Trong số các bạn học sinh của chúng tôi, chưa từng có ai thấy đôi tay như thế: màu xanh, màu đen, lại giống như màu tím; đổi màu từ móng tay cho đến tận trên cổ tay.
Những ngày đầu cô ấy mới đến, chúng tôi gọi cô ấy là "quái vật". Sau giờ tan học, mọi người chạy nhảy trên sàn nhà cũng luôn đi vòng tránh cô ấy. Về đôi tay của cô ấy, nhưng cũng chẳng có một ai từng đến hỏi.
Giáo viên đang điểm danh, khiến chúng tôi ngày càng không nhịn được nữa, buộc phải phì cười.
"Lý Khiết!" "Có."
"Trương Sở Phương!" "Có."
"Từ Quế Trân!" "Có."
Một người đứng lên nhanh chóng và có trật tự, rồi lại ngồi xuống. Nhưng mỗi lần gọi đến phiên Vương Á Minh, lại phải mất một chút thời gian.
"Vương Á Minh, Vương Á Minh... gọi đến cậu kìa!" Các bạn học khác thỉnh thoảng phải giục giã, bấy giờ cô ấy mới đứng lên, buông thõng hai bàn tay xanh ngắt rất thẳng, đôi vai sụp xuống, hướng về phía trần nhà mà nói: "Có, có, có."
Mặc cho các bạn học cười chê thế nào, cô ấy hoàn toàn không hề hoảng hốt, vẫn lay chiếc ghế kêu lạo xạo, một cách trang nghiêm, có vẻ như phải mất mấy phút mới ngồi xuống được.
Có một hôm trong giờ học tiếng Anh, giáo viên tiếng Anh cười đến mức tháo cả kính ra lau mắt: "Lần sau em đừng đáp là 'here' nữa, cứ đáp là 'Có' đi!"
Cả lớp đều đang cười, cọ sát sàn nhà phát ra tiếng động lớn.
Giờ tiếng Anh của ngày hôm sau, lại gọi đến Vương Á Minh, chúng tôi lại nghe thấy tiếng "Here——here——".
"Em từng học tiếng Anh bao giờ chưa?" Giáo viên tiếng Anh dịch chuyển cặp kính.
"Chẳng phải là thứ tiếng Anh đó sao? Học thì có học rồi, do một thầy giáo mặt rỗ dạy... Bút chì gọi là 'pên-xư', bút máy gọi là 'bút'. Nhưng chưa từng học 'here'."
"Here chính là 'ở đây' có nghĩa là vậy, em đọc đi: Here! Here." "Hi-er, hi-er." Cô ấy lại đọc thành "Hi-er". Kiểu đọc kỳ quái ấy khiến cả lớp học run lên vì cười. Thế nhưng Vương Á Minh, bản thân cô ấy lại bình thản ngồi xuống, đôi tay màu xanh bắt đầu lật giật từng trang sách. Hơn nữa còn đọc nhỏ tiếng: "What... this... are..."
Trong giờ toán, cô ấy đọc các bài toán cũng giống như đọc văn bản: "2X cộng Y bằng... X bình phương bằng..."
Trên bàn ăn trưa, đôi tay màu xanh ấy đã cầm lấy chiếc bánh màn thầu, cô ấy vẫn đang nghĩ đến cuốn sách "Địa lý": "Mexico sản xuất bạc trắng... Vân Nam... ừm, đá cẩm thạch của Vân Nam."
Ban đêm cô ấy trốn trong nhà vệ sinh để đọc sách, khi trời sắp sáng, cô ấy lại ngồi ở đầu cầu thang. Miễn là có một chút ánh sáng, tôi thường hay bắt gặp cô ấy. Có một buổi sáng tuyết rơi dày đặc, cành cây ngoài cửa sổ đính những chùm hoa trắng như bông, ở phía khu ký túc xá, tận cùng của hành lăng dài, trên bệ cửa sổ dường như có người đang nằm ngủ ở đó.
"Ai thế nhỉ? Chỗ này lạnh biết bao!" Giày da của tôi bước nện trên sàn nhà, phát ra tiếng vang trống trải âm u, vì là buổi sáng chủ nhật, toàn bộ ngôi trường chìm trong sự yên bình đặc trưng. Một phần học sinh đang trang điểm; một phần học sinh vẫn còn ngủ trên giường.
Chưa đi đến gần cô ấy, tôi đã nhìn thấy những trang sách trải trên đầu gối bị gió lật giật.
"Đây là ai thế nhỉ? Chủ nhật mà vẫn chăm chỉ thế này!" Đang định đánh thức cô ấy, bỗng nhiên nhìn thấy đôi tay màu xanh ấy.
"Vương Á Minh, này... tỉnh lại đi..." Tôi vẫn chưa từng trực tiếp gọi tên cô ấy, cảm thấy sự thô cứng và ngượng ngùng.
"Hừ hừ... ngủ quên mất!" Mỗi khi nói chuyện, cô ấy luôn bắt đầu bằng tiếng cười trầm đục.
"What... this, you... are..." Cô ấy còn chưa tìm thấy chữ trên sách đã đọc lên.
"What... this, thứ tiếng Anh này, khó thật... không giống chữ Trung Quốc của chúng ta chút nào: nào là bộ thủ, nào là đầu chữ... cái này: ngoằn ngoèo uốn khúc, giống như con rắn bò trong đầu óc, càng bò càng mơ hồ, càng bò càng không nhớ nổi. Thầy giáo tiếng Anh cũng nói không khó, không khó, tôi thấy các người cũng không khó đâu. Đầu óc tôi kém cỏi, đầu óc người nhà quê không linh hoạt được như các người. Bố tôi còn chẳng bằng tôi, ông ấy bảo hồi trẻ, ông ấy nhớ cái chữ 'Vương' này, nhớ mất nửa buổi cơm mà vẫn chưa nhớ nổi. You... are... you... are..."
Nói xong một câu, ở phần cuối không liên quan, cô ấy lại đọc mấy từ đơn.
Cối xay gió kêu lách cách trên tường, cửa sổ thông gió chốc chốc lại có những bông tuyết nhỏ bay vào, đọng lại thành những hạt nước trên bệ cửa sổ.
Đôi mắt cô ấy hoàn toàn chi chít những tơ máu đỏ ngầu; lòng tham lam, sự níu kéo, cũng giống như đôi tay màu xanh kia đang tranh giành cái nguyện vọng không thể thỏa mãn của cô ấy.
Ở góc khuất, ở nơi chỉ có một chút ánh sáng đèn, tôi đều từng nhìn thấy cô ấy, giống như con chuột đang gặm nhấm thứ gì vậy.
Lần đầu tiên bố cô ấy đến thăm, nói rằng cô ấy béo lên: "Mẹ kiếp, ăn cho béo tốt vào, đồ ăn ở đây ngon hơn đồ ăn ở nhà phải không? Cố gắng học hành cho tốt vào! Cố gắng học ba năm trời, không thành thánh nhân thì cũng phải hiểu rõ những đạo lý lớn ở đời." Trong lớp học, trong vòng một tuần lễ, mọi người đều bắt chước bố của Vương Á Minh. Lần thứ hai, bố cô ấy lại đến thăm, cô ấy đòi bố một đôi găng tay.
"Đưa luôn đôi này cho con nhé! Sách vở, phải chăm chỉ đọc sách vào, chẳng lẽ còn thiếu một đôi găng tay sao? Đợi một chút, không phải vội... muốn đeo thì đeo đôi này trước đã, sắp sang xuân rồi! Bố lại chẳng mấy khi ra khỏi cửa, Minh à, sang đông chúng ta mua sau, phải không Minh nhỉ!" Ở cửa phòng tiếp khách la hét om sòm, xung quanh đã vây kín các bạn học, thế là ông ấy lại gọi Minh này Minh nọ, lại nói thêm một số chuyện: "Em út sang nhà dì hai chơi rồi, đi được hai ba ngày rồi! Con heo nhỏ mỗi ngày lại cho ăn thêm hai nắm đậu, béo đến mức con không thấy đấy chứ, đôi tai venh cả lên rồi... Chị con lại đến nhà muối hai vạc hành muối..."
Đang nói đến mức mồ hôi đầm đìa, nữ hiệu trưởng rẽ đám đông đứng lên phía trước: "Mời vào phòng khách ngồi bên trong trò chuyện —"
— "Không cần đâu, không cần đâu, lỡ việc lắm, tôi cũng không ở lại được, tôi còn phải đi bắt tàu lửa... Về gấp thôi, một đám trẻ ở nhà, không yên tâm nổi..." Ông ấy cầm chiếc mũ da trên tay, gật đầu với hiệu trưởng, trên đầu bốc hơi nghi ngút, thế là ông ấy đẩy cửa bước ra ngoài. Cứ như thể hiệu trưởng đuổi ông ấy đi vậy. Nhưng ông ấy lại quay người trở lại, cởi găng tay xuống.
"Bố ơi, bố cứ đeo đi, con đeo găng tay vốn dĩ cũng chẳng có tác dụng gì."
Bố của cô ấy cũng là đôi tay màu xanh, to và đen hơn cả tay của Vương Á Minh.
Trong phòng đọc báo, Vương Á Minh hỏi tôi: "Cậu nói xem, có đúng không? Vào phòng khách ngồi nói chuyện là phải mất tiền à?"
"Làm gì có chuyện mất tiền! Mất tiền cái gì chứ!"
"Cậu nói nhỏ thôi, để bọn họ nghe thấy, bọn họ lại đem ra cười cợt đấy." Cô ấy dùng lòng bàn tay chỉ trỏ tờ báo tôi đang đọc. "Bố tôi nói đấy, ông ấy bảo trong phòng khách bày ấm trà và chén trà, nếu bước vào, sợ là tạp dịch sẽ rót trà cho, rót trà là phải mất tiền đấy. Tôi bảo không cần, thế mà ông ấy không tin, ông ấy bảo ngay cả cửa hàng nhỏ bước vào uống một bát nước cũng ít nhiều phải thưởng chút tiền, huống hồ là nhà trường! Cậu nghĩ xem nhà trường là cái nơi to lớn biết bao cơ chứ!"
Hiệu trưởng đã nói với cô ấy mấy lần rồi: "Tay của em, chẳng lẽ không rửa sạch được sao? Cho thêm chút xà phòng vào! Rửa cho thật sạch vào, dùng nước nóng ngâm qua đi. Lúc tập thể dục buổi sáng, mấy trăm cánh tay giương lên trên sân tập đều là màu trắng, chỉ có em là đặc biệt thôi! Thật là quá đặc biệt." Nữ hiệu trưởng dùng những ngón tay tái nhợt và trong suốt tựa hóa thạch của mình để chạm vào đôi tay màu xanh của Vương Á Minh, trông cái bộ dạng ấy, bà ấy có vẻ như sợ hãi, có vẻ như hơi nín thở một chút, giống như việc để bà ta tiếp xúc với một con chim màu đen đã chết vậy. "Đã phai đi rất nhiều rồi, lòng bàn tay có thể nhìn thấy da thịt rồi đấy. Khá hơn lúc em mới tới nhiều lắm, hồi đó, trông hệt như đôi tay bằng sắt vậy... Bài vở của em đã theo kịp chưa? Cố gắng chăm chỉ một chút, sau này, tập thể dục buổi sáng em không cần phải tham gia nữa, tường của trường rất thấp, vào mùa xuân người nước ngoài đi dạo rất đông, họ thường hay dừng lại ở ngoài tường để ngắm nhìn. Đợi tay của em phai bớt màu rồi hãy tham gia tập thể dục buổi sáng nhé!" Hiệu trưởng bảo cô ấy, dừng việc tập thể dục buổi sáng của cô ấy lại.
"Em đã xin bố đôi găng tay rồi, đeo găng tay vào chẳng phải sẽ không nhìn thấy nữa sao?" Mở rương sách ra, lấy đôi găng tay của bố cô ấy ra.
Hiệu trưởng cười đến mức ho sặc sụa, khuôn mặt tái nhợt ấy lập tức ửng lên sắc đỏ: "Không cần đâu! Đã không đồng đều thì có đeo găng tay cũng vẫn là không đồng đều."
Tuyết trên giả sơn đã tan đi, bác tạp dịch đánh chuông dường như cũng vang hơn một chút, cây dương trước cửa sổ đang đâm chồi nảy lộc, sân trường trông như đang bốc khói, bị mặt trời bốc hơi lên. Lúc tập thể dục buổi sáng, tiếng còi của người chỉ huy cũng vang vọng đến tận đỗ xa, cùng với những hộ gia đình trong lùm cây ngoài cửa sổ tạo nên tiếng hưởng ứng.
Chúng tôi đang chạy đang nhảy, ồn ào như một bầy chim. Không khí mang vị ngọt lấp đầy chúng tôi, ngọn gió thổi từ trên ngọn cây xuống hòa quyện với hương thơm của chồi non. Linh hồn bị mùa đông xiềng xích cũng giãn nở ra giống như bông gòn bị đè nén.
Đúng vào lúc buổi tập thể dục buổi sáng vừa kết thúc, chợt nghe thấy có người gọi với gì đó ở khung cửa sổ lầu trên, âm thanh ấy được không khí chở đi vang vọng lên tận bầu trời: "Nắng ấm quá! Các em nóng lắm phải không? Các em..." Phía sau cây dương đang đâm chồi, Vương Á Minh đứng ở khung cửa sổ đó.
Đợi khi cây dương đã mọc đầy lá xanh, cả sân trường kết thành những bóng râm, Vương Á Minh lại dần dần trở nên teo tóp, viền mắt ánh lên sắc xanh, đôi tai hình như cũng mỏng đi đôi chút, còn về phần đôi vai của cô ấy thì hoàn toàn không còn vẻ hoang dã và khỏe khoắn nữa. Khi cô ấy thỉnh thoảng xuất hiện dưới bóng cây, phần lồng ngực bắt đầu lõm xuống ấy khiến tôi lập tức liên tưởng cô ấy với người mắc bệnh lao phổi.
"Bài vở của tôi, hiệu trưởng vẫn bảo là theo không kịp, mà quả thực là theo không kịp, đến cuối năm mà vẫn không theo kịp nữa, hừ hừ! Liệu có bị lưu ban thật không nhỉ?" Mặc dù cách nói chuyện của cô ấy vẫn giống như trước "hừ hừ", nhưng đôi tay của cô ấy lại bắt đầu co rúm lại, tay trái quặt ra sau lưng, tay phải nhô lên một gò nhỏ dưới vạt áo.
Chúng tôi chưa từng thấy cô ấy khóc bao giờ, vào cái ngày gió lớn nhổ bật gốc cây dương ngoài cửa sổ, cô ấy quay lưng về phía lớp học, cũng quay lưng về phía chúng tôi, đối diện với cơn gió lớn ngoài cửa sổ mà khóc. Đó là chuyện xảy ra sau khi những vị khách đến tham quan đã rời đi, cô ấy dùng đôi tay màu xanh đã bắt đầu phai màu ấy để che giấu những giọt nước mắt.
"Còn khóc nữa ư! Còn khóc cái gì chứ? Có người đến tham quan, sao không tránh đi chứ. Em tự nhìn lại mình xem, có ai đặc biệt như em không! Hai bàn tay màu xanh chưa nói đến, em nhìn xem, chiếc áo khoác này của em, sắp biến thành màu xám rồi kìa! Người ta đều mặc áo khoác màu xanh, nào có ai đặc biệt như em, quần áo quá cũ thì màu sắc sẽ không đồng đều... Không thể vì một mình em mà phá hoại tính quy luật của đồng phục được..." Một mặt đôi môi cô ấy mím chặt vào nhau, mặt khác dùng những ngón tay tái mét của mình để bứt lấy cổ áo của Vương Á Minh: "Tôi bảo em xuống lầu, đợi người ta tham quan xong hãy lên đây, ai bảo em cứ đứng ở hành lăng chứ? Ở hành lăng, em thử nghĩ xem: họ không nhìn thấy em chắc? Em lại còn đeo cả một đôi găng tay to thế này..."
Đến chỗ nói chữ "găng tay", chiếc giày da sơn đen của hiệu trưởng, mũi giày sáng loáng ấy đá mạnh vào một chiếc đã rơi xuống sàn nhà: "Em cảm thấy em đeo găng tay đứng ở cái nơi này là đắc ý lắm đấy phỏng? Đây là cái thứ quái quỷ gì thế này?" Bà ta giẫm mạnh lên đôi găng tay một cái, nhìn thấy đôi găng tay to bè như của phu xe ngựa, bà ta không kìm được mà bật cười thành tiếng.
Vương Á Minh khóc một trận này, dường như tiếng gió cũng ngừng thổi, mà cô ấy vẫn chưa ngừng khóc.
Sau kỳ nghỉ hè, cô ấy lại đến. Cuối hạ mát mẻ chẳng khác gì mùa thu, ánh mặt trời trước hoàng hôn nhuộm lên những con đường lớn khiến những hòn đá lát đường đều biến thành màu đỏ chu sa. Chúng tôi tụm năm tụm ba ăn quả sơn tra dại dưới gốc cây sơn tra trong cửa cổng trường. Đúng vào lúc này, cỗ xe ngựa chở Vương Á Minh lóc cóc chạy tới từ phía đài lạt ma. Chỉ cần xe ngựa vừa dừng lại, thì xung quanh hoàn toàn trở nên tĩnh lặng, bố cô ấy bê hành lý, cô ấy ôm chậu rửa mặt cùng một ít đồ đạc lỉnh kỉnh bước lên thềm đá, chúng tôi không lập tức tránh đường cho cô ấy, có người nói: "Đến rồi kìa!"
"Cậu đến rồi đấy à!" Có người há hốc miệng nhìn cô ấy.
Đợi khi chiếc khăn mặt màu trắng thắt ở lưng bố cô ấy rung rẩy bước lên thềm đá, liền có người nói: "Sao thế nhỉ! Ở nhà suốt một kỳ nghỉ hè, tay của cô ta lại đen thui rồi kìa? Chẳng phải giống hệt như sắt đó sao?"
Sau mùa thu, ngày chuyển ký túc xá, tôi mới thực sự chú ý đến đôi bàn tay bằng sắt này: Dường như tôi đã ngủ thiếp đi, nhưng lại có thể nghe thấy phòng bên cạnh đang cãi cọ om sòm: "Tôi không muốn ở cùng cô ta, tôi không ngủ chung giường với cô ta đâu..."
"Tôi cũng không ngủ chung giường với cô ta."
Tôi lắng tai nghe thêm một lúc nữa, thì chẳng nghe rõ cái gì nữa, chỉ nghe thấy tiếng cười rộ lên ong ong và tiếng cãi vã xoắn xuýt vào một chỗ. Nửa đêm, tôi tình cờ thức dậy ra hành lăng uống nước. Trên chiếc ghế dài có một người đang nằm ngủ, lập tức bị tôi nhận ra, đó là Vương Á Minh. Hai bàn tay đen sì che kín khuôn mặt, chiếc chăn một nửa rơi xuống sàn nhà, một nửa vắt vẻo trên chân cô ấy. Tôi nghĩ chắc là cô ấy lại mượn ánh đèn hành lăng để đọc sách ban đêm rồi, thế nhưng bên cạnh cô ấy chẳng có sách vở nào cả, hơn nữa tay nải cùng mấy món đồ lỉnh kỉnh vây quanh cô ấy ngay trên sàn nhà.
Đêm của ngày thứ hai, hiệu trưởng đi phía trước Vương Á Minh, vừa đi vừa hếch mũi, bà ta phân chia giường ngủ, dùng đôi bàn tay thon nhỏ của mình đẩy đẩy những tấm ga giường trắng phẳng phiu xếp liền hàng với nhau: "Chỗ này, dãy bảy chiếc giường ở đây, chỉ ngủ có tám người, sáu chiếc giường mà tận chín người ngủ cơ đấy!" Bà ta lật giật tấm chăn ấy ra, dàn ra một chút, nhường chỗ để Vương Á Minh kẹp chăn vào chỗ này.
Chiếc chăn của Vương Á Minh được trải ra, vì quá đỗi vui mừng, cô ấy vừa trải giường, miệng vừa huýt sáo nhỏ, tôi chưa từng nghe thấy tiếng này bao giờ, ở trong nữ sinh xá, chưa từng có ai dùng miệng huýt sáo cả.
Cô ấy đã trải xong xuôi, ngồi trên giường há hốc miệng, hơi ngẩng nhẹ cằm về phía trước, giống như sự bình yên và thoải mái đang áp chế lấy cô ấy vậy. Hiệu trưởng đã xuống lầu, hoặc là đã rời khỏi ký túc xá, đi về nhà rồi. Nhưng mụ già giám thị này, đôi giày cọ xát sột soạt trên sàn nhà, mái tóc hoàn toàn mất đi độ bóng mượt, mụ ta chạy tới chạy lui: "Tôi nói này, thế này cũng không ổn đâu... Không giữ vệ sinh, trên người sinh ra sâu bọ, có ai mà không muốn tránh xa cô ta chứ?" Mụ ta lại bước thêm mấy bước về phía góc phòng, tôi nhìn thấy tròng mắt trắng dường như đang hướng về phía tôi: "Nhìn cái chăn này xem! Các cô ngửi thử mà xem! Cách xa hai thước mà đã có mùi rồi... Nằm ngủ cạnh cô ta, nực cười hay không cơ chứ! Ai mà biết được... Sâu bọ chẳng bò đầy người rồi sao? Lại mà xem, bông bên trong đen đến mức ra cái dạng gì rồi cơ chứ!"
Giám thị thường hay kể lể chuyện của chính mình, hồi chồng mụ ta du học ở Nhật Bản, mụ ta cũng ở Nhật Bản, cũng coi như là du học. Các bạn học hỏi mụ ta:
"Học chuyên ngành gì thế ạ?"
"Cần gì phải học chuyên ngành gì! Ở Nhật Bản thì nói tiếng Nhật, ngắm nhìn phong tục Nhật Bản, đây chẳng phải cũng là du học sao?"
Lời nói của mụ ta lúc nào cũng không rời khỏi hai chữ "không vệ sinh, nực cười hay không... bẩn thỉu", mụ ta gọi rận chí đặc biệt là sâu bọ.
"Người bẩn thỉu thì tay cũng bẩn thỉu." Đôi vai mụ ta rất rộng, vừa nói đến bẩn thỉu, mụ ta cố tình nhướn cao vai lên một cái, giống như cơn gió lạnh bỗng nhiên thổi thốc vào mụ ta vậy, mụ ta ba chân bốn cẳng chạy biến ra ngoài.
"Học sinh thế này, tôi thấy hiệu trưởng thật là... thật là thừa thãi đi..." Sau hồi chuông tắt đèn, giám thị vẫn còn đứng ở hành lăng bàn tán với một số bạn học khác.
Đêm thứ ba, Vương Á Minh lại xách tay nải, cuộn hành lý, đi đằng trước vẫn là nữ hiệu trưởng mặt tái mét.
"Bọn em không nhận đâu, số người của bọn em đủ rồi!"
Móng tay của hiệu trưởng còn chưa chạm đến mép chăn của họ, họ đã la ó lên, hơn nữa đổi sang dãy giường khác cũng vẫn la ó: "Số người của bọn em cũng đủ rồi! Lại còn thừa nữa chứ! Sáu chiếc giường, chín người rồi, chẳng lẽ còn có thể nhét thêm vào nữa sao?"
"Một, hai, ba, bốn..." Hiệu trưởng bắt đầu tính toán: "Không đủ, vẫn có thể thêm một người nữa, bốn chiếc giường, đáng lẽ phải là sáu người, các em chỉ có năm người thôi... Lại đây! Vương Á Minh!"
"Không, chỗ đấy để dành cho em gái tôi, ngày mai nó đến..." Bạn học đó chạy tới, dùng tay đè chặt tấm chăn lại.
Cuối cùng, hiệu trưởng đành đưa cô ấy sang ký túc xá khác.
"Cô ta có rận, tôi không nằm sát cô ta đâu..."
"Tôi cũng không nằm sát cô ta..."
"Chăn của Vương Á Minh không có vỏ chăn, ruột bông áp thẳng vào người mà ngủ, không tin hiệu trưởng xem đi!"
Sau đó bọn họ bắt đầu trêu đùa, thậm chí thốt lên rằng sợ đôi tay đen sì của Vương Á Minh nên không dám đến gần cô ấy.
Kể từ đó, con người đôi tay đen này ngủ ở chiếc ghế dài ngoài hành lăng. Những hôm tôi dậy sớm, đều bắt gặp cô ấy đang cuộn hành lý, và xách hành lý đi xuống lầu. Thỉnh thoảng tôi cũng gặp cô ấy ở kho chứa đồ dưới tầng hầm, đó đương nhiên là vào ban đêm, cho nên lúc cô ấy trò chuyện với tôi, tôi toàn nhìn vào cái bóng trên tường, cái bóng đôi tay đang gãi đầu của cô ấy in lên tường cũng có màu y như mái tóc vậy.
Quen rồi, ngủ trên ghế dài cũng thế, mà trên sàn nhà cũng vậy thôi, chỗ để ngủ, thì cứ ngủ thôi, còn chê bai gì tốt xấu nữa chứ! Việc đọc sách mới là quan trọng... Môn tiếng Anh của tôi, không biết lúc thi thầy Mã có thể cho tôi mấy điểm đây? Không đủ sáu mươi điểm, cuối năm có bị lưu ban không nhỉ?"
"Không sao đâu, một môn thì không bị lưu ban đâu." Tôi nói.
"Bố tôi nói rồi đấy! Tốt nghiệp ba năm, cho dù thêm nửa năm nữa, ông ấy cũng không thể gánh nổi học phí cho tôi... Thứ tiếng Anh này, cái lưỡi của tôi thật sự không uốn lượn được. Hừ hừ..."
Cả ký túc xá đều chán ghét cô ấy, mặc dù cô ấy ở ngoài hành lăng. Bởi vì ban đêm cô ấy cứ ho khục hoặc mãi... Đồng thời ở trong ký túc xá, cô ấy bắt đầu dùng phẩm màu để nhuộm tất chân và áo khoác.
Quần áo cũ rồi, nhuộm xong xấp xỉ trông giống như đồ mới vậy. Tỷ như đồng phục mùa hè, nhuộm thành màu xám là có thể mặc như đồng phục mùa thu... Tỷ như mua tất trắng, nhuộm nó thành màu đen, những cái này đều được..."
"Sao cậu không mua tất đen luôn cho rồi?" Tôi hỏi cô ấy.
"Tất đen, người ta dùng máy để nhuộm, phèn chua nhiều quá... không bền, mặc một chốc là rách... Chi bằng tự nhà mình nhuộm vẫn tốt hơn... Một đôi tất mấy hào tiền... rách thì rách chứ biết làm thế nào bây giờ?"
Tối thứ bảy, các bạn học dùng nồi sắt nhỏ để luộc trứng gà. Gần như tuần nào vào tối thứ bảy cũng vậy, họ đều tự tay nấu nướng chút gì đó để ăn. Những quả trứng gà được luộc chín bằng nồi sắt nhỏ ấy, tôi cũng từng nhìn thấy, có màu đen, tôi cứ tưởng là bị trúng độc. Bạn học bưng nồi trứng gà đó, suýt chút nữa làm rơi cả trọn cặp kính xuống đất: "Đứa nào làm chuyện tốt thế này hả? Ai? Đây là ai làm?"
Vương Á Minh quay mặt về phía bọn họ đi vào nhà bếp, cô ấy len lỏi chen qua người khác, miệng phát ra tiếng hừ hừ: "Là tôi, tôi không biết chiếc nồi này còn có người dùng, tôi dùng nó để luộc hai đôi tất... Hừ hừ... Tôi đi..."
"Cô đi đâu hả? Cô đi..."
"Tôi đi rửa nó!"
— "Cái nồi dùng để nhuộm tất hôi mà còn đòi luộc trứng gà để ăn á! Còn cần nó nữa không?" Chiếc nồi sắt lập tức nhảy lóc cóc lóc cóc ngay trên sàn nhà ngay trước mặt mọi người, mọi người gầm thét, bạn học đeo kính ném mạnh những quả trứng gà màu đen xuống đất như ném đá vậy.
Lúc mọi người tản ra hết, Vương Á Minh vừa nhặt những quả trứng gà trên sàn nhà, vừa lầm bầm lầu bầu một mình: "Ái chà! Nhuộm xong hai đôi tất mới, mà cái nồi sắt đã không thèm nữa rồi ư! Tất mới thì sao lại hôi được cơ chứ?"
Mùa đông, trong đêm tuyết rơi, từ trường học đi về ký túc xá, con phố nhỏ phải đi qua hoàn toàn bị những bông tuyết chiếm giữ. Chúng tôi lao về phía trước, vùi mình tiến bước, nếu gặp gió lớn, chúng tôi sẽ xoay tròn giữa gió tuyết, đi giật lùi, hoặc là đi ngang. Sáng sớm, theo lệ thường lại phải xuất phát từ ký túc xá, vào tháng mười hai, chân của ai nấy đều bị cóng đến tê cứng, cho dù là có chạy thì cũng vẫn bị cóng tê đi. Thế nên chúng tôi nguyền rủa và oán hận, thậm chí có bạn học đã mắng chửi, mắng hiệu trưởng là "khốn kiếp", không nên đặt ký túc xá cách xa trường học đến thế, không nên bắt học sinh xuất phát từ ký túc xá khi trời còn chưa sáng rõ.
Có mấy hôm, trên đường tôi đơn độc bắt gặp Vương Á Minh. Bầu trời đằng xa và lớp tuyết đằng xa đều đang lấp lánh ánh sáng. Ánh trăng khiến tôi và cô ấy giẫm lên bóng của mình mà tiến bước. Cả con phố lớn lẫn phố nhỏ đều không nhìn thấy bóng người qua lại. Gió thổi cành cây bên đường phát ra tiếng kêu xào xạc, thỉnh thoảng cũng nghe thấy ô cửa kính bên đường bị tuyết đập vào kêu rên rỉ. Giọng nói trò chuyện giữa tôi và cô ấy, bị nhiệt độ dưới không độ phản ứng lại cũng tăng thêm sự cứng nhắc. Đợi đến khi đôi môi của chúng tôi cũng cảm thấy mất đi sự linh hoạt giống như đôi chân vậy, đến lúc này, chúng tôi luôn ngừng trò chuyện, chỉ lắng nghe tiếng tuyết dưới chân bị giẫm lên, kêu lục cục lạo xạo. Tay đang bấm chuông cửa, đôi chân cảm giác như sắp tự động rời ra, đầu gối lúc tiến lên cứ chực quỵ xuống.
Tôi không nhớ rõ buổi sáng hôm nào, kẹp cuốn tiểu thuyết chưa đọc dưới nách, tôi bước ra khỏi ký túc xá, tôi quay người lại, kéo chặt cửa rào sắt. Nhưng trong lòng luôn có chút sợ hãi, càng nhìn những ngôi nhà mờ ảo đằng xa, càng nghe tiếng gió tuyết đang quét phía sau, thì lại càng thêm sợ hãi. Ánh sao nhỏ bé nhường ấy, ánh trăng có lẽ đã lặn mất rồi, có lẽ đã bị những đám mây màu xám và màu đất che khuất.
Đi qua một trượng, lại cứ như tăng thêm một trượng vậy, hy vọng có một người qua đường xuất hiện, nhưng lại vừa sợ người qua đường đó, bởi vì trong đêm không có ánh trăng, chỉ có thể nghe thấy âm thanh chứ không nhìn thấy người, đợi đến khi nhìn thấy bóng người thì giống như từ dưới mặt đất đột ngột mọc vút lên vậy.
Tôi bước lên thềm đá trước cửa trường, lồng ngực vẫn còn đang phát nóng, đôi tay đang bấm chuông của tôi dường như đã mất đi chút sức lực nào. Đột nhiên trên thềm đá lại có một người bước lên: "Ai? Ai thế?"
"Tôi! Là tôi."
"Cậu đi ngay sau lưng tôi đấy à?" Bởi vì suốt dọc đường tôi vốn không hề nghe thấy tiếng bước chân nào khác, điều này khiến tôi càng thêm sợ hãi.
"Không, tôi không đi sau lưng cậu đâu, tôi đến từ lâu lắm rồi. Bác tạp dịch không chịu mở cửa đâu, tôi gọi không biết đã bao lâu rồi ấy chứ."
"Cậu không bấm chuông à?"
"Bấm chuông cũng vô ích thôi, hừ hừ, tạp dịch bật đèn, đi ra cửa, nhìn ra ngoài qua tấm kính... nhưng rốt cuộc thì ông ta vẫn không mở cửa."
Đèn bên trong sáng lên, vừa mắng chửi vừa leng keng leng keng mở toang cánh cửa ra: "Giờ tý canh ba mà gọi cửa... Thi trượt bổ túc thì cũng vẫn là thi trượt bổ túc đấy thôi chứ gì!"
"Làm gì thế? Ông nói cái gì cơ?" Lời này của tôi còn chưa thốt ra khỏi miệng, bác tạp dịch đã thay đổi thái độ: "Tiểu thư Khương, cô gọi cửa lâu lắm rồi phải không?"
Tôi và Vương Á Minh cứ thế đi thẳng vào tầng hầm, cô ấy ho khụ khụ, khuôn mặt tái xanh tái xám suýt chút nữa nhăn nheo run rẩy một hồi. Những giọt nước mắt bị gió thổi tạt đọng lại trên mặt vẫn chưa khô, cô ấy đã mở sách vở ra.
"Sao tạp dịch lại không mở cửa cho cậu?" Tôi hỏi.
"Ai mà biết được? Ổng bảo đến sớm quá, bảo tôi quay về, sau đó ổng lại bảo là lệnh của hiệu trưởng."
"Cậu đợi bao lâu rồi?"
"Không tính là lâu lắm đâu, đợi một lát thôi, đợi một lát, cỡ một bữa cơm ấy mà. Hừ hừ..."
Bộ dạng đọc sách của cô ấy hoàn toàn khác hẳn lúc mới tới, cái cổ họng ấy hình như ngày càng thu hẹp lại, chỉ lẩm bẩm lầm bầm, hơn nữa đôi vai lắc lư sang hai bên cũng lộ vẻ co rút và hẹp hòi, chiếc sống lưng đã cong cả lên, phần lồng ngực thì bẹt xuống.
Tôi đọc tiểu thuyết, đọc với âm thanh rất nhỏ, sợ làm phiền đến cô ấy; nhưng đây là lần đầu tiên, tôi không biết tại sao lại chỉ là lần đầu tiên này?
Cô ấy hỏi tôi đang đọc cuốn tiểu thuyết gì thế, đã đọc "Tam Quốc diễn nghĩa" chưa? Thỉnh thoảng cô ấy cũng cầm lên xem bìa sách, hoặc lật giật mấy trang sách. "Các cậu thông minh biết bao! Bài vở thậm chí chẳng thèm nhìn, đến lúc thi cũng chẳng sợ chút nào. Còn tôi thì không được, cũng muốn nghỉ ngơi một lát, đọc mấy cuốn sách khác... thế nhưng mà không được..."
Có một ngày chủ nhật, ký túc xá trống hoác trống hơ, tôi liền lớn tiếng đọc đoạn nữ công nhân Maria ngất xỉu trên nền tuyết trong cuốn "Lò sát sinh", tôi vừa nhìn khung cảnh tuyết rơi ngoài cửa sổ vừa đọc, cảm thấy vô cùng cảm động.
Vương Á Minh đứng sau lưng tôi từ bao giờ, tôi hoàn toàn không hay biết gì cả.
"Cậu có cuốn sách nào đã đọc qua rồi, cho tôi mượn một cuốn với, thời tiết có tuyết thế này, thực sự buồn tẻ quá, ở đây lại không có họ hàng, ra phố thì chẳng có gì mua, lại còn mất tiền xe..."
"Bố cậu lâu lắm không đến thăm cậu à?" Tôi tưởng cô ấy nhớ nhà.
"Làm sao mà đến được chứ! Tiền tàu lửa, đi một chuyến cả về là hơn hai đồng rồi... Hơn nữa ở nhà cũng chẳng có ai..."
Thế là tôi đặt cuốn "Lò sát sinh" vào tay cô ấy, bởi vì tôi đã đọc xong rồi.
Cô ấy cười, "hừ hừ" mấy tiếng, cô ấy làm chiếc mép giường rung lên bần bật hai cái, cô ấy bắt đầu nghiên cứu cái bìa cuốn sách đó.
Đợi khi cô ấy bước ra ngoài, tôi nghe thấy ngoài hành lăng cô ấy cũng bắt chước tôi đọc rất to câu đầu tiên mở đầu cuốn sách ấy.
Sau đó, tôi lại không nhớ rõ là ngày nào nữa, có lẽ lại là ngày nghỉ lễ nào đó, tóm lại, ký túc xá trống vắng tanh hoang, cho đến khi ánh trăng đã soi lên cửa sổ, cả ký túc xá vẫn chìm trong sự tĩnh lặng. Tôi nghe thấy bên đầu giường có tiếng sột soạt, giống như có ai đang sờ sờ mó mó ở đầu giường tôi, tôi ngẩng đầu lên, dưới ánh trăng, tôi nhìn thấy đó là đôi tay đen sì của Vương Á Minh, hơn nữa cô ấy còn đặt cuốn sách mượn của tôi sang bên cạnh tôi.
Tôi hỏi cô ấy: "Xem có hay không? Có thích không?"
Ban đầu, cô ấy không trả lời tôi, sau đó cô ấy dùng tay che kín khuôn mặt lại, mái tóc của cô ấy cũng giống như đang run rẩy vậy, cô ấy nói: "Hay."
Tôi nghe giọng nói của cô ấy cũng như đang run rẩy, thế là tôi ngồi dậy. Nhưng cô ấy lại chuồn mất, dùng đôi bàn tay có màu sắc y như mái tóc che ngang mặt.
Hành lang dài vắng ngắt, tôi ngắm nhìn những hoa văn trên sàn nhà chìm trong ánh trăng.
"Maria, trông cứ như có người thật vậy, cô ấy ngã xuống nền tuyết, tôi nghĩ chắc cô ấy chưa chết đâu nhỉ! Cô ấy sẽ không chết đâu... Vị bác sĩ kia biết cô ấy là người không có tiền, liền không thèm chữa bệnh cho cô ấy... Hừ hừ!" Cô ấy cười bằng âm thanh rất lớn, nương theo sự run rẩy của tiếng cười mà nước mắt mới trào tuôn xuống: "Tôi cũng từng đi mời bác sĩ chứ, hồi mẹ tôi đổ bệnh, cậu xem vị bác sĩ ấy có đến không? Ông ta đòi tiền xe ngựa của tôi trước, tôi bảo tiền ở nhà, cứ ngồi xe tới trước đã! Người sắp không qua khỏi rồi... Cậu xem ông ta có đến không? Ông ta đứng giữa sân viện hỏi tôi: 'Nhà cô làm nghề gì? Nhà cô mở xưởng nhuộm vải à?' Không hiểu sao, vừa nói với ổng nhà tôi mở 'xưởng nhuộm vải', ổng liền kéo cửa bước thẳng vào nhà... Tôi đợi ổng, ổng không ra, tôi lại đi gõ cửa, ổng ở trong cửa nói: 'Không thể chữa căn bệnh này đâu, cô về đi!' Tôi đành quay về..." Cô ấy lại lau nước mắt rồi mới nói tiếp, "Từ lúc ấy trở đi tôi phải chăm sóc hai đứa em trai và hai đứa em gái. Bố tôi nhuộm màu đen với màu xanh, chị tôi nhuộm màu đỏ... Năm chị tôi đính hôn, vào mùa đông năm ấy, mẹ chồng của chị ấy từ quê lên ở nhà chúng tôi, vừa nhìn thấy chị tôi liền nói: 'Ấy chà! Cái đôi tay giết người ấy kìa!' Từ vụ này trở đi, bố tôi tuyên bố không cho phép người nào chuyên nhuộm màu đỏ nữa; người nào chuyên nhuộm màu xanh nữa. Tay của tôi là màu đen, nhìn kỹ lắm mới mang theo chút sắc tím, hai đứa em gái kia cũng đều giống như tôi."
"Em gái cậu không đi học à?"
"Không, sau này tôi sẽ dạy chúng nó, thế nhưng tôi cũng không biết mình đọc có tốt không, đọc không tốt thì đến cả em gái cũng thấy có lỗi... Nhuộm một tấm vải nhiều lắm chỉ được ba xu... Một tháng có thể có mấy tấm vải đem đến nhuộm cơ chứ? Quần áo mỗi chiếc một xu, lại không tính lớn nhỏ, mang đến nhuộm toàn là áo đại cúc là chính... Trừ tiền diêm đi, trừ tiền phẩm màu đi... Chẳng phải thế sao! Học phí của tôi... đem toàn bộ số tiền mua muối ăn ở nhà của bọn nó gom lại đưa hết cho tôi rồi... Tôi làm sao có thể không chăm chỉ đọc sách cho được, làm sao có thể chứ?" Cô ấy lại sờ sờ mó mó cuốn sách đó.
Tôi vẫn nhìn những hoa văn trên sàn nhà, tôi nghĩ nước mắt của cô ấy cao quý hơn sự đồng tình của tôi nhiều lắm.
Vẫn chưa đến kỳ nghỉ đông, vào một buổi sáng nọ, Vương Á Minh đang thu dọn va li và đồ đạc lỉnh kỉnh, hành lý của cô ấy đã được buộc rất chặt, dựng sát ở chân tường.
Chẳng có ai đến từ biệt cô ấy, cũng chẳng có ai nói với cô ấy một câu tạm biệt. Chúng tôi xuất phát từ ký túc xá, từng người một bước qua chiếc ghế dài nơi Vương Á Minh ngủ ban đêm, cô ấy cười với từng người chúng tôi, đồng thời cũng giống như đang ngóng nhìn về phía xa xôi ngoài cửa sổ. Chúng tôi tạo ra tiếng động ồn ào nặng nề ngoài hành lăng, chúng tôi đi xuống lầu, đi qua sân viện, đến cửa rào sắt, Vương Á Minh cũng đuổi theo kịp, thở hổn hển và há hốc miệng: "Bố tôi vẫn chưa đến, học thêm được một tiếng hay chừng nào hay chừng ấy..." Cô ấy nói năng như thể đang hướng về phía mọi người vậy.
Từng phút từng giây cuối cùng này khiến cô ấy đổ mồ hôi đầm đìa, trong giờ tiếng Anh, cô ấy bận rộn dùng cuốn sổ tay nhỏ để ghi chép lại tất cả những từ mới trên bảng đen. Vừa đọc, đồng thời ngay cả những từ quen thuộc mà giáo viên tiện tay viết ra vốn dĩ không cần thiết phải đọc nữa cô ấy cũng ghi chép lại, đến tiết học thứ hai môn địa lý, cô ấy lại tốn sức mô phỏng tấm bản đồ do giáo viên vẽ trên bảng đen, cô ấy cũng vẽ nguệch ngoạc vào cuốn sổ tay nhỏ của mình... Giống như tất cả những thứ của ngày cuối cùng này trôi qua đều trở nên quan trọng đối với tư duy của cô ấy, đều buộc phải để lại một dấu vết.
Vào giờ giải lao, tôi đã xem cuốn sổ tay nhỏ của cô ấy, chép sai hoàn toàn: chữ cái tiếng Anh, có chữ thì rớt mất một chữ, có chữ thì cô ấy tự ý thêm vào... Tâm trạng của cô ấy đã hoảng loạn rồi.
Đêm đến, bố cô ấy cũng không đến đón cô ấy, cô ấy lại trải chăn đệm trên chiếc ghế dài đó, chỉ có lần này, cô ấy ngủ say sưa đến thế, sự yên bình vượt qua cả bình thường. Mái tóc áp sát mép chăn, bờ vai theo nhịp thở mà nới rộng ra một chút. Hôm nay xung quanh cô ấy không còn bày sách vở nữa.
Sáng sớm, mặt trời dừng lại trên những cành cây đọng tuyết run rẩy, khi lũ chim chóc vừa rời tổ, bố cô ấy đã đến. Dừng chân ở đầu cầu thang, ông ấy đặt đôi bốt nỉ vác trên vai xuống, dùng chiếc khăn mặt màu trắng quấn quanh cổ để phủi sạch những dải băng giá bám trên râu: "Con bị trượt rồi à? Con..." Băng giá tan thành những giọt nước nhỏ li ti trên cầu thang.
"Không ạ, chưa thi đâu, hiệu trưởng bảo con không phải thi nữa, chắc chắn không đạt điểm đậu đâu..."
Bố cô ấy đứng ở đầu cầu thang, quay mặt vào bức tường, chiếc khăn mặt màu trắng thắt ở lưng bất động.
Hành lý được kéo lê đến đầu cầu thang, Vương Á Minh lại đi xách va li, ôm chậu rửa mặt cùng một ít đồ đạc lỉnh kỉnh, cô ấy trả lại đôi găng tay lớn cho bố mình.
"Bố không cần đâu, con cứ đeo đi!" Đôi bốt nỉ của bố cô ấy vừa nhích chuyển là in ngay mấy vòng tròn bùn trên sàn nhà.
Vì là buổi sáng, số bạn học đứng vây xem rất ít. Vương Á Minh cứ thế đeo găng tay trong tiếng cười khẽ.
"Xỏ bốt nỉ vào đi! Sách học không tốt, đừng để cóng cụt mất hai bàn chân." Bố cô ấy tháo đoạn dây da nối liền đôi bốt ra.
Đôi bốt che khuất cả đầu gối của cô ấy, cô ấy trông giống hệt như một người đánh xe ngựa, phần đầu cũng được quấn kín bằng tấm vải nỉ màu trắng.
"Lần sau, mang sách về nhà học cho thật giỏi rồi hãy tới nhé. Hừ... hừ." Không biết cô ấy đang nói với ai nữa.
Khi cô ấy xách va li lên lần nữa, cô ấy hỏi bố mình: "Cỗ xe ngựa gọi tới đang ở ngoài cửa phải không ạ?"
— "Xe ngựa, xe ngựa cái nỗi gì, đi bộ ra bến xe thôi... Bố vác hành lý cho..."
Đôi bốt nỉ của Vương Á Minh bước nện lộc cộc trên cầu thang. Bố cô ấy đi ở phía trước, đôi bàn tay đã biến đổi màu sắc túm chặt lấy hai góc của hành lý.
Cái bóng bị ánh ban mai kéo dài ngoẵng, nhảy nhót trèo lên trước cửa rào sắt trước cả con người. Nhìn từ cửa sổ ra, con người cũng nhẹ bẫng tựa như cái bóng vậy, chỉ có thể nhìn thấy họ, mà chẳng thể nghe thấy một chút âm thanh nào về họ.
Bước ra khỏi cửa rào sắt, họ liền hướng về phía xa xôi, hướng về phía ánh ban mai mịt mờ mà cất bước.
Nền tuyết trông giống như thủy tinh vụn vậy, càng xa ánh lấp lánh càng trở nên mãnh liệt. Tôi cứ đứng nhìn mãi cho đến khi lớp tuyết ở đằng xa làm nhói buốt cả đôi mắt mình.
Tháng ba năm 1936
(Đăng nguyên bản trên tạp chí "Nhà văn" số 1, tập 1 ngày 15 tháng 4 năm 1936)