân lý, chân lý ấy sẽ tự hé lộ trong một giọng nói rành mạch hơn, và bằng những từ ngữ gần gũi hơn với tư tưởng của các ngươi.
Ta ra đi cùng ngọn gió, hỡi người dân Orphalese, nhưng không phải lao xuống chốn trống không; Và nếu hôm nay không phải là sự viên mãn cho những nhu cầu của các ngươi và tình yêu của ta, vậy hãy để nó là một lời hứa hẹn cho đến một ngày khác.
Nhu cầu của con người thay đổi, nhưng tình yêu thì không, và mong muốn tình yêu khỏa lấp nhu cầu cũng vậy.
Do đó hãy biết rằng, từ cõi tĩnh lặng lớn lao hơn, ta sẽ trở lại.
Làn sương tan biến lúc bình minh, chỉ để lại những giọt sương trên đồng cỏ, rồi sẽ dâng lên tụ lại thành mây và trút xuống thành những giọt mưa.
Và ta cũng chẳng khác nào làn sương ấy.
Trong sự tĩnh mịch của đêm dài, ta đã bước đi trên những con phố của các ngươi, và linh hồn ta đã bước vào những ngôi nhà,
Và nhịp đập trái tim các ngươi hòa chung trong tim ta, hơi thở của các ngươi vương trên gương mặt ta, và ta thấu hiểu tất cả các ngươi.
Phải, ta thấu hiểu niềm vui và nỗi đau của các ngươi, và trong giấc ngủ, những giấc mơ của các ngươi chính là giấc mơ của ta.
Và nhiều lần ta đã hiện diện giữa các ngươi như một hồ nước giữa núi non.
Ta phản chiếu những đỉnh núi trong các ngươi và những sườn đồi uốn lượn, thậm chí cả những đàn tư tưởng cùng khát vọng đang lướt qua.
Và đến với cõi tĩnh lặng của ta là tiếng cười của con cái các ngươi tựa dòng suối nhỏ, và niềm khát khao của thanh thiếu niên tựa những dòng sông.
Và khi chúng chạm đến chiều sâu của ta, những dòng suối và con sông ấy vẫn chưa ngưng tiếng ca.
Nhưng điều ngọt ngào hơn cả tiếng cười và vĩ đại hơn cả niềm khát khao đã đến với ta.
Đó là sự vô biên ngự trị trong các ngươi;
Con người vĩ đại, kẻ mà trong đó tất cả các ngươi chỉ là tế bào và gân cốt;
Đấng mà trong tiếng tụng ca của Ngài, mọi khúc ca của các ngươi chỉ là một tiếng đập không tiếng động.
Chính trong con người vĩ đại ấy, các ngươi vô cùng vĩ đại,
Và khi chiêm ngưỡng Ngài, ta đã chiêm ngưỡng và yêu thương các ngươi.
Bởi vì tình yêu có thể với tới những khoảng cách nào mà không nằm trong bầu khí quyển vĩ đại ấy?
Tầm nhìn nào, kỳ vọng nào và sự mạo hiểm nào có thể bay cao hơn chuyến bay đó?
Tựa như một cội sồi khổng lồ phủ đầy hoa táo chính là con người vĩ đại trong các ngươi. Sức mạnh của Ngài trói buộc các ngươi vào mặt đất, hương thơm của Ngài nâng các ngươi bay bổng vào không gian, và trong sự trường tồn của Ngài, các ngươi trở thành bất tử.
Các ngươi từng được bảo rằng, cũng như một chiếc xích, các ngươi yếu đuối ngang với mắt xích yếu nhất.
Đó chỉ là một nửa sự thật. Các ngươi cũng mạnh mẽ ngang với mắt xích mạnh nhất của mình.
Đo đạc các ngươi bằng hành động nhỏ bé nhất chính là tính toán sức mạnh của đại dương bằng sự mong manh của bọt nước.
Phán xét các ngươi bằng những thất bại chính là đổ lỗi cho các mùa vụ vì sự đổi thay của chúng.
Phải, các ngươi tựa như một đại dương,
Và dẫu những con tàu nặng đáy đang chờ đợi thủy triều trên bờ bến các ngươi, thì dẫu như đại dương, các ngươi không thể thúc giục những con triều của mình chạy nhanh hơn.
Và các ngươi cũng tựa như các mùa trong năm,
Và dẫu trong mùa đông, các ngươi chối bỏ mùa xuân của mình,
Nhưng mùa xuân, đang nằm ngủ say trong các ngươi, vẫn mỉm cười trong cơn ngái ngủ và chẳng hề mang lòng hờn trách. Chớ nghĩ rằng ta nói những điều này để các ngươi nói với nhau rằng: “Hắn ca ngợi chúng ta thật hay. Hắn chỉ nhìn thấy điều tốt đẹp ở chúng ta.”
Ta chỉ đang cất lời bằng ngôn từ về những gì chính các ngươi đã biết trong tư tưởng.
Và tri thức ngôn từ là gì nếu không phải là cái bóng của tri thức không lời?
Những suy nghĩ của các ngươi và những lời nói của ta là những con sóng phát xuất từ một ký ức bị niêm phong, nơi lưu giữ những hồ sơ về ngày hôm qua của chúng ta,
Và về những ngày tháng cổ xưa khi mặt đất chưa biết đến chúng ta hay chính nó,
Và về những đêm khi trái đất chao đảo trong sự hỗn mang.
Những bậc hiền triết từng đến với các ngươi để ban phát sự khôn ngoan của họ. Ta đến để đón nhận sự khôn ngoan từ các ngươi:
Và kìa, ta đã tìm thấy thứ vĩ đại hơn cả sự khôn ngoan.
Đó là một linh hồn ngọn lửa trong các ngươi luôn bồi đắp thêm cho chính nó,
Trong khi các ngươi, dửng dưng trước sự bành trướng ấy, lại than khóc cho sự tàn lụi của những ngày tháng qua mau. Đó là sự sống đang mưu cầu sự sống trong những thể xác sợ hãi ngôi mộ.
Chẳng có ngôi mộ nào ở đây cả.
Những ngọn núi và đồng bằng này là một chiếc nôi và là bậc thềm bước đi.
Bất cứ khi nào đi ngang qua cánh đồng nơi các ngươi an táng tổ tiên, hãy nhìn cho kỹ vào nơi ấy, và các ngươi sẽ thấy chính mình cùng con cái đang tay trong tay khiêu vũ.
Quả thực các ngươi thường hoan hỉ mà chẳng hề hay biết.
Những người khác từng đến với các ngươi, những kẻ đổi lấy những lời hứa hẹn vàng ngọc cho đức tin của các ngươi để nhận lại sự giàu sang, quyền lực và vinh quang.
Ta chỉ trao đi ít hơn một lời hứa, thế mà các ngươi lại đối xử với ta bằng sự rộng lượng biết bao.
Các ngươi đã trao cho ta niềm khát khao sâu sắc hơn đối với cuộc sống.
Chắc chắn không có món quà nào lớn lao hơn đối với một người đàn ông ngoài thứ biến mọi mục tiêu của hắn thành đôi môi khô khốc và toàn bộ cuộc đời thành một mạch nước nguồn.
Và trong điều này ẩn chứa niềm vinh dự và phần thưởng của ta,—
Rằng bất cứ khi nào ta đến với dòng suối để uống, ta đều thấy chính dòng nước hằng sống ấy cũng đang khát khô;
Và nó uống lấy ta trong lúc ta đang uống nó.
Một số người trong các ngươi từng cho rằng ta kiêu ngạo và quá mức e thẹn khi đón nhận những món quà.
Ta thực sự quá kiêu ngạo để nhận tiền công, nhưng không phải quà tặng.
Vdẫu ta từng ăn quả dại chốn non ngàn trong khi các ngươi muốn ta ngồi vào bàn ăn của mình,
Và từng ngủ dưới hiên đền trong khi các ngươi sẵn lòng che chở cho ta,
Nhưng chẳng phải chính sự quan tâm đầy trìu mến của các ngươi đối với những ngày đêm của ta đã làm cho thức ăn trở nên ngọt ngào trên đôi môi ta và quấn quýt giấc ngủ của ta bằng những ảo ảnh đó sao?
Vì điều này ta ban phước cho các ngươi nhiều nhất:
Các ngươi cho đi rất nhiều nhưng không hề hay biết rằng mình đang cho đi. Quả thực lòng tốt ngắm nhìn chính mình trong gương sẽ hóa thành đá,
Và một việc làm tốt tự cất lên những lời ca tụng ngọt ngào sẽ trở thành thân phụ của một lời nguyền.
Và một số người trong các ngươi gọi ta là kẻ xa cách, say sưa trong sự cô độc của chính mình,
Và các ngươi từng nói: “Hắn hội bàn với cây cối trong rừng sâu, chứ không phải với con người.
Hắn ngồi một mình trên những đỉnh đồi và nhìn xuống thành phố của chúng ta.”
Đúng là ta từng leo lên những ngọn đồi và bước đi nơi chốn thâm sơn cùng cốc.
Làm sao ta có thể nhìn thấy các ngươi nếu không đứng từ một độ cao hay khoảng cách lớn?
Làm sao một người có thể thực sự gần gũi nếu không đứng từ chốn xa xôi?
Và những người khác trong các ngươi cất tiếng gọi ta, không bằng lời, và họ nói rằng:
“Hỡi người lạ, người lạ ơi, kẻ yêu mến những đỉnh cao không thể với tới, tại sao ngươi lại ngự trị giữa chốn đỉnh non nơi loài đại bàng xây tổ? Tại sao ngươi lại tìm kiếm những điều không thể với tới?
Ngươi muốn giăng lưới bắt những cơn bão nào,
Và ngươi đang săn lùng loài chim mây nào trên bầu trời?
Hãy đến và hòa mình làm một với chúng tôi.
Hãy xuống đây và khỏa lấp cơn đói của mình bằng bánh mì của chúng tôi, làm dịu cơn khát bằng rượu vang của chúng tôi.”
Trong chốn thâm sâu của tâm hồn, họ đã thốt lên những điều đó;
Nhưng nếu sự cô tịch của họ sâu sắc hơn, họ sẽ nhận ra rằng ta chỉ tìm kiếm bí mật về niềm vui và nỗi đau của các ngươi,
Và ta chỉ săn lùng những bản ngã vĩ đại hơn của các ngươi đang rảo bước bầu trời.
Nhưng kẻ đi săn cũng chính là kẻ bị săn;
Bởi vì nhiều mũi tên đã rời cây cung của ta chỉ để hướng về chính lồng ngực mình.
Và kẻ bay lượn cũng chính là loài bò sát;
Bởi vì khi đôi cánh của ta giương rộng dưới ánh mặt trời, cái bóng của nó trên mặt đất lại là một chú rùa.
Và ta, kẻ có đức tin, cũng đồng thời là kẻ hoài nghi; Bởi vì nhiều lần ta từng đặt ngón tay vào vết thương của chính mình để có được niềm tin lớn lao hơn vào các ngươi và sự thấu hiểu sâu sắc hơn về các ngươi.
Chính với niềm tin và sự thấu hiểu ấy, ta bảo rằng,
Các ngươi không bị giam cầm trong thân xác, cũng không bị trói buộc vào những ngôi nhà hay cánh đồng.
Thứ là các ngươi ngự trị phía trên ngọn núi và rong ruổi cùng ngọn gió.
Nó không phải là sinh linh bò lê dưới nắng để tìm chút hơi ấm hay đào bới hang ổ vào chốn tối tăm để tìm sự an toàn,
Mà là một thực thể tự do, một linh hồn bao trùm mặt đất và chuyển động trong cõi vĩnh hằng.
Nếu những lời này mơ hồ, vậy đừng tìm cách làm cho chúng trở nên sáng rõ.
Mơ hồ và mờ ảo là sự khởi đầu của muôn loài, chứ không phải điểm tận cùng của chúng,
Và ta tha thiết muốn các ngươi ghi nhớ ta như một sự khởi đầu.
Sự sống, và tất cả những gì đang sống, được hoài thai trong làn sương chứ không phải trong khối pha lê. Và ai biết được pha lê có phải là sương mù đang mục rữa?
Điều này ta muốn các ngươi ghi nhớ khi khắc ghi hình ảnh ta:
Thứ dường như yếu ớt và hoang mang nhất trong các ngươi lại chính là thứ kiên cường và quyết đoán nhất.
Chẳng phải chính hơi thở của các ngươi đã dựng xây và tôi luyện nên cấu trúc bộ xương đó sao?
Và chẳng phải một giấc mơ mà không ai trong các ngươi nhớ đã từng mơ, đã dựng nên thành phố và kiến tạo mọi thứ tồn tại trong đó hay sao?
Ước gì các ngươi có thể nhìn thấy những con triều của hơi thở ấy, các ngươi sẽ ngưng nhìn ngắm mọi thứ khác,
Và nếu các ngươi có thể lắng nghe tiếng thì thầm của giấc mơ, các ngươi sẽ chẳng nghe thấy bất kỳ âm thanh nào khác.
Nhưng các ngươi không nhìn thấy, cũng chẳng lắng nghe, và điều đó thật tốt.
Tấm màn che phủ đôi mắt các ngươi rồi sẽ được nâng lên bởi đôi bàn tay từng dệt nên nó,
Và lớp đất sét lấp đầy đôi tai các ngươi sẽ được đâm thủng bởi những ngón tay từng nhào nặn ra nó. Và các ngươi sẽ nhìn thấy.
Và các ngươi sẽ lắng nghe.
Tuy vậy các ngươi sẽ không mảy may than trách vì từng mù lòa, cũng chẳng tiếc nuối vì từng điếc lác.
Bởi vì vào ngày đó các ngươi sẽ thấu hiểu những mục đích ẩn giấu trong muôn loài,
Và các ngươi sẽ chúc phúc cho bóng tối hệt như cách chúc phúc cho ánh sáng.
Nói xong những điều ấy, chàng đảo mắt nhìn quanh, và thấy viên hoa tiêu của con tàu đang đứng bên bánh lái, lúc thì đăm đăm nhìn những cánh buồm căng gió, lúc lại hướng tầm mắt về chốn xa xăm.
Và chàng nói:
Kiên nhẫn lắm rồi, vị thuyền trưởng của con tàu ta ơi, quá ư kiên nhẫn.
Gió đang thổi, và những cánh buồm tỏ ra vô cùng nôn nóng;
Thậm chí chiếc bánh lái cũng đang khẩn cầu được chỉ lối;
Thế nhưng vị thuyền trưởng vẫn lặng lẽ chờ đợi sự tĩnh lặng của ta.
Và những người thủy thủ này, những người từng lắng nghe hợp xướng của đại dương bao la, họ cũng đã kiên nhẫn lắng nghe ta. Giờ đây họ sẽ không phải chờ đợi thêm nữa.
Ta đã sẵn sàng.
Dòng suối đã hòa mình vào biển cả, và một lần nữa người mẹ vĩ đại lại ôm chặt đứa con trai vào lồng ngực.
Chúc bình an đến các ngươi, hỡi người dân Orphalese.
Ngày hôm nay đã khép lại.
Nó đang trùm xuống chúng ta hệt như đóa hoa súng khép mình chào đón ngày mai.
Những gì được ban tặng nơi đây chúng ta sẽ gìn giữ,
Và nếu chừng đó vẫn chưa đủ, chúng ta lại phải tụ họp lần nữa và cùng nhau vươn đôi bàn tay hướng về đấng ban phát.
Đừng quên rằng ta sẽ quay trở lại với các ngươi.
Chỉ một thoáng chốc, và niềm khát khao của ta sẽ thu gom bụi trần và bọt sóng để mang một thân xác mới.
Chỉ một thoáng chốc, một phút nghỉ ngơi trên ngọn gió, và một người phụ nữ khác sẽ sinh ra ta.
Vĩnh biệt các ngươi và quãng thời gian tuổi trẻ ta từng sẻ chia cùng các ngươi.
Mới ngày hôm qua chúng ta gặp nhau trong một giấc mơ. Các ngươi từng cất tiếng hát cho ta nghe trong cảnh đơn côi, và từ những khát khao của các ngươi, ta đã dựng nên một tòa tháp chọc trời.
Nhưng giờ đây giấc ngủ của chúng ta đã tan biến và giấc mơ đã khép lại, buổi bình minh không còn nữa.
Mặt trời đã đứng bóng và cõi tỉnh thức nửa vời của chúng ta đã hóa thành ban ngày trọn vẹn, và chúng ta buộc phải chia tay.
Nếu trong chập chờn hoàng hôn của ký ức, chúng ta có dịp hội ngộ một lần nữa, chúng ta sẽ lại cùng nhau đàm đạo và các ngươi sẽ cất tiếng hát cho ta nghe một khúc ca sâu lắng hơn.
Và nếu đôi bàn tay chúng ta gặp lại nhau trong một giấc mơ khác, chúng ta sẽ dựng nên một tòa tháp khác vươn tới bầu trời.
Nói đoạn, chàng ra hiệu cho các thủy thủ, và ngay lập tức họ nhổ neo, thả con tàu rời khỏi bến đỗ, rồi xuôi về hướng đông.
Và một tiếng kêu vang lên từ người dân như phát ra từ một trái tim duy nhất, tiếng kêu ấy vút lên màn sương chiều và lan rộng ra ngoài khơi xa tựa như tiếng kèn trỗi dậy.
Chỉ riêng Almitra là lặng im, đăm đăm dõi theo con tàu cho đến khi nó hòa lẫn vào làn sương mù.
Và khi toàn thể dân chúng đã giải tán, nàng vẫn đứng đơn độc trên bờ kè biển, tâm can hoài niệm lời chàng từng dạy,
“Chỉ một thoáng chốc, một phút nghỉ ngơi trên ngọn gió, và một người phụ nữ khác sẽ sinh ra ta.”
