Một tuần sau, Bredon giam mình trong phòng làm việc, nghiên cứu bản tường trình về những lưu ý của nhân viên tư pháp trên cái chết của Victor Dean. Bredon đọc lại bản tốc ký viết những lời khai của các nhân chứng.

LỜI KHAI NHÂN CHỨNG CỦA ÔNG PROUT

(Thợ chụp ảnh quan tâm tới toà nhà của Pym)

Vào giờ uống trà buổi chiều, thường là vào lúc ba giờ rưỡi, lúc đó tôi ra khỏi phòng làm việc, đứng trên tầng một, tay cầm máy ảnh và chiếc giá máy ba chân. Anh Dean đi vượt lên trước tôi, vừa từ cuối hành lang đi đến và thẳng hướng bước tới chiếc cầu thang sắt. Anh ta không chạy mà chỉ bước những bước đi bình thường. Anh ta đang mang một quyển sách lớn và nặng trên tay (giờ tôi đã biết đó là cuốn Atlat của tạp chí Times). Tôi thấy anh ta bước vào khu cầu thang, vừa bước xuống được năm hay sáu bậc cầu thang, thì đột nhiên anh ta gây cho tôi cảm giác là anh ta khuỵu xuống và biến mất ngay trước mắt tôi. Một tiếng động khủng khiếp vang lên. Tôi vội chạy đến; ông Daniel mở bật cửa phòng làm việc và vì ông ta chạy vội ra khỏi phòng nên đã xô ngay vào chiếc giá máy ba chân tôi đang cầm trên tay. Trong lúc ông ta đang rối rít gỡ thoát khỏi chiếc giá máy thì anh Ingleby đã kịp vượt lên trước hai chúng tôi trong khu hành lang. Tôi liền đặt máy ảnh của mình lên mặt đất và cùng ông Daniel chạy thẳng về phía cầu thang. Chúng tôi đã có mặt ở đó cùng một số người nữa. Trong số những người này, tôi nghĩ có cô Rossiter, các biên tập viên và các nhân viên. Từ chỗ chiếu nghỉ cầu thang, chúng tôi có thể nhận ra anh Dean bị mắc kẹt ở tận gần chân cầu thang. Anh ta nằm co mình lại. Chiếc cầu thang bằng sắt, xoáy hình trôn ốc về phía phải và quay vừa đúng một vòng. Suốt dọc tay vịn của nó, có cả một dãy những cục tròn với kích cỡ to bằng quả hạnh đào cỡ lớn. Tất cả những bậc cầu thang đều bằng phẳng và nhẵn nhụi nữa; khu cầu thang rất sáng sủa. Cầu thang đón sáng từ một chiếc cửa sổ con trên mái cao và từ những cánh cửa đi lắp kính trên tầng một. Tôi cũng đã chụp một tấm ảnh vào ngày hôm sau xảy ra tai nạn, chụp trong điều kiện ánh sáng chính xác như lúc xảy ra sự cố. Và tôi cho là cái cầu thang không tối đến mức khiến anh ấy bị cản trở khi di chuyển.

LỜI KHAI NHÂN CHỨNG CỦA ÔNG DANIELS

Đứng trước bàn, tôi đang tranh luận với Freeman về cấu tạo cột quảng cáo cỡ lớn, khi đó tôi nghe thấy "ầm" một tiếng, tôi cứ nghĩ lại là cậu bé phục vụ trong khu nhà bị ngã cầu thang cơ (sự việc kiểu như thế cũng đã từng xảy ra ở đây rồi). Theo ý tôi, chiếc cầu thang này không nguy hiểm. Tôi e là một số người đã đi xuống cầu thang quá nhanh . Tôi không nhớ là đã thấy anh Dean đi ngang qua cửa phòng làm việc của tôi lúc nào, vì khi tranh luận, tôi đứng quay lưng ra phía cửa dẫn vào hành lang. Khi nghe thấy tiếng ngã, tôi vội ra khỏi phòng làm việc, chợt thấy ông Prout và xô ngay phải chiếc giá máy ba chân của ông ấy. Trong hành lang lúc đó, ngoài ông Prout ra, không còn ai khác nữa. Vì tôi đang bận gỡ khỏi chiếc giá máy ba chân, anh Ingleby đã kịp chạy vượt lên trước chúng tôi. Trước khi xô phải ông Prout, tôi nghe thấy một ai đó đã thét lên một tiếng rất to chói tai. Tôi chợt nhận ra anh Dean nằm phía dưới, chỗ chân cầu thang. Sau đó anh Ingleby vội vàng lao lên cầu thang và nói: "Anh ta chết rồi". Chính tôi đã đến tận nơi để nhìn. Anh Dean nằm co rúm lại, đầu oặt ra phía trước, hai chân vẫn ghếch lên bậc cầu thang. Trong thời kỳ chiến tranh, tôi là lính khiêng cáng cứu thương và tôi thấy rõ ràng là chẳng còn gì để cứu giúp và để nói về anh ta nữa. Ông Atkins cũng có cùng ý kiến như tôi. Chúng tôi không thể để anh ấy nằm ghếch chân lên bậc cầu thang dưới cùng như thế mà chờ cho tới khi cảnh sát tới và vì vậy chúng tôi đã đưa anh ấy vào trong phòng khách.

LỜI KHAI NHÂN CHỨNG CỦA ÔNG ATKINS

(Trưởng một bộ phận)

Tôi bước ra khỏi căn phòng qua cửa đi, cánh mở đúng vào bậc đầu tiên của chiếc cầu thang sắt. Những người đặt anh ta xuống, buộc tôi phải quay lưng lại. Tôi nghe thấy tiếng động ầm ầm và thấy người quá cố đang lăn xuống. Hình như anh ấy không có chút cố gắng nào để tìm cách kiềm chế tốc độ rơi. Anh ấy không chịu rời tay, mà vẫn cứ ôm khư khư lấy cuốn sách dầy cộp. Anh ta lăn như một túi khoai tây, nếu như tôi có thể mô tả cách rơi của anh ta như vậy. Tôi ngạc nhiên đến nỗi để tuột khỏi tay mình các khay đầy những cốc thủy tinh và tôi vội nhảy xuống, cô Crump, lao công trong toà nhà này, đang đứng dưới chân cầu thang, tôi nói với cô ta: "Tôi nghĩ, anh ta bị gãy cổ mất rồi". Lập tức, cô ta thét lên rõ to. Tiếng thét đó, ngay lập tức lôi hết mọi người từ các phòng làm việc tỏa ra kín cả hành lang và cầu thang. Một người nào đó nói: "Có thể anh ta chỉ bị gãy xương ở một chỗ thôi thì phải?" Chúng tôi chuyển anh ta vào phòng khách của ban Hành chính. Anh bạn độc thân đáng thương vẫn ôm khư khư cuốn sách của mình. Tôi đoán chắc là sau cú ngã này, anh ta sẽ không đủ sức cử động cũng như nói, dù chỉ một lời thôi vì anh ta đã chết ngay khi chạm đất.

LỜI KHAI NHÂN CHỨNG CỦA BÀ CRUMP

(Nữ nhân viên lao công)

Tôi là người quét dọn chính của tòa nhà Pym này. Mỗi chiều, vào khoảng ba giờ mười lăm, tôi pha trà trên một chiếc bàn đẩy và mang vào các phòng làm việc. Tôi vừa phục vụ các phòng xong một lượt, vừa về đến tầng trệt, định vào cầu thang máy để lên tầng một. Tôi bước tới cuối hành lang, thì đột nhiên, tôi nghe thấy một tiếng động, như một vật gì đó rất nặng rơi từ trên cao xuống, đúng ngay trước mặt, phía dưới cầu thang và tôi nhận ra anh Dean, nằm đó như một kiện hàng. Người đàn ông độc thân tội nghiệp này không hề kêu nổi một tiếng, cũng chẳng nói được một lời nào... anh ta rơi như một kiện hàng. Tôi bị lúng túng, đứng ngẩn ra, bất động một lúc lâu. Rồi ông Atkins là người đầu tiên chạy tới, rồi sau một lúc lay gọi anh ta, ông Atkins nói với tôi: "Chắc là anh ta bị gãy cổ mất rồi". Lúc đó tôi mới chợt tỉnh và bật kêu thét lên... Lúc nào tôi cũng nói là chiếc cầu thang sắt này là một thứ bẩn thỉu. Nếu một ai đó trượt chân, thì chẳng có cách gì mà hãm lại cho được. Tất cả những bậc thang của nó đều đã nhẵn thín và trở nên trơn truội.

LỜI KHAI NHÂN CHỨNG CỦA BÁC SỸ EMERSON

Nhà sát ngay Hãng Pym và công ty, tôi đã có mặt ở Hãng chỉ chừng năm phút sau khi nhận được điện thoại. Nạn nhân đã được mọi người đưa vào, đặt nằm trên một chiếc bàn trong phòng khách, nạn nhân đã không còn sống nữa. Theo nhận định của tôi, thì anh ta đã chết trước khi tôi tới khoảng mười lăm phút. Đã có gãy xương ở vùng đốt sống cổ số bốn và một vùng xung huyết do nứt sọ ở vùng thái dương phải; mỗi vết thương đó đều có thể gây nên tử vong cho nạn nhân. Ngoài ra, xương chày chân trái của nạn nhân cũng bị gãy vì có thể đã bị mắc vào các con tiện của cầu thang trong quá trình nạn nhân lăn từ trên xuống. Thi thể người bị nạn còn có những vết bầm máu và ở vùng cổ có những chỗ da bị xước khác. Theo kết quả của mổ từ thi, tôi không tìm thấy bất kỳ dấu hiệu nào chứng tỏ nạn nhân bị bệnh tim mạch và cũng chẳng thấy điều gì làm cho chúng ta nghĩ tới một cơn chóng mặt đột biến làm anh ta bị ngã. Cũng không có gì để nói được là anh ta đã uống rượu hoặc ngộ độc do nghiện cả. Thị giác của người chết vẫn bình thường. Sau khi kiểm tra cầu thang, tôi đưa ra kết luận là tai nạn do mặt các bậc cầu thang quá trơn.

CÔ PAMELA DEAN

(Em gái người chết)

Anh trai tôi có một sức khỏe hoàn hảo và chẳng bao giờ thấy chóng mặt cả. Anh tôi cũng không mắc chứng cận thị, anh là một người nhanh nhẹn, khiêu vũ rất tốt và thường có những động tác rất dứt khoát. Thuở còn nhỏ, anh tôi thường bị bong gân vùng mắt cá chân, nhưng không để lại di chứng hoặc dấu vết gì.

Những lời khai khác cho thấy rõ chiếc cầu thang sắt xoáy trôn ốc đã gây nên những vụ tai nạn, nhưng tất cả các vụ đó đều không trầm trọng lắm. Thẩm phán đã đưa ra lời phán quyết cho anh Dean: "Một cái chết vì tai nạn", thể hiện rõ ý chê trách là chiếc cầu thang nguy hiểm như thế mà vẫn còn được giữ lại sử dụng và đưa ra kiến nghị phải thay bằng một chiếc cầu thang khác.

Khi đọc xong các lời khai nhân chứng, Bredon mải mê suy nghĩ và khi bừng tỉnh, trở lại với thực tại, anh ta đã nguệch ngoạc trên tờ giấy đặt trên mặt bàn những dòng chữ sau đây:

1. Hình thức ngã: lăn tròn - có vẻ kỳ cục.

2. Không hề có biểu hiện nào tỏ ra cố gắng để có thể dừng lại.

3. Hai tay vẫn cố gắng ôm ghì lấy cuốn sách dầy.

4. Ngã đầu lao xuống trước.

5. Cổ gãy, thái dương vỡ. Cả hai chấn thương đều có thể gây nên cái chết.

6. Sức khoẻ tốt. Thị lực tuyệt hảo. Dứt khoát trong mọi động tác.

Bredon nhồi thuốc vào tẩu và yên lặng, vẻ mơ màng, ngắm nghía những dòng chữ vừa nguệch ngoạc vẽ ra trên mặt giấy. Và khi tuôn nó vào trong ngăn kéo thì anh thấy trong ngăn kéo có một tờ giấy hơi vàng, trông có vẻ như bản nháp một bức thư còn đang viết dở dang.

Thưa ông giám đốc.

Tôi nghĩ cần phải báo để ông biết, trong các phòng làm việc tại Hãng của ông đang xảy ra những hành động đáng tiếc, chúng có thể dẫn tới những hậu quả rất nghiêm trọng...

Bredon ghim tờ giấy này với tờ giấy anh vừa nguệch ngoạc soạn ra và bắt đầu viết, vừa xoá đi những dòng chữ vừa viết và rồi lại bắt đầu:

- Mức độ nghiêm trọng của mọi thứ ở đây không còn là điều nghi ngờ nữa, nhưng tôi phải làm thế nào bây giờ?... Trước hết phải tìm cho ra kẻ nào trong số nhân viên ở đây có nhiều tiền hơn mức bình thường. Nhưng điều quan trọng là tiền đó từ đâu ra? Tôi không nghĩ người đó lại chính là Pym. Một ông chủ không khi nào lại đi dọa phát giác đội ngũ nhân viên của mình. Tuy nhiên tôi lại vẫn cứ tự hỏi nếu... Ông ta đánh giá cao đối với những điều mọi người chưa biết...

Bredon đột nhiên im lặng một cách trầm tư.

***

Trong phòng các nhân viên đánh máy, giờ uống trà đang vào hồi cao trào và ồn ào nhất.

- Thế các anh chị nghĩ gì về cái anh chàng Bredon của chúng ta? - Cô Parton nói, vừa nhón thêm một chiếc bánh ngọt nữa.

- Anh chàng mới đó à? - Cô Rossiter hỏi. - Cô bạn cố tri của tôi ơi, nếu cứ ăn bánh ngọt theo cái đà này, cậu sẽ béo xù ra mất. Tôi thì thấy anh ta khá hiền lành và anh ta mặc những chiếc sơ mi thật duyên dáng. Nếu anh ta tiếp tục mặc những chiếc áo đắt đỏ như vậy, tiền lương của anh ta sẽ cạn sớm thôi...

- Ta thấy rõ rằng anh ta được dạy dỗ trong những điều kiện dễ chịu, - Cô Parton nói. - Thế mà anh ta lại để mất gia sản của mình trong một cuộc biến động tài chính.

- Hoặc là gia đình anh ta có khá đủ điều kiện để nuôi dưỡng anh ta theo kiểu đó, - Cô Rossiter gợi ý thêm. - Một hôm, tôi đã hỏi anh ta về công việc mà tới nay anh ta vẫn đang làm và anh ta đã trả lời tôi rằng: "Mọi nghề" và nói thêm là anh ta có chút tay nghề liên quan đến ô tô.

- Tôi nghĩ anh ta là người rất thông minh. - Cô Parton nói.

- Anh ta sẽ là một biên tập viên giỏi. - Đó là lời nói của cô Rossiter, người đã từng trải, quan sát và tiếp xúc với tất cả các biên tập viên của cơ quan này - Anh ta đã hiểu mọi việc mà không mất nhiều thời gian. Tôi đoán chắc là anh ta sẽ ở lại mãi với Hãng này.

- Tôi rất muốn thế. - Cô Parton vội nói. - Thật dễ chịu khi được làm việc với một người đàn ông được giáo dục tốt.

- Đúng vậy, - Cô Rossiter nói. - Nhưng tôi lại thấy anh ta hơi quá, đó là việc gì của cơ quan này anh ta cũng cứ dính mũi vào.

- Anh ta không phải là người duy nhất mắc phải cái tật đó, mà cô còn chưa biết hôm qua anh ấy đã chơi tôi một cú khá đau phải không? Anh ta bước vào phòng và yêu cầu tôi làm cùng lúc hai việc mà ông Hankin giao cho. Nhưng vì tôi phải hoàn thành hai bản sao cho ông già Copley, nên tôi nói: "Anh hãy tự làm lấy đi, có được không?". Và rồi tôi không quan tâm gì tới công việc đó nữa. Mười phút sau, tôi tìm trong tủ đựng giấy tờ một thứ gì đó và tôi thấy gì đây cơ chứ? Anh ta cầm trong tay một tập đầy những thư từ trao đổi mang tính chất cá nhân của ông Hankin, đơn giản vậy đấy! Nếu như ông Hankin phát hiện ra, thì anh cứ liệu hồn!... Lúc đó, tôi vội chạy tới phòng Bredon. Anh có biết anh ta đang làm gì không nào? Anh ta đang bình thản đọc lần lượt các bức thư của ông Hankin... Tôi nói với anh ta " Anh Bredon ạ, Anh không thấy là mình đang đọc nhầm tài liệu à". Anh nghĩ là anh ta khó chịu ư? Không hề đâu nhá! Anh ta chìa ra cho tôi tập thư từ vừa cười, vừa nói: "Này cô, tôi bắt đầu phát hiện ra rồi đấy. Thật rất thú vị khi thấy mọi người đều quan tâm đến mọi thứ trong cái Hãng này". Tôi nói với anh ta: "Ô, anh Bredon, đó là những tin mật". Anh ta trả lời tôi: "Mật mà không thể xem được sao?". Ngay bản thân anh ta cũng không hiểu tại sao lại nói thế nữa cơ mà. Rồi anh ta hỏi tôi: "Tôi phải có bao nhiêu thời gian để gây được ấn tượng như Dean đây?".

- Này, thế anh Dean được trả bao nhiêu vậy?

- Sáu livrơ, không đáng hơn đâu. Tôi không muốn coi tiền là thứ quan trọng nhất. Nhưng như thế cơ quan chúng ta sẽ yên ổn hơn mà sẽ không hề tồn tại kiểu tính cách xấu xa như của anh ta...

- Điều đó thì đúng đấy, anh ta tranh giành, cãi nhau với tất cả mọi người ở đây. Còn nếu như anh ta không ngã cắm đầu xuống cầu thang thì rồi cũng sẽ xảy ra một cuộc cãi cọ giữa anh ta và Willis thôi.

- Tôi chẳng thể hiểu nổi quan hệ giữa họ trong thời gian qua. - Cô Parton nói, vừa cho thêm đường vào tách trà của mình.

- Tôi thì tôi cho là ẩn dưới cách cư xử đó, có một nỗi ganh ghét nào đó. Trong khoảng thời gian khá lâu, thứ bảy nào Willis cũng cặp kè với anh chàng Dean. Rồi đột nhiên thôi, không đi với nhau nữa. Vào khoảng tháng ba, họ còn có một cuộc cãi vã, thậm chí rất kịch liệt nữa chứ. Cô Metayard nghe thấy họ cãi nhau mà.

- Cô ta có thể đã biết anh ta đã nói về điều gì đó thì phải?

- Không đâu. Các bạn biết lối sống của cô Metayard rồi đấy. Cô ấy là người rất đắn đo. Thay vì cứ đứng im mà nghe, cô ta lại gây ra tiếng động trước khi bước vào... Nào, đến giờ chúng ta phải đi rồi...

Hai cô gái rời khỏi Hãng, băng qua phố Piccadilly và đi về phía ga tàu điện ngầm. Bất ngờ cô Rossiter bóp mạnh vào cánh tay cô Parton và nói:

- Nhìn kìa... Là anh chàng mới của chúng ta kìa... Trông mới lịch sự làm sao chứ!...

- Thôi, đi thôi. - Cô Parton giục bạn. - Nhìn kìa, không thể là anh ấy được. Đó là một quí ông ăn diện, mang kính một mắt, quần áo chim cò loè loẹt.

Không ý thức được những phản ứng này, quí ông ăn diện tiến lại phía hai cô với vẻ thư thái, trên môi phì phèo điếu thuốc lá. Thấy quí ông khệnh khạng tới gần, cô Rossiter khẽ nở một nụ cười đáng yêu với quí ông và: "Chào anh!" Quí ông kia ngã mũ ra chào, nhưng cô Rossiter lại lộ rõ vẻ ngạc nhiên mà lễ phép và hai má cô vụt trở nên đỏ lựng.

- Ô!... Không phải anh Bredon...

Cô Parton lại hùa theo đùa vui:

- Cô bạn thân mến của tôi, quí ông đây coi bạn như một người... có chút gì đó dễ ưa...

Rất bực, cô Rossiter nổi đoá:

- Thật là quá quắt!... Tôi thề sẽ...

- Thôi mà, khi nhìn gần mới thấy anh ta chẳng giống chút nào.

Cô Rossiter còn quay lại nhìn cái anh chàng giống hệt Bredon kia một lần nữa. Vào đúng lúc đó, một chiếc li-mu-din vừa từ phố Leicester Square rà tới, giảm tốc độ và đỗ sát vào lề đường. Quí ông ăn diện kia bước tới gần và nói với lái xe vài từ ngắn gọn, nhưng trước khi anh ta kịp mở cửa xe thì có hai người đàn ông, từ trước vẫn nấp sau cánh cổng một ngôi nhà, nhảy vọt ra. Một trong hai người đàn ông đó nói với người lái chiếc xe li-mu-din, còn người kia đặt một bàn tay lên cánh tay quí ông ăn diện và trao đổi qua lại chỉ vài câu. Rồi ngay tức thì, một người vào xe, ngồi ngay cạnh người lái xe, còn người kia mở cửa xe, đẩy quí ông đó vào và cũng vào ngồi ngay bên cạnh. Chiếc li-mu-din khởi động và chuyển bánh.

- Có thể nói đó là một vụ bắt giữ! - Cô Rossiter hổn hển kêu. - Chắc hẳn, đó là hai cảnh sát điều tra!

Nghe xong, cô Parton lại tỏ ra quan tâm đặc biệt:

"Chúng ta thực sự đã nói chuyện với hắn ta và cứ nghĩ rằng đó là Bredon."

- Tớ đã nói chuyện với anh ta , - Cô Rossiter sửa lại. Chẳng phải vừa mới đây cô Parton đã trêu cô vì cái câu "Chào anh!" lúc nãy còn gì. Thế mà giờ lại vơ cả nắm...

- Tốt! Rất tốt, tớ giành cho cậu toàn bộ niềm vinh hạnh được chào trước một anh chàng gian ác. Nhưng rồi sáng ngày mai, chúng ta sẽ biết được đó có phải là anh Bredon nhà mình không ngay thôi mà. Nếu đúng, là đã bị bắt, thì mai, anh ấy sẽ không đến làm việc.

Chắc đó không phải là Bredon, vì hôm sau, anh ta vẫn đến cơ quan vào đúng giờ như mọi ngày. Cô Rossiter chen ngay lại gần để hỏi xem anh ta có biết một quí ông giống hệt anh ta hay không.

- Tôi không hề biết. Tuy nhiên tôi có một người anh em họ, anh này cũng hao hao giống tôi.

Cô Rossiter kể cho anh ta nghe toàn bộ câu chuyện đã xảy ra vào chiều hôm qua theo trình tự thời gian, nhưng lại mập mờ đánh lận con đen về một vài chi tiết mà cô ta cho là chúng làm cho cô không vui.

- Chắc người mà cô nhìn thấy không phải là người anh em họ của tôi rồi. - Bredon nói. - Người của tôi là một người đàn ông cực kỳ đứng đắn và anh ta được nhận vào làm ở Toà án kia mà.

- Anh lại nói quá lên rồi, có cường điệu quá lên không đấy. - Cô Rossiter phản bác lại.

- Tôi, - Bredon nói thêm. - Tôi là một con chiên ghẻ của gia đình, dòng họ. Người anh em họ của tôi, khi gặp tôi ngoài đường, thậm chí còn không muốn nhận tôi nữa cơ đấy.

- Người anh em họ của anh cũng mang họ Bredon chứ?

- Vâng, đúng đấy. - Bredon trả lời bằng một giọng lơ đễnh.