SAU khi bọn Ngô Văn-Sở đã rút lui về Nam, Tôn Sĩ-Nghị kéo quân qua sông Nhị, tràn vào thành Thăng-long. Bổ đồn đóng quanh thành 287, từ cửa ô Thăng-long đến Hà-hồi 288, Nghị chia khoảng từ đồn nọ đến đồn kia, đặt súng đại pháo, lại chôn địa lôi ở ngoài đồn trại ; cắm chông sắt ở phía trước Tây-long cung bên bờ sông. Nói tóm, đồn lũy đằng-giang của quân Thanh có vẻ liên-lạc và kiên-cố lắm.

Khi đóng quân ở quanh thành như vậy, tướng lệnh của Sĩ-Nghị kém nghiêm minh, không ngăn cấm được những sự làm càn của quân lính : cái nạn cướp chợ và hiếp dâm không ngày nào, không chỗ nào không xảy 289. Thành thử mối thù oán gây bởi đám quân sài-lang không kỷ-luật ấy càng lâu càng thấm sâu vào tận xương tủy nhân dân.

Nghị lại phí sức cho các quan nhà Lê phải tra xét, lùng bắt dâng nộp những tướng sĩ của Quang-trung hãy còn rớt rát ở các thôn trại. Hằng ngày số người không may bị Nghị bắt giết ấy có tới hàng ba bốn chục ! Lâu dần, tổng số chết đến hơn nghìn mạng người. 290

Cầm đầu 20 vạn quân, Sĩ-Nghị chỉ tìm cuộc vui suốt buổi, trận cười thâu đêm ở trong soái phủ : ngoài rượu nồng, gái đẹp hai món quà do Lê Chiêu-thống dâng tặng, Nghị không hề hành động chi hết. Vì vậy, từ hôm Nghị đóng quân ở Thăng-long, ngày nào trước cửa soái-phủ cũng thấy cao treo tấm bài « miễn tiến ».

Khi nhận được tờ sớ của Ngô Tưởng-Đạo khuyên kíp tiến quân như trên đã nói, Chiêu-thống có sai Lê-Quýnh đến nói với Nghị, nhưng Nghị lại bảo là không nên. 291

Từ sau khi lấy được Thăng-long, hào kiệt các trấn đi cần vương tranh đến cửa quân xin tiến binh, Nghị đều bỏ qua, chẳng hỏi gì đến. 292

Khi thấy vua tôi nhà Lê khẩn-khoản thúc-giục về việc tiến quân ấy, Nghị lại khoác-lác : « Cần gì bối rối sợ hãi ! Việc này ta chỉ coi như thò tay vào túi mà móc lấy đồ vật vậy thôi : lấy sớm thì xong sớm, lấy muộn thì xong muộn. Nay đã ngày hết tết đến, đại binh mới từ xa lại, chính là lúc hãy nên nhàn hạ, nghỉ ngơi, không nên đánh vội. Giặc còn gầy, ta hãy cứ yên nuôi cho béo, để chúng tự đến dâng thịt cho ta. Các ông đã kêu xin tiến quân, thì ta cũng liệu cho xếp đặt : Từ đô-thành (Thăng-long) vào Nam, cứ độ 60 dặm một, chia đặt ba chỗ đồn binh. Đó cũng là cái ý xa đặt quân xích-hậu (do-thám), phòng sự không ngờ. Rồi đợi đến sang năm, đem binh tiến lấy cũng chưa muộn nào ».

Thế rồi Nghị sai đắp thổ lũy ở ba nơi này và phái quân đến phòng-thủ :

- Một đồn ở bờ bên bắc sông Nguyệt-quyết thuộc huyện Thanh-liêm. 293

- Một đồn ở làng Nhật-tảo 294 thuộc huyện Duy-tiên.

- Một đồn ở Ngọc-hồi thuộc huyện Thanh-trì. 295

Về phần Lê Chiêu-thống, càng ngày càng làm cho nhân tâm trong ngoài rời rạc như cát, giá lạnh như băng.

Như ta đã thấy, từ ngày dựa vào thế lực quân Thanh vua Lê đã hành động nhiều việc tàn bạo, mất hết thiện lương :

Thẳng tay giết hết những viên-mục trong nước đã theo Tây-sơn. Rất đỗi, những đàn bà bị cáo là theo « Ngụy » dẫu đang có mang cũng bị phanh thây, xả bụng. 296