Phìn Hồ Thầu, làng trên mây… còn ngái ngủ

Phìn Hồ Thầu, Làng Trên Mây… Còn Ngái Ngủ

Lượt đọc: 30 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, xã Hợp Thành thuộc tỉnh Lào Cai mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất hai xã Hợp Thành và Tả Phời, vốn thuộc thành phố Lào Cai trước đây. Đây là điều kiện quan trọng mở ra không gian phát triển mới, tạo thêm động lực để vùng đất này tiếp tục đổi thay. Tôi chưa có dịp đi hết và nhìn toàn diện về Hợp Thành mới, nhưng vùng đất để lại trong tôi nhiều ấn tượng nhất là Phìn Hồ Thầu – một thôn được mệnh danh là “nóc nhà thành phố”, quanh năm sống giữa mây trời.

Từ chân cao tốc Nội Bài – Lào Cai, con đường bê tông nhỏ hẹp dốc ngược men theo sườn núi đưa chúng tôi lên bản làng trên mây. Người dân gọi đó là đèo Tả Phời. Với độ cao và độ dốc và cảnh quan núi non hùng vĩ, Đèo Tả Phời, rất có thể sẽ là con đèo ngoạn mục thứ 5 – sau “tứ đại đỉnh đèo” của miền Bắc Việt Nam. Những nóc nhà thấp thoáng lẫn vào mây – núi. Đỉnh cao của núi là 1.713m so với mực nước biển. Bởi vậy, các thôn vùng cao như Ú Sì Xung, Can Thàng, Phìn Hồ… đều mang đặc điểm khí hậu ôn đới, quanh năm mát mẻ, mây mù bảng lảng. Mùa đông, nơi đây đôi khi xuất hiện băng giá, thậm chí có tuyết, tạo nên một không gian khí hậu rất khác biệt so với vùng thấp.

Năm 2009, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, địa phương đã hoàn thành tuyến đường bê tông rộng hơn 4m, uốn lượn qua 7 thôn bản vùng cao phía Tả Phời. Con đường phẳng phiu men theo những triền núi, nhìn từ xa như một dải lụa vàng vắt qua đại ngàn. Có lẽ chính từ tuyến đường ấy mà cái tên “Đèo Tả Phời” dần được hình thành.

Khái niệm về một con đèo vốn gắn liền với đường giao thông. Một cung đường có thể tồn tại từ rất lâu, nhưng chỉ khi giao thông phát triển, khi con người bắt đầu đi lại nhiều hơn, khám phá nhiều hơn, thậm chí khi du lịch tìm đến, tên tuổi của nó mới dần được biết đến. Vì thế, hôm nay tôi có thể mạnh dạn gọi tên cung đường này: Đèo Tả Phời.

Toàn bộ vùng cao của xã Hợp Thành bắt nguồn từ dãy núi Can Thàng – như một “cánh tay” của một “vị thần khổng lồ” đang ngồi tựa lưng vào dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ, ngày đêm hướng mắt về phương Đông. “Cánh tay” ấy vươn xuống vùng thấp, “nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt”(1), nơi có Cửa khẩu quốc tế sầm uất. Từ trên cao, dường như màu đỏ của dòng sông – lúc đậm, lúc nhạt; nước đầy hay vơi; dòng chảy nhanh hay chậm – đều không thể qua khỏi “con mắt” của vị thần khổng lồ đang ngự trên đại ngàn ấy.

Cơ duyên với những người sống trên núi

Tôi biết và có nhiều ấn tượng với Đèo Tả Phời cũng bởi một cơ duyên. Một ngày trời lạnh, một phụ nữ người Dao đỏ ở thôn Đá Đinh, trên đèo Tả Phời, mang rau rừng xuống phố bán. Khoảng 10 giờ trưa, chị đến nhà tôi. Trên lưng vẫn đầy một gùi rau dớn, trên tay còn ôm thêm một bó rau lớn.

Trong lúc vợ tôi vào nhà lấy tiền trả mua rau và mang ra một chiếc áo rét còn khá mới, một đôi dép nhựa tốt hơn đôi dép tông đã sứt quai mà người phụ nữ đang đi, cùng một gói kẹo, bảo là gửi tặng chị và các cháu.

Người phụ nữ tên Chảo Mùi Mắn. Chị chỉ mỉm cười, một nụ cười gượng gạo hiếm hoi, rồi khẽ gật đầu cảm ơn.

Sau khi người bán rau rừng rời đi, hình ảnh ấy khiến tôi day dứt mãi.

Người dân xã Hợp Thành – Lào Cai

Ba mẹ con chị đi rừng từ sáng sớm, tìm rau, rồi lại gùi hàng xuống phố. Từ khoảng 4 giờ sáng đến khi trời sẩm tối mới về đến nhà. Cả ngày lặn lội, bán hết một gùi rau rừng, số tiền thu được chỉ hơn một trăm nghìn đồng, tương đương vài ba bát phở nơi phố thị.

Với bản tính tò mò của một người làm nghề viết, hôm sau tôi quyết định tìm đến tận nhà Chảo Mùi Mắn.

Khi đang đi trên con đường đèo ở đầu thôn Đá Đinh, cách đó khoảng 5km, tôi tình cờ gặp chị.

Tôi phanh xe:

– Ồ, Chảo Mùi Mắn! Đi đâu đấy?

Chị đáp:

– Đi chăn trâu mà.

– Nhà chị ở đâu? Cho tôi lên thăm nhà một chút.

Mắn chỉ tay lên vách núi:

– Nhà trên kia kìa, nhưng giờ phải đi chăn trâu!

Tôi nài:

– Tôi lên thăm nhà chị một lát thôi, rồi chị đi chăn trâu cũng được. Mùi Mắn quay lại dẫn đường.

Tôi dắt xe đi thêm một đoạn, dựng bên lề đường rồi theo chị leo lên sườn núi. Chúng tôi chui vào một khu rừng tạp, bước từng bước khó nhọc trên những tảng đá cuội xếp thành lối đi, giống như những bậc thang bắc lên… trời.

Leo khoảng 300m, một ngôi nhà gỗ hiện ra.

Mái nhà lợp fibro xi măng đã cũ, căn nhà khá rộng nhưng đơn độc, cheo leo trên sườn núi, khuất lấp dưới những tán rừng.

Mùi Mắn cho biết đó là ngôi nhà của ông bà để lại từ nhiều năm trước. Nhà mở cửa dọc. Chị mở khóa dẫn tôi vào. Chồng chị đi làm thuê. Mấy đứa con đi tìm rau rừng.

Chị không mời nước, cũng không bảo khách ngồi. Tôi tự tìm một chiếc ghế gần bếp củi còn đỏ lửa rồi bắt đầu câu chuyện tìm hiểu về gia cảnh của chị.

Chồng chị là Tẩn Ồng Cao, 39 tuổi, làm bốc vác thuê tại kho hàng của một doanh nghiệp khai thác mỏ.

Tôi hỏi:

– Thu nhập của anh ấy thế nào?

Mắn thủng thẳng:

– Ngày nào chồng cũng đi vác hàng. Có việc thì có tiền. Hôm nào làm từ sáng đến tối mịt thì được nhiều, khoảng ba, bốn trăm nghìn đồng. Hôm nào ít việc thì chỉ được 50 nghìn. Còn chờ mãi không có việc thì về không.

– Thế nhà chị không có đất sản xuất à?

– Có cái vườn rau bằng hai cái nền nhà này.

– Tôi thấy xung quanh nhà đất rừng rộng thế, sao không sản xuất?

– Của người ta cả mà. Nhà mình chỉ có cái vườn rau và cái chỗ kia… Chị chỉ tay lên phía đồi sau nhà:

– Còn một ít đất sau nhà, trồng được mấy cây trẩu, nhưng cây còn bé, chưa bán được.

Tôi bước ra cửa. Trên taluy phía sau nhà là vài chục cây trẩu non cao chừng ba, bốn mét, lá xanh biếc. Ngay trước cửa, một chiếc cày và chiếc bừa dựng cạnh nhau. Lưỡi cày và những chiếc răng bừa đã hoen gỉ. Có lẽ chúng đã lâu không được sử dụng.

Hỏi về các con, chị cho biết:

– Thằng lớn 19 tuổi, học hết lớp 9 nhưng không học tiếp, giờ ở nhà trồng rau bí, dưa chuột…

– Chị có mấy con?

– Ba đứa. Thằng thứ hai 16 tuổi, học hết lớp 9 cũng nghỉ ở nhà, thỉnh thoảng đi lấy rau rừng với mẹ. Thằng út 14 tuổi, đang học lớp 8.

Tôi lặng người.

Đây vốn là một trong những vùng còn nhiều khó khăn của thành phố Lào Cai trước đây. Nhưng lên đến nơi này, giữa sườn núi ngùn ngụt sương mù, tôi hầu như không cảm nhận được chút gì của một đô thị.

Nếu ai đó gọi Chảo Mùi Mắn là “người thành phố”, có lẽ chính chị cũng không dám nhận.

Thành phố nằm ở phía dưới kia – nơi có những ngôi nhà cao, những con đường đông xe cộ. Đêm xuống, từ trên núi, chị có thể nhìn thấy ánh điện rực sáng phía chân trời. Còn thế giới của chị là những khu rừng. Và ước mơ giản dị mỗi ngày của chị là hái được thật nhiều rau rừng để mang xuống phố bán.

Những hạt thóc “không no”

Đã không ít lần, tôi cùng người bạn văn Phạm Công Thế đi xe máy lên Đèo Tả Phời để chụp ảnh phong cảnh. Một hôm, chúng tôi gặp một chàng trai người Dao đỏ tên Lò Láo Lở. Cậu rủ chúng tôi lên nhà để chụp ảnh ruộng bậc thang.

Một nhánh đường bê tông nhỏ từ con đèo dẫn lên nhà Láo Lở, men theo sườn núi cheo leo. Con đường chỉ rộng chừng một sải tay. Bên phải là taluy dương dựng đứng với toàn đá núi. Bên trái là taluy âm hun hút, nhìn xuống không thấy đáy vực. Chúng tôi đi qua những khúc cua ngoằn ngoèo khoảng 20 phút mới tới nơi.

Một ngôi nhà gỗ nhỏ nằm “treo” trên sườn núi, khuất trong tán rừng tạp âm u. Tôi nghĩ, nếu không có cây cối che kín, nhìn từ phía dưới lên, có lẽ ngôi nhà ấy chẳng khác gì một chiếc tổ chim bám vào vách đá. Đúng lúc đó, một người đàn ông khoảng hơn 50 tuổi từ ngôi nhà phía trên lững thững bước xuống.

Ông là bố của Láo Lở.

Chân ông xỏ đôi ủng cao đến đầu gối, tay cầm con dao phát. Sau vài câu chào hỏi, tôi hỏi về cuộc sống của bà con.

Ông nói:

– Cũng còn nhiều khó khăn đấy. Đất núi thì có, nhưng trồng cây gì cũng khó lên được. Đấy, những cây lúa kia kìa, có “quả” rồi, nhưng khi thu hoạch, hạt thóc nó cũng “không no”.

Tôi hiểu ngay ý ông muốn nói đến những hạt thóc lép. Nhưng cách gọi “không no” khiến một người hay để ý đến chữ nghĩa như tôi phải dừng lại suy nghĩ.

Hóa ra tôi vừa học được một cách diễn đạt rất thú vị.

Hạt thóc, thứ quan trọng nhất để nuôi sống con người mà bản thân nó còn “không no”, thì làm sao có thể thực hiện được thiên chức vốn có của mình?

Câu nói giản dị ấy chứa đựng cả một cách nhìn đời của người vùng cao.

Tôi nghĩ mình “khôn” hơn một chút nên góp ý:

– Ở đây canh tác, đi lại khó khăn như thế, sao bà con không xuống dưới kia mà ở?

Ông trả lời ngay:

– Không được! Dưới đó người ta ở hết rồi. Mình phải đến cái chỗ không phải tranh nhau với ai cả!

Đến lúc ấy, tôi mới tự hỏi: hóa ra chẳng biết ai khôn hơn ai!

Người Dao đỏ đề cao cuộc sống tự do. Họ không muốn chen chúc ở những nơi đông người, không thích bon chen, giành giật đất đai với người khác. Có lẽ vì thế mà nhiều gia đình vẫn chọn sống cheo leo trên những sườn núi cao, nơi chỉ có rừng, mây và những con đường nhỏ.

Ruộng bậc thang xã Hợp Thành, tỉnh Lào Cai

Một hướng mở cho vùng cao Hợp Thành

Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp lại đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương, xã Hợp Thành tiếp tục có thêm điều kiện để đầu tư, cải thiện hệ thống hạ tầng kinh tế – xã hội.

Nhiều tuyến đường trong xã đang tiếp tục được nâng cấp, mở rộng và kết nối với nhau trong một không gian địa hình rộng, phức tạp. Với diện tích hơn 41,2km² và dân số trên 10.800 người, Hợp Thành đang đứng trước những yêu cầu và cơ hội phát triển mới.

Được sự quan tâm của Trung ương và của tỉnh, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương đang nỗ lực khắc phục khó khăn, ổn định đời sống và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Trong bối cảnh mới, tôi chợt nghĩ: bên cạnh việc đầu tư hạ tầng và phát triển sản xuất, có lẽ vùng cao Hợp Thành cũng nên được quan tâm khai thác những lợi thế rất riêng của mình.

Phìn Hồ Thầu “ngôi làng trên mây” cùng không gian của Đèo Tả Phời, khí hậu mát mẻ quanh năm, cảnh quan núi rừng, những thửa ruộng bậc thang và bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc có thể trở thành một điểm nhấn của du lịch sinh thái, trải nghiệm.

Ở đó có “vị thần khổng lồ” tựa lưng vào dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ.

Ở đó có những cung đường xuyên mây.

Có những ngôi nhà “treo” trên sườn núi.

Có những con người sống tự do giữa đại ngàn.

Và có cả những câu chuyện về một hạt thóc “không no” khiến người nghe phải suy nghĩ rất lâu.

Trên hành trình du lịch phía Bắc, du khách có thể đến Bảo Hà, Sa Pa, Y Tý, Cửa khẩu quốc tế, Đền Thượng… Vậy tại sao không có thêm một điểm dừng chân ở Phìn Hồ Thầu – nơi chỉ cần rẽ ngang một đoạn đường không quá xa để bước vào một thế giới hoàn toàn khác?

Phát triển du lịch ở đây, nếu được nghiên cứu và đầu tư phù hợp, không chỉ tạo thêm một sản phẩm mới hấp dẫn du khách mà quan trọng hơn là mở thêm sinh kế cho người dân địa phương. Khi đó, những sản phẩm nông nghiệp, sản vật núi rừng và đặc biệt là những giá trị văn hóa độc đáo của đồng bào Tày, Giáy, Xa Phó, Mông, Dao… sẽ có thêm cơ hội được giới thiệu, tiêu thụ và lan tỏa.

Có thể đó sẽ là một cách để những vùng đất cao quanh năm sống giữa mây trời không chỉ được biết đến bởi những con đường hiểm trở hay những câu chuyện về cái nghèo. Mà còn được biết đến bởi vẻ đẹp của núi rừng, sự độc đáo của văn hóa và những con người vẫn đang lặng lẽ sống, lao động trên những sườn núi cao.

Và biết đâu, một ngày không xa, cái tên Đèo Tả Phời sẽ không còn là một cung đường mà “chưa mấy ai biết đến”, mà sẽ trở thành một điểm dừng chân mới trên bản đồ khám phá vùng cao Lào Cai. Bởi trên những đỉnh núi quanh năm mây phủ ấy vẫn còn rất nhiều điều đang chờ được đánh thức.

Nguồn: https://vanvn.vn/phin-ho-thau-lang-tren-may-con-ngai-ngu-but-ky-nguyen-ngoc-duong/
Nguồn: vanvn.vn
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.