Một khi bạn đã vất vả kiếm tiền, có vẻ như hơi thiếu công bằng nếu phải chia sẻ. Tiền được kiếm ra, tăng lên, đầu tư, cho đi, mua lại, trao đổi và chia bớt. Nhưng việc tốt đẹp nhất đồng tiền làm được chắc chắn là chia sẻ.
Tôi không nói về những điều không tưởng ở đây. Tôi sẽ nói về chia sẻ bởi chia sẻ là một điều tốt đẹp. Nó không mua cho bạn tấm vé lên thiên đường nhưng nó sẽ giúp được người khác. Tôi biết bạn đã làm việc vất vả, cật lực, mất ngủ hàng đêm để có được những gì ngày hôm nay. Vậy tại sao bạn lại phải cho những kẻ lười biếng hoặc thiếu tập trung. Nhưng tôi muốn nói đến những người kém may mắn, ốm yếu, nghèo túng và những người xứng đáng. Tôi nghĩ rằng mỗi đồng tiền bạn cho đi, hoặc chia sẻ với người khác không chỉ giúp bạn làm giàu - bạn đã làm giá trị của nó tăng gấp đôi. Không hẳn bằng đường tiền bạc mà theo nhiều cách khác.
Như tôi nói, tôi không muốn ép buộc bạn. Tôi chỉ lưu ý rằng những người thực sự giàu có, thành đạt, hạnh phúc luôn chia sẻ sự giàu có của họ, và đó là bài học cho tất cả chúng ta.
QUY TẮC 89. SỬ DỤNG THÔNG MINH SỰ GIÀU CÓ CỦA BẠN
Hôm trước tôi vừa đọc về đôi vợ chồng là các nhạc sĩ sáng tác rock đã mua một ngôi nhà lớn ở ngoại ô Oxford có những cánh đồng tuyệt đẹp và nuôi dạy bọn trẻ ở đó. Tôi nghĩ rằng đây là vụ đầu tư tuyệt vời vì nó mang lại:
• Một nơi ổn định để nuôi dạy bọn trẻ; Một vụ đầu tư chắc chắn miễn là cơn sốt nhà đất vẫn tiếp tục; Một nơi tuyệt vời để sinh sống vì yên bình, tĩnh lặng, không bị ô nhiễm như các thành phố; Một nơi thân thiện để bọn trẻ lớn lên với sự quan tâm của những người hàng xóm.
Mặt khác, tôi cũng đọc bài báo về những người mẫu thời trang lên báo rất nhiều vì thói nghiện ngập. Một bên là vụ đầu tư thông minh, chắc thắng và một bên là việc quá chiều chuộng bản thân và trụy lạc.
Tôi thấy rằng những người điều khiển sự giàu có của họ thông minh và chia sẻ nó thường là những người quý trọng thời gian và kiếm lại tiền nhanh hơn hẳn những người lãng phí, nuông chiều bản thân. Những ai lạm dụng sự giàu có của mình thường sẽ chẳng giàu có được lâu. Dưới đây là vài câu hỏi liên quan đến sự giàu có của bạn và xem bạn sử dụng nó thông minh đến đâu:
• Tại sao chúng ta lại đặt sự giàu có lên hàng đầu?
• Thế nào là tận dụng sự giàu có?
• Mục đích lâu dài của chúng ta là gì và chúng ta mong đợi gì ở sự giàu có?
• Sự giàu có mang lại gì cho chúng ta?
• Bạn muốn một thế giới như thế nào?
• Chúng ta muốn bản thân và sự giàu có của mình được nhìn nhận như thế nào?
• Người khác nói gì sau lưng chúng ta?
• Chúng ta có thể để lại những gì?
NHỮNG AI LẠM DỤNG SỰ GIÀU CÓ CỦA MÌNH THÌ SẼ CHẲNG THỂ GIÀU CÓ LÂU DÀI
Cá nhân tôi nghĩ rằng cách tận dụng tiền tối đa là dạy cho bọn trẻ cách kiếm tiền, cách đầu tư, cách chi tiêu thông minh. Cũng như chúng ta ngày càng giàu, cần phải đưa ra thảo luận nhiều vấn đề liên quan đến tiền bạc. Trẻ con cần học về thuế, bảo hiểm, chi tiêu và mọi thứ chúng ta chưa từng được ai dạy và đã phải vất vả học hỏi.
QUY TẮC 90. KHÔNG BAO GIỜ CHO BẠN BÈ HOẶC GIA ĐÌNH VAY TIỀN TRỪ KHI BẠN CHẤP NHẬN MẤT SỐ TIỀN ĐÓ
Bạn sẵn sàng chia sẻ sự giàu có với gia đình và bạn bè không? Có chứ, nhưng nếu bạn vẫn còn đủ tỉnh táo, tôi thực sự mong bạn đừng cho ai vay tiền hết trừ khi bạn chấp nhận bị mất. Đó là khi họ không trả lại bạn - và tôi cược là họ sẽ chẳng trả đâu - bạn vẫn cảm thấy ổn thôi. Nếu bạn hy vọng họ trả lại cho mình mà họ không làm vậy, tưởng tượng xem bạn sẽ bị tổn thương và thất vọng đến thế nào?
Tôi biết. Tôi có mấy cậu con trai. Nhưng tiền tôi làm ra là để cho chúng, cũng như cho chính bản thân tôi vậy. Khi chúng hỏi vay tiền, tôi liền đưa cho chúng. Đôi khi chúng cũng trả lại và tôi thấy ngạc nhiên và vui sướng. Nhưng cũng có khi chúng không trả lại, tôi chấp nhận mất và vẫn cảm thấy ổn. (Tôi thực sự mong rằng chúng không đọc đoạn này, nếu không tôi sẽ bị cô lập trong chính ngôi nhà của mình mất.)
Tôi đánh giá cao họ và mối quan hệ của họ với tôi, tôi không muốn cãi nhau với họ chỉ vì một thứ gì đó không hay như tiền bạc trong khi còn bao nhiêu chuyện quan trọng hơn thế.
NẾU BẠN ĐÃ CHO BẠN BÈ VAY TIỀN MÀ KHÔNG ĐƯỢC TRẢ LẠI, BẠN KHÔNG CHỈ MẤT TIỀN - BẠN CÒN ĐÁNH MẤT MỐI QUAN HỆ ĐÓ NỮA
Họ sẽ cảm thấy ngại ngùng bởi vì chưa trả tiền cho bạn và sẽ không bao giờ dám gặp bạn nữa. Bạn cảm thấy phiền lòng và sẽ chẳng thèm mời họ nữa. Kết quả là mối quan hệ sẽ chấm dứt.
Chấp nhận mất và bạn sẽ vẫn vui vẻ khi gặp họ và họ sẽ nhanh chóng quên đi sự ngại ngần, chưa kể là họ sẽ luôn nghĩ tới bạn như một người tốt.
Tất nhiên bạn cũng chẳng phải làm thế. Bạn chỉ cần nói không (xem Quy tắc 93). Hoặc có thể cho họ tiền (xem Quy tắc 94).
QUY TẮC 91. LỰA CHỌN HÌNH THỨC CHO VAY
Nếu bạn hỏi vay ai đó để thực hiện một dự án nhất định, chẳng hạn như mở công ty hoặc mở rộng quy mô, có thể có rất nhiều câu trả lời, bao gồm:
• Không; Được; Được, nhưng…; Được, với điều kiện; Được, với vốn; Được, với một khoản vay chuyển đổi được.
Rõ ràng câu trả lời “Không” sẽ gây mất lòng. Cho gia đình và bạn bè vay tiền sẽ không được trừ khi bạn chấp nhận mất (xem Quy tắc 90) và thường thì những người muốn vay khoản lớn không phải là người thân hoặc họ biết rõ bạn.
Chúng ta còn lại ba lựa chọn: các điều kiện, vốn, khoản vay đổi được?
Điều kiện: Nếu bạn hỏi tôi, tôi sẽ nói đây là trò chơi của một kẻ ngây thơ. Với điều kiện bạn trả tôi khi đã phát tài. Hừm. Với điều kiện bạn không được làm điều gì ngốc nghếch. Bạn đừng trông chờ gì vào những điều kiện này.
Vốn: Bạn không cho vay, bạn đề nghị mua cổ phần trong dự án đó. Nếu nó thành công, bạn nhận lại tiền và lãi. Nếu thất bại, lẽ ra bạn đã không nên cho vay - hoặc không nên mua cổ phần ngay từ đầu. Vấn đề với vốn là nó không phải lúc nào cũng rõ trắng hay đen, được hay mất. Bạn nhận lại tiền nếu dự án thành công - hoặc có thể là như vậy khi dự án thành công.
Có thể chuyển được: Bạn cho vay một khoản nhất định với các thoả thuận chi trả chi tiết dựa trên luật pháp, như vậy đó là khoản vay ràng buộc. Nhưng nếu dự án thành công, bạn hãy chuyển khoản vay thành cổ phiếu. Theo cách này, bạn sẽ nhận lại số tiền cộng thêm một lượng cổ phần có lãi. Nhờ vậy mà việc cho vay cũng xứng đáng.
Nếu cho vay, hãy đề nghị một khoản vay có thể chuyển đổi được, như vậy sẽ phân biệt cái xấu cái tốt, nghiêm trọng và không nghiêm trọng. Nó khiến những vấn đề nghiêm trọng hiện rõ và được tính toán. Nếu dự án thất bại, bạn vẫn nhận lại được tiền - ít nhất là trên lý thuyết. Rõ ràng nếu dự án thất bại, họ sẽ chẳng có tiền nữa nhưng bạn tiền bạn cho vay vẫn được đảm bảo trên số tài sản của họ.
ĐỀ NGHỊ MỘT KHOẢN VAY CÓ THỂ CHUYỂN ĐỔI ĐƯỢC SẼ GIÚP PHÂN LOẠI CÁI XẤU, CÁI TỐT
QUY TẮC 92. BẠN THỰC SỰ, THỰC SỰ KHÔNG THỂ MANG TIỀN THEO
Bạn thực sự không thể mang tiền theo và cũng không thể mua bất cứ thứ gì khi qua đời - không tấm vé nào để đến thiên đường, không được xá tội, không có tấm thẻ môn bài để thoát khỏi địa ngục. Khi bạn qua đời, bạn sẽ đi một mình, tay trắng, cũng đúng như khi bạn sinh ra. Vì vậy tất cả nỗ lực đó đều là vô ích. Trừ khi bạn dùng tiền làm những việc có ích và đủ khả năng để làm vậy.
Kẻ không chịu bỏ một đồng nào thường bị coi là nô lệ của đồng tiền - giữ tiền thật chặt đến mức bạn chỉ muốn mang nó theo cùng và đến nỗi trở nên lập dị. Tất nhiên bạn có thể để lại tiền cho các con của mình, nhưng bạn nên cho đi phần nếu không bạn sẽ để lại gánh nặng về thuế khoá cho người khác.
Dù bạn quyết định làm gì, hãy giữ lấy lời khuyên chân thành - chẳng có gì ồn ào hơn một bản di chúc tồi tàn và rất nhiều thứ thuế sau khi bạn qua đời.
Tất nhiên bạn cũng có thể đảm bảo khỏi các trách nhiệm thuế má sau khi qua đời. Bạn phải tính toán các khoản thuế có thể và xây dựng hợp đồng bảo hiểm suốt đời để đảm trách các khoản thuế đó. Nhưng hợp đồng này phải được viết trong thoả thuận nhằm đảm bảo các khoản tiền thu được từ hợp đồng không bao gồm bất động sản của bạn cũng như luật có thể thay đổi, chẳng hạn ngân sách gần nhất và những thay đổi trong việc đánh thuế vào lãi suất trách nhiệm sở hữu.
KẺ KHÔNG CHỊU BỎ RA MỘT ĐỒNG NÀO THƯỜNG BỊ COI LÀ NÔ LỆ CỦA ĐỒNG TIỀN
Tôi không phải là cố vấn tài chính (ngoại trừ khi bạn cần ai đó nói xem vụ đầu tư nào là tốt nhất) nhưng có lẽ sẽ rất tốt nếu bạn có tất cả những bí mật này trước khi bạn qua đời. Và tất nhiên bạn sẽ để lại rất nhiều cho chồngvợ mình và do vậy họ không phải trả thuế thừa kế, nhưng trời ơi, hoá đơn thuế của họ sẽ tăng lên khi họ qua đời, vì thế bạn chỉ đang trì hoãn khoản phải trả mà thôi...
QUY TẮC 93. BIẾT KHI NÀOLÀM SAO ĐỂ NÓI KHÔNG VÀ CÓ
Giờ đây bạn đã có chút tài sản và có những người coi bạn là:
• Một mục tiêu - món hời; Người nợ họ cái gì đó - dù gì đi nữa, họ cũng quen biết bạn đã lâu rồi…; Một cơ hội đáng để nắm lấy - bạn không bao giờ biết; Một nguồn cho vay với lãi suất thấp hoặc để nhận quà miễn phí - và dễ dàng hơn nhiều so với việc chuẩn bị kế hoạch kinh doanh hợp lý và đi đến ngân hàng.
Tôi sẽ không nói rằng bạn sẽ luôn nhận được những bàn tay hỗ trợ. Sự thật là, một vài lời yêu cầu sẽ đội lốt các kế hoạch đầu tư khả thi hấp dẫn nhất. Vậy làm sao để biết được khi nào nói không? Và làm sao để nói vậy?
Theo nghĩa nào đó, từ chối bạn bè và gia đình là rất dễ dàng. Ngay từ ngày thứ nhất, bạn đã thoả thuận không cho bạn bè và gia đình vay mượn (xem Quy tắc 90). Vì thế họ sẽ không bao giờ hỏi vay.
Nói không với những người quen trong kinh doanh cũng rất dễ dàng. Chỉ yêu cầu họ tham khảo kế toán hoặc các cố vấn kinh doanh của bạn. Trả lời rằng bạn không bao giờ đưa ra quyết định mà không có ý kiến của họ và bạn không thể tiến hành cho đến khi đã nghiên cứu mọi thứ thật tỉ mỉ. Hãy từ chối những người chỉ dựa vào mối quan hệ thân thiết. Nhưng nếu họ mang đến những kế hoạch thích hợp thì cũng đáng để bạn quan tâm. Trong trường hợp này bạn nên để mắt đến.
Vậy khi nào thì nói có hoặc không. Hãy nói không, nếu trực giác của bạn mách bảo, kẻ đi vay vốn là người lười biếng bạn không liên quan gì với họ. Bạn không liên quan gì với họ hết.
Nói có cũng tốt thôi. Đó là tiền của bạn và bạn làm gì với nó tuỳ thích. Nhưng bạn phải:
• Không được làm điều sai trái.
• Đảm bảo rằng bạn hiểu chính xác người ta đang yêu cầu gì - vì vậy hỏi các cố vấn luôn là một ý kiến hay.
• Thực hiện một chính sách khép cửa để tránh bị tràn ngập những lời xin xỏ.
• Luôn nói “không” thật dứt khoát. Không được nói “có lẽ” hay “chúng tôi sẽ xem xét” hay “Tôi sẽ suy nghĩ thêm”.
• Không cho ai quấy rầy mình. Luôn quyết đoán.
• Ngăn chặn họ ngay từ đầu - nói thật đơn giản “Tôi nghĩ là bạn chưa được phép của tôi” trước khi họ bắt đầu.
QUY TẮC 94. TÌM CÁCH ĐỂ CHO NGƯỜI KHÁC TIỀN MÀ KHÔNG KHIẾN HỌ CÓ CẢM GIÁC MẮC NỢ
Tôi thích quy tắc này. Sẽ là một thách thức khi cho tiền những ai:
• Không hề đòi hỏi.
• Đang cần tiền.
• Đáng được như vậy.
• Biết cách sử dụng tiền thông minhthiết thực.
Và thách thức sẽ là làm sao để họ nhận mà không hề nghĩ rằng họ nợ bạn, chịu ơn, miễn cưỡng và cảm thấy mình thật đáng trách. Đây là một quy tắc mà chúng ta cần luyện tập bất kể bạn có bao nhiêu tiền. Tôi khuyên bạn nên bắt đầu càng sớm càng tốt trước khi trở thành cha, mẹ và cho con của mình những món tiền lớn để mua ô tô và những thứ khác. Chúng sẽ luôn nói rằng: “Con sẽ trả lại mà”, nhưng bạn biết rằng bọn trẻ sẽ chẳng làm vậy đâu. Nếu bạn có thể cho chúng tiền mà không gặp những vấn đề trên đây thì bạn đã làm rất tốt.
NẾU BẠN CÓ THỂ CHO BỌN TRẺ TIỀN MÀ KHÔNG GẶP BẤT CỨ VẤN ĐỀ NÀO THÌ BẠN ĐÃ LÀM RẤT TỐT
Có rất nhiều mánh khoé giúp bạn cho tiền người khác mà không làm họ cảm thấy hổ thẹn và bối rối:
Phương pháp “Một ngày nào đó bạn trúng sổ xố ”. Đây là một phương pháp rất hay vì nó gợi ý, với chút may mắn, rằng đó là con đường bạn đi. Tất cả những gì họ cần làm là may mắn như bạn và họ sẽ đền ơn bạn.
Phương pháp “Vận may thay đổi và sẽ lên xuống thất thường”. Bạn nói rằng lúc này bạn đang giàu có nhưng chưa chắc sẽ mãi như vậy và khi bạn sa cơ, họ có thể giúp bạn.
Phương pháp “Tôi muốn bạn hạnh phúc.” Làm sao tôi có thể hạnh phúc được khi thấy bạn của mình đang khốn khổgặp rắc rốinợ nầnhoặc bất cứ vấn đề gì? Nếu bạn không hạnh phúc thì tôi cũng vậy, vì thế tôi muốn làm cho mình hạnh phúc hơn bằng cách giúp bạn hạnh phúc. Ai có thể từ chối cơ chứ?
Phương pháp “Tại sao tôi lại không thể giúp đỡ bạn mình?” - một phần của biện pháp trên nhưng rất giá trị và hữu ích. Hãy xem, bạn bè là để giúp nhau những lúc như vậy cơ mà. Bạn đã từng giúp tôi trước đâyđang giúp tôi bằng cáchluôn luôn đề nghị giúp đỡ tôi bằng mọi cách, vậy tại sao tôi không thể làm vậy cho bạn?
Phương pháp “Hãy giúp tôi với, tôi đang gặp rắc rối về thuế.” Hãy xem, nếu tôi có thể giảm bớt số tiền mặt này đi thì tôi sẽ giảm gánh nặng thuế, vậy bạn có thể giúp tôi cầm bớt đi được không? Tôi sẽ vui lắm.
Phương pháp “Người thu thuế chỉ nhận được tiền sau khi tôi chết”, vì thế bây giờ liệu tôi có thể đưa cho bạn và nhìn thấy những điều tốt lành đến với bạn hơn là thấy bạn đau đớn, buồn rầu khi tôi ra đi hay không?
Giúp họ cải tạo nhà ở thông qua việc nắm cổ phần trong ngôi nhà mới. Họ không phải trả gì hết cho đến khi chết, về điểm này thì vụ đầu tư của bạn được đánh giá cao hơn mức lãi suất bạn nhận được khi gửi ngân hàng. Và nếu mọi chuyện không được như vậy thì sao? Lợi nhuận không bao giờ là vấn đề, nhưng họ cảm thấy hạnh phúc về điều đó.
Tôi chắc rằng nếu bạn dành nhiều tâm sức thì bạn sẽ còn nghĩ ra nhiều cách hơn nữa. Chà, như vậy thật vui. Cùng một lúc, bạn giúp đỡ những người khác, cho đi thật nhiều, chia sẻ của cải và thật sáng tạo.
QUY TẮC 95. HÃY DẠY CHO BỌN TRẺ HIỂU ĐƯỢC GIÁ TRỊ CỦA ĐỒNG TIỀN
Tốt hơn hết bạn đừng nuông chiều bọn trẻ thái quá, bắt chúng phải học giá trị của đồng tiền, khiến chúng phải biết tôn trọng đồng tiền. Và việc bạn giàu không có nghĩa là chúng không bao giờ trắng tay.
Để bọn trẻ hiểu được giá trị của tiền hãy lập ra ngân quỹ và các quỹ uỷ thác cho chúng.
Một khoản chi tiêu hàng tháng luôn là ý hay bởi vì chúng sẽ phải chi tiêu trong chừng mực. Chúng sẽ học được cách tính toán chi tiêu, chắt bóp và tiết kiệm vào mỗi cuối tháng. Học cách cân đối thu chi rất tốt cho chúng.
KHOẢN CHI TIÊU HÀNG THÁNG LUÔN LÀ MỘT Ý HAY
Bạn cũng có thể để riêng ra một khoản lớn để chúng mua nhà, kinh doanh, mua những chiếc xe hơi thật đẹp. Nếu bạn quản lý khoản này, bọn trẻ sẽ không thể tiêu xài hoang phí. Chúng chỉ có thể chi các khoản hợp lý để còn báo lại với bạn chi tiết. Và tất nhiên là bạn phải lập một quỹ uỷ thác khi bạn hết trách nhiệm. Tất nhiên bạn cho phép chúng có những quỹ như vậy khi đã đủ tuổi trưởng thành để hưởng thụ đồng tiền mà không bị chệch hướng khỏi quỹ đạo học hành.
Bạn đừng bao giờ nói với các con của mình rằng khi đến tuổi 25 chúng sẽ nhận được một khoản lớn hay bất cứ quyết định nào của bạn. Không có gì dễ làm nhụt chí một đứa trẻ hơn suy nghĩ rằng chúng sẽ có nhiều tiền.
Vậy cho con bạn bao nhiêu một tháng là đủ? Chỉ có bạn mới tìm ra được con số đó và nó sẽ thay đổi theo độ tuổi. Khi con đã đến tuổi thiếu niên, nên tranh luận với con về vấn đề này. Hãy nghe chúng thuyết phục để có thêm từng đồng một, điều này sẽ khiến chúng quý trọng đồng tiền hơn khi phải chi tiêu.
QUY TẮC 96. BIẾT CÁCH CHỌN CÁC HOẠT ĐỘNG TỪ THIỆN
Khi bạn đã khá giả một chút, bạn sẽ nhận được vô số lời đề nghị làm từ thiện. Dưới đây là một vài mánh nhỏ để chọn được công việc từ thiện hợp lý - rất tốt cho bạn:
Xác định xem với bạn điều gì là quan trọng - trái đất này giải cứu cá voi, những đứa trẻ, người nghèo, nghiên cứu bệnh ung thư.
TÔI LUÔN NGHI NGỜ VỀ VIỆC HỖ TRỢ CHO ĐÀN CHIM CÁNH CỤT NÀO ĐÓ VÀ ĐIỀU NÀY HOÀN TOÀN LÀ CHỦ QUAN, LÀ Ý KIẾN CỦA CÁ NHÂN TÔI
Xác định xem bạn muốn làm gì - chỉ ủng hộ tiền hay, tham gia trở thành một nhà tư vấn, gây quỹ.
Kiểm tra những hoạt động từ thiện bạn nghĩ rằng sẵn có trên Internet và xem xem liệu ý tưởng của bạn có hợp với tư tưởng của họ.
Kiểm tra bản thân những hoạt động đó - báo cáo tài chính, tài khoản, thủ tục, thông tin chiến dịch, thành viên, tuyên ngôn nhiệm vụ.
Tin tưởng vào cảm nhận của bạn.
Cá nhân tôi sẽ không thích những hoạt động từ thiện nào tự tìm đến mình. Tôi có tuyên ngôn về sứ mệnh của riêng mình trong vấn đề hoạt động từ thiện, và muốn được chủ động là một trong số các tuyên ngôn đó. Tôi cũng thích những hoạt động được xây dựng để giúp đỡ trực tiếp thay vì chỉ hỗ trợ hời hợt. Và tôi sẽ chỉ hỗ trợ những hoạt động từ thiện nhỏ có khả năng thực hiện được. Tôi không chi tiền cho những mục đích quá xa vời mà cho những hành động đem đến hiệu quả thiết thực cho những con người cụ thể.
QUY TẮC 97. TỰ MÌNH TIÊU TIỀN BỞI VÌ KHÔNG AI CÓ THỂ CHI TIÊU THÔNG MINH HƠN BẠN
Khi chúng ta đã giàu có hơn, chúng ta sẽ ngày càng cần người khác tiêu bớt cho mình. Tin tôi đi, sẽ rất mạo hiểm nếu cứ giao cho người khác làm mọi thứ và rồi làm mất đi giá trị và sự giàu có.
Tôi đã từng chú ý rằng những người giàu có và thành đạt không bao giờ sang tay bất cứ thứ gì; họ luôn chú ý tới từng chi tiết, mọi lúc.
Một người bạn của tôi rất giàu có và luôn vui vẻ nhờ người khác chi tiêu hộ mình khi họ đề nghị. Anh nhờ người làm vườn tự mua công cụ. Kết quả là người làm vườn này hiện đang chạy quanh vườn trên chiếc máy gặt tương đương với một chiếc Roll Royce. Anh bạn của tôi chỉ việc ký các tờ séc và người làm vườn thì tha hồ cười nhạo. Bạn của tôi cũng trả tiền cho người bán thực phẩm và tổ chức các bữa ăn khi anh muốn giải trí. Và anh bạn tôi cũng chỉ việc ký các tờ séc mà thôi.
Tất nhiên là anh bạn tôi có thể trả tiền nhưng đồng thời anh ta:
• Bị móc túi hết lần này đến lần khác, không tận dụng được giá trị đồng tiền, dần dần mất đi quyền kiểm soát những vấn đề tài chính của mình, cấp dưới và các công ty dịch vụ anh ta thuê sẽ mang anh ta ra làm trò cười vì nhiều tiền mà ít trí khôn.
TÔI ĐÃ TỪNG THẤY RẰNG NHỮNG NGƯỜI GIÀU CÓ THÀNH ĐẠT KHÔNG BAO GIỜ SANG TAY CHO AI BẤT CỨ THỨ GÌ
Bạn phải giành lại quyền kiểm soát việc chi tiêu của mình nếu muốn giành lại quyền kiểm soát tài chính - và chân giá trị của mình. Không giao cho ai thẻ tín dụng của bạn. Không cho ai cái quyền ký vào séc cá nhân của bạn. Không nhờ đến những người mua sắm hộ. Lập ra những ngân sách thích hợp. Kiểm tra phần chữ in nhỏ. Kiểm tra mọi thứ. Đặt câu hỏi trước mọi tình huống. Luôn đứng đầu. Luôn giữ quyền kiểm soát. Và nếu bạn muốn nhận lời khuyên của tôi - không chung tài khoản. Không cần phải làm vậy vào thời đại này.
QUY TẮC 98. NHẬN TRÁCH NHIỆM TRƯỚC KHI NHẬN LỜI KHUYÊN
Đây là nguyên tắc tiếp theo nguyên tắc trước. Nếu nhận lời khuyên thì trước hết bạn phải biết:
• Bạn muốn nhận được gì?
• Tại sao bạn lại hỏi?
• Vị trí chính xác của bạn - nếu bạn không biết thì làm sao người ta có thể cho bạn lời khuyên?
• Bạn muốn chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?
• Họ sẽ đóng vai trò gì trong đó?
• Bạn phải làm gì nếu những lời khuyên của họ là sai lầmlỗi thờigây hại?
• Bạn sẽ cần thêm những lời khuyên nào?
Và trước khi bạn làm bất cứ điều nào trên đây thì bạn cần nhận lấy trách nhiệm.
Tất cả chúng ta đều phải bắt đầu - hoặc ít nhất là tôi đã từng làm vậy, và những người tôi đã từng nói chuyện cũng vậy - nếu muốn làm giàu. Đó là một quá trình giả định, một dạng thẩm thấu. Khi bạn nhiều tuổi hơn, có nhiều kinh nghiệm sống hơn, về lý thuyết bạn sẽ giàu có hơn. Và một ngày bạn thức giấc, mọi chuyện đã diễn rakhông diễn ra như vậy. Với tôi thì không phải thế, và vì vậy, tôi đã phải tăng tốc, thay đổi tình thế, giờ thì tôi giàu có kinh khủng. Nhưng tôi đã phải vất vả, nỗ lực rất nhiều. Bây giờ bạn cũng làm vậy, đã đến lúc để nhìn lại. Đến lúc nhận lấy trách nhiệm. Đến lúc nhận phần của mình. Bạn cần phải biết:
• Bạn đang ở đâu? Làm sao để đến đó? Bạn xứng đáng những gì - trên cả phương diện vật chất và tinh thần? Bạn muốn đến đâu nữa? Bạn định đến đó bằng cách nào?
Khi bạn đã trả lời những câu hỏi này thì bạn đã sẵn sàng nhận lời khuyên cho các kế hoạch của mình. Không nhất thiết đó phải là lời khuyên từ những nhà tư vấn được trả tiền, từ những chuyên gia, từ những người sang trọng, lịch thiệp, Đôi khi những lời khuyên lại đến từ nơi ít có khả năng nhất và những người ít có khả năng nhất.
Chúng ta càng giàu thì càng dễ giao các công việc của mình (các vấn đề tài chính) cho những người mà chúng ta yêu quý nhất, hoặc những ai biết chúng ta đang làm gì, hay những người sử dụng công nghệ hiện đại nhất hay những người soạn ra luật. Tôi quan sát thấy rằng (a) họ không phải như vậy, và (b) những người giàu có và thông thái sẽ không giao cho người khác bất cứ việc gì trừ khi họ thực sự, thực sự hiểu rõ cố vấn của mình. Và đó là lời khuyên của tôi.
QUY TẮC 99. ĐỪNG PHÔ TRƯƠNG SỰ GIÀU CÓ CỦA MÌNH
Giàu có là điều tốt lành. Có tiền là một điều tuyệt vời. Làm giàu là việc nên làm và cũng rất thú vị. Tuy nhiên, hãy học cách đối đãi thật tốt với sự giàu có của mình.
Hãy thật thận trọng trong chuyện tiền bạc. Đừng lãng phí. Vì giờ đây bạn đã thuộc một nhóm đặc biệt, xin hãy chú ý đến một vài quy tắc sau:
• Không đi những chiếc xe bóng bẩy và đeo nhiều trang sức.
• Không mua các lâu đài, một hay nhiều trang trại.
• Không hào nhoáng giả tạo, không phô trương.
• Không mua sắm điên cuồng.
• Không nuôi động vật hoang dã trong nhà.
• Không mua các hòn đảo hay máy bay riêng.
• Không thuê máy bay chở tất cả người thân ra nước ngoài dự tiệc hay kỷ niệm đám cưới của bạn.
• Không mua những viên kim cương vĩ đại - hoặc những viên ngọc lớn, chúng sẽ chỉ quyến rũ bọn trộm cướp mà thôi.
Hãy là một người giàu có nhưng kín đáo, có óc thẩm mỹ, trang nhã, có văn hoá, một người có khả năng khích lệ và không kệch cỡm.
Sự phô trương sẽ tạo ra sự ghen tỵ, ghen tức, chỉ trích, phê bình. Sự giản dị và kín đáo thì trái lại, sẽ khiến người khác tôn trọng, ngưỡng mộ và cả sự thi đua. Đừng bao giờ nhắc đến việc bạn có bao nhiêu, bạn có những gì và bạn kiếm được bao nhiêu. Nếu bạn nói với mọi người, một nửa sẽ coi thường bạn vì bạn có ít hơn họ, một nửa sẽ ghen tỵ vì bạn có nhiều hơn họ. Chỉ nói những chuyện như vậy với người quản lý ngân hàng của bạn và thậm chí họ còn phải moi thông tin từ bạn.
KHÔNG BAO GIỜ NÓI ĐẾN CHUYỆN BẠN CÓ BAO NHIÊU, BẠN SỞ HỮU GÌ
QUY TẮC 100. TIẾP THEO SẼ LÀ GÌ? BẮT TAY VỚI QUỶ DỮ CHĂNG?
Đây là quy tắc cuối cùng và tôi nghĩ rằng chúng ta nên vui đùa một chút. Làm giàu cũng là chuyến thám hiểm phong phú và khác biệt như bất cứ một hành trình nào khác. Chúng ta có thể làm việc, thắng xổ số hay thắng trò poker (nhớ rằng đó phải là một trò chơi lớn), được thừa kế, do ăn trộm, thắng một giải thưởng, hoặc nhặt được tiền trên đường, kết hôn vì tiền… Và tất nhiên nếu bạn thực sự tuyệt vọng, bạn có thể bắt tay với quỷ dữ - nhưng hãy cẩn thận với hậu quả.
Người Trung Hoa tin vào thuật phong thuỷ rằng, nếu bạn đặt nhà vệ sinh quá cao, bạn sẽ mất sạch của cải. Tôi băn khoăn không biết đó có phải là một phát minh hiện đại hay không, bởi vì khi thuật phong thuỷ được bắt đầu vào thời đại của đạo Lão, ở Trung Hoa chưa có hố xí tự hoại.
Có thể có những bản đồ dẫn đến nơi chứa tiền và những tấm bảng tiền bạc - bạn cắt những bức hình về các sản phẩm đắt tiền bạn mua hay có thể sẽ muốn, và rồi làm một cuốn sổ nhưng phải giống như một cái bảng vậy, rồi nhìn vào đó thật nhiều. Hiệu quả lắm đấy.
CÓ THỂ BẮT TAY VỚI QUỶ DỮ - NHƯNG HÃY CẨN THẬN VỚI HẬU QUẢ
Tìm các kho tàng bị giấu kín à? Hãy đi theo những đồ vật thần bí, chúng sẽ rung lên khi chạm vào cái kho tàng bị chôn vùi hay vỉa vàng… Hơi giống một cái máy dò kim loại nhưng không cần đến pin.
Tôi cho rằng bạn có thể mua con ngựa đua nhưng tôi thấy vậy thì có vẻ mạo hiểm quá. Vậy còn việc vẽ nên một kiệt tác và treo lên cho tới khi (a) nó trở nên nổi tiếng hay (b) bạn chết đi? Cất những chai rượu ngon vào kho?
Tôi không hề có ý đùa cợt gì khi đề cập đến những phương pháp trên. Tuy nhiên bạn muốn giàu có, bạn phải thật kiên trì, tin tưởng, chuyên tâm, nắm chắc 100% và đừng nghe người khác. Kể cả tôi. Đặc biệt là tôi. Chúc bạn may mắn.