NXB Giấy Vụn xuất bản thơ Trần Vàng Sao

Nxb Giấy Vụn Xuất Bản Thơ Trần Vàng Sao

Lượt đọc: 17 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Nhà thơ Trần Vàng Sao tên thật Nguyễn Đính, sinh năm Tân Tỵ 1941, quê quán làng Đông Xuyên, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên – Huế, sinh sống từ thuở ấu thời đến nay tại phường Vỹ Dạ, thành phố Huế. Năm 1962, ông đậu tú tài ở Huế và dạy học ở Truồi. Thời gian này ông bắt đầu tham gia phong trào chống Mỹ ở Huế. Năm 1965 ông thoát ly lên rừng chiến đấu. Năm 1970 ông bị thương, được đưa ra miền Bắc chữa bệnh an dưỡng. Theo lời kể lại của nhà thơ Thái Ngọc San, người cũng thoát ly ra Bắc và đã gặp nhà thơ Trần Vàng Sao, thì đây là quãng thời gian khổ ải nhất của Đính, nhưng ông vẫn lạc quan, trung thành với lý tưởng của mình.

Tháng 5 năm 1975, ông trở về Huế được phân công làm liên lạc (đưa thư) rồi công tác ở ban Văn Hóa Thông Tin xã và nghỉ hưu năm 1984. Vào thời điểm này, bài thơ “Người đàn ông bốn mươi ba tuổi nói về mình”của ông được đăng trên Sông Hương, số kỷ niệm 5 năm ngày tạp chí ra đời. Bài thơ lập tức gặp phản ứng dữ dội của một số chức sắc địa phương, nhà thơ Thái Ngọc San, thư kí tòa soạn, người chịu trách nhiệm chọn đăng bài thơ phải rời khỏi tờ báo, và nhà thơ Trần Vàng Sao tiếp tục sống với những khó khăn của riêng mình.

Thơ Trần Vàng Sao mang hơi thở nóng hổi của cuôc sống, gần gũi với nhân dân nhất là giới cùng đinh, thấp cổ bé miệng, sống tận đáy xã hội (những người được nhân danh cho cuộc đấu tranh giai cấp), với văn phong trong sáng giản dị mà vô cùng sâu sắc, sử dụng ngôn từ bình dân nhưng bác học, trải nghiệm những thực tế mà ông đã sống, chiến đấu, thơ ông đã vẽ nên một bức tranh sống động của một đất nước lầm than ngập chìm trong chiến tranh, nghèo đói và lạc hậu với một ước mơ muôn đời là hoà bình và no ấm.

Người ta có thể nghĩ khác về ông, cho thơ ông là có vấn đề, nhưng ông vẫn tự tại, tự tại sống, tự tại làm thơ, và bạn bè muôn nơi vẫn đến với ông. Bởi vì ông là nhà thơ biết yêu nước mình, thật sự yêu nước mình…

(Nguyễn Miên Thảo “Nhà thơ Trần Vàng Sao – Kẻ bất phùng thời”)

__________________________

Những bài thơ này trích từ tập Bài thơ của một người yêu nước mình của Trần Vàng Sao, NXB Giấy Vụn, 11.2009.

tau chưởi

tau tức quá rồi

tau chịu không nổi

tau nghẹn cuống họng

tau lộn ruột lộn gan

tau cũng có chân có tay

tau cũng có đầu có óc

có miệng có mắt

có ông bà

có cha mẹ

có vợ con có ngày sinh tháng đẻ

có bàn thờ tổ tiên một tháng hai lần

rằm mồng một hương khói bông ba hoa quả

tau đầu tắt mặt tối

đổ mồ hôi sôi nước mắt

vẫn đồng không trự nõ có

suốt cả đời ăn tro mò trú

suốt cả đời khố chuối Trần Minh

kêu trời không thấu

tau phải câm miệng hến

không được nói

không được la hét

nghĩ có tức không

tau chưởi

tau phải chưởi

tau chưởi bây

tau chưởi thẳng vào mặt bây

không bóng không gió

không chó không mèo

mười hai nhánh họ bây đem lư hương bát nước

giường thờ chiếu trải sắp hàng một dãy ra đây

đặng nghe tau chưởi

tau kêu thằng khai canh khai khẩn tam đợi mười đời

cao tằng cố tổ ông nội ông ngoại cha mẹ chú bác cô dì

con cháu thân hơi cật ruột bây tau chưởi

tau chưởi cho tiền đời dĩ lai bây mất nòi mất giống

hết nối dõi tông đường

tau chưởi cho mồ mả bây sập nắp

tau chưởi cho bây có chết chưa liệm ruồi bu kiến đậu

tam giáo đạo sư bây

cố tổ cao tằng cái con cái thằng nào móc miếng cho bây

hà hơi trún nước miếng cho bây

bây ỉ thế ỉ thần

cậy nhà cao cửa rộng

cậy tiền rương bạc đống

bây ăn tai nói ngược

ăn hô nói thừa

đòn xóc nhọn hai đầu

ngậm máu phun người

bây bứng cây sống trồng cây chết

vu oan giá hoạ

giết người không gươm không dao

đang sống bây giả đò chết

người chết bây dựng đứng cho sống

bây sâu độc thiểm phước

bây thủ đoạn gian manh

bây là rắn

rắn

toàn là rắn

như cú dòm nhà bệnh

đêm bây mò

ngày bây rình

dưới giường

trên bàn thờ

trong xó bếp

bỏ tên bỏ họ cha mẹ sinh ra

bây mang bí danh

anh hùng dũng cảm vĩ đại kiên cường

lúc bây thật lúc bây giả

khi bây ẩn khi bây hiện

lúc người lúc ma

lúc lên tay múa ngón sủi bọt mép gào thét

lúc trợn mắt khua môi múa mỏ đả đảo muôn năm

lúc như thầy tu vào hạ

lúc như con nít đói bụng đòi ăn

hai con mắt bây đứng tròng

bây bắt hết mọi người trứơc khi chết phải hô

cha mẹ bây ông nội ông ngoại bây tiên sư cố tổ bây

sống dai đời đời kiếp kiếp

phải quỳ gối cúi đầu

nghe bây nói không được cãi

phải suốt đời làm người có tội

vạn đợi đội ơn bây

đứa nào không nghe bây hớt mỏ chôn sống

thằng nào không sợ bây vằm mặt thủ tiêu

bây làm cho mọi người tránh nhau

bây làm cho mọi người thấy nhau nhổ nước miếng

đồ phản động

đồ chống đối

đồ không đá bàn thờ tổ tiên

đồ không biết đốt chùa thiêu Phật

thượng tổ cô bà bây

mụ cô tam đợi mười đời bây

tau xanh xương mét máu

thân tàn ma dại

rách như cái xơ mướp chùi trách nồi không sạch

mả ông bà cố tổ bây kết hết à

tụi bây thằng nào cũng híp mắt hai cằm

bây ăn chi mà ăn đoản hậu

ăn quá dã man

bây ăn tươi nuốt sống

mà miệng không dính máu

người chết bây cũng không chừa

năm năm mười năm hai mươi năm

xương chân xương tay sọ dừa vải liệm`

bây nhai bây khới bây mút

cả húp cả chan bây còn kêu van xót ruột

bao nhiêu người chết diều tha quạ rứt xương

khô cốt tàn dọc bờ dọc bụi giữa núi giữa rừng

để bây xây lăng đắp mộ dựng tượng dựng đài cho

cha mẹ cố tổ bây

hỡi cô hồn các đảng

hỡi âm binh bộ hạ

hỡi những kẻ khuất mặt đi mây về gió

trong am trong miếu giữa chợ giữa đường

đầu sông cuối bãi

móc họng bóp cổ móc mắt bọn chúng nó

cho bọn chúng nó chết tiệt hết cho rồi

bây giết người như thế

bây phải chết như thế

ác lai thì ác báo

tau chưởi ngày chưởi đêm

mới bét con mắt ra tau chưởi

chập choạng chạng vạng tau chưởi

nửa đêm gà gáy tau chưởi

giữa trưa đứng bóng tau chưởi

bây có là thiền thừ mười tám con mắt tau cũng chưởi

mười hai nhánh họ bây

cao tằng cố tổ bây

tiên sư cha bây

tau chưởi cho bây ăn nửa chừng mẻ chai mẻ chén

xương cá xương thịt mắc ngang cuống họng

tau chửi cho nửa đêm oan hồn yêu tinh ma quỷ

mình mẩy đầy máu hiện hình vây quanh bây đòi trả đầu trả chân trả tay trả hòm trả vải liệm

tau chưởi cho cha mẹ bây có chết cũng mồ xiêu mả lạc

đoạ xuống ba tầng địa ngục bị bỏ vào vạc dầu

tau chưởi cho cha mẹ bây có còn sống cũng điên tàn

đui què câm điếc làm cô hồn sống lang thang đầu đường xó chợ

bốc đất mà ăn xé áo quần mà nhai cho bây có nhìn ra

cũng phải tránh xa

tau chưởi cho con cái bây đứa mới đi đứa đã lớn

sa chân sẩy tay đui què sứt mẻ nửa đòi nửa đoạn

chết không được mà sống cũng không được

tau chưởi cho dứt nọc dòng giống của bây cho bây chết sạch hết

không bà không con

không phúng không điếu

không tưởng không niệm

không mồ không mả

tuyệt tự vô dư

tau chưởi cho bây chết hết

chết sạch hết

không còn một con

không còn một thằng

không còn một mống

chết tiệt hết

hết đời bây

29 tháng 6 năm 1997

________________

nhân dân và tôi

Nhân dân và tôi

chúng ta gặp nhau

mỗi ngày

như người câm

không nói

chiến tranh đi qua đi qua

người vẫn chết

còn chết vô tình

ở Sơn Mỹ Ba Làng An

Đắc tô Đắc Xiêng

Đường Chín

ở miền Nam

miền Bắc

Campuchia

ai biết

còn chết mãi

Nửa đêm thức dậy

nghe tiếng còi tàu thở hơi than máy đen

cùng nỗi mệt mỏi

của những khúc gỗ trôi trên sông một mùa nước trước

đã đi qua những chặng rừng không cây cối

đất đỏ bom hoang

khi cuộc biểu tình bị đàn áp

chúng ta rát cổ hô hào

dân chủ tự do

trong mạch máu những con giòi còn rúc

đứng đầy đường đại bác xe tăng

chúng ta nói chúng ta còn lực lượng

nhân dân ơi

tôi khóc tôi khóc

em bỏ về một mình

hai hàng cây xanh đường Trưng Trắc

bao giờ tôi mới được hôn em

Chúng ta gặp nhau

còn gặp nhau

mỗi ngày

như nhân dân

còn gặp nhau

bốn ngàn năm chưa thấy mặt

Việt Nam

Nhân dân ơi

mỗi lon gạo lon bắp

mỗi củ khoai củ sắn trồng trên đất này

chưa được tự do ăn

nên còn đẩy xe thuê

làm đĩ

lượm lon

hốt rác

mỗi ngày

như mọi đêm

Nhân dân ơi rất anh hùng

Nhân dân ơi chúng ta còn đông

nơi mũi chông nhọn chúng ta giận dữ

đòi trả thù

và được ăn no

Chúng ta gặp nhau

mỗi ngày

thân mật

như nhân dân còn đông lực lượng

tôi yêu em

như người lạ

vô cùng đắng cay

hôm qua hôm nay

ngày mai ngày mốt

người chết

người sống

không nói

không cười

không khóc

hòn đạn bắn vào đầu

hòn đạn đồng thối

quá khứ như một đống phân

tương lai treo ngọn cờ đỏ

nhân dân tôi

rất độ lượng

chống đất đứng dậy làm anh hùng

nhân dân ơi

trong giọt máu này của tôi

da vàng Châu Á

(tháng 5 năm 1970)

__________________

bài thơ của một người yêu nước mình

buổi sáng tôi mặc áo đi giầy ra đứng ngoài đường

gió thổi những bông mía trắng bên sông

mùi toóc khô còn thơm lúa mùa qua

bầy chim sẻ đậu trước sân nhà

những đứa trẻ đứng nhìn ngấp nghé

tôi yêu đất nước này như thế

mỗi buổi mai

bầy chim sẻ ngoài sân

gió mát và trong

đường đi đầy cỏ may và muộng chuộng

tôi vẫn sống

vẫn ăn

vẫn thở

như mọi người

đôi khi chợt nhớ một tiếng cười lạ

một câu ca dao buồn có hoa bưởi hoa ngâu

một vết bùn khô trên mặt đá

không có ai chia tay

cũng nhớ một tiếng còi tàu

mẹ tôi thức khuya dậy sớm

năm nay ngoài năm mươi tuổi

chồng chết đã mười mấy năm

thủa tôi mới đọc được i tờ

mẹ thương tôi mẹ vẫn tảo tần

nước sông gạo chợ

ngày hai buổi nhà không khi nào vắng người đòi nợ

sống qua ngày nên phải nghiến răng

cũng không vui nên mẹ ít khi cười

những buổi trưa buổi tối

ngồi một mình hay khóc

vẫn thở dài mà không nói ra

thương con không cha

hẩm hiu côi cút

tôi yêu đất nước này xót xa

mẹ tôi nuôi tôi mười mấy năm không lấy chồng

thương tôi nên ở goá nuôi tôi

những đứa bà con hằng ngày chửi bới

chúng cho mẹ con tôi áo quần tiền bạc như cho một đứa hủi

ngày kỵ cha họ hàng thân thích không ai tới

thắp ba cây hương

với mấy cái bông hải đường

mẹ tôi khóc thút thít

cầu cha tôi phù hộ tôi nên người

con nó còn nhỏ dại

trí chưa khôn chân chưa vững bước đi

tôi một mình nuôi nó có kể chi mưa nắng

tôi yêu đất nước này cay đắng

những năm dài thắp đuốc đi đêm

quen thân rồi không ai còn nhớ tên

dĩ vãng đè trên lưng thấm nặng

áo mồ hôi những buổi chợ về

đời cúi thấp giành từng lon gạo mốc

từng cọng rau hột muối

vui sao khi còn bữa đói bữa no

mẹ thương con nên cách trở sông đò

hàng gánh nặng phải qua cầu xuống dốc

đêm nào mẹ cũng khóc

đêm nào mẹ cũng khấn thầm

mong con khôn lớn cất mặt với đời

tôi yêu đất nước này khôn nguôi

tôi yêu mẹ tôi áo rách

chẳng khi nào nhớ tuổi mình bao nhiê

tôi bước đi

mưa mỗi lúc một to

sao hôm nay lòng thấy chật

như buổi sáng mùa đông chưa có mặt trời mọc

con sông dài nằm nhớ những chặng rừng đi qua

nỗi mệt mỏi rưng rưng từng con nước

chim đậu trên cành chim không hót

khoảng vắng mùa thu ngủ trên cỏ may

tôi yêu đất nước này những buổi sớm mai

không ai cười không tiếng hát trẻ con

đất đá cỏ cây ơi

mười ba năm có héo mòn

đất đá cỏ cây ơi

lòng vẫn thương mẹ nhớ cha

ăn quán nằm cầu

hai hàng nước mắt chảy ra

mỗi đêm cầu trời khấn Phật tai qua nạn khỏi

ngày mai mua may bán đắt

tôi yêu đất nước này áo rách

căn nhà dột phên không ngăn nổi gió

vẫn yêu nhau trong từng hơi thở

lòng vẫn thương cây nhớ cội hoài

thắp đèn đêm ngồi đợi mặt trời mai

tôi yêu đất nước này như thế

như yêu cây cỏ trong vườn

như yêu mẹ tôi chịu khó chịu thương

nuôi tôi thành người hôm nay

yêu một giọng hát hay

có bài mái đẩy thơm hoa dại

có sáu câu vọng cổ chứa chan

có ba ông táo thờ trong bếp

và tuổi thơ buồn như giọt nước trong lá sen

tôi yêu đất nước này và tôi yêu em

thuở tóc kẹp tuổi ngoan học trò

áo trắng và chùm hoa phượng đỏ

trong bước chân chim sẻ

ngồi học bài và gọi nhỏ tên tôi

hay nói chuyện huyên thuyên

chuyện trên trời dưới đất rất lạ

chuyện bông hoa mọc một mình trên đá

cứ hay cười mà không biết có người buồn

sáng hôm nay gió lạnh vẫn còn

khi xa nhà vẫn muốn ngoái lại

ngó cây cam cây cải

thương mẹ già như chuối ba hương

em chưa buồn vì chưa rách áo

tôi yêu đất nước này rau cháo

bốn ngàn năm cuốc bẫm cày sâu

áo đứt nút qua cầu gió bay

tuổi thơ em hãy giữ cho ngoan

tôi yêu đất nước này lầm than

mẹ đốt củi trên rừng cha làm cá ngoài biển

ăn rau rìu rau éo rau trai

nuôi lớn người từ ngày mở đất

bốn ngàn năm nằm gai nếm mật

một tấc lòng cũng trứng Âu Cơ

một tiếng nói cũng đầy hồn thánh Gióng

tôi đi hết một ngày

gặp toàn người lạ

chưa ai biết chưa ai quen

không biết tuổi không biết tên

cùng sống chung trên đất

cùng nỗi đau chia cắt bắc nam

cùng có chung tên gọi Việt Nam

mang vết thương chảy máu ngoài tim

cùng nhức nhối với người chết oan ức

đấm ngực giận hờn tức tối

cùng anh em cất cao tiếng nói

bản tuyên ngôn mười bốn triệu người đòi độc lập tự do

bữa ăn nào cũng phải được no

mùa lạnh phải có áo ấm

được nói cười hát ca yêu đương không ai cấm

được thờ cúng những người mình tôn kính

hai mươi năm cuộc đời chưa khi nào định

tôi trở về căn nhà nhỏ

đèn thắp ngọn lù mù

gió thổi trong lá cây xào xạc

vườn đêm thơm mát

bát canh rau dền có ớt chìa vôi

bên hàng xóm có tiếng trẻ con khóc

mẹ bồng con lên non ngồi cầu ái tử

đất nước hôm nay đã thấm hồn người

ve sắp kêu mùa hạ

nên không còn mấy thu

đất nước này còn chua xót

nên trông ngày thống nhất

cho người bên kia không gọi người bên này là người miền nam

cho người bên này không gọi người bên kia là người miền bắc

lòng vui hôm nay không thấy chật

tôi yêu đất nước này chân thật

như yêu căn nhà nhỏ có mẹ của tôi

như yêu em nụ hôn ngọt trên môi

và yêu tôi đã biết làm người

cứ trông đất nước mình thống nhất

19–12–1967

Nguồn: https://talawas.org/13201/
Nguồn: talawas.org
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Lý Đợi

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.