Tôi ướt Sài Gòn những cơn mưa

Tôi Ướt Sài Gòn Những Cơn Mưa

Lượt đọc: 11 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

1. ANH PHÙNG

Tôi nằm coi bản tin thời sự buổi trưa, phóng viên đưa tin: Sài Gòn mưa dầm hai ngày nay. Mưa dầm những ngày cuối năm thì lạ quá. Mưa lớn và làm ngập úng nhiều nơi trủng thấp. Sài Gòn mưa dầm, là những ánh mắt buồn bã, thất vọng, lo lắng, sợ sệt của anh xe ôm, của người bán vé số, của chị bán cơm tấm, của các chú các cô bán hàng rong; là ánh mắt hoang mang của những người dựa vào vỉa hè để tồn tại.Tôi ân nghĩa vỉa hè Sài Gòn nhiều, rất nhiều. Và, tiềm thức thôi thúc, cơn nhớ Sài Gòn tự nhiên bùng phát, quay quắt, tôi gọi điện đặt vé một nhà xe tốc hành, đi Sài Gòn ngay trong buổi chiều cuối đông với bầu trời xám xịt.

Ngồi trên xe, tôi hình dung lại những chiều mưa Sài Gòn ngày xưa, người mưu sinh ở vỉa hè Sài Gòn, hoặc là tất bật chạy chỗ trú mưa, hoặc phải co ro trong một hành lang, một mái che của con hẻm tồi tàn nào đó, hay có khi cũng phải ráng dầm mưa bán cho hết mớ hàng hoá ế ẩm để có bữa cơm tối cho gia đình. Xe trung chuyển chở tôi tới góc ngã ba Tô Hiến Thành – Cách mạng tháng Tám, quận 10. Không phải ngẫu nhiên tôi chọn nơi đây để đến khi nhớ tới những cơn mưa dầm Sài Gòn. Nó có lịch sử của nó. Nơi đây gợi lên trong tôi ký ức buồn, cực buồn. Một buổi chiều năm 1989, tôi quảy giỏ tìm đến cơ quan của người cha đã bỏ rơi tôi từ lúc tôi còn trong bụng mẹ.

– Thưa cha, con chỉ cần một chỗ trọ và một chỗ làm thêm để ôn thi đại học. Nếu đậu, con sẽ tự bươn chải để lo việc học cho mình mà không phải phiền đến cha.

Cha nhìn tôi, cái nhìn mà rất nhanh, tôi đọc được sự vô cảm trong đó.

– Tự xoay sở mà lo cho mình đi, tao còn phải lo cho các anh chị mầy trên này!

Tôi rơi vào trạng thái tồi tệ chưa chừng có. Và tôi quay lưng bước ra khỏi cơ quan cha tôi, vừa kịp lúc cơn mưa ào xuống. Sài Gòn, tôi không có một người thân nào để bấu víu trong lúc này. Tôi chạy vội vào một mái hiên của ngôi nhà đang đóng cửa. Lạnh, đói, khát, nhưng tất cả những hoạt động bản năng sinh học đó cũng chỉ làm tôi thèm và muốn trong chốc lát, còn sự hụt hẫng trong tâm hồn mới là nguyên nhân khiến tôi gần như quỵ gục. Vẳng bên tai tôi là lời thì thầm của mẹ: Ráng nghen con, mẹ nghèo quá, không lo được đầy đủ cho con, mẹ rất buồn!

Trở lại chuyện tôi trú mưa ở mái hiên của ngôi nhà vắng chủ một đêm mùa hè mưa dầm năm 1989. Mưa trong thời điểm này, với tôi, hiu hắt đến tàn nhẫn. Cạnh tôi là một người đàn ông gương mặt bệch bạc, co ro trong chiếc sơ mi mỏng, nhàu nhĩ ngồi trên chiếc xe Đam cũ kỹ. Anh ta kéo thuốc lá liên tục. Ánh sáng loé lên từ đầu thuốc của anh ta soi mờ mờ đôi mắt buồn bã và nét mặt khắc khổ của hầu hết dân lao động nghèo nhập cư ở cái thành phố xa hoa này. Mưa càng ngày càng lớn. Anh ta bước qua gần tôi, đưa gói thuốc Đà Lạt, giọng thân thiện:

– Làm một điếu cho ấm.

Có lẽ anh mời tôi theo quán tính, nên anh khựng lại ngay khi nhìn thấy gương mặt “non choẹt” của tôi. Anh quan sát tôi thật nhanh:

– Lạnh hả? Sao giờ này còn ở đây? Dân quê lên Sài Gòn bị lạc hay gì?

Bình thường tôi rất ghét sự tò mò, nhưng trong ngữ cảnh này, tôi thấy ấm áp lạ. Nhưng bản năng đề phòng chưa cho phép tôi tin anh ngay. Tôi im lặng. Anh ta tiếp tục nhiệt tình:

– Nói thiệt đi, giúp được gì anh giúp, anh cũng dân quê lên Sài Gòn làm mướn mà.

Không biết sao, nhìn vào đôi mắt anh trong nhập nhoạng ánh đèn đường hắt vào mái hiên, tôi thấy nó gần gũi và đáng tin cậy. Tôi kể sơ qua tình trạng của mình, và nói, trong đầu vẫn chưa hình dung ra đêm nay mình sẽ ra sao ở cái thành phố rộng lớn đầy rủi ro này. Anh chọi điếu thuốc đang hút dở vào màn mưa, có lẽ anh bức xúc chuyện của tôi. Anh im lặng khá lâu. thỉnh thoảng lại liếc qua tôi quan sát. Hình như anh nhìn thấy ở tôi hoàn toàn không có khả năng đe doạ nào đối với anh, anh bước đến gần tôi:

– Thôi, tối nay mầy về nhà trọ ngủ với anh, sáng tính. Hồi mới lên Sài Gòn anh cũng khổ như mầy…

Tôi không còn cách lựa chọn nào khác.

Đó là căn phòng trọ nhỏ xíu, tồi tàn ở chợ Cầu Ông Lãnh. Trong phòng trọ ngoài cái lò xô, mấy cái nồi chảo, vài vật dụng để ăn uống, thì ở góc phòng là chiếc chiếu cũ, rách lỗ chỗ với chiếc gối nằm cùng cái mền xam xám màu rêu mốc. Anh lục đục nấu cơm. Và, tôi nói thật lòng là tôi chưa bao giờ ăn một bữa cơm nào ngon như bữa cơm tối hôm đó dù chỉ có mấy con khô cá lù đù chiên, mớ rau muống luộc lấy nước làm canh, bỏ muối chứ không có thêm chút gia vị nào. Đêm đó, anh nhường cái gối nằm cho tôi, anh lấy cái quần jean móc cời cuốn lại gối đầu nằm. Tôi không tài nào ngủ được, mùi ẩm móc lưu cữu của mền chiếu lâu giặt, cộng với “mùi đời” tôi bị cha tôi giội vào người buổi chiều làm tôi thức trắng cả đêm.

Sau này, nhiều lần tôi đặt câu hỏi cho chính mình: Nếu đêm đó không phải là anh Phùng (tên người đàn ông đã chở che tôi một thời gian khi tôi mới bước chân tới Sài Gòn), thì liệu những người khác có dám dung chứa một thằng bé cơ nhỡ trong đêm mưa dầm như tôi không? Liệu những người ăn mặc lịch lãm, sang trọng; những nhà lầu, biệt thự ở cái thành phố xa hoa này có dám dung chứa tôi không? Tôi trở thành kẻ nhập cư lậu và khốn khổ từ đó, và chuyện anh Phùng tôi sẽ có một bài viết riêng, đầy đặn và xứng đáng với những chất liệu mà tôi có trong gần một năm sống trong căn phòng trọ tồi tàn cùng anh.

Mưa Sài Gòn. Tranh của họa sĩ Lê Sa Long

2. CHÚ TUẤN

Sau một năm theo anh Phùng đi làm ở một cơ sở in lụa, tôi dành dụm mua được chiếc xe đạp cũ, quặc quẹo như cuộc đời tôi, và tôi mướn một căn phòng trọ nhỏ khác trong con hẽm sâu trên đường Trần Đình Xu sau khi anh Phùng phát bệnh nan y, được gia đình rướt về quê chữa trị.

Ban đầu, tôi nhận đi giao báo cho một đại lý ở quận 3. Công việc này giúp tôi vừa có chút tiền sinh sống, vừa có thời gian ôn bài vỡ cho mùa thi sau (tôi mua sách về tự học). Ở dọc đường mưu sinh đó, tôi may mắn gặp một “đồng nghiệp” có một tấm lòng nhân ái, thiện lương. Chú tên Tuấn, quê Vĩnh Long, có hai người con đang tuổi ăn tuổi học. Nhà không đất vườn, sống dựa vào chiếc ghe nhỏ. Vợ chú, một phụ nữ Nam bộ ít chữ nhưng tháo vác, nhanh nhẹn và chịu khó. Thiếm mua trái cây ở miệt vườn như: dừa, mít, cóc, ổi, xoài… chở lên chợ Cầu Muối ngồi bán lẻ. Một tháng hai chuyến đi về. Chú Tuấn thì tạm trú ở nhà người dì bà con trên đường Đề Thám, quận 1, vừa đi bỏ báo vừa chạy xe ôm. Tôi và chú Tuấn dần thân nhau vì hỏi ra thì nhà chú cách nhà tôi không xa dù người Vĩnh Long, kẻ ở Bến Tre. Bữa sáng sớm ngồi cà phê vỉa hè gần đại lý chờ nhận báo cùng chú, chú thủ thỉ:

– Sao không kiếm chiếc xe Honda cũ cũ mua chạy tới chạy lui cho tiện? Giờ xe năm mươi phân khối cũ rẻ rề hà.

Tôi áy náy nói thật hoàn cảnh của mình. Chú trầm ngâm một lát rồi buông giọng chân thành:

– Thôi vầy, con coi có được bao nhiêu tiền, mua đại chiếc xe đi, thiếu chú cho mượn rồi trả lần cho tao. Tao không dư dã gì nhưng xoay sở được, mạt hạng với nhau, không giúp nhau thì ai giúp bây giờ?

Chú Tuấn làm tôi cảm động muốn rơi nước mắt. Nghe lời chú, tôi gom góp số tiền dành dụm được, mượn thêm của chú một chỉ vàng, vừa đủ mua xe Cánh én bèo nhèo làm phương tiện mưu sinh.

Chú Tuấn chọn cho tôi địa điểm đậu xe đón khách ở góc ngã tư Nguyên Trãi – Cống Quỳnh, trước cổng chợ Thái Bình. Hàng ngày, sau khi giao báo xong, tôi ra đó ngồi chờ khách. Xui, “đứng đường” hơn mười ngày, tôi chỉ chở được một người khách duy nhất từ chợ Thái Bình đi bệnh viên Từ Dũ. Nghĩa là cách đó chỉ khoảng một cây số, và tiền công đủ mua một… ổ bánh mì thịt. Thấy tôi hoang mang, chán nản, chú Tuấn an ủi: Vạn sự khởi đầu nan, kiên trì một chút, khi có khách mối thì ổn định thôi.

Một buổi chiều Sài Gòn đầy mây, tôi uể oải dắt xe vào quán cà phê đối diện đường Nam Quốc Cang để trốn mưa. Bên kia đường, một “đồng nghiệp” khác của tôi cũng vội vã chạy xe qua. Biết người cùng cảnh ngộ, anh hỏi trỏng:

– Khá không?

Tôi nhìn anh buồn bã lắc đầu. Anh thở dài, nói như phân trần với chính mình:

– Tao chạy xe ở đây hơn hai năm rồi, nói chung là kiếm ăn được nhưng vô cùng bạc bẽo. Cũng cạnh tranh khốc liệt chứ giỡn. Thấy là biết “lính mới” rồi, nè, cũng ở miền Tây hả”?

Nhìn anh có vẻ gần gủi và chân thành, tôi lướt qua hoàn cảnh của mình, anh gật gù lặng thinh. Mưa. Mưa Sài Gòn nhìn từ quán cà phê vỉa hè thấm đẫm nỗi buồn ly hương. Anh “đồng nghiệp” bỗng quay qua vỗ vai tôi thân thiện:

– Vầy nhe, tao có mấy mối khách cố định ban đêm, chiều tới phòng trọ rước mấy nàng tới quán nhậu, khuya tới quán nhậu chở về nhà trọ, vậy thôi, lấy tiền công hay lấy… người, tuỳ mầy!

Nói xong, anh buông một giọng cười vừa hóm hỉnh, vừa chua chát. Tạnh mưa, anh đứng dậy bảo tôi chạy theo anh, để anh giới thiệu “mối” cho tôi. Và, cho tới bây giờ, khi viết bài này, tôi vẫn không biết anh tên gì, ở đâu, hoàn cảnh ra sao? Chỉ ngờ ngợ anh ở miền Tây vì câu hỏi: “cũng ở miền Tây hả”, của anh.

3. MÁ CHÍN

Duyên. Tôi không thi vào Đại học Tổng hợp như đã định, mà đăng ký thi vào lớp đào tạo cải lương của Nhà hát Trần Hữu Trang. Diễn biến của sự thay đổi này tôi sẽ kể trong một bài viết khác, còn nhân vật tôi sắp nhắc đến là một người phụ nữ, ân nhân của rất nhiều nghệ sĩ sân khấu: Má Chín. Đậu vào Nhà hát Trần Hữu Trang, tôi không có chỗ trọ, thằng bạn cùng quê đang học ở Trường Nghệ thuật Sân khấu 2, lôi tôi vô ở “chui” ký túc xá của trường này. Trước cổng ký túc xá là xạp cơm của Má Chín. Buổi chiều đẩu tiên “ở chui” thằng bạn cùng quê dẫn tôi xuống xạp cơm của má Chín, bà đưa mắt nhìn tôi thăm dò:

– Lính mới hả? Sổ nợ tao sắp tới có thêm một tên nữa chớ đâu!

Tôi hơi ngạc nhiên và có chút e dè trước một người đàn bà khó đăm đăm. Bà khắc khổ từ đôi tay gầy guộc, thô ráp, quều quào cho tới thân hình tiều tuỵ và đôi mắt buồn như một buổi chiểu tàn. Thằng bạn khều tôi:

– Coi vậy chớ Má dễ chịu lắm, biết ý là ăn hết của má, má cũng vui.

Và đúng như “linh cảm” của Má, sau đó Má là chủ nợ của tôi, ắp lẵm. Có lần má mắng yêu: “Thấy chưa, tao đoán như thần”! Dần dà, tôi cảm nhận được sự ấm áp toả ra từ Má, sự mộc mạc nhưng đôn hậu của một bà má phương Nam. Không ai rõ xuất thân của Má, kể cả những người thường gần gũi má như tôi. Chỉ loáng thoáng Má quê ở Gò Công, không chồng con, vậy thôi. Điều đặc biệt ở quán cơm của Má, là Má chỉ bán cơm cho sinh viên Trường Nghệ thuật Sân khấu 2, và một số “mối” xe ôm, không bán cho người lạ. Má có một cuốn sổ bằng tập học sinh cũ xì, giấy đen, để ghi danh sách “khách hàng”. Trước khi ăn cơm, người ăn buộc phải gạch một gạch vào sổ, ngay tên của mình mới được ăn. Món ăn của má không đa dạng như các quán sang trọng khác, chỉ là cá biển chiên sả, đậu hũ dồn thịt, thịt kho tiêu, tép rang. Má chia ra từng phần, ai thích ăn gì thì tự chọn. Chỉ là mấy món ăn dân dã, có khi tầm thường ở chốn phồn hoa, nhưng má đã nuôi rất nhiều nghệ sĩ tương lai trưởng thành, trong đó có tôi.

Có lần, tôi chứng kiến cảnh Má xách cái vá nấu canh rượt một sinh viên của trường chạy vòng vòng (sau này trở thành một nghệ sĩ kịch nổi tiếng) vì… thiếu nợ dai! Có những sinh viên nghèo như tôi, cuối tháng chưa kịp đóng tiền ăn cho Má, Má chửi té tát và đòi… cắt cơm. Nhưng cuối buổi chiều, thấy tôi chưa lọ mọ xuống ăn cơm, Má nhắn tôi xuống, vừa thấy mặt là “chủi” xối xả:

– Sĩ diện hả con, đói teo ruột bày đặt làm eo làm xách.

Cuối mỗi ngày, Má thường cầm cây viết rà lại danh sách, coi đứa nào chưa ăn cơm rồi truy cho bằng được lý do. Nghe nói có một sinh viên bị bệnh, má nấu cháo thịt bưng lên tận phòng ép ăn rồi tất tả đi mua thuốc Tây cho uống. Chưa hết, nhiều sinh viên kể cho tôi nghe, Má chắt mót từng đồng, nhưng sẵn sàng bỏ ra hai chỉ vàng để lo cho cho một sinh viên không may bị tai nạn giao thông mà không có người thân ở Sài Gòn. Nói chung, tôi và nhiều, rất nhiều sinh viên sân khấu ở Sài Gòn nợ Má một món nợ cưu mang, món nợ vật chất lẫn tinh thần của một người nghèo với những người nghèo trong cơn bĩ cực.

Khi không còn đeo đuổi nghệp sân khấu, trở về quê, nhiều lần tôi quay lại Trường Nghệ thuật Sân khấu 2 để tìm Má, và dò la tin tức của Má. Xạp cơm đầy ắp tình người của Má Chín giờ chỉ còn là hoài niệm. Người đàn bà như con cò lạc giữa phố thị, giờ chỉ là một vết nhoè trong ký ức tôi, vết nhoè nhưng hằn sâu, ám ảnh và khắc khoải. Gần đây, theo dõi báo chí, tôi thấy nhiều nghệ sĩ thành danh ở Sài Gòn đăng tin tìm Má. Đạo diễn Lê Văn Thảo, người cũng từng được Má Cưu mang, trăn trở: Muốn làm một bộ phim chân dung về Má, nhưng tất cả thông tin liên quan tới Má đều rất mơ hồ. Đành chịu! Riêng tôi, vết nhoè của Má trong ký ức tôi đã là một đoạn phim không cần kịch bản, dàn dựng, mà nó tự nhiên định hình, để mỗi khi gặp khó khăn trên đường đời mưu sinh, trong tôi vẫn loé lên một tia hy vọng, rằng, đâu đó trong cuộc sinh tồn khắc nghiệt này, vẫn còn những Má Chín bao dung và nhân ái.

Và chiều cuối năm 2024 này, tôi đang ngồi đối diện với quá khứ ở quán cà phê bên cạnh chợ Thái Bình, gần nơi tôi gặp chú Tuấn xe ôm. Trước đó, tôi đã đến cổng Trường Nghệ thuật Sân khấu 2, nhìn về phía ký túc xá cũ, hình dung lại những ngày cơ nhỡ ở đây. Trống vắng và buồn tênh! Mưa, lại mưa. Cơn mưa muộn Sài Gòn chiều nay ướt sũng hoài niệm. Anh Phùng, chú Tuấn, người đàn ông không biết tên và má Chín, họ đến và đi trong cuộc đời tôi thoáng qua nhưng ấm áp và đầy tình người ở cái đất Sài Gòn nhiều cạm bẫy này. Họ, những người sống ở tầng thấp nhất của xã hội, nhưng nhân cách họ cao thượng, trượng nghĩa. Và tôi biết, tôi đang còn nợ Sài Gòn những cơn mưa.

Nguồn: https://vanvn.vn/toi-uot-sai-gon-nhung-con-mua-ky-cua-dao-ngoc-vinh/
Nguồn: vanvn.vn (Chợ lách 17.01.2025)
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.