Suốt vài năm qua, có ai ai trong chúng ta không ít thì nhiều cũng khốn khổ, lo buồn với căn bệnh kinh hoàng Corona-19. Ta cũng vậy, bước ra khỏi nhà là phải che mũi, che mặt như tên ăn cướp ngân hàng, nên cứ phải cu rú ngồi nhà, bực mình mà sinh ra chửi vợ mắng con. Chán ơi là chán!
Hôm nay, trong mùi khói hương nghi ngút đầu xuân mới con Mèo, ta vừa nhận được bài tân liễu trai chí dị “Đào Kính Chu “ của Lưu tiên sinh, ngài yêu cầu ta thẩm đọc mà cho vài lời bàn, khai bút đầu năm. Thật vui vì có việc để làm, để suy nghĩ mà lang thang với văn chương trong chốc lát. Đọc xong bản văn, rồi ta tự dìm mình vào câu truyện để cố tìm ra cái gì đó mà Lưu tên sinh muốn nói, muốn viết … mong có căn cơ mà viết đoạn bỉnh bút này gửi cho tiên sinh như một sự đáp trả cho bạn tri âm của nhau vậy. Bài Tân liễu trai chí dị “ Đào Kính Chu “ này, theo ta nó có những điểm sau đây làm cho ta suy nghĩ:
Nhân vật Đào Kính Chu trong truyện này khi kỳ ngộ mỹ nhân dù có chút lơi lả, suồng sã nhưng vẫn không đi quá đà, không mạnh bạo bốc hốt đến nỗi như muốn đè người đẹp ra mà làm chuyện gối chăn trong các truyện khác của Lưu tiên sinh.
Trong phần Chu kể lể về thời phú quí, giàu sang tột đỉnh của mình, chỉ trong chốc lát vì loạn ly mà thành kẻ không nhà, đầu đường xó chợ, tứ cố vô thân. Rồi lúc vợ chồng Sóc Hạo Dương mang cả túi kim cương vàng bạc đến tận nhà của Chu để trả ơn cứu tử nhưng Chu cũng nêu ra đủ mọi lý lẽ để chối từ… Đoạn này Lưu tiên sinh đã kéo người đọc truyện vào lý lẽ Vô Thường của Phật giáo và giảng giải ý nghĩa đích thực của chữ Đạo Đức trong đạo đức học .
Rồi lúc Chu bị lũ tham quan hãm hại, nhốt trong nhà giam bị tra khảo, đánh đập đến mức thừa sống thiếu chết, nhưng khi được người của Sóc Hạo Dương hiện ra, tỏ ý muốn giúp Chu trốn thoát khỏi nhà giam và giết lũ cai ngục. Nhưng Chu đã quyết liệt chối từ dù có phải chết vì đòn roi của lũ cai ngục, nhưng Chu vẫn giữ được tiết tháo của một nhà nho chân chính. Đoạn này Lưu tên sinh đã nhét vào bản văn cái cao ngạo của người quân tử trong nho học vậy. Đọc đến đoạn này, Thánh Thán ta cũng phải im lặng tí chút mà dành lòng ngưỡng mộ cho nhân vật Đào Kính Chu, một Kẻ Sĩ đã vượt lên khỏi cái tầm thường của nhân gian. Đúng với câu nói : “Kỳ trí khả cập giả. Kỳ ngu bất khả cập giả “ ( Dịch rằng: Cái khôn ngoan đó người ta có thể làm được, nhưng cái ngu dại thì người ta không làm được!).
Đó là vài điều mà ta tìm thấy nó nổi bật trong câu truyện tân liễu trai “ Đào Kính Chu “ này mà Lưu tiên sinh vừa gửi cho ta thưởng thức vậy. Còn đối với người khác, câu truyện hay hoặc dở ? hấp dẫn hay tẻ nhạt ?...thì tùy theo người đọc mà thôi. Nhưng với riêng ta, vào những ngày lạnh lẽo cuối năm, nằm khểng trên giường mà đọc truyện liễu trai rồi để hồn minh lang thang, mơ mộng tưởng tượng ra nét đẹp mĩ miều của giai nhân thì đúng là một điều khoái cảm nhiều lắm vậy.
Tân Thánh Thán
