Tôi bước theo sau mẹ, dùng cào lấp những lỗ nhỏ có đặt nửa củ khoai tây. Mẹ tôi hiền khô. Tôi mà làm hỏng mẹ chẳng mắng mỏ gì, chỉ đưa mắt nhìn, và ngay lập tức tôi biết mình phải làm lại. Đất mềm. Bố dùng xẻng xới cho đất tơi ra. Lúc này bố đang xới đất cạnh hàng rào, Tadziu chơi đằng sau lưng bố. Nó là em trai tôi, mười tuổi. Một thằng bé dễ thương, vui nhộn. Lúc nào nó cũng thích tôi dắt tay, nhưng tôi toàn bắt nó ngồi một chỗ. Thế là nó giãy đành đạch, bảo tôi nói dối nó, chính vì tôi không nói dối nên nó mới bù lu bù loa như vậy. Có lẽ lúc nào đó tôi nên chịu thua nó, chỉ có điều, không được nói dối. Tôi thích nó lắm. Tôi chăm sóc em từ khi nó còn bé tí xíu. Tôi thay tã lót và cho nó uống sữa bằng vú cao su. Bây giờ thì tôi chăm sóc Zenus. Zenus ngủ liên miên, nó mà không ngủ thì chỉ có khóc hoặc cười. Khí trời thơm lựng. Đang mùa xuân. Nắng đẹp cả ngày. Lúc này chưa có nắng gắt, vì mặt trời còn thấp. Thửa ruộng nhà tôi nằm sát rừng. Rừng xanh thẫm, ruộng đen xám. Mai kia khoai tây mọc thì ruộng cũng xanh. Còn tôi, từ sáng sớm hình như có cái gì đó ở trong bụng. Hôm qua cũng vậy, nhưng nó nhỏ hơn. Có tiếng thét. Tôi nhìn, đó là Zosia. Nó chạy, Tadziu đuổi theo. Zosia là em gái tôi. Cả Krysia nữa. Hai đứa em song sinh, năm tuổi. Chúng rất thích nhảy dây. Hồi trước tôi cũng thích như vậy, nhưng bây giờ tôi không nhảy dây nữa, vì đã lớn đầu. Thì đã sao? Tadziu bước lại chỗ xe của Zenus, lắc lắc miếng thịt bên trên đầu nó. Zosia đứng cách đó không xa. Tôi nghe con bé nói:

- Anh đưa cho nó đi, xem nó có ăn không?

- Nó còn bé quá, chưa nhai được thịt, - Tadziu nói. Ôi, tôi mải nhìn và mải nghe, mẹ đã ra tít tận đàng kia rồi. Tôi phải đuổi theo mẹ, lấp lỗ thật nhanh. Chác chác và lỗ tiếp theo. Chác, chác, chác, chác. Tadziu chạy lăng xăng quanh tôi, miệng hô: “Vào rồi! Vào rồi!”. Cu cậu nhảy qua bờ rào rồi chạy lên đồi. Tôi nhìn theo nó, bụng bắt đầu đau dữ dội đến nỗi tôi không biết mình phải làm gì bây giờ. Hay là tại ruột cồn cào? Chỉ một lúc là khỏi thôi. Ơn Chúa. Một chú chim đang bay trên trời. Trời xanh, chim trắng. Tadziu hướng cái que về phía con chim, bắn. Pằng, pằng! Chú chim vẫn bay, bay tiếp. Khi có nắng, thiên nhiên mới đẹp làm sao. Với điều kiện nắng không chiếu vào mắt. Tôi lại mải ngắm, mải nhìn, và mẹ lại ra tít tận đàng kia. Mình phải thật nhanh tay vào để đuổi kịp mẹ, lúc này mẹ đứng thẳng người và nói với tôi:

- Marysia ơi, con có nghe thấy không?

- Cái gì?

- Đấy.

Đúng vậy. Zenus đang khóc. Chắc lại đái rồi. Tôi đặt cào xuống, đoạn đi lại chỗ chiếc xe nôi phía bìa rừng, dưới bóng cây. Nhưng Zenus đang ngủ. Tôi thò tay xuống dưới tã. Khô. Cu cậu khóc thét có lẽ tại nằm mơ thấy cái gì đó chăng? Không có chuyện gì cả, mình quay lại thôi, lúc này bỗng nhiên trong bụng tôi có cái gì đó thắt mạnh rồi lại nới ra. Đến nỗi tôi phải ngồi sụp xuống đất. Tôi ngồi, người co rúm vì đau. Có một cái gì đó dị thường đang quấy đảo trong bụng tôi. Hay là tôi nuốt phải con nòng nọc lẫn trong nước và bây giờ nó đã lớn thành một con ếch? Nó đang đói nên cắn dạ dày tôi hay sao? Tôi lấy tay đấm vào bụng, làm vậy có khi nó sợ. Nó cắn thêm chút nữa rồi thôi. Tôi đã hết đau bụng rồi. Tôi ngồi xuống cỏ, bên cây cúc. Tôi định ngắt một ít hoa cúc kết thành vòng, nhưng chợt nhớ mình phải đi lấp lỗ. Tôi đứng dậy khi nghe thấy tiếng thét. Tôi quay mặt lại, nhìn, có lẽ Zosia, hay là Krysia, nhưng không, hai đứa đang nhảy dây bên một bụi cây. Có tiếng người vừa thét trong rừng. Có vẻ như con gái, vì giọng the thé. Tôi đứng dậy, bước lại chỗ cây rậm rạp. Tôi hơi sợ, nhưng cũng hơi tò mò.

Tôi đang ở trong rừng. Cây rừng mọc rất dày, tối om, nắng trời không lọt vào đây được. Tôi nghe thấy tiếng vo vo ở đàng xa. Đó có thể là tiếng gì nhỉ? Tôi chui qua một bụi cây, sang một lối mòn. Tôi nghe thấy âm thanh như tiếng lợn rừng, như tiếng ngựa hí. Hình như có tiếng chân người. Tôi nhìn, một cỗ xe ngựa cỡ lớn, toàn một màu đen, điểm những ngôi sao bạc, thắng vào bốn chú ngựa ô, đang tiến thẳng về phía tôi. Bọt trắng bắn ra từ mõm ngựa. Tôi nhảy sang bên, bám chặt vào một cây rừng. Trong ô cửa nhỏ của cỗ xe ngựa, tôi nhìn thấy gương mặt đẹp của một cô gái. Có lẽ trạc tuổi tôi, mặc váy màu vàng, đầu đội chiếc vòng vàng có đính hạt kim cương. Cô gái nhìn thấy tôi, định nói gì đó, song bất thình lình một cánh tay đen khủng khiếp hiện lên vả vào đôi môi hồng của cô gái. Và cỗ xe đi qua. Sau xe, ngồi chễm chệ hai con khỉ xấu xí, lông xù, trong bộ smoking, răng nhe ra, chúng chồm chân về phía tôi, nhưng tôi co rúm người lại nên chúng không với tới được. Không có chúng nữa. Lặng im. Trên lối đi có gì đó óng ánh. Tôi quỳ xuống. Một viên kim cương nằm ở đây, có lẽ nó rơi ra từ cái vòng đội đầu của cô bé. Hay là từ chiếc nhẫn đeo tay nhỉ? Có khi cô bé ném cho mình để làm kỉ niệm, để mình đừng quên cô bé. Viên kim cương mới đẹp làm sao. Tựa hồ có cả một mặt trời bé tí xíu đang trốn trong đó và sáng lấp lánh. Tôi đặt viên kim cương lên lòng bàn tay, tôi ngỡ ngàng. Có tiếng người đang rên. Tiếng rên vọng lại từ phía lúc nãy cỗ xe ngựa đi tới. Tôi cuốc bộ theo đường mòn, nắm chặt viên kim cương trong lòng bàn tay và cảm thấy sợ cái mà mình sắp nhìn thấy ở đàng kia, bởi càng lúc tiếng rên nghe càng rõ hơn. Rốt cuộc tôi đến được chỗ có tiếng rên. Một gã thanh niên đang nằm đấy, miệng rên la. Một ngọn giáo cắm vào bụng anh ta. Bởi ngọn giáo cắm chặt xuống đất nên anh chàng không thể đứng dậy được. Những món tóc quăn, uốn đẹp, lõa xõa trên gương mặt chàng trai. Anh chàng mặc chiếc kaftan may chỉ vàng, chiếc quần dài màu vàng, chân đi đôi giày đỏ xinh xinh. Chỏng chơ trên đất, bên cạnh chàng trai là một thanh kiếm gãy và một chiếc mũ cắm lông chim. Ôi, chắc chàng trai đau đớn lắm đây! Tay chàng nắm ngọn giáo, người uốn cong, như muốn leo lên ngọn giáo này... Chàng trai nhìn thấy tôi. Miệng cầu xin thống thiết:

- Cô gái ơi, cứu tôi với. Rút cái này ra khỏi người giùm tôi, tự tôi không làm nổi. Cô gái ơi, rút ra giùm tôi...

Tôi muốn giúp anh ta, nhưng không giúp được. Chẳng hiểu tại sao tôi không bước nổi. Không tài nào bước đi được. Tôi lấy làm xấu hổ, vì có khi anh ta nghĩ, tôi không muốn giúp, tôi là người xấu. Nhưng mà, làm sao tôi giúp được khi tôi không thể nhúc nhích nào? Tôi định nói với anh chàng như vậy, phải cái, ngay cả miệng tôi cũng không cử động được. Chàng trai càng lúc càng đau dữ.

- Cô gái ơi, tôi van cô, rút giùm cái này ra khỏi người tôi, cô cầm lấy rồi rút ra! Cô cầm lấy rồi rút ra! Cầm lấy rồi rút ra! Cô gái ơi, cầm lấy rồi rút ra!

Còn tôi chẳng làm được gì, chính xác, không một tí gì, mặc dầu tôi có thể làm như vậy. Nhưng lúc này, tôi chỉ biết nhắm mắt lại mà thôi. Tôi mở mắt ra khi đã lặng im. Tôi nhìn thấy chàng trai lần tay theo cán giáo, ưỡn cong người lên. Cây giáo nghiêng và chàng trai ngã vật sang bên. Mũi giáo óng ánh bật lên khỏi mặt đất. Chàng trai không rên nữa, anh ta chẳng còn sống. Một dòng máu đỏ từ từ tuôn ra từ dưới thân người anh ta. Máu chảy theo đường mòn, chảy vào chỗ hai bàn chân đi đất của tôi. Tôi đứng trong vũng máu, không tài nào nhúc nhích được. Những dòng máu đỏ, tựa hồ những con rắn lần theo hai chân tôi, leo lên người tôi. Một cô gái nực cười đang đứng trong rừng, la hét điên loạn. Cô gái đó chính là tôi. Tôi thét:

- Mẹ ơi!

Đường quốc lộ lùi dần. Tadziu đuổi theo chúng tôi, nhưng cu cậu mệt. Mẹ đạp xe, còn tôi ngồi trong rơ-moóc, trên đống bao tải đựng khoai tây giống. Ô kìa, một chiếc xe ô tô đang chạy. Càng lúc càng đến gần. Trong xe có một ông và một bà. Họ nhìn tôi rồi lao vút qua. Mặt trời nho nhỏ, thấp, tỏa nắng từ phía bên trái tôi. Còn từ phía bên phải tôi, trên quốc lộ, thấy rõ những dáng hình. Xe đạp, rơ-moóc, mẹ và tôi. Đầu mẹ lướt qua những thân cây dọc đường. Đó là những cây anh đào.

Tôi nằm trên giường, quần lót nhét đầy băng vệ sinh và tôi không muốn ngủ tí nào cả. Cho đến sát sạt ngày hôm nay thì tôi vẫn còn là một cô bé. Có lẽ tại vì thế mà tôi cao, cao nhất nhà. Tôi cao một trăm sáu mươi bảy xăng-ti-mét. Sau tôi là đến bố, cao một mét năm lăm. Sau bố đến mẹ, tròn mét rưỡi. Tiếp nữa đến Tadziu và các em gái. Và đứng cuối cùng là Zenus. Bố gầy, nhưng khỏe, khỏe hơn mẹ, mặc dầu cân nặng chỉ bằng một nửa của mẹ. Mẹ cực béo, bố trêu, nom mẹ y hệt cái thùng đựng bia. Mẹ bảo, mai kia tôi mà sinh ngần ấy đứa con như mẹ, thì tôi cũng sẽ là một cái thùng tô nô. Ông hàng xóm của chúng tôi, đang ở tạm nhà cấp bốn, ông Krzysiek, cao khoảng một trăm chín mươi xăng-ti-mét, khi ông ấy và bố đứng bên hàng rào, uống bia, mẹ cười và nói: “Trông kìa, Marysia, nom hai ông bạn đứng uống bia với nhau thật xứng đôi, đúng không?”

Ông Krzysiek thích uống. Bố cũng vậy, nhưng bố bảo, khi làm việc thì bố không uống, vì nếu uống thì bố đã rơi từ mái nhà xuống đất từ lâu rồi. Tại vì bố tôi là thợ lợp nhà. Hồi trước bố đi lợp nhà thuê suốt cả ngày, còn bây giờ, độ ba năm trở lại đây, khi bố làm công nhân tại mỏ than đá ở Walbrzych, bố chỉ đi lợp nhà vào buổi chiều, sau khi tan ca ở mỏ. Chính nhờ có mỏ than mà nhà tôi được cấp căn hộ mới ở Walbrzych, tại khu chung cư Piaskowa Góra. Tôi chưa đến đó. Nhưng mẹ đã đến rồi, mẹ bảo nhà đẹp lắm, có những ba phòng. Một phòng lớn, hai phòng nhỏ. Rồi bếp, rồi nhà tắm, rồi nhà vệ sinh riêng biệt. Mẹ thích lắm, bởi ai muốn đi “giải quyết” thì không cản trở người muốn tắm rửa cùng lúc. Tại nhà cấp bốn của chúng tôi cũng có vẻ như vậy, vì nhà vệ sinh có hình trái tim đặt ở chỗ mấy cây móc, còn máy bơm ở phía bên kia, cạnh mấy buồng nhỏ. Bố tiếc nhất là phải để lại mấy con thỏ. Mẹ cũng thế. Còn nếu nói về tôi thì tôi cực thích khi tại nhà mới chúng tôi sẽ không nuôi thỏ nữa. Bố sẽ không còn mổ thịt chúng nữa. Chú mèo chúng tôi cũng không mang theo vì mèo quen sống một chỗ, vả lại mẹ bảo, đường nào mẹ cũng không mang nó đi theo, vì chỉ tổ đái bậy ra nhà mới của mẹ. Bác Kaminska sẽ nuôi nó. Còn chuyện học hành của tôi thì tuyệt nhiên chưa biết sẽ như thế nào. Chỉ còn ba tháng nữa là tôi học xong trung học cơ sở. Cũng ngần ấy thời gian Tadziu học xong lớp ba. Lâu nay chúng tôi đến trường ở Krzeszow, chỉ phải đi ba cây số, còn bây giờ... Bây giờ rồi sẽ sao đây? Từ nhà chúng tôi đến Walbrzych xa hai mươi cây số, không có tàu xe trực tiếp. Bố đi đến mỏ bằng xe đạp, nhưng bố là người lớn. Lại là chuyện khác, khi nhà tôi không có nhiều hơn một chiếc xe đạp, độc một chiếc bố đi. Bố bảo, khi nào nghỉ hè nhà mình mới chuyển về Walbrzych, nhưng mẹ lại bảo, phải chuyển nhà ngay, vì lũ người xấu ở khu chung cư đó sẽ dùng rìu phá cửa, bẻ khóa, chiếm nhà. Khi chúng ta dọn đến thì bọn chúng đang ở đó rồi, không cho chúng ta vào. Cho nên bố tính thế này, tạm thời chỉ một mình bố đến ở nhà mới, hết năm học thì cả nhà mới dọn lên đó. Nhưng mẹ lại nghĩ khác. Bố mà ở một mình thì mấy ông bạn vàng của bố sẽ đến chơi, lập ngay một ổ uống rượu và tiếp lũ đàn bà mang bệnh.

Cho nên chốt lại thế này, thứ hai, đi làm về bố sẽ đến trường học ở Walbrzych để xin cho chúng tôi nhập học. Chỉ cầu mong người ta nhận chúng tôi. Có khi họ sẽ không muốn nhận vì năm học sắp kết thúc chăng? Nhưng có lẽ bố sẽ giải thích và nói với họ về lũ người xấu nọ chăng? Đồ mộc mới sắm của chúng tôi đã kê ở đó. Tủ tường và bộ đi-văng. Tôi chưa được thấy vì để trong buồng kín, bọc các-tông và giấy bóng. Ngày hôm kia, bố cùng bác Krzysiek đã chở chỗ đồ mộc đó đến Walbrzych bằng xe tải. Tôi rất muốn biết, căn hộ mới nom ngang dọc như thế nào. Tôi và mấy đứa em gái sẽ ở một phòng, phòng thứ hai phần bố và Tadziu, mẹ và Zenus ở phòng thứ ba. Hoặc là, hai đứa em gái ở một phòng, tôi và Tadziu phòng thứ hai, còn phòng thứ ba phần mẹ, Zenus và bố. Mẹ vẫn chưa quyết định dứt khoát. Lúc nói thế này, lúc nói thế kia, lúc khác lại hoàn toàn đổi ý. Lúc đó bố cười và bảo:

- Lắm mối tối nằm không. – Mà đúng như vậy. Ở đây, nhét cả nhà vào chung một phòng, kèm một bếp vẫn vừa, còn ở trên thành phố có tới ba phòng cùng một bếp, cộng thêm phòng phụ chẳng lẽ không đủ chỗ cho cả nhà hay sao? Rồi sẽ có ối chỗ cho chúng tôi nô đùa.

Tôi nằm khểnh trên giường, bất thình lình tôi phát hiện ra: tôi lại cho ngón tay vào miệng rồi. Chu cha. Hễ quên là tôi lại cho tay vào miệng, ngón cái tay phải, và mút như mút vú cao su. Mọi người cười tôi, con gái lớn thế kia mà còn đi mút ngón tay. Lúc nào tôi cũng thầm nhắc mình không bao giờ được làm như vậy nữa, nhưng hôm nay bỗng nhiên tôi phát hiện ra, ngón tay lại đang trong miệng tôi. Zosia và Krysia, chúng nhỏ như thế mà có mút ngón tay đâu. Bố bảo, lấy cứt mèo mà bôi vào ngón tay thì tôi sẽ hết tật xấu đó. Sáng sáng mẹ bắt tôi chìa ngón tay cho mẹ xem, nếu thấy ngón tay trắng bệch và sạch tinh là mẹ mắng luôn. Cho nên tối nào tôi cũng cọ thật mạnh tất cả các ngón tay, để sáng sớm mẹ không nhận ra sự khác biệt, thế nhưng kiểu nào rồi mẹ cũng phát hiện ra ngón tay này bị mút.

Thế mới gọi là gay go.

Mặt trời đã lặn, cả nhà vẫn chưa ai về. Phải trồng tới ngần ấy khoai tây, thế mà tôi nằm khểnh, chẳng giúp được gì. Chắc Tadziu đang phải lấp lỗ thay tôi. Cầu mong nó làm tốt. “Ôi, chỗ này em lấp dối! Và chỗ này nữa!” – Mẹ cũng không nhìn thấy. – “Ôi, rồi chị sẽ gọi mẹ, chỉ cho mẹ thấy em lấp dối như thế nào!” Tadziu chỉ cười và thè lưỡi. Sang thu chúng ta lại đến ruộng để thu hoạch, lúc đó sẽ không thấy một củ khoai tây nào. Bởi khoai không được lấp kĩ khi trồng. Mà không, chỗ nào chị lấp thì đều có củ. – Tadziu, em xem đây này, - tôi nói, - phải lấp lỗ như thế này này. – Tôi cầm lấy chiếc cào và bảo nó cách làm. Tôi nhìn, Tadziu đang đứng trên đồi và giương que bắn chúng tôi. Tạch đùng! Tạch đùng! Tạch đùng! Tôi chết, nằm trên bãi cỏ, bên cạnh tôi, một con chim đang đậu. Con chim trắng, mờ, nhòa, không rõ nét. Tôi hỏi con chim: “Mi muốn gì nào?” Mỏ nó đang ngậm cái gì đó. Nó nhả vật đó ra đoạn bay đi. Một cái gì đó sang sáng, lấp lánh. Tôi chìa tay ra. Chấm sáng chạy, chui tọt xuống dưới mặt đất. Tôi đuổi theo. Tôi bò dọc hành lang chuột chũi bằng tứ chi. Càng lúc càng chui sâu vào lòng đất, tối om. Ô, tôi lại nhìn thấy chấm sáng. Có ai đó đang ngáy khò khò, ở chỗ này, trong căn buồng của gia đình chuột chũi, bố của lũ chuột đang ngáy trên ghế xếp. Mẹ của lũ chuột chũi đang rửa lông trong chậu. Ở đó một bé gái chuột chũi đang nằm mơ mút ngón tay. Hai chuột chũi cái bé tí xíu đứng bên cạnh đang thì thầm trò chuyện với nhau.

- Hình như mẹ có nói là không lâu nữa mẹ sẽ chết.

- Mi chớ nói dại, tại sao mẹ lại phải chết?

- Bà đã chết rồi, và sao nào? Chẳng sao cả.

- Vì bà đã già.

- Còn con rắn đã cắn chị Marysia.

- Nhưng Tadziu không tìm thấy nó.

- Vì nó cắn rồi nó bỏ chạy.

Lũ ngu. Chúng không hề biết là chị của chúng đã thành một người đàn bà rồi. Bây giờ tôi y như mẹ. Chính Đức Chúa Trời đã sắp đặt cho phụ nữ sinh con, để cho nhân loại không bị diệt vong. Còn tôi, một ngày nào đó tôi sẽ sinh con. Con trai hoặc con gái. Nếu con trai thì tên của nó sẽ là Pawel, còn con gái sẽ là Zuzanna.

Thứ hai, bảy giờ hai mươi bảy phút. Không, không thể như vậy được, hôm nay là thứ tư rồi, chỉ đồng hồ là chỉ như vậy thôi. Chiếc đồng hồ này bố đỡ đầu tặng tôi nhân ngày lễ tên. Đã mấy lần nó chỉ sai ngày. Tuy nhiên, nếu nói về giờ và phút thì không bao giờ nó nhầm. Tôi đứng ở bến xe, đợi chiếc xe buýt số tám. Bến xe đầy người. Họ cũng chờ xe. Một số người đội ô, vì trời đang mưa. Còn tôi mặc áo mưa bằng ni-lông trong suốt, có mũ trùm đầu, áo khá ấm và dễ chịu, chỉ có chân là hơi bị ướt. Đó là đêm đầu tiên chúng tôi ở nhà mới. Lúc tối mẹ dặn, đêm nay đứa nào nằm chiêm bao thấy gì thì phải nhớ lấy nhé, bởi giấc chiêm bao ở nhà mới rất linh nghiệm. Mẹ tôi nằm chiêm bao thấy mình chửi nhau với bác Kaminska tại nhà cũ, nhà cấp bốn của chúng tôi ở làng Jawiszow, thật là lạ, bởi có bao giờ chúng tôi quay lại đó nữa đâu. Zosia mơ thấy con gà, còn Krysia nằm mơ thấy mình ăn súp tấm nấu với sữa có đường và quả phúc bồn tử. Tadziu chẳng mơ miếc gì cả, nó có bao giờ thấy chiêm bao đâu. Còn tôi mơ thấy một cái gì đó cực đẹp, chỉ có điều bây giờ tôi không còn nhớ đó là cái gì, bởi khi tỉnh giấc thì tôi lại muốn ngủ rốn, để mơ thêm chút nữa, tuy nhiên khi tỉnh giấc lần sau thì tôi không còn nhớ được gì của giấc mơ lần đầu nữa. Tôi không nhớ nổi... Tiếc quá đi mất, vì đó là một cái gì đó cực đẹp.

Còn bố chiêm bao thấy gì thì không biết, vì bố đi làm khi cả nhà còn đang ngủ. Đã tám giờ kém mười lăm. Tôi đi xe buýt, tôi sốt ruột vô cùng, vì sợ đến trường muộn.

- Cháu rất xin lỗi bác, - tôi nói, - Cháu đến phố Maria Konopnicka. Vậy cháu phải xuống bến xe nào ạ?

- Bác không biết, - một bà trả lời. Bà đứng bên, nghe được câu hỏi của tôi, nói thế này - Cháu xuống bến tiếp theo, sau bến sắp đến.

- Cháu rất cảm ơn bác, - tôi nói. Tôi nhoẻn cười, cúi chào bà. Bà cũng mỉm cười với tôi. Xe buýt dừng. Người xuống, kẻ lên. Cửa xe đóng xịch. Tôi bước lại gần cửa. Xe chạy tiếp. Có cái gì đó làm tung tóc tôi. Chắc tại cái ô của hành khách nào đó. Còn ba giây nữa là tám giờ kém mười hai. Có lẽ tôi còn kịp. Tất cả chỉ tại tôi không được học cùng trường với Tadziu, cu cậu được học ở ngôi trường đóng ngay tại khu chung cư của chúng tôi. Ở đó tất cả các lớp tám đều chật chỗ, cho nên ông đội trưởng của bố, người có chân trong ban phụ huynh, đã xin cho tôi một chỗ tại trường số ba ở trung tâm thành phố. Ông ấy bảo với bố tôi, đó là trường trung học cơ sở khá nhất ở Walbrzych. Từ hôm nay tôi sẽ đến học lớp 8A. Tôi rất tò mò, muốn được gặp các bạn nữ và các bạn nam ở lớp mới của mình. Hồi học ở trường tại Krzeszow, tôi không có một bạn gái nào thân cả. Độc một lần tôi có, hồi học lớp năm, nhưng sau đó cô bạn đã đi cùng bố mẹ sang Canada, không hề thư từ gì cả, mặc dầu đã hứa. Xe buýt đi chậm dần rồi dừng lại. Cửa mở, tôi nhảy xuống. Lao thẳng vào một vũng nước.

Chỉ mỗi mình tôi xuống bến xe này. Một bà già đang đi trên phố.

- Cháu xin lỗi bà, - tôi nói, - phố Maria Konopnicka ở chỗ nào ạ?

Bà già chỉ tay về phía bên kia đường. Tôi chạy ngay về phía đó, khi đã sang tới vỉa hè tôi sực nhớ mình đã quên không cảm ơn bà cụ. Ô, phố Maria Konopnicka đây rồi. Lũ con trai cắp cặp đang đi. Tôi chạy theo sau chúng.

- Xin lỗi, - tôi vừa nói vừa thở, - có phải các bạn đang đi đến trường số ba?

Một đứa trong bọn chúng mỉm cười đoạn nói:

- Này, cô bạn kia, có bị hâm hay không đấy? Bọn này đang đi trốn học.

- Nhưng trường số ba ở đâu?

Lũ con trai chỉ về phía tôi vừa ở đó chạy tới đây. Cho nên tôi mới nói:

- Đây là phố Maria Konopnicka rồi chứ còn gì.

- Đàng kia cũng có Konopnicka, - bọn con trai nói. - ba cây số nữa là bạn sẽ tới trường.

Thế là tôi đành phải chạy quay trở lại. Còn sáu phút nữa là tám giờ, mình không kịp mất rồi. Tôi chạy sang đường, quan sát chung quanh... không có phố Konopnicka. Chỉ thấy một quảng trường bị đào bới, đầy rẫy những vũng nước. Nhất định đoạn tiếp theo của con phố ở phía sau quảng trường này. Tôi bước, chỗ nào cũng đầy bùn. Chỉ cầu mong tôi không bị trượt ngã. Tôi không thể đi ngang qua, có lẽ phải đi đường vòng. Đúng lúc này tôi nom thấy một toán bé gái lưng đeo ba lô, tay cầm ô. Tôi gọi:

- Các em ơi! Các em có biết trường số ba ở chỗ nào không?

- Chúng em đang đi đến trường số ba đây!

Chúng đi và chẳng chút vội vàng. Tôi ra khỏi bãi lầy và nhập bọn với toán học sinh gái. Chúng tôi cùng nhau qua đường và đi đúng theo hướng lũ con trai chỉ lúc nãy, lũ con trai bảo là chúng đi trốn học.

- Các em học lớp mấy vậy? - tôi hỏi toán học sinh gái.

- Lớp ba, - chúng trả lời.

- Thế thì giống như em trai của chị.

- Còn em học lớp bốn, - một cô bé nói.

- Các em học có khá không? – tôi hỏi.

- Em học khá nhất, - cô bé có nơ đỏ và chiếc ô cũng đỏ, nói. – Em được gắn huy hiệu học sinh gương mẫu.

- Em cũng có huy hiệu, - cô bé thứ hai nói.

- Thế nhưng hôm qua cậu vừa bị điểm bốn, - cô bé có nơ nói.

Chúng tôi sắp đến trường. Trường là một tòa nhà cực to, trên tường đầy những hình khắc nổi. Các cô bé chạy vào, chỉ một bé đứng lại bên tôi.

- Năm ngoái em được huy hiệu học sinh gương mẫu, - cô bé nói. - Còn năm nay, bố em mất và em không được nữa.

Chúng tôi đi vào bên trong. Ngôi trường mới to làm sao, ô kìa, thậm chí có cả phòng gửi áo khoác, nhưng tôi không biết phải làm gì bây giờ, cho nên tôi ngồi xổm vào một góc, lôi đôi giày lông ra, đi vào chân, còn đôi giày dính đầy bùn tôi quấn vào áo khoác ni-lông rồi cho vào cặp. Chuông reo. Tôi chạy đến chỗ cô giáo đang quát bảo lũ trẻ đi nhanh lên.

- Em chào cô, - tôi nói. - Thưa cô, lớp 8A ở chỗ nào ạ?

- Em ở đâu ra thế này? - cô giáo ngạc nhiên.

- Em học ở trường Krzeszow, nhưng bây giờ nhà em được phân nhà ở Walbrzych...

- Em lên ngay tầng hai, - cô giáo nói.

Tôi lao đi ngay. Tầng hai đây rồi. Sao mà lắm hành lang đến thế. Đến chỗ nào đây? Có lẽ đàng kia chăng?

Tôi ngồi ghế cuối cùng, dãy bàn sát chân tường. Tôi không biết phải lấy vở gì ra, vì không biết đây là giờ học môn gì. Hai má tôi nóng bừng, miệng khô khốc.

Khi lao vào lớp tôi va phải một bạn nam. Cả hai đứa cùng ngã. Tôi đứng dậy, cầm lấy cặp, còn cậu kia ngồi trên nền nhà, sờ răng. Tôi nói: “Mình rất xin lỗi bạn.” Hắn la lên:

“Đù mẹ!” Và cả lớp cười ồ. Tôi bước lại chỗ ghế trống và ngồi xuống.

Có ai đó lên tiếng:

- Bạn ơi, có lẽ bạn nhầm rồi.

Tôi ngẩng đầu. Một cô gái đang đứng bên cạnh tôi. - Bogusia ngồi chỗ này, - cô gái nói - Không phải chỗ của cậu. - Tôi đứng dậy, cô gái ngồi xuống. Tôi đứng, quan sát chung quanh. Tôi hỏi: - Còn chỗ nào trống không? - Chỗ này còn trống này, - tai tôi nghe. Tôi nhìn, một học sinh nam, béo tròn, mặt đỏ, nói. Chỉ vào chỗ ngồi cạnh mình. Tôi lại ngồi bên cạnh cậu ta. Còn cậu bạn vừa va chạm với tôi, sau khi đứng dậy khỏi nền nhà, liền bước lại chỗ tôi, đập bàn tay đánh bốp vào trán tôi, rồi nói:

- Khoan đã, tớ ngồi chỗ này. - Tôi đứng dậy, hắn ngồi xuống. - Còn cậu, thằng béo, - hắn nói, - định tán gái phải không? - Thằng béo cười, cả lớp cùng cười. Một cô gái nói: - Các cậu xem kìa, quần tất mới mốt làm sao. Tất “đốm”!

Tôi nhìn xuống chân mình, toàn bộ quần tất vấy bùn. Chắc tại lúc xuống xe tôi nhảy vào vũng nước. Tôi đứng như trời trồng, không biết phải làm gì bây giờ. Cả lớp nhìn tôi.

- Bạn ơi, - có ai đó nói, - đàng cuối lớp còn một ghế trống.

Tôi bước lại chỗ đó và ngồi xuống.

Vậy là tôi đã ngồi vào chỗ rồi. Thầy giáo vào lớp, một thầy giáo rất trẻ. Thầy đọc gì đó, ngáp. Lớp học khá im lặng. Một nữ sinh giơ cao bàn tay. Húng hắng ho, thầy giáo ngẩng đầu nhìn cô bạn.

- Cái gì, - thầy hỏi, - chưa ngồi nóng chỗ đã xin đi vệ sinh hả?

- Không đâu ạ, - cô nữ sinh nói, - chỉ là chuyện có một cô gái lạ đang ngồi ở đây thôi ạ. - Cô bé chỉ tay về phía tôi. Tôi đứng dậy.

- Em làm gì ở đây vậy? – thầy giáo hỏi.

- Thưa thầy em được ghi tên vào lớp này ạ.

- Thầy không hề biết chuyện này.

- Bố em đã xin cho em, - tôi trả lời. - Bố em dặn, em phải đến trường số ba ở phố Maria Konopnicka. Vào lớp 8A.

- Em nói gì hả? – thầy giáo hỏi, khum bàn tay đặt lên tai. – Nói to lên xem nào!

Cả lớp cười. Miệng tôi khô đến nỗi tôi không nói được gì nữa.

- Em lại gần đây, - thầy giáo bảo, - ngồi cạnh Klaudia!

Tôi cầm cặp, quan sát xem mình phải ngồi vào chỗ nào. Ngay lập tức, cô gái lúc nãy đuổi tôi khỏi chỗ của mình đứng dậy rồi nói: - Thưa thầy, bạn Bogusia đang ngồi cạnh em ạ!

- Tại sao thầy không thấy Bogusia ngồi đó hả?

- Vì bạn ấy đang nằm viện.

- Klaudia, em trả lời câu hỏi của thầy như thế đấy à, - thầy giáo hỏi. - Nếu một bạn nào đó đang nằm viện thì người đó cũng có thể đang ngồi cạnh em hay sao?

- Nhưng đây là chỗ của bạn ấy, - Klaudia trả lời.

- Đó đã là chỗ của bạn ấy, - thầy giáo nói. - Đã là! Bây giờ chỗ của bạn ấy là ở bệnh viện. Hiểu chưa?

Thầy giáo nhìn vào tôi đoạn nói:

- Còn em, hôm nay em ngồi cạnh Klaudia và đừng có quấy rầy thầy nữa, nếu các em không muốn nằm viện cùng Bogusia. Sao, còn đợi gì nữa hả?

Tôi bước lại, ngồi vào chỗ của Bogusia. Klaudia ngồi lùi vào sát tường. - Mình xin lỗi, - tôi nói nhỏ với bạn. - Đang giờ học môn gì vậy? – Klaudia không trả lời. Tôi nhìn chung quanh, có thể trên ghế có sách hoặc vở học, tôi có thể nhận ra, tuy nhiên chẳng có sách vở nào cả. Thầy giáo mở sổ, lật các trang giấy.

Cô gái ngồi phía trước tôi ngoái đầu lại đàng sau, nhìn tôi. Cô bé có đôi mắt to, đen nhánh, mái tóc đen, óng ánh, cắt ngắn. Cực xinh. Cô gái thì thầm với Klaudia:

- Cậu không giới thiệu với tớ bạn gái mới của mình hay sao?

Klaudia nhún vai, cười khẩy, không đáp lại. Cô gái tóc đen mỉm cười với tôi rồi nói:

- Tên mình là Ewa. Còn cậu?

- Marysia, - tôi nói, cũng mỉm cười.

- Tên đẹp quá, - Ewa khen. - Cậu từ đâu đến? Chắc là từ Paris. Mình đoán thế?

- Không phải, - tôi trả lời. - Mình ở cách đây hai mươi cây số, còn bây giờ nhà mình được phân nhà mới ở Walbrzych...Và... - Tôi chẳng biết phải nói gì thêm nữa.

- Ở Walbrzych, - Ewa chậm rãi nhắc lại lời tôi nói, nom nét mặt cô gái chẳng khác gì cô ta vừa được ăn một món ngon. - Cậu biết không, tại vì cậu có bộ váy áo đẹp quá, đến nỗi mình cứ đinh ninh trong bụng, cậu vừa từ Paris đến đây.

Tôi chìa tay ra, cô bạn sờ tay vào tay áo của tôi. Đúng vậy. Tôi có bộ váy áo cực đẹp. Bác Kaminska nhận được bộ váy áo này qua đường bưu điện và bán lại cho mẹ tôi, còn bác Marysia, vợ bác Krzysiek, sửa ngắn lại cho tôi. Tôi nhoẻn cười với Ewa rồi nói:

- Có thể từ Paris, vì đó là quà gửi đường bưu điện.

Bất thình lình chúng tôi nghe tiếng bốp! Thầy giáo đập mạnh tay xuống bàn. Mắt nhìn vào chúng tôi thầy nói:

- Thế nào? Học hay là buôn chuyện đây?

- Tạm thời là buôn chuyện, - Ewa đáp.

- Đúng là chúng em vừa nói chuyện về ngành bưu điện lừng danh của Ba Lan. Vì cô bạn mới đến đã nhận được một bộ váy áo từ Paris qua đường bưu điện. Chỉ có điều, gói bưu phẩm này, suy luận qua kiểu cắt, chắc phải nằm tại bưu điện ít nhất là mười năm.

Các nữ sinh cười khúc khích. Thầy giáo giơ cao ngón tay.

- Chỗ này không có gì để mà cười cả, - thầy giáo nói. - Có ối chuyện xảy ra ở đất nước này, toàn những chuyện các nhà triết học và các thành viên filomat [1] có nằm mơ cũng không thấy. Các em hãy tưởng tượng... mà cũng chẳng có gì phải tưởng tượng vì toàn là chuyện thật. Này nhé, năm ngoái thầy nhận được một gói bưu phẩm của người anh họ gửi về từ Australia. Thầy mở gói bưu phẩm ra, bên trong trăm thứ bà rằn. Trong số đó có một lọ thủy tinh, được gói bằng giấy màu kẻ ca-rô rất lịch sự. Đây khả dĩ là cái gì nào? Bà vợ giỏi tiếng Anh của thầy bảo rằng, đó là lọ mứt phúc bồn tử. Vậy thì, thầy nghĩ bụng, chí ít một lần trong đời mình được ăn món mứt phúc bồn tử của Australia, cho dù chẳng biết cây phúc bồn tử có mọc được ở bên đó hay không... Thầy mở nắp lọ, ngó vào trong, lọ mứt đã bị ăn mất một nửa, vẫn còn dấu vết các ngón tay.

Thầy giáo cười, cả lớp cười theo.

- Còn bố em, - một học sinh nam lên tiếng, - cũng nhận được một gói bưu phẩm gửi đến từ Mỹ. Trong thư người gửi viết là sẽ gửi mười hai đôi xi-líp nam, trong gói bưu phẩm chẳng còn một chiếc nào.

- Chắc bố em rất ngạc nhiên, - thầy giáo nói. – Thầy cũng lấy làm ngạc nhiên.

- Nhà em nhận được gói bưu phẩm làm quà Giáng sinh, gửi từ Cộng hòa Liên bang Đức, một tháng sau ngày lễ mới nhận được món quà này và mọi thứ bên trong nát bươm!

- Bác em ở Canada gửi cho nhà em một gói quần áo, trong ruột gói bưu phẩm chẳng thấy quần áo đâu cả, chỉ có độc một cái áo bành tô cũ rích, bành tô Ba Lan, nhãn đề Minsk Mazowiecki.

- Thôi, các em trật tự đi, - thầy giáo nói. - Bây giờ mà em nào cũng đòi nói, ai không nhận được những gì, ai nhận được những gì, thì cho đến chết chúng ta cũng không kể hết.

Thầy giáo vươn vai, ngáp. Liếc nhìn ra phía cửa sổ, thầy nói:

- Ô, trời vừa mưa. Thế thì các em làm gì bây giờ nào?

Thầy nhìn tôi, chỉ ngón tay.

- Em nữ sinh mới nhập lớp lên bảng, cả lớp sẽ hỏi và em trả lời.

Tôi đứng dậy, đi lên bảng. Tôi cầm lấy cục phấn. Cả lớp bật cười. Thầy giáo cũng vậy.

- Em định vẽ cái gì đó phải không? – Thầy giáo hỏi.

- Em có thể vẽ, - tôi nói nhỏ. Cả lớp lại cười ồ, họ liên tục cười tôi.

- Trật tự, - thầy giáo nói. Rồi thầy nói với tôi: - Em định vẽ gì nào?

Tôi nhún vai. Làm sao tôi biết được, tôi phải vẽ cái gì bây giờ nào? Tôi không biết.

- Nếu em không muốn, - thầy giáo nói, - thì em không phải vẽ nữa. Không ai bắt em phải vẽ đâu. Chỉ có điều, em cầm cục phấn kia để làm gì?

Tôi chẳng biết phải trả lời sao đây. Tôi đặt cục phấn trở lại mép bảng đen.

- Tốt nhất là em hãy nói cho cả lớp biết, em họ tên gì, - thầy giáo nói.

- Họ tên em là Maria [2] Kawczak.

- Thế thì thật nực cười, - một học sinh nói và cả lớp lại cười ồ.

- Cậu Kawczak coi thường chúng ta rồi, - một học sinh khác nói, - đây là em gái bạn ấy chứ còn ai.

- Chẳng phải là em mình đâu, - học sinh nam mà tôi va phải lúc vào lớp lên tiếng – Mình không hề biết người này đâu. Trên thế gian này thiếu gì người có họ Kawczak, đúng vậy không nào?

- Nhiều nhất là ở Sri Lanka, - một học sinh nói giọng the thé. Cả lớp lại cười. Bốp, thầy giáo đập tay xuống bàn. Cả lớp im bặt.

- Thầy xin nhắc với các nam nữ công dân rằng, đây là trường học chứ không phải rạp xiếc, - thầy giáo nói, rồi thầy hỏi tôi - Sáu mươi của em là bao nhiêu?

Tôi chẳng nói chẳng rằng. Vì tôi không biết thầy hỏi gì.

- Em đã học ở trường nào?

- Em học trường Phổ thông cơ sở ở Krzeszow.

- Ở trường cũ có chạy không?

- Có chạy.

- Không ai đo thời gian hay sao?

- Em không biết.

Cả lớp im phăng phắc. Thầy giáo cũng chẳng nói gì. Mọi người nhìn tôi. Tôi đứng, đầu kêu oang oang. Càng lúc càng to. Thầy giáo lắc đầu.

- Thôi được, - thầy nói. - Thế em có nhảy cao không?

- Em có nhảy, - tôi trả lời.

- Em nhảy được bao nhiêu?

- Em không nhớ.

- Thế thì đưa tay thầy xem nào, - thầy giáo yêu cầu. Thầy nâng tay lên, giữ cho tay cao ngang bằng với đầu tôi. - Ngần ấy chăng?

- Ngần ấy không, - tôi nói.

- Hay là ngần này chăng?

Thầy giáo dang rộng hai chân, nhảy lùi, tung người qua ghế, ra phía sau, rồi chạm các ngón tay xuống nền nhà. Cả lớp cười khúc khích. Tôi đứng, chẳng biết phải làm gì. Có ai đó, có ai đó nói lúng búng cái gì đó vào tai tôi, nhưng mà ai, là cái gì... làm sao tôi biết được khi nói lúng ba lúng búng như vậy.

- Đưa tay thầy xem nào, - thầy giáo yêu cầu. - Em không biết chìa tay ra hay sao?

Lẽ dĩ nhiên là tôi biết. Tôi chìa tay ra. Trên bàn thầy giáo có một chiếc thước dài, thầy sắp cầm lấy cây thước, quật tôi. Trời đất ơi, thầy giáo sắp dùng thước quật vào tay tôi này. Hay hơn cả là thầy khỏi phải đứng dậy, không nỡ để thầy giáo thân chinh bước lại chỗ tôi, tôi phải tự mình bước lại chỗ thầy mới phải đạo. Tôi bước, tôi lật sấp bàn tay. Tại sao cả lớp lại cười, tại sao thầy giáo không cầm lấy cây thước, tôi đợi sẵn rồi còn gì, phải cái tay tôi hơi bị run...

Tôi nghe thấy tiếng khóc, có bạn nào đó trong lớp đang khóc. Không phải tôi, thầy giáo ngoảnh mặt nhìn ra chỗ khác. Mắt cả lớp đổ dồn vào chỗ thầy nhìn. Tôi cũng nhìn vào chỗ đó. Trên ghế ngồi, dãy bàn giữa, một cô bạn đang khóc nức nở.

- Có chuyện gì vậy hả? - thầy giáo hỏi. Không ai biết. - Kasia, em bị sao vậy hả? - thầy giáo hỏi to.

Cô bạn khóc nức nở, hai tay ôm mặt. Chỉ nhìn thấy mỗi tóc cô ta. Tóc sáng, xoăn lọn. Các bạn gái trong lớp toàn để tóc dài. Bất thình lình cô gái đứng dậy. Chiếc ghế đổ kêu đánh xoảng. Cô bạn cầm lấy túi, đi về phía chúng tôi, về phía thầy giáo và phía tôi. Cô bạn vẫn khóc khi đi qua chỗ chúng tôi. Cô nháy mắt, nhìn tôi. Đôi mắt nom có vẻ quen quen, phải chăng tôi đã nhìn thấy rồi? Nhưng chắc không phải nhìn trực diện, mà là nhìn trên ảnh... Hay là tôi đã nhìn thấy trong giấc chiêm bao nhỉ?

Cô bạn đi nhanh ra phía cửa, váy rộng, dài sát gót, màu mè như váy của các cô gái Digan, của các mụ thầy bói. Tóc, chiếc khăn trùm màu đen in những bông hoa màu vàng, tung bay trong gió. Cánh cửa sập lại, không có cô bạn nữa.

Một hồi lâu không một ai lên tiếng. Lúc này thầy giáo mới bảo tôi:

- Sao em cứ đứng đó? Ngồi xuống.

Tôi về chỗ và ngồi xuống.

- Em ấy bị làm sao vậy? – thầy giáo hỏi.

- Rõ rồi còn gì, - Ewa, cô gái mặc váy đen ngồi đàng trước tôi, nói. Đoạn cô nàng gõ ngón tay vào trán. Thầy giáo thở dài.

- Thôi, - thầy giáo nói, - kết thúc những trò ngu xuẩn, vào giờ học. Cả lớp đứng dậy!

Cả lớp đứng dậy, tôi cũng vậy.

- Đứng cạnh ghế, - thầy hô, - và chú ý... Ngồi xổm, giơ tay lên, đứng thẳng, hạ tay xuống. Chúng ta bắt đầu.

Bây giờ là giờ vật lý, giờ học cuối cùng ngày hôm nay. Tôi bị điểm hai, tôi chẳng biết tí gì, đầu rỗng tuếch, cô giáo ghi lời nhắc nhở vào sổ theo dõi học sinh. Ở trường Krzeszow môn này tôi được điểm năm.

Đó là một ngày khủng khiếp nhất trong đời tôi. Giờ ra chơi không một bạn nào bắt chuyện với tôi. Tôi đi xuống tầng một, đứng bên cửa sổ, đám trẻ con lớp một chạy nhảy quanh tôi. Tôi chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra với mình ở ngôi trường này. Klaudia ngồi ra đầu ghế tránh xa tôi. Tôi nghe nó nói với Magda, rằng trong lớp có một con chó ghẻ. Chắc chắn đó là tôi. Tôi đã làm gì chúng nó nào? Lần đầu tiên trong đời chúng gặp tôi cơ mà. Hay chỉ tại vì ngay hôm đầu tiên vào lớp tôi đã làm Kawczak ngã chổng vó? Có phải tại vì tên này đã chửi tôi rất tục? Chẳng biết tôi vội như vậy để mà làm gì? Chỉ tại vì tôi không muốn muộn giờ. Kể từ ngày mai tôi sẽ đi học sớm hơn, bảy giờ là ra khỏi nhà. Làm sao tôi biết được cái xe buýt chết tiệt này đi mãi mà chưa tới nơi chứ?

Tôi nói chuyện với cô giáo chủ nhiệm. Cô giáo trẻ, xinh. Cô hỏi tôi đủ mọi chuyện. Cô lấy làm ngạc nhiên khi tôi chuyển trường hai tháng trước khi tốt nghiệp phổ thông cơ sở. Tôi giải thích với cô rằng, tại chuyển đến nhà mới, tại mẹ tôi sợ nếu không đến ở kẻ xấu sẽ chiếm mất nhà. Nghe vậy cô mỉm cười, vuốt ve mái tóc tôi, rồi cô đi. Cô chủ nhiệm này tốt. Cô mà dạy môn vật lý chắc tôi đã không bị cái điểm hai chết tiệt ấy. Cô giáo dạy vật lý rất nóng tính, tôi mà không trả lời thật nhanh thì cô quát ngay lập tức, mà hễ có người quát mắng tôi là y như rằng ngay lập tức tôi bị nghẹn giọng. Cô dạy vật lý tên là Zelenow. Còn cô giáo chủ nhiệm dạy môn sinh vật, tên là Turska.

Tôi cũng đã biết họ của Ewa là Bogdaj. Còn tên béo, nói giọng mũi, ngồi cùng ghế với Kawczak, tên là Ziebinski. Ngồi ở hàng đầu, phía cửa sổ, là một cô bạn thậm chí còn béo và cao hơn cả Ziebinski, ngực to như hai quả bóng bay. Giờ giải lao cô bạn này thường đuổi theo một bạn trai tên là Zenek. Nghe na ná như tên thằng Zenus nhà tôi. Khi tóm được cậu chàng, cô gái liền vặn tay, hành hạ hắn ta. Cậu chàng vùng ra, toan đá cô bạn, nhưng bao giờ cô bạn cũng tránh được. Cả lớp gọi cô bạn này là Szkapa [3] , nhưng cô ta không hề tự ái, cứ đuổi theo Zenek hoài. Cậu này thấp hơn cô nàng hai cái đầu. Với giọng the thé, cậu ta quát: Szkapa, buông ngay tớ ra, không thì tớ đá cậu bây giờ, rồi cậu sẽ hối hận đó!

- Thách cậu đá đó, - Szkapa nói, tóm lấy cổ Zenek.

Trong lớp có nhiều bạn nữ sinh đẹp. Họ ăn mặc cũng đẹp. Họ thường mặc tất quần màu đen, quần jean chẽn ống. Một số người mặc quần ngắn, một số mặc quần lửng đến bắp chân, xẻ sau.

Tuy nhiên Ewa Bogdaj là xinh nhất lớp.

Ewa cũng mặc quần jean lửng, tất quần đen, và chiếc áo len đen, rộng, to lỗ. Da rám nắng, bắt mắt. Ewa ngồi phía trước tôi, cho nên tôi ngắm hoài. Từ phía sau nom cô bạn vẫn xinh. Cô bạn này hay ngó nghiêng. Đôi khi tôi thấy gương mặt nhìn nghiêng của cô bạn. Ewa hay cắn môi. Tôi thích mường tượng, Ewa đã mỉm cười với tôi như thế nào hôm tôi vào học giờ đầu tiên ở lớp. Cô bạn có nụ cười cực xinh.

Ewa có vẻ nóng tính, tuy nhiên khi định nói với ai đó điều gì thì cô bạn bình tĩnh lại ngay. Toàn thân bất động, chỉ có miệng cô nàng cử động mà thôi.

Ewa thích để tay lên sau gáy. Liên tục vuốt ve đuôi tóc. Ngón tay Ewa dài, óng ánh, như thể sơn thứ thuốc màu trong suốt. Trên móng tay nhỏ nhất có đính một ngôi sao vàng bé xíu, nom rất đẹp. Chưa bao giờ tôi thấy một cô gái xinh như vậy, nếu có thấy đi chăng nữa thì chỉ trong phim trên tivi hoặc tại các cuộc thi hoa hậu.

Kể từ khi Ewa khen bộ váy áo của tôi, không bao giờ cô ta bắt chuyện với tôi nữa. Thi thoảng cô ta quay lại đàng sau, thầm thì gì đó với Klaudia. Klaudia vừa cao, vừa gầy. Tóc dài, thẳng đuột và lúc nào cũng đi khom lưng. Mặc quần jean. Hễ viết câu gì đó là đầu lưỡi thò ra khỏi miệng. Chữ đẹp. Ngồi tại chỗ của mình tôi cũng nom thấy Ewa Bogdaj viết. Viết nhanh nhưng không rõ. Cô gái ngồi cạnh Ewa tên là Magda. Cực xinh, giống như cô gái người Hoa, chỉ có điều tóc vàng. Giờ giải lao cô gái này và Klaudia luôn luôn đi cùng Ewa. Ewa kể chuyện gì đó, hai cô bạn này cười. Ewa bước đi như thể đang khiêu vũ, giống như các nữ nghệ sĩ múa ba lê trên tivi. Thân hình rất cân đối, nom chẳng giống cô bé đang học phổ thông cơ sở tí nào.

Còn cô bạn khóc nức nở hôm giờ học đầu tiên không thấy quay lại lớp nữa, tên là Bogdanska. Kasia Bogdanska. Mỗi lần đọc sổ điểm danh Ewa Bogdaj bao giờ cũng được đọc đầu tiên, sau đó đến Bogdanska. Và mỗi khi đọc tên Bogdanska bao giờ cũng có một bạn nói: “Vắng mặt”. Khi cô chủ nhiệm kiểm tra thì Magda đứng dậy, bảo rằng Kasia bỏ lớp từ hôm giờ học đầu tiên rồi. Cô giáo nói: - Lại vắng - rồi cô thở dài. Lúc đó Magda nhìn Ewa, Ewa nhìn Magda và cả hai cùng cười.

Sự tương tác của ánh sáng?

Đó là Marlena Pyzik đang nói lắp bắp trên bảng, chắc hắn lĩnh điểm hai mất thôi. Có tiếng còi bên ngoài cửa sổ, còi ô tô. Im lặng, rồi lại vang lên. Cô Zelenow ngỡ ngàng. - Hay lắm, - cô nói với Marlena. - Em ngồi xuống.

Marlena quay về chỗ, cô đứng dậy, cầm lấy quyển sổ điểm danh rồi nói:

- Bây giờ các em ngồi trật tự, sắp có chuông ra chơi.

Cô bước ra khỏi lớp. Chỉ còn lại chúng tôi. Càng lúc trong lớp càng ồn như vỡ chợ, cả lớp cho sách vở vào túi, vì đây là giờ học cuối cùng rồi còn gì. Một cậu con trai, hình như hắn tên là Krempicki, gọi to từ phía cửa sổ:

- Nhanh lên, các cậu ơi, người yêu của nàng!

Sau chốc lát hầu như cả lớp chen chúc bên cửa sổ. Một bạn nói:

- Đù mẹ, đầu hói.

Ewa đứng dậy, đeo túi lên lưng.

- Đi thôi các cậu, - cô bạn nói với Magda và Klaudia, - chúng mình còn đợi gì nữa.

Họ bước ra khỏi lớp. Toàn bộ hàng ghế sát tường trống không. Chỉ còn mình tôi ngồi ở đây. Chỗ cửa sổ hỗn loạn. Lũ con trai đánh nhau. Tôi rút gương ra, sửa lại mái tóc, rồi cất gương vào túi.

Trời ấm lên, vì mặt trời lộ diện. Tất cả các con phố đều khô ráo. Gió thổi mạnh, nhưng trời ấm. Đã sau hai giờ chiều. Tôi cuốc bộ, tham quan thành phố Walbrzych. Toàn nhà cổ, trên tường đầy những tranh điêu khắc. Mỗi tầng nhà là một kiểu cửa sổ. Phố xá hoặc trên đồi, hoặc dưới chân đồi. Ở đây có một nhà thờ đồ sộ. Tôi đã vào bên trong nhà thờ, và tôi đã nói ba lần: “Lạy Đức Cha và Đức Maria ban phước lành cho con”. Bây giờ tôi đang ở quảng trường chợ cổ. Chính giữa quảng trường là một đài phun nước. Nước phun ra lấp lánh dưới nắng trời.

Bất thình lình, tôi nhìn...

Trên ghế đá, cách đài phun nước không xa, cô gái cùng lớp với tôi đang ngồi, đó là Kasia Bogdanska, chính cô bạn đã khóc nức nở hôm nọ ở trong lớp. Đích thị cô ta rồi. Ngồi quay lưng về phía tôi, nhưng tôi nhận ra cô bạn qua chiếc khăn trùm đầu đen, in hoa vàng, chiếc khăn xõa xuống ngang lưng theo mái tóc lúc này cũng đang óng ánh dưới nắng trời, giống như đài phun nước. Đầu cô cúi xuống đầu gối, hình như lại đang khóc.

Tôi bước lại gần. Tôi dừng lại. Hay đây không phải cô bạn cùng lớp nhỉ? Không, đích thị cô ta. Tôi sẽ ngồi xuống bên cô bạn, biết đâu cô ta có người nhà vừa mới qua đời. Bà tôi cũng đã qua đời, cho nên tôi biết tâm trạng ra sao khi có người trong gia đình ra đi. Tôi cũng đã khóc sướt mướt suốt cả ngày. Hay là cô bạn không muốn cho người khác nhìn thấy mình đang khóc? Thế nhưng, người ta sẽ cảm thấy dễ chịu hơn khi có người để san sẻ nỗi buồn. Tôi sẽ ngồi xuống bên cạnh cô bạn. Nhưng nếu cô ta không nhận ra tôi thì sao? Thì tôi đành bỏ đi.

Tôi bước lại gần, tôi nhìn, Kasia không hề khóc mà đang cúi mặt xuống, ghi chép cái gì đó vào cuốn sổ nhỏ đặt trên đầu gối. Tôi đúng là đồ ngu. Cũng may cô ấy không nhìn thấy tôi đang bước lại gần. Tôi định bỏ đi khi cô ấy ngẩng đầu lên nhìn tôi. Tôi sinh lúng túng vì chẳng biết phải nói gì.

- Sắc mặt cậu nom sao lạ vậy? - Kasia nói, đoạn mỉm cười. Cô ấy không cười tôi, chỉ mỉm cười với tôi mà thôi. Trời đất ơi, nụ cười mới đẹp làm sao. Và đúng lúc này, chẳng hiểu tại sao, tôi cảm thấy sung sướng vô ngần, như vậy tôi không phải là đồ ngu nữa rồi.

- Cậu ngồi xuống đi, - Kasia nói, chỉ tay vào chỗ cạnh mình. Tôi ngồi xuống, liếc nhìn sang đài phun nước, nơi nắng trời thình lình tắt ngấm trong mắt tôi. Tôi đã vượt lên chính mình, tôi quan sát Kasia. Cô bạn vẫn còn mỉm cười và bỗng nhiên toàn bộ nỗi mừng đang có trong tôi nổ tung như quả bóng bay khi có người châm kim vào. Tôi bắt đầu cười, chẳng duyên cớ gì. Bây giờ cả hai cùng cười. Cười to, càng lúc càng to. Chúng tôi cười, chúng tôi cười, chúng tôi ngừng cười, chúng tôi lại cười. Chúng tôi cười và chúng tôi chẳng thể nhịn cười được nữa.

Và rồi chúng tôi không cười nữa, chúng tôi thở hổn hển, cả hai mệt lử vì cười.

- Cậu cười vì cái gì vậy hả? - Kasia hỏi.

- Mình cũng chẳng biết nữa, - tôi nói, - mình quên mất rồi.

Và cả hai đứa lại cười. Ôm bụng mà cười, cười sặc sụa, không kịp thở. Bất thình lình, bụp...! Có gì đó đập vào đầu tôi. Tôi nhìn lên cao, từ trên trời những cục tròn tròn đang bay tới tấp xuống mặt đất.

- Chạy đi thôi! - Kasia hô, kéo tay, kéo chân tôi. Chúng tôi chạy vào một cổng nhà. Hoảng loạn trên quảng trường, mọi người bỏ chạy, vào trú dưới các cổng nhà. Vỉa hè đầy rẫy những cục băng rơi lộp bộp. Tôi cúi xuống nhặt một cục. Đặt lên lòng bàn tay. Nhìn gần giống như cái trứng của loài chim nhỏ. Tôi cùng Kasia ngắm cục băng đang tan dần trên tay. Cục băng chỉ để lại chút xíu nước. Tôi chùi bàn tay vào váy.

Trận mưa đá đã tạnh hẳn. Khách bộ hành tiếp tục đi lại trên quảng trường. Khắp nơi trắng xóa những cục băng đang càng lúc càng nhỏ dần. Kasia lôi tay tôi, chúng tôi bước vào trong một cánh cửa. Nơi gửi áo khoác.

- Đưa cặp của cậu đây, - Kasia nói. Tôi đưa cặp của tôi cho cô bạn, ngay sau đó Kasia đưa cặp của tôi và túi của mình cho bà giữ áo khoác. Tôi nhìn, đây là quán cà phê, chúng tôi đang ở trong quán cà phê. Chưa bao giờ tôi vào quán cà phê.

- Cậu định làm gì vậy? - tôi ái ngại hỏi, thế nhưng chúng tôi đang ở trong quán rồi.

- Cậu lấy số đi, - Kasia bảo, rồi mặc kệ tôi và đi thẳng đến ngồi bên chiếc bàn cạnh cửa sổ. Tôi quay lại. Bà giữ áo đưa cho tôi một miếng tôn hình tam giác, trên có ghi số: 42.

Tôi bước lại chỗ bàn Kasia đang ngồi. Bàn nào cũng đã có người ngồi, toàn người lớn. Tôi ngồi xuống. Phía sau kính cửa sổ, sau bức rèm che, là quảng trường. Bỗng có người hỏi:

- Hai cô dùng gì?

Một chị mặc tạp dề trắng, ngắn, nhìn Kasia rồi lại nhìn tôi. Kasia trả lời:

- Cho hai cốc kem to với quả khô, một chai nước cam và hai chiếc cốc.

- Chỉ có nước ngọt nhập khẩu thôi, đồ hộp, - chị phục vụ nói.

- Loại khác em không uống, - Kasia trả lời. Chị phục vụ bỏ đi.

- Nhưng mà tớ chỉ có hai mươi zlôty thôi, - tôi nói ngay, để Kasia kịp rút những món cô bạn đã gọi cho tôi.

- Tớ chiêu đãi cậu, cậu khỏi lo đi, - Kasia đáp, đoạn dùng các ngón tay chải tóc sau gáy của mình. Mái tóc cực đẹp. Một chút vàng, một chút hồng. Tóc dày đến nỗi chỗ tóc này có thể đủ chia cho bốn cô gái, thậm chí năm cô. Kasia đan các ngón tay ôm đầu gối, ngồi hơi khom người, nhìn tôi.

- Cậu biết không, - Kasia nói, - nom nét mặt cậu vừa buồn cười vừa dễ thương, có lẽ mình phải gọi cậu là Minka [4] . Cậu thích thế không, hả Minka?

- Không.

- Tên mình là Katarzyna.

- Tớ biết, - tôi nói, - Katarzyna Bogdanska.

- Sao cậu biết?

- Tại vì khi đọc điểm danh tên cậu... mình đoán là cậu, vì trong lớp hôm đó không có ai vắng mặt cả.

Kasia mỉm cười, định nói tiếp gì đó nữa, nhưng đúng lúc đó chị phục vụ tiến lại, đặt nước ngọt, kem lên bàn rồi bước đi.

- Chúc ngon miệng, - Kasia nói rồi bắt đầu ăn suất kem của mình. Tôi cũng bắt đầu ăn suất kem của tôi. Thật là buồn cười, cái thìa bé tí xíu. Kem cực ngon. Thoạt tiên tôi tìm nho khô lẫn trong váng sữa. Sau đó tìm anh đào. Rồi tôi ăn miếng sô-cô-la, chót cùng tôi ăn miếng tròn tròn màu vàng có lỗ thủng. Ngon, tôi chẳng biết đó là gì.

Tôi đã ăn xong. Trong cốc chẳng còn lại tí gì.

Và đến lúc này tôi mới sực nhớ ra là mình đang ở trong quán cà phê. Tôi ngẩng mặt lên nhìn. Kasia đang bới cốc kem của mình, thậm chí chưa ăn hết một nửa. Tôi quan sát chung quanh. Hóa ra ngồi trong quán cà phê chẳng đáng sợ chút nào. Tất cả mọi người ngồi trò chuyện với nhau, chẳng ai phàn nàn tôi điều gì. Bây giờ mà có một cô giáo trường tôi vào quán thì sao đây? Liệu cô có mắng chúng tôi về chuyện chúng tôi ngồi ở đây? Chẳng biết được. Tôi lại ngước nhìn Kasia. Cô bạn không buồn ăn, chỉ đang suy nghĩ chuyện gì đó, chắc chuyện không vui, vì gương mặt buồn. Cô ấy xúc kem vào thìa, nghiêng chiếc thìa, rồi ngắm kem đang chảy từ từ như thế nào. Lúc này tôi thèm uống nước cam quá đi mất, nhưng không dám với tay cầm lấy cốc.

- Cậu đừng có ngại, - Kasia nói, và, không nhìn tôi, cô bạn đẩy chiếc cốc sang cho tôi, rồi tiếp tục bới cốc kem. Lạy Chúa, tôi có nói gì đâu nào. Làm sao cô bạn biết được tôi đang nghĩ gì nào? Kasia ngẩng đầu lên nói:

- Cậu đừng ngại, tớ vốn là như vậy mà.

Nụ cười dị thường hiện lên trên gương mặt của cô bạn. Tôi đã nhìn thấy nụ cười này ở đâu rồi, nhưng mà thấy ở đâu? Có người nào đó đã mỉm cười với tôi như vậy. Nhưng đó là ai và khi nào? Hay là tôi đã thấy trong chiêm bao...?

Lạy Chúa tôi, phải chăng mọi chuyện chỉ là do tôi đang nằm mơ?

Kasia nâng cốc nước của mình lên, nhấp một ngụm. Tôi uống một hơi hết nửa cốc.

Keng...!

Kasia gõ thìa vào cốc. Âm thanh vẫn còn ngân trong không trung.

- Cậu có còn nhớ, cậu đã cười như thế nào hay không? - Kasia hỏi.

- Tất nhiên, - tôi nói, nhanh chóng đặt cốc xuống bàn, bởi tôi lại bắt đầu lao vào cuộc cười. Tôi cười giống hệt như khi ngồi ngoài ghế đá, khi chưa có trận mưa đá. Tôi cười và không thể nào ngừng cười, mặc dầu tôi biết mọi người đang dồn mắt nhìn tôi. - Có chuyện buồn! - Kasia vừa cười vừa nói, và rồi cũng cười như nắc nẻ. Còn tôi, tôi chẳng thể nhớ lại một nỗi buồn nào. Tôi nhìn Kasia, có lẽ cô ấy cũng không thể nhớ lại một nỗi buồn nào, bởi cô nàng cứ ôm bụng mà cười. Tôi bịt miệng lại, chẳng ăn thua gì, có lẽ tôi sắp chết mất thôi. Chị phục vụ mặc tạp dề đứng cạnh chúng tôi, ha ha ha, bộ tạp dề ngắn cũn thế kia!

- Các cô gái, đừng cười to được không? - chị ta yêu cầu, còn Kasia phì cười to hơn và hô lớn:

- Hóa đơn!

Chị phục vụ rút tờ hóa đơn nhỏ xíu ra khỏi túi tạp dề của mình, đặt lên bàn và nói:

- Ba ngàn bảy trăm tám mươi.

Trời đất ơi, tới ngần ấy tiền. Kasia lấy đâu ra ngần ấy tiền nhỉ? Tôi đã có thể không uống cốc nước cam của mình, tôi đã có thể trả lại chỗ nước cam đó, để đỡ tiền thanh toán. Một mặt tôi lo trong bụng, mặt khác tôi cười hết cỡ. Kasia ném lên bàn những tờ giấy bạc nhàu nát. - Khỏi trả lại tiền thừa, - Kasia vừa cười vừa nói, đứng phắt dậy, cầm lấy tay tôi rồi hai đứa lao ra phòng gửi áo khoác. Từ phòng gửi đồ chúng tôi lao ra cổng. Chỗ này không có người, có thể cười thả cửa.

Ngoài cổng lặng im. Tôi ôm bụng. Đúng là có phép màu khi chúng tôi vẫn còn sống. Hóa ra, con người ta cũng có thể chết vì cười.

- Túi của chúng mình, - Kasia nói. - Cậu cầm phiếu gửi phải không?

- Lạy Chúa tôi, tớ để quên trên bàn mất rồi, - tôi nói, bỗng thấy người nóng ran. Bây giờ làm sao mình dám quay lại đó hả? Bẽ mặt.

- Cậu đừng ngại, tớ đi cho, - Kasia nói, đoạn quay trở lại quán cà phê. Ôi, bạn tôi mới bạo gan làm sao. Bạn tôi vui làm sao. Thế mà tại sao bữa đó, ở lớp, cô ấy lại khóc nhỉ?... Nhất định phải có một lý do nào đó. Nhưng bây giờ cô ấy đang vui đấy thôi. Lại là chuyện khác khi hễ chìm vào suy ngẫm là y như rằng bạn ấy buồn. Tại vì sao? Tôi rất muốn biết, tuy nhiên không nỡ hỏi. Hay là cô ấy sẽ tự mình thổ lộ với tôi? Kasia trả tới ngần ấy tiền, còn tôi chỉ uống có nửa cốc nước cam. Cô ấy uống còn ít hơn, cốc kem thì ăn không hết. Cũng may tôi đã kịp ăn hết suất của mình, đỡ phí của.

- Minka! - có ai đó gọi. - Minka! - Có ai đó trong quán cà phê gọi. - Minka!

Đó là giọng Kasia. Tôi nhìn vào phòng gửi đồ, Kasia đang đứng bên quầy, vẫy tay gọi tôi. Đúng rồi, Minka chính là tôi chứ còn ai. Tôi đi vào.

- Cậu có hai mươi zlôty phải không? - Kasia hỏi.

- Có.

Tôi lôi ra khỏi túi váy toàn bộ tài sản của mình.

- Cậu trả tiền cho bà giữ đồ đi, - Kasia nói, - vì mình chi hết nhẵn chỗ tiền mình có rồi.

Tôi đưa ngay cho bà cụ hai mươi zlôty, Kasia cầm lấy túi đeo của mình, tôi cầm lấy cặp của tôi rồi hai đứa đi ra ngoài.

Chúng tôi lại hiện diện trên quảng trường. Ô, mặt trời lại xuất hiện.

Không còn một dấu vết nào của trận mưa đá, phố xá khô ráo. Chúng tôi đứng, nhìn lũ trẻ con đang chạy đuổi nhau chung quanh đài phun nước.

Chúng tôi chậm rãi cuốc bộ, đang đi qua nhà sách.

- Chúng mình có vào không? – Kasia hỏi.

- Chúng mình có thể vào, - tôi nói.

Chúng tôi bước vào. Tôi dừng lại ở cửa, xem những cuốn sách trưng bày trong tủ kính. Kasia đi vào sâu bên trong nhà sách, ngay lập tức lao vào lục lọi sách ở các quầy. Cô bạn vẫy ngón tay gọi tôi. Tôi bước lại. Chỉ cho tôi cuốn album cỡ to, Kasia bảo:

- Tớ sẽ tự giết mình.

- Có chuyện gì vậy hả? - tôi hỏi. Kasia mở cuốn album có ghi chữ BLAKE ngoài bìa. Bên trong là những bức tranh màu.

- Cậu xem này, - Kasia nói, giọng thích thú.

- Rất đẹp, - tôi nói.

- Thiên tài, - Kasia bảo. Tiếc rằng tớ không còn tiền trong túi. Khỉ thật, tiếc quá đi mất.

Ngay lập tức Kasia đặt cuốn album trở lại. Tôi nhìn giá. Ba ngàn năm trăm zlôty.

- Trời ơi, - tôi nói, giọng tiếc nuối, - giá chúng mình đừng ăn chỗ kem và uống chỗ nước ngọt ấy... Đủ tiền cho cậu mua cuốn album này.

- Đừng có ngốc, - Kasia nói. - Cậu đi lại chỗ chị bán sách, hỏi xem, có cuốn sách tiêu đề “Hết thời xô xách nước” không?

- Được thôi, - Tôi bước lại chỗ chị nhân viên cửa hàng hỏi: - Em xin lỗi chị, ở đây có cuốn sách tiêu đề “Hết thời xô xách nước” [5] không?

- Cái gì? - chị nhân viên hỏi.

- “Hết thời xô xách nước”, có không?

Chị bán sách bước lại chỗ cánh cửa mở hé đàng sau, vừa cười vừa gọi: - Zocha ơi, có một cô bé hỏi, có cuốn “Hết thời xô xách nước” không!

Tiếng cười của chị thứ hai, không nom thấy mặt, bay ra từ phía sau cánh cửa. Và nghe thấy giọng nói: - Cậu hãy bảo cô bé là có, nhưng hết mất rồi!

Chị nhân viên trở lại, khoanh hai tay rồi trả lời tôi:

- Hết mất rồi.

- Không có chứ gì?

- Không có, - chị nhân viên đáp, nhoẻn miệng cười.

- Em cảm ơn, - tôi nói, rồi quay trở lại chỗ Kasia. Nhưng không thấy Kasia đâu cả. Tôi ra khỏi nhà sách. Ngoài phố cũng không thấy cô bạn. Cô ấy bỏ đi rồi hay sao? Tại sao? Không phải, cô ấy đây. Kasia đứng trong cổng, bên cạnh. Tôi bước lại. Trời đất ơi, bạn ấy đang xem cuốn album. Tôi sợ nóng cả người.

Kasia đã lấy quyển album mà không trả tiền.

Họ sẽ gọi điện ngay cho cảnh sát và rồi cô nàng sẽ bị tóm cổ. Tóm cổ luôn cả tôi nữa. Lạy Chúa tôi, tất cả chỉ tại chỗ kem và nước cam kia. Nhưng mà tôi có ăn cắp album đâu, chỉ Kasia thôi. Tôi không quen biết cô ta, tôi chẳng biết gì cả.

Tôi quan sát chung quanh.

Vẫn chưa có ai ra khỏi nhà sách để đuổi theo chúng tôi. Kasia mải mê xem cuốn album, không nhìn thấy tôi. Tôi bỏ đi luôn.

Tôi cuốc bộ trên phố.

Lát nữa sẽ có người quát tháo, đuổi theo tôi.

Tôi sợ quá, bèn rẽ vào cổng nhà gần nhất, đứng trốn trong góc giữa cánh cổng và tường. Tôi chui vào thật sâu. Chỗ này tối om.

Nếu họ đi lùng sục các cổng nhà gần chỗ này thì sao nhỉ?

Chúa ơi, Chúa ơi, con biết nói gì với họ đây? Rồi họ sẽ nhốt chúng con vào trại cải tạo mất thôi. Họ sẽ đưa lên báo. Tôi biết ăn nói với mẹ thế nào đây? Tôi phải ra khỏi ngách cổng này và chuồn thẳng. Thế nhưng nếu tôi mà chạy trốn thì nhất định họ sẽ bắt được. Người ta luôn luôn đuổi theo kẻ chạy trốn cơ mà. Không chừng họ đứng sẵn ở đàng kia rồi cũng nên, đợi cho tôi ló mặt ra là tóm cổ luôn.

Việc gì tôi bước lại chỗ Kasia nhỉ? Tôi mà biết được cô ta không khóc, thì chắc tôi không lại đó làm gì. Làm sao tôi biết được cô ta là phần tử cặn bã xã hội nào?

Nhẽ ra tôi có thể nhìn cách ăn mặc mà bắt hình dong. Những cô gái bình thường thì không bao giờ ăn mặc như vậy. Tất cả các nữ sinh trong lớp đều ăn mặc bình thường, chỉ có Kasia là khác, nom như một cô gái Digan. Đúng thế đó, các cô gái Digan ăn mặc như vậy. Cô ta là cô gái Digan, điều này giải thích tất cả. Một cô gái Digan từng ăn cắp của mẹ tôi chiếc áo len đan. Lúc trong quán cà phê tôi đã thấy ngạc nhiên, cô ta lấy đâu ra ngần ấy tiền. Ăn cắp chứ còn gì. Thế nhưng gái Digan có ai có tóc vàng đâu nào. Đúng như vậy, nhưng Kasia có thể nhuộm tóc. Hay là dân Digan đã bắt cóc Kasia khi cô ta còn bé xíu? Tôi những tưởng là tôi sẽ có bạn gái, tôi đã mừng rơn trong bụng, hóa ra đó là con kẻ cắp.

Phố xá im lìm, chẳng có ai hô hoán. Hay là họ chưa phát hiện ra? Ơn Chúa. Tôi đợi thêm một chút nữa rồi bước ra, nhưng chẳng có chuyện gì xảy ra cả.

Chắc Kasia đã bỏ đi rồi. Càng tốt, vì không ai ở trường nhìn thấy tôi đi với cô ta. Chúng tôi chỉ đi với nhau khi ở trong quán cà phê và lúc ở trong nhà sách. Nhưng tôi sẽ xử trí thế nào khi ở trường Kasia bước lại chỗ tôi và bắt chuyện với tôi?... Tôi sẽ nói câu gì đó rồi giả vờ là mình đang bận. Nhưng nếu cảnh sát bắt được Kasia và cô ta khai rằng tôi đã giúp cô ta ăn cắp thì sao? Thì tôi chẳng còn đường nào khác, chỉ có nước tự vẫn mà thôi. Đó là tội chết chứ còn gì. Mẹ sẽ không chịu đựng nổi khi đám tang của tôi không có cha xứ. Và tôi sẽ không được lên thiên đàng, mà sẽ bị hành xác dưới địa ngục. Lạy Đức Chúa Trời, xin Ngài cứu rỗi chúng con, tha tội cho chúng con, cứu vớt chúng con khỏi mọi cái ác...

Có người đi vào cổng.

Chắc là cảnh sát. Chuyển cặp sách sang tay trái, tôi nhanh chóng vĩnh biệt rồi nhắm nghiền hai mắt. Amen. Lúc này chiếc cặp rơi khỏi tay tôi, vì trong giây phút hoảng loạn tay tôi không cầm nổi. Tôi mất thăng bằng nên tựa lưng vào cánh cổng. Hai cánh cổng mở ra, kêu cót két.

Kasia đứng giữa cổng, cách tôi vài bước. Nét mặt nghiêm, hoàn toàn khác trước, chẳng nói chẳng rằng, nhìn tôi chằm chằm, dẩu môi.

Tôi cúi xuống nhặt chiếc cặp, lòng cực buồn. Chúng tôi vừa mới cười hô hố với nhau đến thế cơ mà... vậy mà bây giờ...

- Cậu làm gì ở đây vậy hả? - Kasia hỏi.

- Chẳng làm gì cả, - tôi đáp.

- Tớ tìm cậu khắp nơi, - cô bạn nói. – Tớ tìm trong nhà sách, đi khắp quảng trường... Tại sao cậu lại phải đi trốn?

Tôi chẳng nói gì, vì biết nói gì bây giờ. Chắc Kasia nói dối khi bảo rằng đã vào nhà sách tìm tôi. Nhưng làm sao cô ta lại biết được là tôi đang trốn ở chỗ này nhỉ?

Kasia bước lại gần tôi.

- Người cậu bẩn hết cả rồi kìa.

- Tôi nhìn người mình. Hai tay áo của tôi trắng toát vì vôi tường. Tôi lấy tay phủi bụi. Kasia nhìn, lặng im. Tôi nói:

- Chào, tớ phải đi rồi.

- Thì cậu đi đi, - Kasia nói. Ra đến giữa cổng tôi nghe thấy tiếng gọi phía sau - Đợi tớ với! – Cô bạn bước lại, nắm lấy vai tôi. Tôi liền nói: - Đúng là đến lúc tớ phải đi rồi. Mẹ tớ bắt phải về nhà ngay sau khi tan học.

- Lưng áo của cậu bị trắng xóa hết cả rồi.

Tôi lấy tay phủi bụi đàng sau lưng, những chỗ tôi với tay được.

- Không, không, - Kasia nói, - làm vậy chẳng ăn nhằm gì, tớ không để cho cậu đi như thế được. Đến chỗ tớ, tớ cho cậu cái chổi.

- Đâu? – tôi hỏi.

- Đến chỗ tớ, - Kasia nói, kéo tôi vào sâu bên trong cổng. Cô ta muốn gì ở tôi vậy nhỉ?

- Sao lại ở đây? – tôi hỏi.

- Vì nhà tớ ở đây chứ sao, - cô bạn trả lời. Cô ấy ở đây? Tôi đi theo cô bạn, càng vào sâu càng tối om. Tôi dừng lại trước cầu thang.

- Nhà cậu ở đây hả? – tôi hỏi, không dám tin. Cô bạn mỉm cười.

- Cậu vào trốn đúng cổng nhà tớ, - Kasia nói, cầm tay tôi. – Nào đi, kẻo tớ hết kiên nhẫn bây giờ. Ngày lành đối với động vật không dài mãi mãi đâu [6] .

Kasia dắt tay tôi đi lên tầng. Đến cầu thang tầng hai thì dừng lại, quay mặt về phía tôi. Một tia nắng mặt trời chiếu thẳng vào người cô bạn. Tóc cô bạn như thể bùng cháy. Kasia nở nụ cười dị thường, hai mắt long lanh. Cô bạn kéo tay tôi vào người mình. Tay tôi tê cứng vì sợ. Tôi chẳng biết phải làm gì, nếu mà giật tay ra được thì tôi sẽ bỏ chạy. Đường nào thì Kasia cũng đang tóm chặt tôi, sẽ nện cho tôi một quả vào lưng. Nhưng Kasia giọng khàn khàn, lúc to lúc nhỏ, nói:

- Xem bói cho bà chị nhé?

Như vậy là tôi có lý. Đây là một cô gái Digan. Cô ta lật ngửa bàn tay tôi và kéo vào sát mắt mình.

- Ô, đường đời rất đẹp, - cô bói phán. – Phải cái tại sao lại ngắt quãng bất thình lình như thế này nhỉ?

- Nhưng đây không có tiền đâu nhé, - tôi nói giọng run run. Nói thật đấy.

- Bà chị có thể trả bằng trứng cũng được mà, - Kasia nói.

- Đây không có trứng.

- Vậy thì bà chị có gì nào?

- Đây chẳng có gì cả, - tôi nói trong thất vọng. Kasia, ánh mắt rực lửa, nhìn xoáy thẳng vào tôi. Cô nàng thở phì phò.

- Không tốt, - Kasia nói. – Một bà chị tao nhã như thế này mà chẳng có gì ư? Hay là bà chị có tâm hồn chăng?

Tim tôi đập thình thịch. Ôi, giá tôi tỉnh lại ngay được. Chỉ có điều, đây có phải là giấc mơ đâu.

Bất thình lình Kasia buông tay tôi ra. Buông từ từ. Cô ta ngồi xổm, lục lọi túi đeo của mình, rồi bỏ đi, mất hút trong bóng tối. Tôi không thể nhúc nhích, không thể bỏ chạy. Đèn bật sáng, chính Kasia bật đèn. Bây giờ cô ấy bước lại chỗ hai cánh cửa lớn, cho chìa khóa vào ổ khóa. Tôi nhìn, trên cánh cửa có treo tấm biển: “Bác sĩ nội khoa”.

- Cậu lại đây nào, - Kasia gọi. Tôi bước lại.

- Hình như có ông bác sĩ nào đó ở trong nhà này, - tôi nói.

- Không phải là ông bác sĩ nào đó, mà là bà bác sĩ nào đó, - cô bạn chữa lại. – Và không phải nào đó, mà là mẹ tớ.

Đúng rồi. Bên dưới tấm biển có dòng chữ: “BS Karolina Bogdanska”. Cánh cửa mở ra, hai đứa bước vào trong. Tại đây, trong phòng lớn, trên tường ván lát thấy treo những bức tranh đẹp. Bên chiếc bàn nhỏ kê mấy chiếc ghế bành cỡ lớn, màu ghi. Một đèn chùm treo trên trần cao, nó lấp lánh như thể có cả ngàn viên kim cương mài. Chỗ này cửa ra vào, chỗ kia cửa ra vào... không thấy một ô cửa sổ nào. Tiền sảnh mà đẹp đến như thế này hay sao?

Kasia mở tủ, trong tủ có treo quần áo. Rồi cô ta đưa cho tôi chiếc bàn chải.

- Nhà tắm ở đàng kia kìa, - Kasia nói, chỉ tay về phía cửa ở cuối tiền sảnh. - Cậu tự đi hay tớ phải dẫn cậu?

- Mình tự đi, - tôi nói nhỏ. Tôi bước lại chỗ cánh cửa, đụng tay vào quả đấm, quả đấm tròn và óng ánh, như thể làm bằng vàng. Tôi quan sát chung quanh. Không thấy Kasia đâu cả, cô bạn biến mất rồi. Tôi xoay quả đấm, trong nhà tắm tối om. Tôi lùi lại. Ô, chỗ này có công tắc điện. Tôi ấn, đèn bật sáng. Tôi bước vào bên trong, đóng cửa đàng sau lưng lại.

Nhà tắm tráng lệ. Rộng gấp ba lần căn phòng của tôi ở nhà mới. Nền lát gạch men trắng, tường cũng ốp gạch men, nhưng màu nâu. Và chỗ nào cũng có gương. Tôi ngồi ghé lên bờ bể tắm. Sao tôi đần đến vậy. Tôi cứ tưởng Kasia là một cô gái Digan, hóa ra là một cô gái bình thường, một cô gái giàu sang, lại còn là con của một bà bác sĩ.

Trên các ngăn ốp gạch men có nhiều chai thủy tinh đẹp với những dòng chữ nước ngoài. Một chiếc máy giặt, có lẽ tự động, kê bên cạnh cánh cửa, và còn nhiều thiết bị lạ khác. Còn chỗ này, trên đường ống nhỏ óng a óng ánh, có treo những chiếc khăn tay. Màu da cam, hồng và trắng. Tôi nhìn sang bên và tôi nom thấy mình. Sau lưng tôi một cô gái đang ngồi.

Tôi quay lại phía sau. Vẫn thấy một cô gái ngồi sau lưng tôi. Còn sau cô gái này lại một cô gái khác và vẫn còn một cô nữa. Một dãy các cô gái. Chính chúng tôi đang ngồi ở kia, có nghĩa là tôi, nhưng là hình phản chiếu trong gương, hình này lại phản chiếu tiếp trong gương. Tôi nâng cánh tay lên. Tất cả các cô gái đồng loạt làm y như vậy. Đàng kia có rất nhiều chúng tôi, đến nỗi hình như không có kết cục.

Lưng áo váy của tôi trắng toát. Tôi mở khuy và cởi áo váy ra, đặt lên đầu gối, dùng bàn chải chải bụi.

Có lẽ chính tôi mới là một cô gái không bình thường.

Tôi cứ tưởng Kasia định làm trò gì đó đối với tôi, định ăn cắp đồ của tôi hoặc... nhưng mà chính tôi có thể ăn cắp của cô ấy. Cô bạn thả tôi vào trong nhà tắm, nơi bày la liệt những đồ vật quý và đẹp mà không hề sợ tôi ăn cắp một thứ gì đó. Thế thì tại sao cô ấy lại lấy trộm cuốn album của nhà sách nhỉ?

Vì cô nàng sợ sẽ có người mua mất cuốn album này. Khi mẹ hay bố về, cô ấy sẽ xin tiền của bố mẹ, đi đến nhà sách và trả tiền. Tại sao tôi lại nghĩ ngu xuẩn trong đầu rằng bạn mình là con kẻ cắp. Đổ oan cho người khác là một tội nặng. Tôi phải đi xưng tội. Ngày mai tôi sẽ đi, sau khi tan học. Đến nhà thờ bên quảng trường. Phải cái tôi không biết giờ nào là giờ xưng tội ở đó.

Bộ váy áo không chịu sạch khi chải khô, phải tưới nước vào thôi. Tôi mở vòi nước trong chậu rửa, đưa bàn chải xuống dưới dòng nước. Bây giờ bụi tường mới chịu mất. Có khi cha xứ sẽ tha thứ tội cho mình, nhưng sẽ không bao giờ mình lại tự tha thứ cái tội này của mình. Kasia tốt bụng với tôi đến như thế. Chẳng bao giờ tôi biết trò chuyện với bất kỳ một ai, nhưng với Kasia thì chắc lẽ tôi làm được. Tôi có linh tính như vậy. Thậm chí tôi còn có thể nói với bạn ấy rằng, tớ vẫn tiếp tục mút ngón tay và tớ không thể bỏ thói quen này được. Kasia là cô gái thông minh, có khi bạn ấy sẽ khuyên tôi, phải làm gì để cai nghiện mút ngón tay. Bỗng tôi nghe thấy có tiếng nhạc. Bay đến từ đàng xa.

Hay như trong nhà thờ, nhưng hơi khác một chút.

Chắc là Kasia mở đài. Hay là cô ấy có máy ghi âm và cô ấy mở máy. Tôi rất thích nghe nhạc ở trong nhà thờ. Đôi khi nhạc trong radio cũng hay. Chẳng hạn lúc này. Như thể các thiên thần đang bay trên bầu trời.

Như thế đó... Tôi chăm chú nghe nhạc, trong khi đó nước chảy từ bàn chải xuống váy áo làm ướt một mảng to. Chẳng sao, khi ra ngoài phố, tôi sẽ đứng giơ lưng ra phía nắng, rồi sẽ khô.

Tôi đứng dậy, mặc bộ váy áo vào người. Nhưng bị ướt. Tôi cài khuy, nhìn mình trong gương. Tôi chẳng còn thích bộ váy áo này tí nào nữa cả. Các ruy-băng lấp lánh một cách ngu xuẩn. Và cứ tưởng đó là đồ ngoại. Ewa Bogdaj bảo là đồ Paris. Mà Paris là thủ đô mốt của thế giới, thì chiếc váy áo này phải đẹp mới phải chứ. Liệu có khả năng gói bưu phẩm bộ đồ của tôi đã nằm chết gí ở nhà bưu điện suốt mười năm ròng? Mười năm về trước mốt nó khác, bây giờ mốt nó khác. Bây giờ con gái mặc toàn quần chẽn siêu ngắn. Nhưng Kasia không ăn vận như vậy. Hay quần cô ấy mặc cũng là quần gửi đường bưu điện đi hàng năm mới tới nơi?

Tôi vén váy cao lên đến đầu gối. Chính xác, cao hơn chút xíu. Rồi túm mép gấp kéo rịt về phía sau cho váy chật lại. Bây giờ hoàn toàn khác. Nom tôi giống như các nữ sinh khác trong lớp. Tôi mà còn nhuộm tất liền quần nữa... Nhất định mẹ tôi có thuốc nhuộm đen.

Tôi ngắm mình, tôi ngắm, và không ngắm nổi.

Nhà tôi chẳng có chiếc gương to nào. Chỉ có một chiếc gương tủ, nhưng trong gương chỉ nom thấy tôi từ đầu đến thắt lưng. Tôi mà có cái nhà tắm như nhà tắm của Kasia thì có lẽ không bao giờ tôi ra khỏi nơi đó. Thôi, không nên ở trong nhà tắm của người khác lâu đến như vậy. Rồi Kasia sẽ nghĩ về tôi như thế nào. Tôi lại ngắm mình một giây nữa, rồi thả váy ra, váy lại dài xuống bên dưới đầu gối. Tôi quay lưng về phía gương treo bên trên bể tắm, nhìn thấy mình trong chiếc gương treo trên chậu rửa. Phải ra ngoài thôi. Tôi chải tóc, cầm lấy cặp sách và bước ra ngoài. Tôi để quên chiếc bàn chải. Tôi quay lại, cầm lấy bàn chải, quan sát lần cuối toàn bộ nhà tắm, đóng cửa và tắt đèn.

Tôi lặng lẽ đi ngang qua tiền sảnh, đặt bàn chải lên chiếc tủ con kê cạnh cửa. Ở đây nghe tiếng nhạc rõ hơn rất nhiều. Tôi lách ra khỏi phòng, chỗ có cánh cửa mở hé, nhưng không nom thấy gì bên trong phòng bên, vì ngay sau cánh cửa có tấm màn che màu mật ong. Chắc Kasia đang ở bên trong. Đang ngồi, nghe nhạc. Sao tôi nỡ nghĩ xấu như vậy về cô bạn nhỉ?

Tại sao tôi lại là con người như vậy?

Không bao giờ tôi nghĩ xấu về ai cả, thế thì tại sao tôi lại phải nghĩ xấu như vậy về Kasia? Rõ ràng tôi không xứng đáng làm bạn với cô gái dễ thương và tốt bụng như thế này.

- Chào Kasia, - tôi nói nhỏ và trong lúc vặn quả đấm tôi chợt nghĩ, mình không được để cửa mở, có nghĩa là cửa không khóa, vì kẻ trộm có thể lẻn vào phòng ăn trộm đồ đạc. Hiện nay chỗ nào cũng đầy rẫy trộm cắp. Tôi phải vào sâu bên trong căn phòng, vào đàng sau tấm màn che, bảo rằng tôi đi về. Nhưng bây giờ tôi gặp bạn ấy thì sao đây... Chắc tôi đến chết vì xấu hổ mất thôi. Biết làm sao, tôi phải vào thôi.

Tôi bước lại chỗ tấm màn. Gạt tấm màn che, tôi bước vào trong. Tiếng nhạc inh tai ập vào tôi, hầu như tôi chẳng nom thấy gì cả, trong này tối om. Các cửa sổ đều che kín mít, chỉ có một kẽ hở nhỏ qua đó ánh sáng lọt vào bên trong. Tôi chỉ nhìn thấy mỗi đoạn thảm được ánh sáng rọi vào. Tiếng nhạc vang lên từ đây.

- Kasia, cậu có ở đó không? - tôi hỏi, không nghe thấy tiếng của chính mình, tại nhạc to. Bất thình lình tiếng nhạc nhỏ hẳn. Tôi nghe tiếng của Kasia:

- Cậu thấy tối quá thì ra kéo rèm che cửa sổ.

- Ok, - tôi nói. Theo vệt sáng tôi bước ra phía cửa sổ. Nhạc lại nổi lên. Tôi giơ tay kéo tấm rèm che. Tấm rèm hé mở chút xíu.

- Bị kẹt hay sao ấy, - tôi nói, nhưng có lẽ Kasia không nghe thấy, vì tiếng nhạc lại vang lên. Tôi nhìn... Kasia đang chơi đàn. Cô bạn đang chơi đàn piano. Lạ thật. Kasia ngồi chỗ này, mà sao lại nghe thấy tiếng nhạc từ đàng kia. Chắc chắn nhạc phát ra từ loa. Nhưng Kasia chơi thứ nhạc cụ nào đó, chứ hoàn toàn không phải là đàn piano, hình như nhạc cụ điện tử thì phải, giống như nhạc cụ mà các ban nhạc vẫn biểu diễn trên tivi. Lại còn có ai đó đập trống nữa. Tôi quan sát chung quanh... ngoài Kasia ra không thấy ai nữa cả, có nhìn thấy Kasia nện trống đâu, chỉ thấy cô bạn chơi trên bàn phím. Kasia nhấc một tay, vặn cái núm và nghe thấy tiếng gió. Tiếng rít, tiếng xào xạc của gió và gió lặng dần. Im ắng trong phòng. Kasia mỉm cười nhìn tôi, còn tôi cảm thấy buồn, vì đã đến lúc phải rời khỏi nơi này rồi.

- Mình đã chải sạch bụi rồi, - tôi nói. Cảm ơn bạn đã cho mượn bàn chải.

- Toàn bộ niềm vui là của chiếc bàn chải, - Kasia vui vẻ đáp, đoạn hỏi - Cậu thích mình chơi tiếp cho cậu nghe hay không nào?

Tôi gật đầu, bảo rằng tôi thích.

- Sao cậu cứ đứng như vậy hả? Ngồi xuống đi. Tốt nhất là nghe ở đàng kia. - Kasia chỉ tay về phía chiếc ghế bành to kềnh ở trong góc. Tôi bước lại đó, rón rén ngồi xuống ghế. Có tiếng rú rất to.

- Khoan đã, - Kasia nói - Mình phải xử lí cái của nợ này đã.

Kasia rời khỏi đàn piano, cúi xuống, lôi từ phía dưới đàn chiếc dây cáp. Ngắm một hồi lâu. Rồi đứng dậy. Nhìn quanh phòng, cau mày. Cô bạn đứng, suy nghĩ. Và bất thình lình Kasia chạy ra khỏi phòng. Còn lại mỗi tôi.

Tôi ngồi trong im lặng.

Trời đất ơi, căn phòng mới rộng làm sao.

Trên tường treo những tấm rèm che và một chiếc bàn to, màu đen kê gần cửa sổ, trên bàn đầy sách và giấy tờ. Phía đối diện có một chiếc tủ đen chạm khắc nhiều gương mặt người và cây cỏ. Trên nóc tủ là những chiếc vali và những chiếc hộp xếp chồng lên nhau áp sát trần nhà. Còn trần nhà ốp toàn mút xốp trứng. Ôi, chiếc giường nom mới lạ làm sao. Như cổ vật, giống chiếc giường trong một bộ phim. Tôi biết cái là lạ treo bên trên giường gọi là gì rồi. Gọi là màn trùm.

Giữa phòng kê bộ sô pha màu đen, lưng quay ra phía cửa. Da bọc sô pha đen nhánh, lấp lánh. Bên cạnh đặt một chiếc thùng đen, một dây cáp trắng chui ra từ chiếc thùng này và kéo sang gầm đàn piano. Ở đàng kia, trong góc bên cửa sổ có nhiều thiết bị óng ánh. Lại một chiếc đàn piano điện tử to như cái bàn, trên đàn đầy những nốt sáng và núm vặn.

Trên sô pha ngổn ngang giấy tờ, những chồng sách, một số cuốn đã bị nát bươm. Bề bộn một cách đáng sợ. Tôi có thể sắp xếp lại cho ngăn nắp chỉ trong chốc lát. Chẳng phải làm gì nhiều đâu. Chỉ cần xếp các tờ giấy lại cho phẳng phiu rồi cất vào ngăn kéo. Chuyển ghế sô pha tựa lưng vào tường, vì tại sao lại ngồi quay lưng ra phía cửa. Và giá có một chiếc tủ ghép nữa thì hay, giống như chiếc tủ trong phòng của mẹ và bố ở nhà mới ấy. Có thể xếp sách lên các ngăn tủ để cho sách không bị bụi phủ, vì có kính che.

Kasia thật là lạ, chẳng ngăn nắp gì cả. Đường nào thì cô bạn cũng đã dọa tôi ở ngoài cầu thang. Tại sao vậy? Tôi cứ tưởng là tôi đến chết mất vì quá sợ. Nhưng sau đó cô bạn lại mời tôi vào nhà, đưa bàn chải cho tôi và các thứ khác nữa. Và lát nữa cô bạn sẽ chơi đàn cho tôi nghe khi lên dây xong cái của khỉ này.

Kasia đi đâu mà lâu thế không biết.

Tôi nhìn đồng hồ. Sắp bốn giờ chiều rồi. Về nhà tôi biết ăn nói với mẹ sao đây? Ở nhà công việc ngập đầu, còn ở đây tôi ung dung ngồi đung đưa trên ghế bành, chẳng làm gì cả. Bất thình lình Kasia bước vào phòng.

Tôi tỉnh hẳn người.

- Tìm chỗ nào cũng không có, - Kasia bực dọc nói. - Lúc không cần thì cả một lũ tuốc-nơ-vít lai vãng ở đây!...

- Thế còn cái này? - tôi hỏi, chỉ vào chiếc tuốc-nơ-vít trong tay cô bạn. - Cái này không phải tuốc-nơ-vít hay sao?

- Tuốc-nơ-vít, - cô bạn trả lời, - nhưng to quá. Tớ cần cái nhỏ xíu cơ.

Kasia trầm ngâm. Đứng một hồi lâu, chẳng nói chẳng rằng, hai mắt nhắm nghiền. Bỗng nhiên nét mặt cô ấy đổi khác, rồi lẩm nhẩm hát. Giọng thánh thót - Ta chẳng biết làm văn, ta không biết vẽ, nhưng ta kiêu hãnh, và ta khoái chí nằm trong chiếc quan tài này...!

Kasia mở mắt ra, nhìn tôi, nhún vai.

- Tớ đã hỏi nó, mi ở chỗ nào, hỡi chiếc tuốc-nơ-vít nhỏ xíu của ta, và nó đã ngâm cho tớ nghe câu thơ này. Như thế có nghĩa là thế nào nhỉ? Nó đã chết rồi hay sao?

Kasia đi khắp phòng, góc nào cũng ngó, cũng nhìn. Hất mấy quyển vở để trên bàn. Ô, cô bạn nói, quay lưng về phía tôi. - Cậu lại đây, nhanh lên.

Tôi lao tới. Trên bàn làm việc, trong hộp đựng bút thấy mấy chiếc bút bi, mấy chiếc bút chì và giữa chúng là chiếc tuốc-nơ-vít cán xanh.

- Mình đã có linh tính, tại sao chiếc tuốc-nơ-vít lại hát khúc nhạc người Krakow, - Kasia nói. – Cậu xem này, vì thế này đây.

Kasia rút chiếc tuốc-nơ-vít ra, rồi đậy nắp hộp bút lại. Trên nắp hộp có hình chàng trai mặc trang phục truyền thống vùng Krakow. Kasia hôn chiếc tuốc-nơ-vít rồi nói nựng: - Chàng trai Krakow ở Czestochowa ơi, chàng là nhà thơ thứ thiệt. Chàng có giúp em tháo chiếc phích cắm điện này được hay không hả chàng.

Kasia áp chiếc tuốc-nơ-vít vào tai, nghe một lúc.

- Chàng trai bảo, được thôi, - chàng trai nói với tớ như thế đó. - Kasia bò bằng tứ chi dưới gầm chiếc piano điện tử của mình. Tôi quỳ xuống bên cạnh, xem cô ấy dùng chiếc tuốc-nơ-vít bé xíu tháo chiếc phích cắm điện.

- Khi ta tìm kiếm vật gì đó, - Kasia nói, - hay hơn cả là nhắm nghiền hai mắt, tưởng tượng vật đó trong đầu mình và hỏi rất lịch sự, nó đang hiện diện ở chỗ nào. Tớ mách cho cậu phương pháp tìm kiếm cực hiệu quả này.

- Còn mẹ tớ, - tôi nói, - thì cầu thánh Antoni mỗi khi mẹ đánh mất cái gì.

- Cũng là một cách hay. Phải cái thánh Antoni có một nhược điểm, ngài chỉ có mỗi một mình, cho nên công việc ngập đầu. Vì thế ta phải xếp hàng, đợi đến lượt mình.

- Đúng rồi, - tôi nói. - Có một lần mẹ tớ đánh mất một trăm zlôty, mẹ tớ cầu thánh Antoni nhưng không được. Phải hai tháng sau mẹ mới tìm thấy, khi tớ và bố chuyển chiếc tủ ra chỗ khác.

Kasia cười.

- Nhất định mẹ cậu đã phải xếp hàng quá dài rồi, - Kasia nói và ngắm nghía chiếc phích điện đã được tháo ra. - Kiểu này có lẽ mình phải đi học hàn điện mất thôi, nếu không thì chẳng bao lâu nữa mình chẳng còn đàn mà chơi. - Kasia quấn sợi dây điện nhỏ quanh miếng tôn mỏng rồi vặn ốc chiếc phích cắm. Cô bạn cắm chiếc phích vào ổ điện, giữa những phích cắm khác dây dợ đủ sắc màu. Bò dưới gầm đàn piano, Kasia chỉ cho tôi chỗ trên chiếc ghế bập bênh.

Kasia ngồi một mình trên chiếc ghế nâng sau đàn piano.

- Tôi xin trình tấu trước quý vị nhạc phẩm mới nhất của tôi, - Kasia nói trịnh trọng. - Nhạc phẩm có tiêu đề: “Điền trang của người Netofatyt” [7] . Vì lý do không phải tại tôi, quý vị sẽ không nghe được dàn đồng ca tạ ơn của chương kết.

Kasia nhấc hai tay lên, xòe rộng các ngón tay, giữ yên một lúc. Rồi các ngón tay hạ xuống, chạm vào cái gì đó và tiếng nhạc vang lên. Nhạc, nhưng lại không phải nhạc. Nghe như tiếng chim hót. Rồi bỗng nhiên tiếng hót im bặt.

Có tiếng chiếp, chiếp nho nhỏ.

Rồi ầm vang tới mức đau cả hai tai. Đâu đó từ đàng xa bay tới thứ âm thanh khác, tiếng nhạc thật sự. Nhỏ nhẹ, tựa hồ từ ngoài cửa sổ bay vào. Thế rồi tiếng nhạc càng lúc càng to hơn, từng đợt sóng nhạc ập vào phòng. Căn phòng ngập tràn những giai điệu. Ôi, Kasia trình diễn mới hay làm sao.

Đến nỗi tôi không chịu nổi cái hay này. Tôi đờ đẫn cả người, nhắm nghiền hai mắt. Ôi, chuyện gì xảy ra với tôi thế này. Tôi đang ở đâu thế này, nếu như không có tôi ở đây?

Và tôi không còn chỗ để mà thở nữa rồi, chỗ nào cũng ắp đầy âm nhạc, tôi sắp chết chìm trong những con sóng nhạc đang ập vào mình. Tôi còn nhịn thở được bao lâu nữa? Tôi ráng hít thở khí trời, thế nhưng thay vì không khí, chỉ có ánh sáng chiếu rọi lọt vào cơ thể tôi mà thôi.

Cả người tôi rực sáng như một bóng đèn điện kếch sù.

Tôi đứng trên núi cao và tỏa sáng trong mây xanh. Tôi chẳng nhìn thấy gì hết ngoài ánh sáng của chính mình. Đứng chỗ này, tôi minh mẫn, tôi trong sáng, tôi ngọt ngào biết bao.

Giá mãi mãi là như vậy, giá không có chuyện hoàn nguyên.

Nhưng biết đi đâu bây giờ? Tôi chẳng còn nhớ gì nữa cả, ngoại trừ một điều, từ muôn thuở tôi đã ở chỗ này. Và tôi đang ở chỗ này.

Tôi đang ở chỗ này.

Lạy Chúa, tôi đang ở chỗ này.

Soạt, tôi bị lôi đi rồi. Tôi bay trong không trung như cái bong bóng bảy sắc cầu vồng. Ôi, không khí mới ngọt ngào làm sao. Chính tôi cũng chẳng biết, không khí rất ngọt ngào, hay rất suốt trong. Những ngôi sao bé xíu của ta ơi, những tia lửa bé xíu của ta ơi! Những hạt ngọc quý giá nhất, những hạt chuyền san hô bé xíu ơi! Ta đang ở chỗ này! Hãy cứu ta với, hãy túm lấy ta đi, vì ta đang rơi đây này. Cả cơ thể trong suốt của ta đang rơi.

Ta đang rơi, ta đang rơi...

Tôi cố bay lên lần nữa, nhưng tôi lại bị rơi, tôi đang rơi xuống đất. Rơi xuống đất.

Tôi rơi xuống đất rồi. Tôi đang ngồi trên bãi cỏ. Quanh tôi toàn hoa là hoa. Nào cúc, nào lưu ly, nào trúc mai, nhưng chẳng hiểu tại sao chúng kinh tởm đối với tôi còn hơn cả loài giun và loài nhện.

Tôi lạc vào miền lặng im rùng rợn và trống rỗng. Vẫn còn nghe thấy tiếng nhạc ở đàng kia. Tôi nhìn... Mây đang chơi nhạc, các vì tinh tú đang chơi nhạc... nhưng tôi không còn ở trên đó nữa, tôi đang ở chỗ này.

Có người đang khóc, một cô gái đang khóc, càng lúc tiếng khóc càng to. Và tôi nghe thấy giọng nói cực gần, một giọng nói...

- Minka, cậu bị làm sao vậy hả? Minka, Minka ơi...!

Tôi cảm nhận có người chạm vào mình, vuốt ve mái tóc mình. Tôi mở to hai mắt, chính Kasia đang quỳ gối bên tôi, đang an ủi tôi. Còn tôi thì sao? Tôi ngồi co ro dưới nền nhà, tôi đang khóc.

- Tại sao cậu lại khóc thế này hả?

Làm sao tôi biết được tại sao tôi khóc nào? Tôi khóc chẳng phải do tôi. Đây không phải là tôi đang khóc, mà có gì đó trong tôi đang khóc. Thế nhưng rõ ràng là tôi đang khóc, không nín nổi.

Rốt cuộc cơn khóc của tôi đã qua.

Tôi ngồi bên mép giường, trên đầu là chiếc màn trùm. Tôi lấy khăn mùi soa của Kasia lau mắt và mặt, vì cả người tôi ướt sũng, cho nên tôi phải liên tục vắt khăn. Tôi cảm thấy xấu hổ.

Tôi nấc. Kasia ngồi bên cạnh, nhìn tôi và hỏi:

- Tại sao cậu lại khóc nức nở như vậy hả?

- Tớ chẳng biết.

- Cậu nhớ lại chuyện gì đó hay sao?

- Không.

- Thế thì tại sao?

Tôi nấc. Quả thực, tôi chẳng biết phải nói gì với cô bạn, - Tớ thấy đau thế nào ấy, - tôi nói.

- Cậu đau cái gì nào? Chân, tay, bụng?

- Không, - tôi đáp, - tại âm nhạc khi nãy. Hay đến tuyệt vời. - Và thế là tôi lại khóc, cảm thấy nước mắt lại lăn trên hai gò má.

- Và tại vì thế mà cậu khóc hay sao? - Kasia hỏi. Tôi gật đầu. Cô bạn ôm chầm lấy tôi, áp chặt người tôi vào người mình. - Tớ chơi đàn hay, đúng không?

- Đúng.

- Cậu thật tuyệt vời, tớ mến mộ cậu, - Kasia nói. Không kìm nổi, tôi khóc sướt mướt. Chúng tôi ngồi bên nhau một hồi lâu. Tôi khóc, còn Kasia ôm tôi, ru nhè nhẹ, giống như tôi ru thằng Zenus em tôi.

- Minka yêu thương của tớ ơi, - Kasia nói. Cậu có muốn làm em gái của tớ hay không nào?

- Có muốn, - tôi trả lời trong nước mắt.

- Em gái quý nhất trên đời của chị, - Kasia nói, ôm tôi chặt hơn. Tôi cũng ôm chặt Kasia.

- Cậu gọi “chị ơi” đi xem nào - Kasia thì thầm vào tai tôi.

- Chị ơi, - tôi nói nhỏ. Lạy Chúa tôi, lạy Chúa, con ơn Chúa biết nhường nào. Con đã có bạn gái và con gọi bạn ấy là chị. Chúa ơi, có bao giờ con cảm thấy sung sướng đến như vậy.

- Chị yêu em, - Kasia nói, lau nước mắt cho tôi. - Thế còn em?

- Có, - tôi nói, - Em yêu chị.

Và bất thình lình tôi nấc. Kasia cười. Tôi cũng vậy. Cả hai cùng cười, nhưng không phải cười như lúc ngồi trên ghế đá ngoài quảng trường và sau đó trong quán cà phê đâu, mà là cười khác, cười nhỏ nhẹ, trong hạnh phúc ngọt ngào.

Tôi ra khỏi nhà Kasia lúc năm giờ ba mươi chiều, nghĩa là tôi đã đi mất bốn mươi lăm phút. Đúng bằng một tiết học. Tôi có thể đi xe buýt, nhưng chỗ tiền hai mươi zlôty dành mua vé tôi đã đưa cho bà trông áo khoác mất rồi. Walbrzych là một thành phố lớn. Tôi cuốc bộ và cuốc bộ, có lẽ còn phải đi khá xa mới về được đến nhà. Gặp bất kỳ ai tôi cũng hỏi đường. Được cái may, trời không mưa, mưa đá cũng không rơi. Chỉ có gió thôi, tôi cảm thấy hơi lạnh.

Kasia Bogdanska là người tuyệt diệu nhất trần đời.

Chúng tôi đã ngồi bên nhau, uống trà, ăn bánh bích quy, không phải trên giường, mà trên bộ sô pha màu đen. Rất tiện nghi, tôi chẳng cảm thấy mình ngồi khi tôi đang ngồi trên ghế. Chúng tôi huyên thuyên đủ thứ chuyện. Kasia gọi tôi là “Minko” [8] , hoặc “Mineczko”, còn tôi gọi cô bạn là “Katarzyno”, vì Kasia rất ghét tên mình bị làm nhỏ đi [9] . Kasia phát khùng mỗi khi có người gọi mình là “Kasienko”. Cũng may tôi đã không gọi như vậy khi cô bạn còn chưa nói ra điều mình không thích này. Tại vì trong đầu thì tôi gọi bạn ấy là: Kasiu, Kasienko. Katarzyna là cái tên rất hay, phải cái hơi bị dài.

Kasia đã cho tôi xem những quyển vở chép nhạc. Cô bạn có rất nhiều. Tất cả đều do bạn ấy tự nghĩ và tự viết ra. Kasia quả là một nữ nhạc sĩ thật sự. Lâu nay tôi vẫn nghĩ, không thể có chuyện là nhạc sĩ ở tuổi mười lăm được. Hóa ra là có thể.

Bạn ấy bảo, sẽ dạy tôi chơi đàn, học đàn dễ lắm. Thế thì mẹ tôi sẽ phải lấy làm ngạc nhiên khi tôi chơi nhạc. Chỉ có điều, lấy đâu ra đàn để tôi chơi cho mẹ nghe nào? Nhà tôi chẳng có thứ nhạc cụ nào cả. Trong khi đó Kasia có tới hai cây đàn piano điện tử. Trên một chiếc có dòng chữ bạc “KORG”, còn trên chiếc thứ hai dòng chữ vàng “YAMAHA”. Kasia còn có rất nhiều máy móc, thiết bị khác nữa, thậm chí cả máy vi tính. Và một cái bàn với rất nhiều núm vặn dùng để quấy nhạc, như người ta quấy súp cho súp không bị bén nồi ấy. Kasia bảo vậy. Cô ấy “quấy súp” ở chỗ này.

Kasia lại còn có cả một chiếc đàn dương cầm thứ thiệt, nhưng cô ấy không sử dụng cây đàn này, cô ấy bảo rằng, đàn dương cầm buồn, nếu không phải là, tỷ dụ Kit Gareth.

Chiếc dương cầm đen, đặt trên tấm thảm trắng trong phòng mẹ Kasia, căn phòng sạch bóng và mỹ lệ như trong các tấm ảnh đăng trên tạp chí màu. Chiếc đàn dương cầm này to cực, phòng của tôi không chứa nổi. Mai kia đi làm và đi lấy chồng có thể tôi cũng sẽ mua một chiếc đàn dương cầm. Tôi sẽ đặt chiếc đàn này trong phòng khách, cạnh tivi, vì tôi cũng sẽ mua tivi, tivi màu. Tôi sẽ mời mẹ và cả nhà đến và tôi sẽ chơi đàn. Mẹ tôi sẽ ngạc nhiên và hỏi: - Do đâu mà con chơi đàn hay như thế này? – Còn tôi sẽ trả lời mẹ: - Con học đấy.

Tôi sẽ có nhiều bản nhạc. Vì Kasia chơi nhạc trong trí nhớ. Thoạt tiên bạn ấy chép nhạc, nhưng sau đó chẳng hề nhìn vào bản nhạc. Kasia bảo rằng, nói xong năm phút là cô ấy quên biến những gì vừa nói, nhưng nốt nhạc thì không bao giờ quên. Tôi thì ngược lại. Tôi nhớ từng lời do tôi nói ra, hoặc ai đó nói, và tôi có thể nhớ rất lâu, ngay cả khi tôi muốn quên đi. Tôi sống trên đời đã mười lăm năm nay rồi, trong đầu tôi có cả núi những lời nói.

Có lẽ tôi sẽ bực mình. Khi tôi có trong đầu những thứ chẳng ra gì, lắm khi thậm chí đầu tôi rỗng tuếch, chẳng có gì cả, chỉ thấy có tiếng kêu ù ù, vo vo, như nghe trong cái vỏ ốc biển cực to của mẹ tôi. Vì mẹ tôi có cái vỏ ốc biển, bên trong có tiếng kêu nghe hay đáo để. Đó là món quà chồng chưa cưới của mẹ tôi ngày trước tặng. Hồi đó mẹ còn chưa quen bố. Sau đó người này lấy cô gái khác, còn mẹ tôi lấy bố tôi. May cho mẹ là đã không lấy người đàn ông này, vì sau đó người này bị chết do tai nạn xe máy, để lại bà vợ góa và hai đứa con gái mồ côi cha. Còn bố của mấy chị em chúng tôi, trước đã vậy, giờ vẫn vậy.

Có thời mẹ tôi gầy lắm, còn gầy hơn cả bố. Mẹ chỉ bắt đầu béo sau khi sinh tôi. Nhưng mẹ không ngại béo tí nào, mẹ bảo, đàn bà gầy xấu bụng, phụ nữ béo rộng lòng. Có khi là như vậy thật, vì bác Kaminska gầy. Hồi tôi còn nhỏ, bác ấy đã vác gậy đánh tôi vì tôi giẫm vào luống rau nhà bác ấy. Mà tôi có chủ định giẫm đâu cơ chứ, tại thằng Kaziu Kaminski đẩy tôi vào đấy chứ. Bây giờ hắn đang đi bộ đội. Bác Kaminska lấy làm đắc ý lắm. Bác ấy bảo, quân đội sẽ triệt hạ tính du côn của hắn. Xong nghĩa vụ bác ấy muốn bắt hắn làm lính chuyên nghiệp hoặc đi làm cảnh sát, có thế thì đời hắn mới khá lên được. Vì hắn sẽ có nhà cửa, có tiền lương, có sắc phục và được thiên hạ nể trọng.

Một lần Kaziu về phép, ngồi uống rượu với bác Krzysiek và bố tôi. Thoạt tiên rất vui, vì mấy người ngồi trên ghế dài cạnh hàng rào lưới, hát những bài ca về người lính, nhưng sau đó Kaziu bắt đầu cãi nhau, nhảy bổ vào người bác Krzysiek. Bác Krzysiek túm lấy áo cậu chàng, nhấc bổng lên, đoạn nói: - Mày định đánh bố mày phải không?

Rồi bác ấy ném Kaziu vào chuồng thỏ, làm chuồng thỏ nhà tôi gãy tan tành, một con thỏ bị chết. Thế là bố tôi bèn nói với bác Krzysiek thế này: - Ông bạn láng giềng ơi, ông phải nôn tiền ra thôi, ông phải mua lại con thỏ của tôi. - Còn bác Krzysiek đáp lại: - Đến mùa quýt thì tôi mới mua lại con thỏ của ông nhá! - Và thế là bác hàng xóm lao vào đánh bố tôi, bố tôi tuy nhỏ con, nhưng không hề chịu lép vế, bèn húc đầu vào bụng ông ta. Kaziu Kaminski xông vào cứu ông Krzysiek, tôi chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra nếu mẹ tôi và bác Marysia, tên y hệt tên tôi, là vợ của bác Krzysiek, không lao tới can ngăn. Chỉ có bác Kaminska là chẳng biết có chuyện gì, vì đang bận xem tivi.

Ngày hôm sau bố tôi và bác Krzysiek dàn hòa với nhau. Chỉ có điều, bác ấy dây dưa phải đến hai tuần không chịu đền tiền cho bố tôi. Và thế là chúng tôi ăn thịt con thỏ. Vẫn còn để dành một ít để ngày hôm sau ăn, nhưng lúc đêm khuya thằng Tadziu em tôi lẻn vào bếp ăn vụng, chén sạch chỗ thịt thỏ để dành, chừa lại mỗi xương. Cu cậu đã chùi sạch mép khi mẹ nghi ngờ cậu ăn vụng. Nhưng cu cậu bị lộ tẩy vì mang một khúc xương vào giường để gặm tiếp và lăn ra ngủ luôn. Sáng hôm sau khi mẹ thay vải trải giường, thì phát hiện ra khúc xương, chăn gối đầy những mỡ là mỡ. Hôm đó, bữa trưa cả nhà ăn món mằn thắn, riêng Tadziu ngồi khóc, vì trên chiếc đĩa bày trước mặt cu cậu, mẹ đặt khúc xương thỏ đã gặm sạch trơn.

- Cháu vô cùng xin lỗi cô, - tôi nói, - đến khu chung cư Piaskowa Gora còn xa nữa không cô?

Người đàn bà mặc áo khoác xanh dừng lại.

- Cháu nói cái gì hả?

- Đến Piaskowa Gora... cháu đi có đúng đường không?

- Sai rồi, - Cô đi đường trả lời rồi bước tiếp. Sau chốc lát cô này quay mặt lại, gọi to - Cháu lại đây đi theo cô! Cô cũng đến Piaskowa đây!

Tôi chạy theo người đàn bà. Bây giờ chúng tôi sánh bước bên nhau. Cô khách bộ hành trầm tư, còn tôi ngó nhìn chung quanh. Cũng may là tôi đã hỏi đường. Nếu không thì có khi tôi cứ đi và đi mãi mà chẳng biết mình sẽ đi tới đâu.

Cộp cộp, cộp cộp...

Đó là tiếng giày cao gót của người đàn bà nện trên mặt đường. Có lẽ tôi không thể đi giày gót cao đến như vậy, chắc đi vài bước là ngã chổng vó ngay. Cô khách bộ hành chân bước thoăn thoắt trên đường. Tôi bước được một bước thì cô bước được phải tới gần hai bước. Tôi bắt đầu bắt chước cô ta.

Tôi có phần lúng túng, tuy nhiên khi đi bằng đầu ngón chân thì khá hơn. Ô, một con cún con trông rất buồn cười lao đến...

Bỗng nhiên cô đi đường bắt đầu chạy. Tôi chạy theo sau cô. Con cún lao theo chúng tôi, miệng sủa. Cô khách bộ hành chạy ra mặt đường, vẫy tay. Một chiếc xe taxi đỗ xịch bên cạnh cô ta. Chiếc xe màu xanh. Cô mở cửa, cúi khom người rồi ngồi vào trong xe. Tôi quay ngược trở lại, nhưng cô gọi theo:

- Cháu ơi, cháu ngồi vào xe đi!

- Nhưng mà cháu không có tiền, - tôi nói.

- Cháu ngồi vào đi, - cô khách nói. - Có ai hỏi cháu về chuyện tiền nong đâu nào.

Tôi bèn ngồi vào ghế sau. Còn cô khách ngồi ghế trước, cạnh người lái xe.

- Đến khu Piaskowa, - cô nói. - Ta đi thôi.

Ô, tôi vừa mới đi đường này rồi. Bây giờ xe chúng tôi rẽ. Trước đó tôi đã không rẽ, cứ đi thẳng. Cũng may tôi đã gặp được cô khách này.

- Chị còn nhớ tôi không? - người lái xe hỏi.

Cô khách quan sát người lái xe đoạn nói:

- Không. Nhưng mà sao?

- Đã có khi nào đó bà chị nghe bài này chưa?

Người lái xe bắt đầu huýt sáo. Tôi biết bài hát này, cực hay.

- Tôi đã nghe rồi, - người đàn bà nói - Nhưng mà sao nào?

- Có một lần tôi đã chở chị, dọc đường đi chị toàn huýt sáo.

Người đàn bà cười.

- Có lẽ hôm ấy tôi say rượu.

- Tôi chẳng biết được, - người lái xe nói. - Chị có thổi bóng đo nồng độ cồn cho tôi xem đâu.

Và người lái xe lại huýt sáo bài hát này. Cô khách cũng huýt sáo. Tôi cũng huýt sáo, huýt rất nhẹ. Chúng tôi đi trên đường, chúng tôi huýt sáo.

- Đó là một đêm tối, - người lái xe nói. Chỉ có chị và tôi, thưa chị Jadwiga.

- Làm sao anh biết được tên tôi?

- Đúng là bà chị không nhớ rồi.

Người lái xe ghé miệng vào sát tai người đàn bà, nói với cô ta cái gì đó. Người đàn bà quan sát anh ta. - Có thật không? - người đàn bà hỏi. Người lái xe gật đầu rồi cười. Bây giờ cả hai cùng cười. Còn tôi nhìn, bây giờ xe chúng tôi đang chạy giữa các tòa chung cư. Hình như chỗ này rồi hay sao? Tôi nói nhỏ.

- Đây đã là Piaskowa Gora chưa ạ?

Người đàn bà quay mặt về phía tôi.

- Cô hoàn toàn quên mất cháu, - người đàn bà nói. - Cháu muốn về phố nào?

- T. Rabiegi, - tôi đáp.

- Số bao nhiêu? - người lái xe hỏi.

- Hai mươi bảy.

Chúng tôi còn đi thêm một chút nữa rồi xe taxi dừng lại.

- Cháu rất cảm ơn, - tôi nói, đoạn tìm quả đấm. Tôi loay hoay mãi, không tài nào tìm thấy. Người lái xe quay về phía sau, với tay, ấn cái gì đó và cánh cửa xe mở ra. Tôi bước ra ngoài.

- Cháu chào cô chú, - tôi nói, nhưng cô không nhìn tôi nữa rồi. Xe taxi chuyển bánh. Khuất bóng sau mấy tòa nhà chung cư. Một trong những ngôi nhà đó chắc là chung cư của chúng tôi. Hai mươi bảy, ngôi nhà này đây. Tôi ngẩng đầu, nhìn lên tầng chín. Cửa sổ nào có thể là cửa sổ nhà mình nhỉ? Phía này không có ban công, cho nên cửa sổ phòng tôi ở đâu đó thôi.

Tôi quan sát chung quanh ngôi nhà.

Bên cạnh giá đập bụi thảm một đám bé gái đang chơi. Các bé trai trượt pa-tanh trên vỉa hè. Cổng vào cầu thang lên nhà chúng tôi là cổng thứ hai này, ô... thằng em tôi đang đứng sau cửa kính. Nó không nhìn thấy tôi, nó đang nhìn đi đâu đó.

Tôi bước vào trong và hỏi:

- Sao em đứng đó mà không ra chơi với các bạn?

Nó không trả lời.

- Em biết không, - tôi nói, - chị vừa đi taxi về đấy. Nhẽ ra em có thể nhìn thấy, nhưng xe lại đỗ ở phía sau nhà.

- Mặc kệ người ta.

- Sao em lại ăn nói thô lỗ với chị như vậy hả?

Nó im lặng, quay mặt đi. Bên dưới lỗ mũi nó có vết bẩn.

- Trời ơi, - tôi nói, - em bị chảy máu mũi rồi đây này. Em đi về nhà rửa mũi ngay.

Nó ẩy tôi ra.

- Chị đi một mình đi!

- Em sao vậy? - tôi hỏi. - Em đánh nhau hay sao?

- Chị cẩn thận, kẻo em huýt còi chị bây giờ.

- Em có đi về với chị hay không nào?

Nó chẳng nói chẳng rằng. Thôi được, nó thích thì nó cứ đứng đó. Tôi bước lên cầu thang đoạn bấm nút thang máy. Đèn đỏ hiện lên, trên cao có tiếng gì đó kêu vo vo. Tôi áp tai vào cánh cửa thang máy. Thang đang xuống. Bất thình lình trong ô cửa nhỏ sáng choang. Tôi bước vào bên trong và ấn nút số 9.

Tôi đang đi thang máy.

Tôi đang đi lên cao, càng lúc càng cao hơn. Đi thang máy thích thật. Rất may là căn hộ nhà tôi không ở dưới tầng trệt. Nhưng cũng có cái không may, những nhà ở tầng trệt họ có một mảnh vườn nho nhỏ bên dưới cửa sổ nhà mình.

Có một bé gái nhìn vào tôi qua cửa kính. Không có nó nữa, nó đã biến mất ở phía dưới. Rất may là chúng tôi không đợi đến khi kết thúc năm học mới dọn nhà. Nếu chúng tôi mà đợi như vậy thì chẳng bao giờ tôi gặp được Kasia.

Thang máy dừng lại. Tôi bước ra, đi dọc theo dãy hành lang dài. Toàn cửa là cửa. Một trong những cửa như vậy là nhà chúng tôi. Nếu không có số nhà thì chắc tôi chẳng biết nhà mình nằm chỗ nào. Tôi gõ cửa nhè nhẹ bằng móng tay, vì sợ Zenus đang ngủ. Tôi gõ mạnh hơn một chút. Không ai ra mở cửa cả. Tôi không dám ấn chuông vì Zenus. Hay là không có ai ở nhà nhỉ? Nhưng Tadziu có nói gì với tôi đâu nào? Để canh chừng tôi xoay quả đấm. Cánh cửa mở ra. Tôi bước vào nhà, chỗ nào cũng lặng im.

Phảng phất mùi sơn tường.

Tôi ngó vào phòng Zosia và Krysia. Chúng đang ngủ. Ngoài trời vẫn còn sáng, thế mà chúng nó đã đi ngủ, mặc váy, đắp chăn. Mẹ nằm trên bộ đi-văng mới trong phòng lớn. Mẹ ngủ và ngáy. Thậm chí chẳng đắp chăn. Zenus nằm trên chiếc giường con, cũng đang ngủ. Chẳng biết tại sao, cả nhà lăn ra ngủ. Cửa thì mở, cũng may không có kẻ trộm vào nhà.

Tôi đi rón rén trên đầu ngón chân ra khỏi phòng. Tôi đi vào phòng của tôi. Nó cũng nhỏ như phòng của Zosia và Krysia. Ở đây chúng tôi chỉ có một chiếc giường đơn cũ, chiếc giường mẹ và bố ngủ hồi ở Jawiszow, một chiếc bàn và hai chiếc ghế đẩu để học bài. Giá có được một chiếc tủ con, giá để sách vở và đồ dùng học tập thì hay biết mấy, nhưng như thế này cũng tốt rồi. Mới hôm kia thôi, cả nhà chúng tôi chỉ có một phòng ở kèm theo bếp và chẳng ai kêu ca phàn nàn gì cả, vậy thì tại sao bây giờ lại phải có ai đó kêu ca phàn nàn nào. Tất nhiên, ngay tối đầu tiên tôi và Tadziu đã cãi nhau về chuyện ai sẽ được nằm sát tường. Tại vì tôi thích nằm sát tường và Tadziu cũng thích nằm sát tường. Cuối cùng hai chị em đã thỏa thuận với nhau, nó sẽ nằm ngủ sát tường một tuần, tuần tiếp theo đến lượt tôi... cứ thế hai chị em thay phiên nhau. Một tuần nó, một tuần tôi. Điều tối quan trọng là tôi có chăn của tôi, nó có chăn của nó. Cho nên lúc ngủ sẽ không sợ hai chị em kéo chăn của nhau.

Sẽ phải mua mấy cái chậu để trồng các loại hoa. Chúng tôi có mang chậu hoa tới đây, nhưng quá ít. Ở nhà cũ chúng tôi có một mảnh vườn và một thửa ruộng nhỏ, thay vào đó ở đây chúng tôi có mấy phòng liền, rồi thang máy, nhà tắm, nhà vệ sinh ngay trong nhà. Hôm nào mẹ mua chiếu che tường bên giường của chúng tôi, chiếu cói ấy mà, thì tôi sẽ cắt ảnh màu trong các cuốn họa báo mà bác Marysia cho, rồi dùng ghim đính lên đó.

Tôi cũng có một ít bưu ảnh đẹp, toàn ảnh về Szczecin. Tường nhà sơn khá đẹp. Tường phòng tôi sơn màu xanh lá cây, in hoa văn màu vàng. Nom như thể hoa trên bãi cỏ. Phòng của các em gái tôi cũng hệt như vậy, còn phòng có đặt tivi sơn màu thanh thiên, cũng in hoa văn màu vàng. Còn trên bức tường, dưới chân có kê bộ đi văng, có dòng chữ đẹp: “Xin Chúa Giêsu Krist rủ lòng thương chúng con”. Bạn của bố, người viết dòng chữ này, hơi bị nhầm một chút, vì đúng ra phải viết “Christ”, nhưng mà mẹ tôi chẳng bận tâm chuyện này, mẹ bảo, dòng chữ rất hợp với bức tranh Chúa Giêsu và các sứ đồ, treo hơi thấp. Quả là một bức tranh đẹp và rất cổ, từ hồi trước chiến tranh. Chúa Giêsu và các sứ đồ da dẻ hồng hào, chỉ có Giuđa da rám nắng, mắt nhìn gian tham. Thấy ngay là hắn đang lập mưu tính kế.

Phía đối diện kê chiếc tủ tường cao gần sát trần nhà.

Nhà mới của chúng tôi đẹp thật.

Tôi mót đi tiểu, chạy vào nhà vệ sinh. Nhà vệ sinh sạch sẽ và dễ chịu làm sao. Ở Jawiszow nhà vệ sinh là một túp lều chung cho cả nhà, hôi thối kinh khủng, ruồi nhặng bay loạn xạ. Nếu ai bị tháo dạ, ngồi lâu, thì những người khác phải đi ra phía sau mấy bụi phúc bồn tử mà giải quyết. Sau đó muốn rửa tay thì phải đi vòng quanh nhà, vì máy bơm nước đặt ở cạnh mấy cái chuồng. Còn ở đây hoàn toàn riêng biệt, phòng nào cũng có nhà vệ sinh, chậu rửa, nhà tắm có bồn tắm tiện dụng. Và lúc nào cũng có nước nóng. Bây giờ chuyện giặt tã lót của Zenus chẳng là cái đinh gì. Chỉ năm phút là xong. Lại còn có thể tắm bất kỳ lúc nào thích nữa chứ. Hôm qua tôi tắm, sáng nay tôi tắm và tối nay tôi lại tắm nữa cho nó sướng cái đời.

Lạy Chúa tôi, sao con người ta nhanh chóng quen với lối sống sang trọng thế không biết.

Tôi đang hâm lại bữa trưa thì mẹ vào bếp. Mẹ ngồi trên chiếc đôn, thở dài, và ngáp. Chắc là mẹ mất ngủ. Tôi đứng cạnh bếp ga, chẳng nói chẳng rằng, chỉ tiếng mỡ kêu xèo xèo bên dưới khoai tây. Mẹ gãi, đoạn nói: - Con có chuyện gì vậy? Mấy giờ con về nhà?

- Con đến nhà bạn gái, - tôi trả lời. Mẹ chẳng nói gì. Tôi liếc nhìn mẹ, mẹ chẳng hề nghe tôi nói. Mẹ nhìn ra cửa sổ, phía xa mặt trời màu da cam đang lặn xuống đàng sau những tòa chung cư. Mẹ nhăn mặt.

- Mẹ không hài lòng, - mẹ nói, - mẹ không hài lòng. Cuộc sống như thế không phải dành cho con người... Bố đâu?

- Con không biết, - tôi trả lời - Lúc con về nhà thì đã không thấy bố đâu cả.

- Lại say bí tỉ rồi, - mẹ nói - Mang cho mẹ gói thuốc lá.

Tôi đi vào phòng, Zenus vẫn còn ngủ. Tôi cầm lấy gói thuốc lá rồi quay lại bếp, đưa cho mẹ. Mẹ châm thuốc. Tôi múc khoai tây và xúc xích ra đĩa, bắt đầu ăn. Mẹ ngồi hút thuốc, nhìn tôi ăn.

- Mẹ không muốn làm việc gì cả, - mẹ nói, ngáp - Mẹ còn phải giặt tã lót, nhưng mẹ không muốn làm.

- Con giặt rồi, - tôi nói.

- Thế hả? - mẹ tôi ngạc nhiên.

- Vâng, - tôi trả lời.

- Mẹ tìm cửa hàng mất nửa giờ đồng hồ. Đầy người, nhưng chẳng có ai để hỏi. Đúng lúc mẹ cần con thì con lại không có nhà. Thế con với cô bạn gái làm gì mà lâu như vậy hả?

- Bạn ấy chơi đàn cho con nghe, - tôi trả lời. - Bạn ấy là một nhạc sĩ. Cùng học một lớp với con.

- Nhẽ ra chúng ta đã phải treo rèm cửa.

- Thì bây giờ chúng ta có thể treo.

- Đang đêm, - mẹ nói - Mà đường nào thì cũng chưa là.

- Con có thể là.

- Không, để mẹ là. Con đi học bài đi. - Mẹ quan sát chung quanh, nghe ngóng.

- Sao ở đây im ắng thế này nhỉ? - mẹ tôi hỏi. Không đầy một giây, nghe thấy tiếng khóc của Zenus ở trong phòng. Mẹ đặt thuốc lá xuống gạt tàn rồi ra khỏi bếp.

Và thế là một ngày đã trôi qua. Các cô em gái ngủ kỹ, sau đó nghịch đến hai mươi hai giờ. Nửa giờ sau bố về, khi mẹ đã đi ngủ. Bố say, nhưng không say xỉn. Tôi làm cho bố bữa tối, ăn xong bố đi ngủ. Cả nhà đã ngủ, chỉ còn mỗi mình tôi.

Tôi nằm trong bồn tắm, ngâm mình trong nước ấm, tôi tự sướng. Chỉ có mũi, miệng và mắt là ngoi lên khỏi mặt nước mà thôi. Tôi nghe thấy dư âm ngầm từ xa. Có ai đó đang trò chuyện với người nào đó, có ai đó đang la hét, nhưng không nghe rõ cái gì.

Thật là lạ.

Khi nhắm mắt lại tôi nhớ diện mạo của từng bạn trong lớp mới của tôi. Tôi đang nhìn thấy rõ mồn một Klaudia, Magda, cô giáo chủ nhiệm. Tôi cũng đang nhìn thấy rõ mồn một Ewa Bogdaj, mái tóc của bạn ấy, đôi mắt huyền của bạn ấy, toàn bộ đôi môi xinh xắn của bạn ấy và tôi nhìn thấy bạn ấy đang mỉm cười. Tôi còn nhìn thấy cả ngôi sao bé tí xíu dán trên móng tay ngón út của bạn ấy...

Nhưng tôi không thể nhìn thấy Kasia.

Khi tôi muốn nhìn thấy Kasia, thì mọi cái biến ngay lập tức khỏi mắt tôi.

Bạn ấy cao hơn hay thấp hơn tôi?

Mắt của bạn ấy màu gì?

Cả giọng nói nữa, giọng nói của bạn ấy như thế nào?

Tôi không biết, không nhớ gì tất cả. Tôi chỉ nhìn thấy tia sáng trong bóng tối.

Và nghe thấy tiếng nhạc ngân vang và ngân vang.

Chơi liên tục chỉ một giai điệu.

Âm nhạc đang nói gì đó, nhưng không biết đó là gì.

Tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu, âm nhạc bảo vậy. Cái gì, - tôi hỏi, - cậu đang nói với tớ cái gì nào? Còn âm nhạc:

Tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu...

- Tha thứ cho mình đi, được không Kasia?

- Tớ phải tha thứ cho cậu cái gì nào?

- Mình đã nghĩ, cậu là kẻ cắp.

- Cậu tha thứ cho mình thì có, vì đó là lỗi của mình. Sẽ không bao giờ mình ăn cắp trước mặt cậu nữa đâu. Cậu là người tốt, còn tớ, tớ là kẻ cực xấu.

- Cậu chẳng hề xấu tí nào cả. Cậu là người tốt nhất trên thế gian.

- Chính vì tớ là kẻ xấu, cho nên cái xấu của cả thế gian có trong người tớ. Rồi cậu sẽ tin là như vậy.

- Không đúng như vậy, không đúng...

Tiếng nhạc ngầm trong nước lấn át lời nói ngầm trong nước. Tiếng nhạc to, càng lúc càng to. Liên tục như nhau, liên tục khác nhau. Tôi nhìn thấy nụ cười của Kasia, cho dù tôi không nhìn thấy thân hình bạn ấy, ánh sáng làm lóa mắt tôi. Nụ cười này là nỗi đau và thất vọng. Và vẫn cứ liên tục một giai điệu, cho dù liên tục khác.

Giai điệu trôi vào người tôi và nói:

- Tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu...

- Tại sao lại như vậy phải không? Tại sao mình lại khóc chứ gì? - Tôi nói. Còn Kasia cứ một điệp khúc: tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu, tớ đang nói với cậu...

[1] Thành viên của Hội khoa học – Văn học của thanh niên, hoạt động bí mật hồi những năm 1817 – 1823 ở Wilno, litva – ND.

[2] Tên gốc của Marysia (Marysia là tên gọi thân mật của Maria) – ND.

[3] Con ngựa xấu xí – ND.

[4] Từ Minka có nguồn gốc là chữ mina, có nghĩa là nét mặt – ND.

[5] Ý nói thời khó khăn, phải xách xô đi lấy nước. Có lẽ Kasia bịa ra tiêu đề này – ND.

[6] Ngày 1 tháng 10 hàng năm là Ngày động vật thế giới, được coi là ngày lành đối với động vật . Đây là câu nói ẩn dụ của Kasia - ND

[7] Trong Thánh kinh – ND.

[8] Minko, Mineczko là cách gọi thân mật của Mina, Minka, Mineczka (nét mặt, vẻ mặt). Tên mới này bắt đầu bằng chữ M như Maria, Marysia – ND.

[9] Khi gọi thân mật, trìu mến, thì người ta gọi Kasia là Kasienko, nghĩa là cấu tạo tên ở dạng nhỏ hơn, bé hơn, có thể hiểu là Kasia bé bỏng ơi, Kasia cưng ơi... Gọi kiểu như vậy thì Kasia không thích. Còn gọi Katarzyno, hoặc Katarzyna thì tên vẫn nguyên xi, không bị làm nhỏ đi (Katarzyna bắt đầu bằng chữ K như Kasia) – ND.