25- Nằm ngoài ý định và nằm trong tình ý
Có câu nói "không trùng hợp không thành sách", nói sáng tác nghệ thuật không tách dời cách trùng hợp.
Chúng ta có thể nói không trùng hợp không thành hài hước. Trùng hợp có thể sinh ra kết quả có tính hý kịch nhất, nó sở dĩ có thể làm cho người ta phì cười, là vì nó thường tạo nên tình cảnh hý kịch nằm ngoài ý định lại nằm trong tình lý.
"Nằm ngoài ý định" có thể tạo nên mạo hiểm của tình tiết, gây nên sự kỳ lạ của người đọc, nhưng đây lại không phải là cố tạo nên sự khác thường, dẫn đến khiến cho người đọc xuất hiện "trật bánh" về nhận thức, không đạt được hiệu quả hài hước định trước.
Vì thế, sẽ cần phải làm cho tình tiết hài hước từ "nằm ngoài ý định" chuyển hóa thành nằm "trong tình lý".
Cái gọi là "tình lý" chính là quy luật chung phát triển của sự vật. Nếu như tính đặc biệt của hài hước xây dựng trên quy luật chung này, cũng chính là người tạo ra hài hước là dùng cấu tứ nghệ thuật mới lạ, sáng tạo để gợi ra quy luật phổ biến của sự vật, như thế thì xung đột mâu thuẫn của hài hước sẽ có thể thực hiện được lạ mà không giả.
Cho nên, quan hệ của "nằm ngoài ý định" và "nằm trong tình lý" chính là sự thống nhất của cấu từ kỳ diệu của hài hước và quy luật chung của sự vật, sự thống nhất của tính mới lạ, tính sáng tạo của xung đột mâu thuẫn và tính khách quan.
Chỉ cần đem thống nhất một cách hữu cơ hai cái này lại với nhau, mới có thể khiến cho người thưởng thức tha hồ mà cười.
* Có hài hước là do sự trùng hợp ngôn ngữ tạo nên:
Một hôm, một người Yemen nhà ở nông thôn nhận được lá thư của anh trai từ Mỹ gửi về, trong thư nói anh trai của anh ta ở Mỹ kiếm được rất nhiều tiền, muốn anh ta sang Mỹ.
Người Yemen này liền bán ruộng đất của mình, đến nước Mỹ gặp anh trai mình. Ngày đầu tiên gặp nhau, anh ta hỏi anh trai: "Em không biết nói tiếng Anh, nếu có người nói chuyện với em, em phải làm như thế nào?"
Người anh nói với anh ta: "Chú trả lời Yes là được".
Sau đó, anh ta liền lên phố đi dạo chơi, vào một câu lạc bộ, lúc này một người tập quyền Anh, chạy lại nói với anh ta bằng tiếng Anh: "Ông có muốn đọ sức với tôi một chút không?"
Anh ta trả lời: "Yes".
Thế là người tập quyền Anh đã giáng cho anh một trận nên thân.
Ngày hôm sau, người anh trai nói với anh ta: "Nếu lại có người nói chuyện với chú, chú sẽ nói với họ No".
Anh ta lại đến chỗ người tập quyền Anh, người tập quyền Anh thấy anh ta đã hỏi: "Hôm qua anh đánh như thế đã đủ chưa?"
Anh ta trả lời: "No".
Thế là, người tập quyền Anh lại đánh anh ta một trận nữa.
Từ đó về sau, người Yemen này cũng không mốn ở lại nước Mỹ nữa. Không bao lâu đã quay trở về nhà ở Yemen. Sau khi về nhà anh ta nói với vợ: "Anh ở đó bị đánh, bởi vì anh đã nói Yes và No".
Một người Yemen không quản đường dài vạn dặm đến nước Mỹ, lại bị đối đãi như thế, thật quả là đáng buồn. Câu chuyện này hoàn toàn xây dựng trên nhân tố trùng hợp.
"Yes", từ này không phải là vạn năng, người anh trai lại xem nó là từ dùng vạn năng dạy cho em trai, để anh ta bất kể gặp tình huống gì đều nói "Yes", đương nhiên, như thế cũng không nhất định xẩy ra việc gì rối ren.,
Sự trùng khớp của sự việc ở chỗ, lời hỏi căn bản không thể dùng "Yes" để trả lời, người Yemen lại một mực sử dụng "Yes", do đó đã sinh ra sự việc không vui.
Sau khi người anh biết được đầu đuôi sự việc, lại sửa chứa quá mức đi đến một cực đoan khác, do đó bi kịch liền diễn lại một cách không tránh khỏi.
* Lại có hài hước do tình cảnh trùng khớp tạo nên
Donald đến khách sạn làm thủ tục thuê phòng. Không ngờ tới, ông ta vừa rời khỏi bàn phục vuj đã nổi trận lôi đình lên. Ông ta la hét đối với nhân viên phục vụ xách hành lý.
"Các anh cứ việc xem tôi là một thằng nhóc từ vùng đất hoang trũng ở Ireland đến! Tôi hoàn toàn không thể trả giá cao được, ở một phòng rộng bằng cái cũi bát như thế này, ngoài một chiếc ghế xếp ra chẳng còn có cái gì khác!"
Nhân viên phục vụ nói: "Xin mời vào, đây là thang máy".
Donald từ vùng sơn dã hoang vắng đến, cho nên anh ta có cảm giác tự ti, sợ người ta coi thường anh, nên luôn tìm cách giả vờ, cố làm ra vẻ thô tục và vô tri một chút.
Nhưng sau khi làm xong thủ tục, lập tức bước vào chiếc thang máy - sự việc trùng hợp này, anh ta vẫn bộc lộ ra sự nông cạn của mình.
Anh ta tưởng nhầm chiếc thang máy là phòng ở bố trí cho anh ta, nên cảm thấy mình bị làm nhục, cảm giác tự ti biến thành ngông cuồng mù quáng - anh ta lại nêu lên không trả tiền thuê phòng cao.
Phòng ở và thang máy tương tự nhau về tình cảnh, đẫ dẫn đến đoạn đối thoại này, đương nhiên sự việc trùng hợp này là lấy sự không hiểu biết về phương diện này của Donald làm tiền đề, anh ta không phải là một người đã từng nhìn thấy cảnh tượng lớn này, mùi vị hài hước tạo nên từ đó đương nhiên hiện ra đậm đà hơn.
26- Am hiểu tường tận chân tướng
Một Giám đốc câu lạc bộ nói: "Là người đàm phán, khi cần thiết phải thực thi phương pháp "xa thân gần đánh", đột phá cá nhân, cuối cùng giành thắng lợi".
Michael kinh doanh một câu lạc bộ, làm ăn cũng gọi là khấm khá, chỉ có điều là phạm vi phục vụ rất hẹp, hầu như những người đến đây đều là các chàng trai và các cô gái. Gần đây, ông luôn nghĩ phải mở rộng phạm vi kinh doanh và phục vụ.
Trước tiên là mở rộng một bộ phận địa điểm và hạng mục cung cấp cho thiếu niên, nhi đồng vui chơi, nhất là hai hạng mục chơi trò chơi và bơi lội các trẻ em tương đối thích.
Hai là có thể mở một số gian vui chơi cho người già tiêu khiển và giết thời giờ.
Đương nhiên, muốn mở rộng phạm vi kinh doanh, các việc khác đều tương đối đơn giản, hạng mục hiện tại phải nắm chắc thời gian là xây dựng một bể bơi. Hơn nữa, tốt nhất là có thể xây xong trước ngày Quốc tế thiếu nhi "mồng Một tháng Sáu", để chính thức mở cửa vào ngày 1 tháng 6, sau đó dùng một vài hình thức miễn phí hoặc ưu đãi thu hút khách bốn phương đến. Hoặc là liên hợp với Quỹ thiếu niên, nhi đồng hoặc Trung tâm hoạt động thiếu niên nhi đồng tổ chức một cuộc thi bơi, làm một quảng cáo sống cho Câu lạc bộ của Michael.
Michael biết, muốn xây dựng một bể bơi ở Los Angeles là không khó lắm, hơn nữa yêu cầu của Michael cũng không cao lắm, chỉ cần quy cách lớn nhỏ không vượt quá phạm vi.
Theo diện tích mảnh đất Michael hiện có: dài 100m, rộng 60m xây dựng thành hai bộ phận, hai bên mỗi bên rộng 30m, lần lượt xây dựng theo chiều sâu trung bình là 1,1m và 1,4m, để có thể thuận tiện cho nhi đồng ở độ tuổi khác nhau.
Sau nữa là phải có thiết bị lọc nước nóng, sau đó yêu cầu hoàn thành và nghiệm thu trước ngày 30 tháng 5. Không có yêu cầu đặc biệt gì khác nữa.
Cuối cùng, đem công trình này khoán cho người nào?
Để có chỗ trống chọn lựa nhất định, Michael đầu tiên nêu ra quảng cáo mời thầu.
Kết quả là ngày hôm sau đã có ba nhà thầu đến đấu thầu. Mục đích của Michael, đương nhiên là muốn đem công trình này giao khoán cho người đưa ra giá thấp nhất.
Nhưng, sau khi ông xem qua đơn thầu của cả ba nhà thầu, phát hiện đơn thầu của ba nhà thầu cung cấp đều không hoàn toàn giống nhau, thiết bị nước nóng, thiết bị lọc đất cát, thiết bị bơm nước, thiết kế, trang trí và các điều khoản phụ của mỗi nhà thầu cung cấp đều không giống nhau.
Nhà thầu Mark Twain báo giá tuy thấp chỉ có 95.000 USD, nhưng thiết bị nước nóng, thiết bị bơm nước đều là thiết bị máy móc kiểu cũ công suất thấp, thiết kế trang trí cũng cực kỳ đơn giản.
Còn thiết bị máy móc của Piter là tốt nhất hiện nay, hiệu suất thay đổi nước nóng rất cao, nói chung cũng không thể xuất hiện sự cố gì.
Nhưng báo giá của ông ta là 120.000 USD, còn báo giá của Green cao đến mức kỳ lạ, ông ta đòi đến 120.000 USD, chỉ là có thể trả tiền theo từng kỳ.
Thời gian trả tiền theo kỳ hạn là ba năm, bắt đầu từ ngày 1 tháng 6 năm đó, ngày 1 tháng 6 mỗi năm trả 40.000 USD. Điều đáng kể nhất là thiết bị nước nóng, bơm nước và lưới lọc mà Green cung cấp không những là tiên tiến nhất mà còn sau khi hoàn thành còn phục vụ theo dõi 8 năm liền.
Ngoài ra, thiết kế và trang trí của Green hhết sức mới lạ, các ghế dài ngồi nghỉ ở xung quanh bể bơi làm thành mô hình các động vật các nhi đồng yêu thích nhất.
Đột nhiên, việc tuyển chọn đã trở nên phức tạp như thế, muốn xây dựng một bể bơi như thế đòi hỏi phải suy xét thận trọng, biện pháp tốt nhất là vật đẹp giá rẻ, vừa kinh tế vừa thực dụng, vừa mới lạ vừa đặc biệt.
Michael suy tính kỹ càng, nên thương lượng với 3 vị này ra sao?
Cuối cùng, ông quyết định triệu tập một cuộc cạnh tranh, để cho 3 nhà thầu trực tiếp gặp mặt, cạnh tranh công khai.
Michael mời ba nhà thầu đến nhà mình. Người thứ nhất là Mark Twain là vào lúc 9 giờ sáng, người thứ hai là Piter hẹn vào lúc 9 giờ 15 phút, người thứ ba là Green thì hẹn vào lúc 9 giờ 30 phút.
Trước tiên là tiếp họ tại phòng khách, cùng bàn bạc với họ điều kiện của mỗi bên, đồng thời cùng để cho những nhà thầu xây dựng này xem xét lẫn nhau, so sánh với nhau nên sinh ra ý thức cạnh tranh rất mạnh mẽ, đồng thời hiểu rõ luôn luôn có khả năng sự việc trái ngược với nguyện vọng.
Sau đó, vào lúc 10 giờ, Michael lại lần lượt hẹn ba ông đến thư phòng để bàn tỉ mỉ, Michael để cho Mark Twain trên cơ sở nguyên giá thay đổi thiết bị tiên tiến.
Còn Mark Twain vốn chính là người hiểu tỏ tường đầu đuôi sự việc, ông đã tìm hiểu được ý nghĩ đấu thầu của hai nhà cạnh tranh khác từ trước.
Ông nói với Michael rằng Green trong tay túng thiếu, khó có thể hoàn thành sớm, e rằng trước 30 tháng 5 khó có thể hoàn thành công trình, còn Piter thì đang nằm bên bờ phá sản.
Đương nhiên, Mark Twain còn đáp ứng làm một ít nhượng bộ đồng thời đồng ý đổi dùng lưới lọc tiên tiến nhất, cũng dự định đem loại ống chất dẻo cung cấp theo đơn thầu ban đầu đổi thành ống đồng. Hơn nữa đáp ứng sau khi làm xong còn phục vụ theo dõi liền 8 năm, thanh toán tiền theo từng kỳ có thể xem xét và tiến hành thương lượng thêm một bước, nhưng phải có điều kiện: trả tiền phân 2 năm, tổng báo giá mỗi năm từ 50.000 USD tăng lên đến 100.000 USD.
Về sau Piter và Green cũng đều làm một số nhượng bộ, Piter đồng ý giảm giá 20.000 USD, kết toán là 100.000 USD.
Green cũng đồng ý hạ giá đến 105.000 USD. Nhưng vẫn phân 3 năm trả tiền, mỗi năm trả 35.000 USD, họ cũng tương tự đều tuyên truyền ưu thế của công ty mình, nhấn mạnh và nhắc nhở Michael rằng, nếu Michael tiếp nhận nhà thầu khác, có thể sẽ mang lại phiêu liêu mạo hiểm cho mình.
Bất kể như thế nào, những người cạnh tranh đều đã làm việc nhượng bộ, đồng thời Michael cũng thông qua các nhà thầu điều tra được những xung đột lẫn nhau này của họ, học được một số kiến thức có liên quan đến bơi lội, tìm hiểu được bể bơi chiều sâu xem ra rất đơn giản, lại chứa đựng nhiều nguy hiểm như thế.
Bây giờ, Michael cần phải so sánh phân tích thêm một bước sự hơn kém của cả ba nhà thầu này.
Mark Twain và Piter đều đòi giá là 100.000 USD, mặc dù thiết bị nước nóng và thiết bị bơm nước của Piter tiên tiến hơn của Mark Twain, nhưng tình hình tài chính của công ty Piter gần đây không phồn thịnh, đích thực có nguy cơ phá sản, tiếp nhận công ty Piter sẽ có nghĩa là phải xông vào mạo hiểm, huống hồ công ty Mark Twain còn có thể cung cấp phục vụ theo sau khi bán và có thể thanh toán tiền theo thời kỳ nữa?
Đương nhiên, ông ta có thể hy vọng thêm một bước để công ty Mark Twain làm như thế.
Cho nên, khi đàm phán vòng thứ ba, Michael đã mời ông Mark Twain đến, đã nói cách suy nghĩ của mình, đã nói ưu thế của công ty Mark Twain so với các công ty của Piter và Green, tương tự cũng bày tỏ ý nguyện của mình muốn hợp tác với công ty của ông Mark Twain. Chỉ có điều mong muốn công ty của Mark Twain khi thiết kế trang trí có thể nên có đổi mới, mình muốn chi thêm giá 5.000 USD, tức sẽ trả tiền thanh toán là 105.000 USD, mà số tiền 5.000 USD chi thêm sẽ trả tiền trong năm đầu tiên.
Dù công ty Mark Twain nếu tiếp nhận điều kiện của Michael nêu, về mặt kỹ thuật có khó khăn nhất định, nhưng về kinh tế dục vọng do lợi nhuận quyến rũ và xem xét đến cạnh tranh là kịch liệt như thế, hình thế luôn là có lợi đối với khách hàng Michael cho nên cuối cùng đã đồng ý ký hợp đồng với Michael, chính thức thỏa thuận.
Cạnh tranh khiến cho các nhà thầu nhượng bộ dễ dàng, việc này chắc chắn mang lại lợi ích rất lớn cho khách hàng Michael.
Là người đàm phán, bạn có muốn biết chuyện của Michael của công ty Manhaton đã giành được một thành công của đàm phán không?
Công ty Manhaton là một xí nghiệp cỡ trung sản xuất thiết bị toàn bộ.
ở đây có hai nhân vật quan trọng: Phó tổng giám đốc phụ trách thiết kế kỹ thuật là Janna Michael và Phó tổng giám đốc phụ trách kinh tiêu là Jan Rock.
Công ty Manhaton đã bắt đầu tung vào thị trường một thiết bị mới gọi là kiểu "781". Công năng cụ thể của thiết bị kiểu "781" ra sao, ở đây không có liên quan nhiều đến câu chuyện.
Thiết bị kiểu "781" là do bộ phận nghiên cứu chế thử của Michael phụ trách khai thác, bộ phận này còn phụ trách kiểm nghiệm và quản lý chất lượng.
Công việc của Rock là chuyển bán thiết bị kiểu "781" và các sản phẩm khác của công ty Manhaton sản xuất. Ông còn phụ trách công tác bảo hành sửa chữa thiết bị sau khi bán ra.
Khi Michael đồng ý thiết bị kiểu "781" có thể đem ra thị trường, Michael quy định tốc độ làm việc của kiểu "781" không được vượt quá 1300 đơn vị trong một giờ, bộ phận của Michael còn đang tiếp tục cố gắng để làm cho năng lực tải ra của kiểu "781" tăng thêm gấp đôi.
Nhưng, điều mà Michael rất kinh ngạc là, khách hàng khi sử dụng thiết bị kiểu "781" đã vượt qua khá nhiều năng lực làm việc định mức của loại thiết bị này. Với phụ tải này, thiết bị kiểu "781" hầu như vẫn vận hành tốt, nhưng cũng có máy đã bị loại ra.
Michael đã tinh tường phát hiện ra mọi vấn đề.
Thế là, Michael đã trách hỏi Rock - Rock chẳng những không đảm bảo tình hình vận hành sau này, mà cũng không nhấn mạnh với khách dùng tốc độ vận chuyển của thiết bị "781" không được vượt quá 1300 đơn vị trong một giờ.
Rock cho rằng, muốn giành được ưu thế trong cạnh tranh, thì phải phát huy đầy đủ tiềm năng của loại máy mới này. Việc này không chỉ là để bán chạy thiết bị "781" làm "tiên phong mở đường", mà còn vì có thể bán chạy tất cả mọi sản phẩm của công ty Manhaton tốt hơn nữa, huống chi tỉ lệ báo sửa chữa sự cố của loại máy này vẫn chưa rơi vào chỗ xấu nhất!
Rock bằng lòng đảm nhận trách nhiệm cho việc đó. Nhưng Michael suy xét từ hiện thực, ý thức được một khi sản phẩm phát sinh sự cố một cách phổ biến, sẽ có thể làm mất thanh danh của Michael, hơn thế đương nhiên có tổn thất đến hình tượng và thanh danh đẹp đẽ của công ty Manhaton.
Cuối cùng, Tổng giám đốc công ty Manhaton đã nói với Michael và Rock với ý nghĩa sâu xa rằng: "Tôi mong muốn hai ông giải quyết vấn đề một cách hòa bình". Điều đó có nghĩa là, chỉ có thông qua đàm phán để giải quyết vấn đề này.
Theo sự sắp đặt trước, Michael và Rock mang theo nhân viên phụ trách của mỗi bên chuẩn bị sau một tuần lễ tiến hành hội đàm để "giải quyết vấn đề".
Michael cầm chắc ý định, nhất thiết trong một tuần lễ chuẩn bị đầy đủ, làm tốt chuẩn bị cân bằng tâm lý.
Một tuần lễ sau, Michael thật ra không vừa bắt đầu đã chỉ trích đối phương.
Ngược lại, Michael trước khi ngồi vào bàn làm việc, đã sa vào trạng thái suy nghĩ. Michael đang tiến hành xét lại mình, nhớ lại quan hệ của mình với bộ phận tiêu thụ.
Michael biết quan hệ của họ không được tốt lắm, mà Michael phải thừa nhận, mình phải có một phần trách nhiệm đối với việc đó. Michael chho rằng, bộ phận tiêu thụ cố nhiên là một bộ phận hợp thành ắt không thể thiếu được của công ty, nhưng Michael lại cảm thấy mình phải cao hơn Rock một bậc. Làm ra kiệt tác kiểu "781" như thế đòi hỏi phải nát óc nghiên cứu tìm tòi và thiết kế khéo léo tuyệt vời biết bao!
Đã là như thế, bộ phận tiêu thụ biết được những gì?
Sản phẩm chính xác vì sao đến chỗ Rock đã xẩy ra khuyết tật?
Michael không biết được những huyền bí trong đó.
Mặc dù Michael đã xem xét cẩn thận những tình huống này, nhưng ông thật ra không giấu nổi tình cảm của mình, tức là lòng tự tôn và chí lớn giống như Rock.
Trong ngành này, Michael đã có danh dự tương đối lớn, Michael không muốn để cho bộ phận tiêu thụ vì hoàn thành chỉ tiêu tiêu thụ mà làm bại hoại danh dự của mình. Mặc dù nói điều đó ra rất khó nói, nhưng thực tế chính là như thế. Làm thế nào? Ông đã sa vào đấu tranh tư tưởng kịch liệt!
Michael đã dùng đủ thời gian tiến hành xét lại đối với tình cảm bên trong con người mình, tiếp đó ông lại chú ý đến đối thủ đàm phán của mình - Rock.
Rock là một người đứng đắn, tinh lực dồi dào, tính tình cởi mở, rất được mọi người thích. Bất kể nói như thế nào, Rock là một người quản lý tiêu thụ tinh khôn, là một nhà quản lý tốt, hơn nữa Rock chí lớn tràn ngập trong lòng. Công lao to lớn của Rock, Michael đều nhìn thấy.
Michael biết, Rock lòng đầy hy vọng trèo lên đến chức vụ cao nhất của công ty.
Mọi người đều biết, Rock luôn vắt óc nghĩ thầm quan tâm đến tình hình làm việc của Michael, dốc hết toàn lực làm hợp với ý thích của Michael và những người dưới quyền ông ta.
Trước khi đàm phán, Michael lại đã tiến hành sắp xếp rất tốt. Michael gọi người giúp việc của mình là Kent Haile đến, chỉ thị cho Kent đi tiến hành điều tra nghiên cứu một lần.
Haile nhận lệnh đã cố hết sức điều tra rõ tình hình tiêu thụ ở một số khu vực đặc biệt của công ty Manhaton những năm gần đây: những người nào là khách hàng lớn nhất, quan hệ qua lại với khách hàng như thế nào, tỷ lệ báo sửa chữa của các khách hàng tăng giảm v.v...
Michael lòng buồn rười rượi suy nghĩ: "Hiện thực của cả thế cục rốt cuộc sẽ ra sao?" Bởi vì lần đàm phán này bất kể đạt được thỏa thuận gì, đều quyết không thể chỉ có lợi cho một bộ phận nào. Phải làm cho Tổng giám đốc tin rằng, chỉ có chiếu cố đến toàn cục mới là kế sách vẹn toàn. Cách làm khác vừa không thể làm cho mình vẻ vang thêm, cũng không thể làm cho Rock mát mặt.
Song, Michael phải thay đổi hiện trạng, đồng thời việc thay đổi hiện trạng là không thể thoái thác được. Bằng không thì hậu quả sẽ không thể tưởng tượng được, một điểm lớn nhất là cực kỳ bất lợi đối với mình.
Bởi vì hiện trạng là các nhân viên bán hàng cho phép khách hàng sử dụng thiết bị với tố độ vận chuyển cao hơn, như thế có lợi đối với Rock.
Khi Haile đã hoàn thành việc điều tra nghiên cứu, Michael đã triệu tập các cốt cnsn thuộc bộ phận của mình lại, cùng nghiên cứu những tài liệu do Haile đưa ra. Họ đã tiến hành "thảo luận cao hứng" đối với các vấn đề, mặc dù có một số kiến nghị không sát thực tế, vu vơ hoang đường, nhưng Michael đã dần dần nghĩ ra một kế hoạch.
Thế là, Michael đã thực thi mưu kế trước chịu lỗi thay cho người khác, để công ty Manhaton bay bổng lên. Sau đó, cùng Haile phân làm hai đường, bí mật ra quân. Ông ta để cho Haile thử làm "người phát ngôn ma", nếu lên những phản bác Rock có thể sẽ đưa ra, rồi phân tích từng cái một, tìm ra kế sách đối phó kịp thời.
Trải qua một loạt dày công xếp sắp, Michael cuối cùng đã đạt được mục đích dự định trước trong đàm phán.
Là người đàm phán, phải giữ được cảm giác thầm bí của mình, bằng không sẽ lộ ra chân tướng quá sớm, bạn sẽ phải trả ra giá rất lớn.
Ví dụ dưới đây có thể càng chứng minh điều này thêm một bước nữa.
Một ngân hàng vùng Deczase có một khách hàng rất khó đối phó, ông chính là một kỹ sư kỹ thuật. Vị kỹ sư này trong thời gian kinh tế thịnh vượng đã từng có một thời gian lẫy lừng chói lọi, nhưng về sau do kinh tế tiêu điều, nên công ty tư vấn ông kinh doanh đã bị đóng cửa.
Do trước kia, ông luôn giữ quan hệ tốt với ngân hàng, do đó ngân hàng cũng luôn cho rằng công ty của ông kinh doanh là một công ty xí nghiệp rất tốt đẹp.
Song, do đủ mọi nhân tố, ngân hàng lại không muốn cho ông vay tiền quá nhiều. Còn vị kỹ sư này lại hy vọng đợi thời cơ trở lại, trăm phương ngàn kế mong muốn ngân hàng giúp đỡ, tranh thủ đồng tình của ngân hàng.
Qua một thời gian, vị kỹ sư này đã tìm ra được kế, dứt khoát thực thi kế "vây Ngụy cứu Triệu" (tức bao vây đối thủ, buộc đối thủ phải rút lui), dựng đứng chuyện, buộc đối phương phải đi vào khuôn khổ.
Thế là, vị kỹ sư này dùng thế lực làm suy yếu đối phương trước, đồng thời điều động bộ phận kế toán chỉnh lý sẵn mấy việc ứng phó.
Rõ ràng ngân hàng có một số việc trở tay không kịp. Trưởng ngành ngân hàng lập tức đã gọi điện thoại xin lỗi.
Nhưng, vị kỹ sư này lại cho rằng năng lực làm việc của ngân hàng quá tồi, thủ tục làm việc quá chậm, dẫn đến kế hoạch mua sản phẩm nước ngoài của công ty này kéo dài nên bị tổn thất rất lớn. Hãy xem kế liên hoàn của vị kỹ sư đầy mưu kế này tuyệt vời biết bao!
Lại còn một việc, vì nhân viên ngân hàng sơ suất nhất thời, khiến cho một khoản tiền vốn dĩ nên nhập vào tài khoản cá nhân của vị kỹ sư này, lại nhập vào tài khoản của một công ty khác. Vì vậy, vị kỹ sư này đang vắt óc nghĩ thầm, tìm không ra cớ, do đó đã dựng đứng chuyện càng thêm trắng trợn, đồng thời đem đủ mọi "tội trạng" mà ngân hàng đã mắc phải trước kia đều nêu lên tất cả, đòi ngân hàng phải xem tình hình để thu xếp. Ra oai như thế với người khác thật là ghê gớm! Thật là Chư Bát Giới thua trận, lại đổ vấy cho người khác!
Sau hai tuần lễ, vị kỹ sư cảm thấy thời gian đã đến liền vội vàng "khua chiêng thu quân", lập tức thu xếp hành lý trở về "đại bản doanh".
Lúc này, sau khi đã phạm nhiều sai lầm như thế, vị giám đốc ngân hàng này đã đưa ra dự tính xấu nhất, chuẩn bị tiếp nhận tất cả mọi phê bình và trừng phạt nghiêm khắc.
Cũng lúc này, vị kỹ sư lại gọi điện thoại đến, tỏ ra không hề để ý, đồng thời hỏi đối phương một cách nhẹ nhàng: "Đối với khoản vay tư nhân hai năm trở lên nên tính toán như thế nào?"
Vị giám đốc kia đang nơm nớp lo sợ, nhưng nghe được giọng nói của vị kỹ sư thật ra không gay gắt, liền thở phào nhẹ nhõm, đem cách tính lãi nói ra một cách tỉ mỉ.
"Khoản vay này phải chăng là phương thức có lợi nhất trên thị trường chung?"
"Đương nhiên!" giám đốc nhanh chóng trả lời.
"Theo tôi biết, đây là một phương thức vay có lợi nhất hiện nay". Vị giám đốc này luống cuống, sinh ra sợ lại mắc tội với vị khách hàng khó đối phó này.
Vị kỹ sư này rất mong muốn khôi phục quan hệ trước kia với ngân hàng, và yêu cầu giám đốc ngân hàng để ông ta nhận được một khoản vay tư nhân. Kết quả là giám đốc ngân hàng làm việc theo điều lệ.
Nhưng, tình hình về sau lại phát sinh chuyển biến. Bởi vì vị kỹ sư này nhất thời sai sót khiến cho giám đôc ngân hàng đã thủ tiêu khoản vay cho ông ta, rốt cuộc ông ta đã mắc phải sai lầm gì? Thật đáng tiếc! Thông minh trái lại bị sai lầm của thông minh.
Vốn là, vị kỹ sư này đã tiếp nhận chiêu đãi bữa cơm rưa của giám đốc ngân hàng vào ngày lễ Noen, sau khi uống rượu say, đã hiện rõ nguyên hình, còn bày ra một bộ dạng rất đắc ý.
Lúc đó, vị giám đốc này thật ra không nói gì nhiều, nhưng trong lòng ông ta lại căm giận đến cực độ, ông ta đưa ra quyết tâm "ăn miếng trả miếng".
Thế là ngày hôm sau đã tuyên bố thủ tiêu khoản cho vị kỹ sư này vay. Hãy xem! Một tiệc "Hồng Mông yến", lại đốt cháy Lầu Khánh Công. Vị giám đốc này từ đây chốc lát đã xoay chuyển cục chiến, giành được thắng lợi.
Dễ dàng nhận thấy, trong đàm phán muốn giành được thành công, phải nghiêm ngặt đề phòng bại lộ chân tướng, càng không thể biểu hiện ra tư thế của người thắng quá sớm, cần phải để cho đối phương cảm thấy anh ta là người thắng mới đúng.
Phó viện trưởng Học viện Thương mại thuộc Đạihọc Bon nước Đức, giáo sư Weigerna nói: Nếu bạn đi mua sắm quần áo, bạn nhìn thấy một chiếc quần áo kiểu mới lạ, mốt đặc biệt, bạn mặc thử vào người cảm thấy nó vừa vặn có thể làm nổi bật dáng người một cách hữu hiệu, khiến cho hình tượng bạn càng thêm sức quyến rũ, nhưng theo người ta nói loại quần áo này dễ phai màu, dễ tạo nên nếp nhăn.
Một chiếc quần áo khác, kiểu mốt kém một chút, màu sắc không tươi tắn như thế, nhưng nó là sản phẩm nổi tiếng thật sự, chất liệu tốt, may lịch sự, dùng lâu bền.
Đứng trước hai chiếc quần áo giá cả như nhau, có lẽ bạn có thể chọn cái trước mà không chọn cái sau.
Đó là vì sao?
Là người đàm phán, cần phải chú ý sức ảnh hưởng của phong cách.
Một vị danh sư hài kịch nói với các đồ đệ:
"Tiếng nói điệu cười, giơ tay tung chân nhất thời của một người đều có thể phản ánh ra phẩm hạnh tu dưỡng phong cách của anh ta. Ngược lại, việc bình phẩm lung tung của người khác cũng có thể ảnh hưởng đến phong cách của anh ta".
"Có một số người mặc dù nói năng không nhiều, nhưng chúng ta đều thích cùng ở lại với anh ta, vì anh ta làm cho bạn cảm thấy thoải mái nhẹ nhõm; có người gặp người khác liền ăn nói đĩnh đạc, mặt mày hớn hở, để ấn tượng cho người ta là chỉ được mẽ bề ngoài, luôn không muốn đến gần họ. Có cán bộ nhân viên công ty chân thành đoàn kết, công ty làm việc sôi nổi, họ tôn trọng lãnh đạo công ty của họ, bằng lòng người trước kẻ sau đua nhau hiến công hiến sức; có công ty, cán bộ nhân viên làm việc không tích cực, cãi cọ lăng nhăng lẫn nhau, lòng người lyt án, dẫn đếnn công việc không có tài nào phát triển được. Từ đó ta thấy, việc tu dưỡng phong cách là bắt buộc phải làm".
Một quan chức ngoại giao kiêm thầy giáo hướng dẫn nghiên cứu sinh chuyên ngành quan hệ quốc tế noí:
"Đôi lúc chúng ta đích thực cảm thấy rằng, có một loại người bất kể xuất hiện ở chỗ nào, mọi người đều chú ý đến anh ta, dù họ không nói không rằng, chỉ đứng hoặc ngồi như thế, cũng mang lại cho người khác một cảm giác đặc biệt và ấn tượng sâu sắc, thậm chí còn có thể khiến cho người ta sinh ra lòng tín nhiệm đối với anh ta hoàn toàn.
"Chu Ân Lai, vĩ nhân của Trung Quốc chính là một người có phong cách lãnh tụ như thế. Chỉ cần là trường hợp Thủ tướng Chu Ân Lai xuất hiện, mỗi người đều cảm thấy vẻ uy nghiêm thấu lộ ra từ trong sức quyến rũ vô hình và hình tượng của ông. Những lời nói dí dỏm hài hước, nụ cười hiền hòa thân thiết, lời thăm hỏi ân cần của Thủ tướng Chu Ân Lai đều khiến cho mọi người hết sức cảm động. Còn phong cách hình tượng của lãnh tụ vĩ đại Mao Trạch Đông càng là phong độ lãnh tụ trời sinh, chính là một số người nước ngoài cũng xôn xao tán thưởng".
Phong cách và dáng vẻ bề ngoài đẹp phải chăng thực tế không có dính líu nhiều với nhau. Mấu chốt là bạn có thể thông qua sự biểu lộ trên mặt, ngôn ngữ động tác hình thể của bạn phô bày ra phong cách mê người của bạn hay không. Cái thật sự làm lay động lòng người chính là phong cách mà không phải là vẻ đẹp bề ngoài.
Trong đời sống thực tế, có người nói năng lộ vẻ tuổi xuân phơi phới, ý lạ tuôn trào, nói theo thao bất tuyệt, không vội vàng hấp tấp, tỏ ra tài cán và phong cách hơn người, giành được sự yêu thích và coi trọng của người nghe; có người quẫn bách không yên, nói năng loạn xạ, đực người ra như tượng, chân tay luống cuống không biết đặt như thế nào, thường làm cho mọi người thất vọng lớn.
Vì sao lại có sự sai khác lớn như thế?
Nhà tâm lý học nổi tiếng thế giới Freud cho rằng:
Mỗi người đều có một hình tượng mình lý tưởng, đây chính là "cái tôi lý tướng" mà tâm lý học nói. "Cái tôi lý tưởng" thường là ý nghĩ viển vông. Mặc dù những người trên bàn đàm phán đến từ các nơi khác nhau, trưởng thành trong hoàn cảnh khác nhau, mỗi người có hình tượng mình khác nhau, nhưng có lẽ họ đều có một số điểm chung, dáng vẻ xinh đẹp, tình cảm phong phú, tư duy nhanh nhạy, nói năng lưu loát v.v..., hơn nữa đều mong muốn lưu lại cho đối pương thân thiết lương thiện, thông minh thẳng thắn, tài học uyên bác. Nhưng bất kể những "cái tôi lý tưởng" này hoàn hảo bao nhiêu, đều phải thông qua tiếng nói điệu cười, cử chỉ lời nói việc làm của mình, tranh thủ đem nó phát huy đến mức hết sức tường tận thấu triệt. Vậy thì, người đàm phán làm thế nào mới có thể thể hiện ra phong cách riêng này? Nói một cách thông tục là có thể thông qua động tác thân thể của chúng ta để thể hiện, như tư thế đứng hoặc tư thế ngồi, tư thế đi đường, nói chuyện lên bổng xuống chìm hoặc khôi hài dí dỏm, mức độ chăm chú nói chuyện với người khác v.v... Tất cả những việc này, không phải là bắt chước vụng về, kiểu cách mất tự nhiên, nó vừa hùa theo mà lại vừa tràn ngập nhanh trí, từ đó thấu lộ ra cảm giác quyền uy, có thể sinh ra một sức quyến rũ vô hình, từng giọt từng giọt dốc vào lòng đối phương, lúc này không danh tiếng thắng danh tiếng, làm cho người ta khâm phục".
Cựu Quốc vụ khanh Mỹ Baker cho rằng: "Một phương diện quan trọng của đàm phán chính là tự tin. Tự tin là cơ sở, nó là hạt nhân định vị tâm tình của người đàm phán, đối với việc có thể phát huy tác dụng được hay không trên bàn đàm phán là hết sức quan trọng. Khi hai bên đàm phán ngồi vào bàn đám phán, đối mặt với nhau, cùng chăm chú nhìn nhau, có lẽ vì hoàn cảnh thay đổi hoặc lo lắng nhiệm vụ có hoàn thành được hay không hoặc ít hoặc nhiều khó tránh khỏi không tự nhiên. Nhưng nó có thể làm cho sự chú ý của bạn tập trung cao độ, suy nghĩ cẩn thận chắc chắn, nhưng căng thẳng quá mức thường có thể ảnh hưởng phát huy, làm cho ý tứ của mình không thể diễn đạt được hoàn toàn. Vì vậy, tiến hành tự điều chỉnh khống chế, nhấn mạnh tự tin sẽ vô cùng quan trọng. Lúc này đòi hỏi người đàm phán nhìn rõ đầy đủ ưu thế của phía mình, giữ được đầu óc tỉnh táo, tuyệt đối không được mơ hồ. Theo đó, dáng không tự nhiên có thể dần dần mất, người đàm phán cần chú ý luôn luôn điều chỉnh đốt âm điệu, tiết tấu và biểu lộ tình cảm phối hợp động tác của mình, phát huy mình một cách tự nhiên theo ý muốn, để đặt cơ sở đàm phán tốt.
Một vị bộ trưởng kinh tế ngoại thương Trung Quốc cho rằng:
- Trong đàm phán, bước làm vững chắc, bày tỏ tự tin đầy đủ, đối đáp ung dung, động tác tự nhiên theo ý muốn của bạn... tất cả mọi việc này, đều có thể khiến đối phương cảm thấy đàm phán với bạn thật là một việc hưởng thụ. Vì vậy, anh ta sẽ có thể nói với mình rằng: "Tôi nhất định phải hết sức cẩn thận tỉ mỉ, tránh tái mặt". Vì vậy, việc đàm phán của bạn chẳng phải đã thành công quá nửa không?
- Là người đàm phán, không nên bị hư danh dọa mình, cần phải dốc hết dũng khí, tự cường tự tin, đồng thời tiếp đến cùng.
- Là người đàn phán, phải vận dụng linh hoạt độ nổi tiếng, nắm chắc mấu chốt và lập trường của độ nổi tiếng, phải nhìn thấu thực chất đàm phán, nắm chắc thời cơ đấu tranh một cách có lợi, giành được đàm phán thắng lợi.
Về lý luận "đàm phán học" nói:
- Mọi người đều là cá thể hữu cơ của toàn xã hội, chỉ có đem cá thể hòa vào trong cả xã hội, mới có thể nhận thức được mình. Năng lực của một người và đối nhân xử sự thường có liên quan với đánh giá, nếu đánh giá cao năng lực của họ tương đối cao. Cho nên, chúng ta ngồi vào bàn đàm phán, một bên là Chủ tịch Hội đồng quản trị, là Tổng giám đốc, còn mình chỉ là một người trợ lý, hoặc là một người quản lý bộ môn, hình tượng cá thể trong lòng sẽ có thể lu mờ, tự thẹn tự khinh, xấu hổ không xứng.
- Là người đàm phán, điều đáng nhắc nhủ là, đối phương là Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc quả là có năng lực, nhưng bạn nên biết rằng, năng lực của họ chưa hẳn thể hiện trên phương diện đàm phán. Về mặt kinh doanh của công ty có lẽ rất có đặc điểm hoặc đối với sản xuất và nghiệp vụ của công ty rất thông thạo, chỉ chẳng qua là quan tâm đối với đàm phán thôi. Cho nên, trước khi chưa làm rõ hư thực không tìm hiểu đối phương không nên tự coi nhẹ mình.
- Bất cứ lúc nào, đều không nên bị hư danh làm chìm ngập. Đúng thế, người ta thường bị hư danh dọa dẫm, mê say. Nhưng, cần phải nhắc nhở là: hư danh của đối phương chỉ là hổ giấy, ngoài mạnh trong yếu.
- Bạn đã từng tiến hành nhiều lần đàm phán, đã tích lũy được kinh nghiệm phong phú, về cơ bản đều là giành được thành công ngay bước đầu, lãnh đạo coi trọng, đồng nghiệp đánh giá cao. Nhưng, mỗi khi gặp một lần đàm phán, bạn nhất thiết phải cảnh giác với mình, bồi bổ thêm mình, nhất thiết phải quên đi những thành công bạn đã có, quên đi tất cả mọi lời đánh giá tốt. Bởi vì nếu bạn hý hửng đắc ý, một khi thất bại, sự coi trọng và biểu dương của lãnh đạo đối với bạn kỳ thực là lời khuyên răn đối với bạn, thế thì phải càng cố gắng hơn, thận trọng phòng ngừa sự xói mòn bằng thuốc phiện.
Hội trưởng hội Thương mại Quốc tế Pháp Sarrai nói:
- Muốn trở thành một chuyên gia đàm phán thành công, không những phải vứt bỏ hư danh, luôn luôn kiểm lại mình, xem năng lực của mình có phù hợp với danh tiếng hay không, đồng thời còn phải nhìn xa trông rộng, phải hiểu được quy luật lịch sử "người sau hơn kẻ trước", chỉ có như thế mới có thể trở thành một chuyên gia đàm phán chịu được thử thách.
- Là người đàm phán, cần phải nghĩ ra kế hay trong lúc nguy ngập, không ngừng xuất hiện. Trong nguy nan sinh kế là năng lực của tố chất tâm lý vận dụng trí thông minh không bao giờ hết để ứng biến. Bởi vì sự vật luôn không ngừng phát sinh biến đổi, đàm phán giữa người với người, giữa công ty với công ty hoặc giữa người với công ty cũng là trạng thái động biến đổi theo thời gian. Cho nên người ta sẽ cần phải thường xuyên điều chỉnh tâm lý của mình để thích ứng với cục thế thay đổi. Đặc biệt là khi đàm phán đạt đến lúc mấu chốt, càng cần phải nghĩ ra kế hay trong lúc nguy cấp, để ứng phó với tình huống mới, vấn đề mới. Hơn nữa, trong cả quá trình đàm phán, cũng không thể thường là một vẻ mặt, một giọng điệu, mà phải nhiều màu nhiều vẻ. Đây là tố chất cơ bản và điều cần có của người đàm phán thay đổi.
- Trong đàm phán do sự thay đổi của thời gian và trường hợp vượt ngoài ý định, lúc này đầu óc sẽ phải sinh kế, đồng thời nhằm đúng sự việc đột phát tiến hành xử lý một cách linh hoạt cụ thể.
Một quan chức Liên hợp quốc trong hồi ký đã biết:
- Nói chung, người ta đứng trước trường hợp bỡ ngỡ khó tránh luôn có vẻ lạnh nhạt ở mức độ khác nhau, hoặc khi gặp cấp trên nghiêm khắc lại có thể khó tránh có sự gò bó ở mức độ khác nhau, nhưng những việc này sẽ dần dần tự mất đi theo thời gian chuyển dịch. Nhưng trong đàm phán, cũng chính là nói trong thời gian đàm phán có hạn, nếu như bạn có trở ngại tâm lý, cảm giác tự ti nghiêm trọng, vừa mới mở miệng nói đã nói năng lộn xộn, mồ hôi nhễ nhãi đầy mặt, thì khẳng định bạn sẽ thua đối phương trong đàm phán. Trạng thái tâm lý này khiến bạn tự ti tự khinh rẻ, mất lòng tự tin. Cho dù bạn có nhân phẩm tốt, tri thức nhiều, năng động, có trí sáng tạo, nhưng đều có thể vì thiếu tinh lực mà liên tiếp thất lợi. Vậy thì, làm thế nào mới có thể làm được trấn tĩnh tự nhiên trong đàm phán? Nói một cách ngắn gọn chính là phải không ngừng tăng cường tu dưỡng tâm lý, luôn luôn giữ trạng thái tâm lý lạc quan; tham gia hoạt động xã hội nhiều hơn, không ngừng tổng kết thực tiễn, như thế, trong đàm phán bạn sẽ có thể thích ứng hoàn cảnh, tăng cường lòng tin, làm tăng mạnh năng lực chống dồn nén tâm lý, có thể giành được thành công trong đàm phán.
Hễ nhắc đến đàm phán, trong đầu óc của chúng ta đã có thể nổi lên câu chữ kiểu "tranh luận kịch liệt", đã có thể nổi lên trường hợp "Gia Cát Lượng khẩu chiến quần Nho". Do đó, đàm phán là chiến trường khói súng mù mịt. Đã là một trận chiến đấu, đương nhiên sẽ phải nói chiến thuật chiến lược.
ở đây sẽ bàn đến vấn đề chiến thuật:
Trên tờ "Tin tức hàng ngày" Đức đăng tin:
Một lần, một nhà triệu phú người Đức muốn mua một loạt máy bay trực thăng, dùng trong ngành du lịch.
Ông đặt kế hoạch phải mua 40 chiếc, mà ít nhất phải mua được 20 chiếc. Thoạt đầu, nhà triệu phú này tự mình đứng ra đàm phán với Hãng chế tạo máy bay, nhưng sự việc đi ngược lại với ý muốn, làm thế nào cũng đều không thành.
Cuối cùng làm cho nhà triệu phú này bỗng trở nên giận dữ, quở trách các nhân viên công tác của nhà máy chế tạo máy bay một trận lớn, phất tay áo bỏ đi.
Song, sự cám dỗ của lợi nhuận khiến ông ta thèm thuồng đứng ngồi không yên, cầm điện thoại lên không phân biệt ngày đêm gọi không ngừng.
Thế là, liền tìm được một người đại lý, người này tính khí ôn hòa, thay ông ta tiếp tục đàm phán với Hãng chế tạo máy bay.
Dựa theo lòng mình, nhà triệu phú này đã nói lộ chân tướng với người đại lý: "Chỉ cần có thể mua được 20 chiếc máy bay cũng đã xem là tốt rồi".
Kết quả đàm phán làm cho nhà triệu phú này hết sức kinh ngạc: người đại lý này lại đã mua được toàn bộ 40 chiếc máy bay! Lòng kính trọng tự nhiên nảy sinh, nhà triệu phú hỏi dò người đại lý bí mật thành công.
"Rất đơn giản, chẳng có gì bí mật đáng nói. Mỗi lần khi đàm phán rơi vào chỗ bí tắc, tôi đã nói thẳng khích đối phương: "Các ông mong muốn đàm phán với tôi hay là mong muốn đàm phán với ông chủ của tôi?" Kết quả là đối phương đành phải ngoan ngoãn nói: "Thôi được, thôi được! Tất cả đều làm theo ý của ông!"
Chủ biên tờ báo "Tin tức hàng ngày" bình luận nói:
"Đây là một chiến thuật đùa giỡn rất đặc sắc, tứ đục nước béo cò".
Muốn sử dụng chiến thuật này, về lý luận để nói, cần phải có hai người đàm phán, mà hai người đàm phán không đồng thời xuất hiện trong cùng một cuộc đàm phán buôn bán, trong đó ảnh hưởng không tốt của một người để lại cho đối phương tất nhiên sẽ ảnh hưởng đến cách nhìn đối với một người khác.
Trong ví dụ trên, nhà triệu phú chính là "ngư ông", tác dụng của ông ta ở chỗ kích thích đối phương sinh ra phản ứng "người này không dễ nói chuyện", "gặp phải người này thật là đen đủi đến tám đời". Lúc này, người đại lý cũng chính là một vũng "nước đục", đối phương là con "cá to" này vừa nhìn thấy nước, lại không thể như cá gặp nước chăng?
Nói cho cùng, nhiệm vụ của "ngư ông" chỉ là cần phải bằng lời nói, hành động của mình làm cho đối phương sinh ra ác cảm "thật chẳng muốn nói chuyện tiếp với người này nữa", công việc tiếp theo lại là "một vũng nước đục" rồi, tức người đại lý dùng một bộ mặt mới tiếp tục đàm phán với đối phương - cá".
Nhưng, ở đây có một tiền đề: trong cuộc đàm phán này đối phương - con cá này cũng rất muốn đạt được một hiệp nghị "nước trong" nào đó.
Đối phương - con cá to này - vốn muốn nổi lên mặt nước hít thở một chút không khí trong lành, nó cảm thấy không khí dưới đáy nước ngột ngạt khó thở, mà lên mặt nước thì tự do tự tại, vênh vang tự đắc một hồi.
Cho nên, không thể vì yêu cầu "không hợp lý" của "ngư ông" mà bỏ đàm phán hoặc hợp tác, mà bằng lòng thay đổi một phương thức đàm phán khác hoặc toàn bộ kíp người đàm phán khác đề bàn tiếp, đi đến thỏa thuận hợp tác.
Trong cuộc đàm phán này, phía "cá" chiếm lĩnh chiến trường chính, về bề ngoài tỏ ra là địa vị chủ đạo, từ trong tâm lý không muốn giao chiến với "ngư ông", hầu như hơi sợ, chỉ muốn giao chiến với người đại lý, người đại lý lại lấy "ngư ông" làm hậu thuẫn, bắt buộc phía "cá" phải theo sự chi phối.
"Ngư ông" lợi dụng mâu thuẫn về tâm lý của phía "cá", cuối cùng giành được thành công, mò được "cá" trong "nước đục".
Chiến thuật "đục nước béo cò" một khi khởi động, hai người phải hợp tác chặt chẽ, phối hợp thống nhất.
Có thể nói, người đàm phán thứ hai "nước đục" chính là phải lợi dụng ấn tượng không tốt của đối phương - "con cá to này" sinh ra đối với người đàm phán thứ nhất - "ngư ông", đồng thời lấy đó là khởi điểm mở ra một giới hạn mới của một cõi riêng.
Đương nhiên, nếu như người đàm phán thứ nhất "ngư ông" biểu diễn không thành công, người đàm phán thứ hai - "nước đục" chỉ có thể phí công tốn sức.
Một vị Tổng thống trong hồi ký đã nêu kiến nghị với bạn đọc:
"Là người đàm phán phải tri kỷ tri bỉ, bách chiến bách thắng như thế nào? Hai cách thăm dò "ve sầu thoát sác" và "tiện tay dắt dê" này có thể giúp bạn vượt qua chỗ khó.
Trong đàm phán, để nắm vững một cách xác đáng, chuẩn xác hơn tư tưởng, thái độ, tính cách, hứng thú của đối phương để điều chỉnh kịp thời lời nói việc làm của mình, đạt được mục đích nâng cao hiệu suất thành công của đàm phán, thường thường cần phải tiến hành trước cuộc "chinh thám hỏa lực" ngụy trang, đây chính là thuật thăm dò "ve sầu thoát xác".
Nó bao gồm hhai loại: "thuận tay dắt dê" và "ve sầu thoát xác":
Thủ đoạn thăm dò thường dùng là thuận tay dắt dê. Thông qua những lời hỏi khéo léo, trong trao đổi tìm hiểu sự huyền bí tâm lý của đối phương, nắm rõ động thái tư tưởng của đối phương. Loại thăm dò này trước tiên phải tìm được đề chuyện xác đáng nhất, tự nhiên nhất, "đẩy thuyền theo dòng" mới có thể đạt được mục đích của mình.
Nếu như không có chuyện để nói, không có đề để bàn, thì có thể hiện ra bắt chước bừa, lợn lành chữa thành lợn què trong nghệ thuật và kỹ xảo đàm phán.
Hai là phải dùng phương thức trao đổi xác đáng nhất, tự nhiên nhất.
ở đây có một ví dụ:
Cậu Trương yêu cô Lưu công tác cùng một phòng ban: Cô Lưu người rất xinh, nhưng cậu Trương không biết cô Lưu có yêu mình hay không.
Thế là cậu Trương dùng tiểu thuyết để bắt chuyện:
"Cô đã xem tác phẩm văn học này, thích nhất nhân vật nam giới nào trong chuyện?"
"Tôi thích nhất Uông Thế Dân", cô Lưu đáp.
"Vì sao nào?" cậu Trương nhân đà hỏi thêm.
"Bởi vì Uông Thế Dân rất cần cù, chí sự nghiệp rất mạnh, có tài năng quản lý, tri thức lại uyên bác, là người đứng đắn, biết thông cảm và mến người khác, đặc biệt là tôn trọng phụ nữ..."
"ừ. Nếu như tôi cũng có những ưu điểm này của Uông Thế Dân, cô có thích không?"
"Đương nhiên thích".
Cậu Trương thông qua việc thăm dò này, đã hoàn toàn khỏi phải dùng hỏi rõ ràng cô Lưu nữa, đã biết được tiêu chuẩn cô Lưu chọn bạn trai.
Hơn nữa, cậu Trương biết cô ta thật ra không ruồng bỏ mình cùng đi với cô, đối với các phương diện như địa vị hiện có và dáng vẻ bề ngoài của cô mình cũng rất thích.
Thế là, cậu Trương đã chịu khó bù đắp những chỗ thiếu sót, đồng thời mạnh dạn, tự tin đi lại với cô Lưu, chẳng mấy chốc đã xác định được quan hệ yêu đương.
Cậu Trương chọn đề tài thăm dò xác đáng, khéo kéo, lời hỏi tự nhiên, đúng mức, nắm chắc tính tương tự của nhân vật nam trong tiểu thuyết với mình, đạt được mục đích một cách thành công.
Một nhà ngoại giao nổi tiếng ở Liên hợp quốc, trong hồi ký của ông viết:
- Thăm dò có thể dùng thuật ve sầu thoát xác.
Tức thông qua hành vi chủ động của mình phát ra thông tin quan sát phản ứng của đối phương. Đưa một điếu thuốc, giót một chén nước, mời một chỗ ngồi, mời xem phim một lần, hợp tác một việc với đối phương v.v..., đều có thể thăm dò được thái độ của đối phương. Ví dụ, bạn có chút hiểu lầm hoặc trục trặc với đối phương đàm phán ở lần đàm phán trước, nhưng hiện tại đã thay đổi ý nghĩ. Để thăm dò thái độ của đối phương ra sao, bạn có thể chọn một cơ hội thích đáng, đưa ra tư thái rõ ràng, nếu như đối phương cho ra phản ứng thiện ý, thì nói lên rằng anh ta không có so đo tính toán, bạn cũng có thể thành thật với họ, mở lại đàm phán. Nếu như đáp ứng của đối phương không sảng khoái lắm, nói năng úp mở, sẽ nói lên rằng anh ta vẫn còn tính toán, bạn nên theo chiều hướng tự phê bình một cách tự mình hiểu, với tư thế cao tìm được sự thông cảm và tin tưởng của đối phương. Nếu như thái độ của đối phương là từ chối, thì nói lên rằng đối phương còn hận, lúc này, tốt nhất là tạm dừng đàm phán.
- Là người đàm phán, cần phải biết chọn thuật dùng "nhu" giành thắng.
Thuật dùng nhu giành thắng vốn là do "binh gia" đưa ra, cũng là một trong những phương pháp thường dùng trong khẩu chiến. Quan hệ giữa nhu và cương (mềm và cứng rắn) là một loại quan hệ biện chứng thống nhất, đối lập. Sự vật cứng rắn thường dễ gãy, dễ vỡ, không có tính dai (dẻo dai); sự vật mềm dẻo thường có thể tùy cơ ứng biến, có tính dai.
Đàm phán là một trận đối kháng tranh luận kịch liệt, trong nhiều lúc nhiều nơi, nếu như một mực lấy cứng rắn chọi cứng rắn, nhuệ khí bộc lộ ra hết, thường có thể tạo nên hậu quả hai bên đều chịu tổn thương, cũng không đạt được mục đích thuyết phục đối phương. Một người biết đàm phán luôn hết sức tránh xung đột chính diện trong điều kiện không lợi, mềm hóa nhuệ khí, đối chọi khéo léo, dùng nhu khắc cương, dùng nhu kiềm chế mạnh, cuối cùng giành được thành công.
- Là người đàm phán, thi hành thuật dùng "nhu thắng" như thế nào?
Dùng thủ đoạn của "nhu" quấn quít chặt lấy đối phương, từ đó cảm động đối phương, thuyết phục đối phương.
Bài dân ca Trung Quốc hát rằng:
Vào rừng trông thấy song quấn cây,
Ra rừng lại thấy cây quấn song.
Cây chết song sống, chết vẫn quấn,
Song chết cây sống quấn đến sống.
Cho nên, bất kể "mềm quấn rắn mài" ra sao, nhưng luôn phải dựa vào tinh thần bền bỉ bất khuất đánh lâu dài, trong "mềm quấn rắm mài" tìm thời cơ, không tranh công lao nhất thời mà tranh đối phương xoay chuyển lại. Dưới đây chính là một ví dụ rất hay.
Lý Minh mê việc tạo rừng phủ xanh đồi núi, đã nhận thầu một khoảnh rừng hoang, nhưng khi bàn bạc với vợ không nhận được sự đồng ý của vợ là Tuyết Mai.
Lý Minh sau khi lên núi đã gặp khó khăn, bảo vợ giúp đỡ, nhưng vợ vì chồng không trưng cầu ý kiến của mình đã quyết định bừa nên đắn đo tính toán, khôngn thèm dòm ngó đến.
Lý Minh không còn lời nào để nói nữa, đành phải mời trưởng thôn đến nói giúp.
Hai người đến trước Tuyết Mai, trưởng thôn trước tiên phê bình chồng: "Lý Minh này, anh cũng là, việc lớn như thế này mà anh cũng không bàn bạc với Tuyết Mai một chút! Cha là trời, mẹ là đất, vợ là Ngọc hoàng thượng đế, anh chân thành thẳng thắn, Tuyết Mai nhất định sẽ ủng hộ".
Tuyết Mai nói: "Mọi phiền phức bản thân anh ấy gây ra mình tự giải quyết, bảo tôi có cách gì giúp đỡ?
Trưởng thôn nói: "Tuyết Mai ơi! Cô nên yên tâm, Lý Minh là một người thông minh..."
"Còn nói thông minh? Có ai không chửi anh ta là "thằng ngốc làm bừa", những người có chút đầu óc cũng không thể đem tiền rải lên chỗ núi hoang!"
Trưởng thôn nói: "Tối hôm qua tôi đã tính thay Lý Minh, theo anh ấy làm như thế, lâm trường là không thể thua lỗ. Có câu: Qua cơn gió lớn mới biết cây cứng mềm, có đi đường xa mới biết sức ngựa".
Lúc này, Lý Minh cũng lên tiếng, nói: "Tuyết Mai, em nói có lẽ đúng. Nhưng anh lấy tiền đi không phải là đi đánh bạc, đi chơi gái điếm, mà là đi làm xanh đồi hoang, đem lại hạnh phú cho nhân dân, việc này còn vượt xa việc sửa cầu sửa đường của các bậc tiền bối. Huống hồ thiên hạ hưng vong mọi người đều có trách nhiệm chứ?"
Trưởng thôn cũng nói một cách kích động: "Tuyết Mai, cô nên nghe lời tôi, ủng hộ Lý Minh, tôi ủng hộ anh ấy từ đáy lòng. Tôi kiến nghị cô và Lý Minh cùng lên núi, vợ chồng một lòng, rơm rạ cũng biến thành vàng, hai bạn chỉ cần kết thành một sợi thừng, nhất định sẽ thành công".
"Ôi!" Tuyết Mai thở dài một cái, cuối cùng nói: "Trước đây làm sao tôi đã lấy anh, một con người như thế này! Thật là làm cho người ta dở khóc dở cười!"
Rút cuộc người vợ đã bị thuyết phục, đem tất cả hành lý và đồ dùng sinh hoạt chuẩn bị đầy đủ, ngày hôm sau đã cùng với Lý Minh lên núi.
ở trên, trưởng thôn và Lý Minh thuyết phục Tuyết Mai chính là dùng thuật "nhu thắng".
Họ đã tìm được chỗ đột phá từ trong tư tưởng của Tuyết Mai chủ yếu lo lắng làm lâm trường lỗ vốn, "cắt thuốc đúng bệnh" tiền hành thuyết phục, lời lẽ êm dịu khéo léo, trong êm dịu lý lẽ rõ ràng, rất chân thành đủ để cảm hóa lòng người cuối cùng sáng tỏ trong lòng đạt được mục đích định sẵn.
Đã dùng phương pháp này thì giọng nói và thái độ trước hết phải tương đối êm dịu, còn nội dung diễn đạt trong đó lại có thành phần tương đối cưng rắn.
Dùng "mềm quấn rắn mài" càng nên chú ý dùng nhiều lời tỏ ra cung kính, giọng nói êm dịu khéo léo, lấy "mềm mỏng" tranh thủ lòng người, tạo nên tình thế biện luận có lợi cho mình; lại phải sử dụng thích đáng những câu hỏi ngược lại.
Cũng có nghĩa là cần phải trong mềm mại ẩn sắc nhọn, nhưng ẩn mà không lộ liễu. Là phương pháp sắc nhọn ẩn trong mềm mại, mấu chốt là ở chỗ sắc nhọn của bạn, cái sắc nhọn này không nên quá cứng, mà phải thật sự chọc trúng chỗ hiểm yếu của đối phương, chọc mà không tránh được, tránh mà không chọc.
Là người đàm phán, trong việc chọn cách "mềm quấn rắn mài", ẩn sắc nhọn trong mềm mỏng thực thi lập đi lập lại nhiều lần, lại phải làm thế nào để nắm vững thuật từ chối êm dịu khéo léo?
Hoạt động đàm phán giống như nhiều hoạt động xã giao, có nhu cầu được người khác lý giải và hợp tác, nhưng đồng thời cũng có thể thường gặp tình huống người khác nêu ra yêu cầu đối với mình.
Từ việc nâng cao trình độ đi lại giữa người này với người khác để xét, nếu như ai cũng đều có thể rời làm theo ý người, thế thì đây đương nhiên là việc đều vui vẻ lớn.
Nhưng trong cuộc sống hiện thực tràn ngập mọi quan hệ lợi ích, quan hệ mâu thuẫn, quan hệ kiềm chế, thật ra lại không hoàn toàn như thế.
Bởi vì việc này ở trong đó có phân biệt hợp lý và không hợp lý, hợp tình và không hợp tình, có thể làm được và không thể làm được.
Nếu như tùy tiện hứa lung tung với người khác, thì bạn sẽ dẫn lửa tự thiêu, gây ra đủ mọi phiền phức.
Quốc vụ khanh Mỹ, Tiến sĩ Kitsinger trong tác phẩm đã viết:
"Bất cứ hoạt động xã giao nào bao gồm cả đàm phán kinh tế mậu dịch trong đó, để đạt được hiệu quả bình đẳng cùng có lợi, không phải là cứ một mực tùy tiện hứa lung tung. Trên thực tế, quá trình đàm phán chính là một quá trình lấy hiệp thương làm thủ đoạn, lấy cùng có lợi làm mục đích thông qua hoạt động của hai bên, cùng có từ chối, cùng có hứa hẹn, cuối cùng đạt được nhận thức chung. Một người đàm phán tài giỏi, phải khéo nắm chắc kỹ xảo từ chối "không", lại phải linh hoạt vận dụng hiệu quả từ chối "không".
Trong đàm phán, giá như những yêu cầu đối phương nêu lên vượt quá mức độ phía mình có thể đồng ý, cãi chày cãi cối, không còn cách nào hơn, thế thì để làm cho đối phương thật sự ý thức được khả năng uổng công tính toán, có thể bày ra trước đối phương một lá chắn, tức tỏ ra mình thực tế "lực bất tòng tâm", thương nhưng đành chịu (không giúp được), từ đó làm cho đối phương vứt bỏ những điều làm rầy ra đó, đồng thời thông cảm với những điều từ chối của mình.
Lá chắn mà chúng tôi nói ở đây là có thể nhấn mạnh từ hai phương diện khác nhau.
Trước tiên, một số điều kiện tất yếu nào đó mà tự mình không thể thỏa mãn được yêu cầu của đối phương, như lực lượng kỹ thuật, hạn chế quyền lực, tiền vốn v.v...
Hai là, lá chắn chính là hạn chế của xã hội như pháp luật, chế độ, kỷ luật, lệ thường, tình thế v.v...
Giám đốc tiêu thụ của một công ty tập đoàn đồ điện gia đình đàm phán với giám đốc một cửa hàng đồ điện về việc bán buôn TV màu và phục vụ sau khi bán.
Khi đàm phán đến điều khoản giá cả, giám đốc tiêu thụ của công ty đồ điện gia đình nêu lên để đối phương khi bán buôn đồng thời ưu đãi thêm một loạt tủ lạnh.
Giám đốc cửa hàng đồ điện qua suy nghĩ cẩn thận, cảm thấy không nên nhập thêm tủ lạnh nữa, liền nói với giám đốc tiêu thụ:
"Cám ơn sự giới thiệu và quan tâm của ông, nhưng chúng tôi đã ký hợp đồng bán buôn tủ lạnh với công ty đồ điện gia đình khác rồi. Hiện tại nguồn hàng đã có đủ, hàng tồn kho cũng đã đủ. Nếu như muốn nhập thêm hàng nữa thì, một là tiền vốn quay vòng của chúng tôi có hạn, hai là chúng tôi đã đặt ra một điều quy định: phàm là đặt hàng vượt quá dự toán, phải tập thể lãnh đạo thảo luận. Hiện tại hai giám đốc khác đã đi công tác xa, thật là không phải. Xin lỗi, chúng tôi từ nay về sau nếu cần ký hợp đồng nữa, nhất định sẽ liên hệ với quý công ty".
Trong ví dụ này, giám đốc cửa hàng đồ điện vừa nêu ra lá chắn tự mình không có quyền một mình quyết định được; hễ là đặt hàng vượt quá dự toán phải cả tập thể lãnh đạo thảo luận, cũng đã nêu ra những giới hạn khách quan như hàng tồn còn nhiều, tiền vốn không đủ, lãnh đạo đi công tác ở ngoài, từ đó đã chặn được một cách có hiệu quả sự vương vấn thêm một bước của đối phương.
Dù đối phương vẫn còn vương vấn chưa rõ, truy hỏi:
"Hợp đồng của các ông ký với công ty nào?"
"Giá hàng nhập vào là bao nhiêu?"
Giám đốc cửa hàng có thể bắt chước làm theo, ung dung dựng lên tấm lá chắn, ví như trả lời:
"Xin lỗi, theo quy định chế độ của công ty là phải từ chối điều bí mật, tôi là một giám đốc không thể dẫn đầu vi phạm được!"
Đứng trước một số yêu cầu của đối phương trong đàm phán nêu ra mình cho là không hợp lý hoặc hành vi quá mức, hoặc khiêu khích bới lông tìm vết, tốt nhất không nên phản bác nói thẳng ra ngay, càng không cần nổi cáu lên, tranh luận kịch liẹt, có thể thông qua biện pháo dử để đạt được mục đích từ chối.
Biện pháo thao tác cụ thể là: trước hết không trả lời lại ngay, mà là nói bóng nói gió đưa ra một số vấn đề đã kinh qua suy nghĩ dẫn đối phương tự mâu thuẫn.
Một nhân viên bán chào hàng điện cơ bàn việc mua bán máy điện với giám đốc một côngn ty, vị giám đốc công ty này cầm sách thuyết minh sản phẩm lên xem, đột nhiên nổi giận:
"Chất lượng của loại máy điện kiểu HL của công ty các bạn bán ra chất lượng quá kém! Lần trước suýt nữa thì tôi bị bỏng tay!
Nhân viên bán hàng nghe xong không biện luận với đối phương, mà mỉm cười nói với vị giám đốc này:
"Thưa ngài giám đốc, nếu thật như thế, thì tôi không những phải xin lỗi ngài, mà còn phải để ngài trả lại hàng".
Tiếp đó anh ta bắt đầu nói liên hồi:
"Đương nhiên, bất cứ máy điện nào khi làm việc đều có phát nhiệt ở mức độ nhất định, chỉ là phát nhiệt không nên vượt quá tiêu chuẩn của Hội kỹ thuật điện toàn quốc quy định, Ngài nói có phải không?"
"Đúng thế".
Nhân viên bán hàng hỏi tiếp:
"Theo tiêu chuẩn kỹ thuật nhà nước, nhiệt độ của máy điện có thể cao 50C so với nhiệt độ trong phòng; có phải thế không?"
Giám đốc nói: "Đúng vậy, nhưng nhiệt độ máy điện của các bạn quá cao, lúc đó tôi sờ vào xuýt nữa thì làm bỏng tay tôi!"
Nhân viên bán hàng nói: "Thế thì thật xin lỗi. Nhưng tôi muốn xin hỏi một chút, nhiệt độ phân xưởng của các bạn cao hơn nhiệt độ ngoài trời bao nhiêu?"
"Khoảng 7,50C"
Nhân viên bán hàng đã rõ, cười nói: "Thế thì đúng rồi, nhiệt độ ngoài trời 350C, cộng thêm hai lần nhiệt độ tăng 7,50C tổng cộng là 500C, xin hỏi nếu tay của ngài đem đặt vào trong nước có nhiệt độ 500C, liệu có thể bị bỏng không?"
Giám đốc chẳng còn gì để nói đối đáp lại.
Nhân viên bánn hàng nói: "Vậy thì ngài giám đốc có còn ý kiến nào khác đối với máy điện kiểu HL của chúng tôi không?"
Giám đốc nói: "Không, chúng tôi sẽ mua thêm 3 chiếc nữa nhé!"
Khi một số yêu cầu của người ta bị đối phương từ chối, luôn sẽ cảm thấy khắp người vẫn không được tự nhiên. Là một bên phải ngỏ lời từ chối, nếu như muốn giành việc từ chối cho đối phương, thì nên khẳng định một bộ phận, từ chối một bộ phận.
Nói chung, trước tiên dùng giọng đồng tình để bày tỏ ý tứ để phòng ngừa phát sinh tâm lý đối kháng trong tiéep xúc và đàm phán.
Là một người đàm phán, biết người biết mặt lại phải biết lòng, trước tiên từ trong ý kiến của đối phương tìm ra một số nội dung không phải là thực chất mà hai bên đều không thể phản đối, dùng góc độ thích hợp này đưa ra lời đánh giá khẳng định, trình bày ra những chỗ chung trong đó, bày tỏ sự hiểu biết và tôn trọng đối với đối phương.
Sau đó, đối với nội dung mà hai bên đánh giá không thống nhất sẽ dịu dàng khéo léo kích dậy sự đồng tình của đối phương.
Như vậy, do đối phương đã giành được sự thỏa mãn tâm lý được tôn trọng, được hiểu biết trước, khoảng cách về tâm lý hai bên sẽ xích lại gần, về sau khi bị từ chối sẽ cảm thấy đối thủ của họ là tương đối thấu tình đạt lý. Từ đó, hai bên có thể dắt tay nhau cùng đi qua lịch trình đàm phán.
http://www.cafesangtao.com
http://www.my.opera.com/tieuboingoan
★
★
★
★
★
0