ảnh : Sen Đất.


GARDENIA  - Gardénia , Jasmin du Cap - Hoa Dành - dành


Họ : rubiaceae.


Đây là một trong những loài thảo mộc với hoa có mùi rất thơm . Dạng thân gỗ , tương đối cao hoặc dạng thân nhỏ, ở những nơi có khí hậu lạnh. Lá xanh đậm, mặt lá bóng lưỡng, hoa với màu trắng hoặc màu kem nhạt , rất thường thấy trong những khu vườn của vùng nhiệt đới . Có khoảng một trăm giống khác nhau,  đại đa số phát nguồn từ vùng ẩm nóng Châu-á hoặc Nam-Phi .


Thích đất thoáng, chịu được  ít chất chua và phát triển dễ dàng dưới bóng râm .Những ngày có nhiệt độ cao thì cần nên tưới nước đều đặn , rất thích sự ẩm ướt.

***

Soliman le Magnifique ( vị Vương đế thứ 10 của đế quốc Thổ-nhĩ- kỳ , sinh ngày 6 -10 -1494 , mất ngày 7 -9 -1566 ) đã tặng những cánh hoa Gardenia mỗi ngày cho tất cả các bà vợ trong tẩm thất của ông , đó là cung cách riêng của ông để giữ hòa khí giữa các bà!

***

Hoa được gọi dưới tên  "Gardenia" để tôn vinh nhà thực vật học Alexander Garden ( 1730 - 1791 ) , vùng Caroline du Sud ( Mỹ quốc ), ông đã thường xuyên liên lạc với Linné về cây cỏ thời bấy giờ.

***

Hoa Gardenia rất thường được dùng để cài lên góc áo . hoa phải được hái vào lúc vừa chớm nở .

***


Gardenia : " Tôi xin thổ lộ tình cảm của tôi đối với người ! "


Với những cánh hoa nở đều đặn , một mùi hương ( hương hoa Lài hòa thêm vào mùi vanille ) phảng phất dễ chịu, lôi cuốn , màu sắc rất dịu dàng , tất cả đã nói lên sự tế nhị ,cầu khẩn , tôn kính đối với người được tặng  hoa .

Vì có dạng và sắc tương tự như hoa Hồng, Gardenia còn được xem như là biểu tượng của sắc đẹp phụ nữ .
Khi tặng hoa Gardenia cho ai, bạn đã gởi đến người đó tình cảm riêng biệt của bạn và ý nói :" Người rất đáng yêu ! ".

***

Gardenia augusta ( Gardenia florida , G. grandiflora , G. jasminoides ) - Jasmin du Cap :

Nguồn gốc từ miền nam nước Trung hoa , nhưng đã từ lâu được trồng tại Bonne-Espérance ( vùng Nam-phi ) nên mới có tên Jasmin du cap . Đây là giống hoa phổ biến nhứt với tàn lá xanh và bóng loáng , rất thịnh hành ở các khu vườn và trong các tiệm bán hoa. Giống này có hoa màu trắng kéo dài tới vàng thật nhạt, hoa kép, rất thơm, thân cây cao khoảng 1m. , hoa có bề rộng đạt tới 8 cm .

***

Gardenia thunbergia :

Phát xuất từ những cánh rừng ẩm ứớt của Nam-Phi , loại thảo mộc này có dạng thẳng cứng,khá  cao và tỏa rộng  đạt đến 3 m. Hoa cánh đơn, to dạng và rất thơm , nở vào đầu mùa hè. Gốc rễ chỉ bám hờ vào mặt đất nên cây trồng trong vườn cần có nhiều phân bón, tưới nước đều đặn .

***

Gardenia volkensii ( gardenia spatulifolia ) :

Ta thấy giống hoa này mọc rất nhiều ở những cánh đồng Nam-Phi,  loại sống lâu, nhánh tua tủa, có thể cao tới 6m . Hoa cánh đơn, màu trắng, cánh hoa chồng lên nhau, nở vào đầu mùa đông cho đến đầu mùa hè năm sau.




***

Đây là loại cây lá mầm mọc dại nhưng cũng có loại  vẫn được chăm bón gieo trồng sử dụng làm cảnh. Cây phổ biến, mọc ở khắp nơi, mọi ngóc ngách bờ bãi. Có loại nhỏ như đầu đũa có loại hơi lớn hơn một chút trông như hoa diên vĩ, lá cũng nhiều hình dáng nhưng đa phần thường dài láng mướt thuộc loại thảo, cành lá mọc lan chằng chịt chĩa nhánh như màng nhện. Rất dễ sinh sôi nhất là khi  hưởng vừa đủ nắng lại được lọc qua vòm cây. Phát triển tốt trên đất xốp. Nếu là loại trồng làm cảnh khi nào thấy cây tàn tạ thì bón thêm phân hữu cơ. Phải gieo hột vào cuối thu và bắt đầu sinh trưởng vào mùa xuân. Cây ít bị sâu bệnh. Ra hoa vào mùa hè kéo dài đến giữa thu. Khi cắt cành nụ vẫn tiếp tục ra. Ở những loại cây sử dụng làm cảnh thường có hoa ba cánh hình tam giác màu tím, hồng tím, xanh và trắng.  Hoa chỉ nở trong ngày nhưng luôn luôn có những nụ xung quanh sẽ lần lượt trổ bông trong một khoảng thời gian dài.

Thài lài hồng

Thài lài lá tía

Thaì lài xanh

Mừng Giáng Sinh & Năm Mới 2011
Thân chúc TN & gia đình Bình An Hạnh Phúc
Nhiều Sức Khoẻ & May Mắn

[sm=54.gif]





TN thân chúc cô Bảy, chị Ly, Sen Đất , Nàng iu tt _17 và tất cả các bạn thăm viếng nơi đây cùng gia đình  một mùa Giáng Sinh đầy Hồng ân Chúa . Một năm 2011 luôn được toại ý trên mọi lĩnh vực !

GUI   et  HOUX

[sm=54.gif]


GUI  ( Viscum Album )




Thuộc về  đại gia đình họ Loranthaceae .

Nhóm thực vật sống bám trên các cành cây cao lớn : cây táo ( pommiers ), cây bạch dương ( peupliers ) , cây lê ( poiriers ), rất hiếm khi thấy Gui mọc bám trên cây sồi ( chênes ) . Người ta có thể thấy Gui ở Châu- âu, Bắc-phi và Châu- á . Gui màu trắng là một thân thảo mộc nhỏ, lá  kép , khá dày bản,  màu xanh vàng nhạt.

" Viscum " mang nghĩa là chất keo nhựa lấy ra từ thân cây. " Album " nghĩa là màu trắng .

Gui mọc thành khóm tròn, chiều  cao từ 20 đến 50 cm . Từng khóm từ 3 tời 6 hoa rất nhỏ , đực và cái trên cùng một nhánh , nở trên đầu cành , hoặc ở nách  lá . Độ cuối  thu ,  kết ra những chùm trái chín màu trắng trong , lớn bằng hột đậu hòa - lan., bọng chất nhựa nhớt , có chứa độc tố . Khi ăn nhầm phải trái Gui ( chỉ cần khoảng một chục trái ! ) , ta sẽ bị đau bụng và nhịp tim hỗn loạn , có thể gây tử vong .

Nhưng không phải vì thế mà Gui không hữu ích,  những nhánh lá gui được dùng để chế biến thành trị dược cho những bịnh như:  điều hòa nhịp tim , trị chứng cứng động mạch ( contre l'artériosclérose ) và chứng xuất huyết.
Với điều lượng ít có thể trị bịnh nhức đầu, sự phiền não , khủng hoảng tinh thần và sự rối loạn tăng động của trẻ em !





[sm=54.gif]


HOUX  ( Ilex aquifolium )




Họ : aquifoliaceae

Thân thảo mộc với hình dạng khá kiểu cách, có thể cao tới 10 m., và sống đến 200 năm. Thường thấy ở những cánh rừng thưa. nguồn gốc từ Châu- âu, Châu-á, và Bắc- phi .
Vỏ ngoài thân cây màu xám và trơn láng . Lá sống lâu với màu xanh , rất bóng, mang gai ở đầu mỗi đường gân lá . Những cây Houx sống rất thọ thường chỉ có một mũi gai mà thôi. Hoa màu trắng hoặc hồng rất nhạt, cuối mùa cho ra những nhóm trái màu đỏ tươi, rất đẹp cho việc trang trí . Tuy vậy khi ăn nhầm trái Houx là ta sẽ bị ói mửa ngay, có thể làm bị khủng hoảng tinh thần nhẹ .
Người ta dùng lá của Houx để chế ra thuốc trị phong thấp, những cơn sốt nóng có chu kỳ, ngày nay đã ít được thực dụng tới. Ngoài ra thân cây Houx được dùng để chế tạo ra keo hồ .
Người xưa thường coi Houx như là biểu tượng của sự trường thọ . Người Anh dùng Houx để trị chứng hô hấp không đều đặn.



[sm=54.gif]


Lịch  sử của Gui và Houx .


Là hai loại thực vật mang đầy ý nghĩa của mùa Lễ Cuối năm tự rất xa xưa, trước khi các loại thông xâm nhập và lan tràn đến ngày nay .

Vào thế kỷ 17, phát xuất từ Đức quốc, cây thông xuất hiện trong các việc trang trí khắp mọi nơi, từ hàng quán đến nhà tư nhân . Bắt đầu xâm nhập đến vùng Alsace - Lorraine * ( miền Đông -Bắc nước Pháp ), và lan dần đến  toàn  Pháp quốc .

Nhưng cụ thể nhứt  ,việc trang hoàng bằng cây thông đã đến từ Hoa kỳ  . Vào đầu thế kỷ 20 , họ đã là dân tộc đầu tiên trên thế giới trồng một cây thông lớn ở giữa nơi công cộng vào mùa Giáng Sinh.

Mặc dù cây thông đã triệt hạ các loại thực vật xanh tươi vào mùa lạnh được yêu chuộng từ xưa. Nhưng Houx và Gui vẫn giữ được một vị trí khá quan trọng đối với người Pháp . Vì sao ? Vì đó là những màu sắc rất nổi bật ( Houx )  , dịu thanh ( Gui ) , với nhánh lá tươi xanh sống rất lâu tuy đã bị cắt cành từ một thời gian dài.



Le Gui des druides  ( Nhánh Gui của các thầy pháp của  thời Gaule xưa ) .


Khi bạn nhìn vào những quyển sách học của các em nhỏ, các bạn sẽ tìm thấy các bức vẽ tượng trưng  về thời kỳ khời đầu của nước Pháp , lúc ấy là nước Gaule và người Gaulois .

Druides là những gương mặt lớn của thời kỳ đó : một nửa là người tu hành và một nửa họ là nhà thông thái . Họ thuộc về giới thượng lưu, tinh nhuệ của xã hội thời bấy giờ .Rất được trọng đãi, không phải trả thuế, có được bộ đoàn quân lính bảo vệ , phục vụ . 

Họ dành hoàn toàn thời gian để học hỏi, nghiên cứu những điều hay , ý lạ và các  sự việc ấy có thể kéo dài đến 20 năm. Từ đó cho ta thấy lý do vì sao họ có được nễ vì và sùng bái ! Họ phục vụ quê hương dưới đủ mọi mặt trong xã hội: Đạo lý, công lý , giáo lý . Họ là những  chiêm tinh gia, giải phẫu gia và toán học .

Thánh địa của những người Druides là những cánh rừng toàn cây sồi ( Chênes ) ; việc cắt các nhánh Gui là cả một nghi lễ rất được người gaulois tôn kính .Và chỉ có những người druides với y phục hoàn toàn màu trắng, bộ râu dài rậm, một mảnh khăn mới trắng tinh trong tay để cắt và nhận  nhánh Gui . Nghi lễ chỉ thực hiện mỗi năm một lần duy nhứt, trong tháng 11 . Đây cũng là cung cách để họ nhớ lại các nghi lễ xưa của các vị thần linh celtique , liên quan không ít đến luật tuần hoàn của vạn vật.

Chữ Druide mang nghĩa là người rất thông thái ( wid hoặc Weid : thông thái ) hoặc còn gọi là Người của cây sồi.
Thuở xưa, Gui đã được coi như một trong những vật thể cùng với một loại bò đấu ( taureau ) dâng hiến đến các vị thần linh vào dịp chọn lựa các vì vua trong giới hoàng tộc.

Thời kỳ huy hoàng nhứt của người Druides là từ Thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 1 trước lịch Công nguyên. Về sau, đại đế La -mã Auguste và các vị đại đế nối tiếp đã triệt hạ và trừ loại những phong tục và người  druides này.

[sm=54.gif]


 

Les Triplés de Nicole Lambert


Biểu tượng của Gui và Houx


Vì mùa hái những nhánh Houx và Gui  trùng hợp vào thời kỳ Lễ Giáng Sinh,  để tránh sự thiên tư mê tính  của người ngoại Đạo , nhà thờ đã cho vào lãng quên những phong tục này. Từ năm 1595 đến năm 1666 , những nghi lễ dân gian mê tín của người Druides đã bị cấm đoán tuyệt đối. Và những nhánh Gui lẫn Houx không bao giờ được công nhận là hoa lá được bày biện trên bàn thờ trong các Giáo đường .

Tuy những nghi lễ xa xưa đó không còn được duy trì, nhưng phong tục, tập quán nhân gian vẫn nối tiếp theo thời gian đến ngày hôm nay. Như viêc bày những nhánh  Gui hoặc Houx trên bàn ăn, rải đều trên chiếc nắp bàn thêu thùa thật đẹp  luôn luôn được yêu chuộng.

Người ta hôn nhau dưới tàn nhánh Gui treo trong nhà là mong có được sự may mắn , hạnh phúc .

Theo phong tục xưa, khi hai kẻ đối nghịch đụng đầu nhau dưới những nhánh Gui trong rừng , cả hai bên đều phải đặt vũ khí xuống đất và tạm ngưng chiến.




Viết và phỏng dịch từ  "  Une Histoire des Fleurs  ".

Giáng Sinh năm 2010

Tóc nâu


Ghi chú: ảnh sưu tầm từ Net trừ tấm thứ tư

Un jour d'hiver...

TILLANDSIA CYANEA – PINK QUILL- Bromeliaceae –