Về việc phê phán “đồng loã, chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, phản bội

Về Việc Phê Phán “Đồng Loã, Chịu Thua, Hèn Nhát, Thiếu Lương Tâm, Phản Bội

Lượt đọc: 15 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Trong bài viết “Ai bỏ chạy? Ai hèn nhát?” trên talawas gần đây, tác giả Vương Thế Lan viết:

Chẳng hạn, không cần phải là người Tây Tạng sống ở Tây Tạng, chúng ta vẫn có thể nói một cách đúng đắn rằng “những người trí thức Tây Tạng nào đã chứng kiến cảnh Trung Quốc đàn áp dã man người dân Tây Tạng, nhưng không chịu lên tiếng tố cáo trước dư luận, mà vẫn im lặng hợp tác với chính quyền Trung Quốc, thì đó chính là những người trí thức chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, đồng lõa, phản bội.”

Đoạn này nói lên nhiều về sự bất đồng ý kiến giữa ông Lan và tôi.

Đối với ông Lan, việc phê phán “chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, đồng lõa, phản bội” như trên là đúng đắn.

Đối với tôi, việc phê phán “chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, đồng lõa, phản bội” đó có vẻ simplistic, chưa có đủ cơ sở, và quá khắt khe. Tiếng Anh có thành ngữ, “Do not criticise someone until you have walked a mile in their shoes”, có thể tạm dịch là, “Đừng phê bình nguời khác trước khi bạn đã đi một dặm bằng giày của họ”.

Làm sao có thể phê phán tất cả những cá nhân trong câu của ông Lan là “chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, đồng lõa, phản bội” được? Lỡ có những người Tây Tạng bức xúc không kém bất cứ ai về việc đồng bào họ bị đàn áp, nhưng họ lựa chọn hy sinh tiếng nói của họ để họ có thể làm những việc khác mà họ cho là đồng bào của họ cũng cần thì sao? Lỡ có cơ quan từ thiện nào làm việc ở Tây Tạng bức xúc không kém bất cứ ai về người họ bị đàn áp nhưng quyết định không lên tiếng một cách trực diện để có thể tiếp tục công việc của họ thì sao?

Tôi nhớ, không chắc chắn là đúng 100%, trong một phỏng vấn trên báo Times, Condoleezza Rice, Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ, kể rằng cha mẹ bà, cả hai là trí thức, mặc dù dĩ nhiên có cảm tình với các phong trào trào đấu tranh đòi bình đẳng của người da đen vào thời đó, nhưng khuyên con cái không tham gia mà hãy cố gắng thành đạt. Có quan điểm là Condoleezza Rice chưa bao giờ tham gia các phong trào đấu tranh đòi bình đẳng của người da đen.

Trong trường hợp của Condoleeza Rice, có người phê phán việc bà và cha mẹ đã không lên tiếng trong cuộc đấu tranh và phê phán rằng bây giờ bà hưởng lợi trên lưng những người đã lên tiếng.

Trong trường hợp của Tây Tạng, cũng có người phê phán ông Dalai Lama vì ông ấy chủ trương ôn hoà với Bắc Kinh, không đòi độc lập cho Tây Tạng, và cho rằng ông ấy không lên tiếng phê phán Bắc Kinh đủ. Ông Dalai Lama có phê phán những người Tây Tạng im lặng hay (*) làm việc cho chính quyền Bắc Kinh là là “chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, đồng lõa, phản bội” không?

Trong trường hợp của Việt Nam, trong thời kỳ Pháp thuộc cũng có những người phê phán những ai không chống Pháp theo kiểu của mình là “đồng loã, phản bội”, thậm chí dùng chiêu bài đó cho việc đánh giết họ.

Ta là ai mà phê phán người khác là “chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, đồng lõa, phản bội”? Chịu thua ở một mức nào đó thì có thể, nhưng hèn nhát, thiếu lương tâm, đồng lõa, phản bội thì chưa chắc. Tôi cho rằng phê phán người khác như trong câu của ông Lan có vẻ simplistic, chưa có đủ cơ sở, quá khắt khe.

Trong bài “Trí thức, hèn nhát, can đảm” trên Minh Biện, tôi đã viết:

Là một người lớn lên ở Anh, tôi cũng thấy là Anh có nhiều tự do hơn Việt Nam, và tôi cũng mong là trong tương lai Việt Nam được như các nước tiên tiến.

Nhưng tôi không tin rằng tất cả trí thức Việt Nam đều phải hy sinh cơ hội nói về khoa học, kỹ thuật, công nghệ, thương mại, kinh tế, giáo dục, đạo đức, quản lý, luật pháp, công lý, chính sách, quốc phòng, ngọai giao, để nói một cách nào đó về tự do.

Tôi cũng không tin rằng tất cả trí thức Việt Nam không cần nói về tự do.

Tôi tin rằng trí thức Việt Nam phải nói về tất cả các vấn đề, nhưng không nhất thiết là mỗi cá nhân đều phải nói về tất cả các vấn đề, mỗi cá nhân đều phải nói về tự do.

Và nếu có người chọn không nói về tự do để có cơ hội nói về những vấn đề khác thì tôi không cho rằng vì vậy mà người đó là đồng loã, chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, phản bội. Mặt khác, tôi cũng không cho rằng tất cả mọi người phải tránh nói về tự do để có thể nói về những vấn đề khác. Đó là sự lựa chọn của mỗi người. Và, như tôi đã nói, không nên đánh giá người ta bằng người ta chọn vấn đề nào trong những vấn đề của đất nước, mà nếu đánh giá thì đánh giá bằng người ta có làm gì có ích cho vấn đề họ chọn hay không.

Xin mượn lời bình rất súc tích của ông T Phan Binh An trên talawas để giải thích (nếu có ai cần) đoạn trên nói gì:

Vấn đề lên tiếng của trí thức là một vấn đề rộng lớn, tuỳ thuộc và sự chọn lựa của mỗi người về đề tài, về hiệu quả mà mình mong muốn tác động vào thực tế. Ở đây không có sự tất yếu phải lên tiếng về một đề tài nào đó mà nếu im lặng thì bị kết tội một cách tổng quát là “đồng loã, thiếu lương tâm, hay phản bội”.

Tóm lại, tôi cho rằng việc phê phán “chịu thua, hèn nhát, thiếu lương tâm, đồng lõa, phản bội” như trong đoạn trên của ông Lan chưa chắc là đúng đắn nhưng, ngược lại, có vẻ simplistic, chưa có đủ cơ sở, và quá khắt khe.

Ghi chú:

(*) Bản cuối cùng tôi lưu có ghi “im lặng hay làm việc cho chính quyền Bắc Kinh” nhưng có lẽ WordPress autosaved một bản cũ không ghi “im lặng hay”. Tôi ghi lại “im lặng hay” 10:00 GMT.

Nguồn: https://talawas.org/8739/
Nguồn: talawas.org
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 17 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.