Cuộc Đời Charlotte Brontë — Tập 1

Lượt đọc: 86 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3

❊ ❊ ❊

Mục sư Patrick Brontë vốn quê ở hạt Down, Ireland. Cha của ông, Hugh Brontë, mồ côi từ khi còn rất nhỏ. Ông rời miền nam lên miền bắc của hòn đảo này và định cư tại giáo xứ Ahaderg, gần Loughbrickland. Theo một truyền cảm khẩu trong gia đình dẫu gia cảnh của Hugh Brontë rất khiêm nhốt, ông vẫn là hậu duệ của một dòng dõi lâu đời. Thế nhưng, điều đó chẳng khiến ông hay con cháu bận tâm tìm hiểu. Ông kết hôn từ sớm, nuôi dưỡng và cho mười người con ăn học trưởng thành chỉ từ hoa lợi của vài mẫu đất tự canh tác. Đám đông con cái này nổi tiếng có thể chất cường tráng và ngoại hình vô cùng tuấn tú. Ngay cả khi đã tuổi cao sức yếu, mục sư Brontë vẫn là một người có tướng mạo nổi bật, cao hơn mức trung bình, với vóc dáng hiên ngang cùng chiếc đầu mang hình khối quý phái. Thời trẻ, chắc hẳn ông phải là một trang nam nhi đẹp mã hiếm có.

Ông sinh vào ngày lễ thánh Patrick (17 tháng 3) năm 1777, và sớm bộc lộ sự nhanh nhẹn cùng trí thông minh phi thường. Ông cũng mang trong mình đầy rẫy hoài bão; và minh chứng cho sự nhạy bén cùng tầm nhìn xa trông rộng của ông chính là việc: thấu hiểu rằng cha mình không thể chu cấp tài chính và bản thân phải tự lực cánh sinh, ông đã mở một trường công lập khi mới tròn mười sáu tuổi; và ông tiếp tục duy trì cách sinh nhai ấy suốt năm hoặc sáu năm trời. Sau đó, ông trở thành gia sư cho gia đình mục sư Tighe, chánh xứ Drumgooland. Từ đó, ông bước chân vào St. John’s College thuộc Đại học Cambridge, nhập học vào tháng 7 năm 1802, khi ấy vừa tròn hai mươi lăm tuổi. Sau gần bốn năm dùi mài kinh sử, ông nhận bằng cử nhân văn chương, được thụ phong chức phó tế tại Essex rồi chuyển đến Yorkshire. Chặng đường đời phác họa qua những nét chính ấy cho thấy một con người có cá tính mạnh mẽ và phi thường, luôn tự mình ấp ủ và theo đuổi mục tiêu một cách quyết đoán cùng độc lập. Thử nhìn xem một thanh niên – một thiếu niên mười sáu tuổi – đã tự tách mình khỏi gia đình, quyết tâm tự lập; và không chọn con đường mưu sinh truyền thống bằng nghề nông, mà bằng chính lao động trí óc của mình.

Qua những gì tôi được nghe, có lẽ mục sư Tighe đã vô cùng quý mến người gia sư dạy con mình, và có thể ông đã nâng bước Brontë không chỉ trong định hướng học tập, mà còn gợi ý cho ông theo học một trường đại học Anh quốc, cũng như tư vấn cách thức để thi đậu vào đó. Mục sư Brontë giờ đây không còn sót lại chút âm hưởng gốc gác Ireland nào trong giọng nói; và dường như những đường nét Hy Lạp thẳng tắp cùng chiếc cằm dài hình bầu dục trên khuôn mặt ông chưa từng phô bày dòng dõi Celt; thế nhưng ở tuổi hai mươi lăm, vừa bước ra từ môi trường sống duy nhất mà ông từng biết để đường hoàng xuất hiện trước cổng St. John’s, điều đó đã minh chứng cho một nghị lực sắt đá và sự bất chấp mọi lời nhạo báng.

Khi còn ở Cambridge, ông gia nhập một đội tình nguyện viên lúc bấy giờ được huy động khắp cả nước nhằm chống lại mối họa xâm lược từ người Pháp. Những năm cuối đời, tôi từng nghe ông nhắc đến Lord Palmerston như một người từng đồng cam cộng khổ với mình trong những nhiệm vụ quân sự giả định ấy.

Giờ đây, chúng ta hãy theo chân ông đến nhận chức phó tế tại Hartshead, thuộc Yorkshire – nơi xa xôi cách trở với quê nhà cùng mọi mối quan hệ ở Ireland; thực ra ông cũng chẳng mặn mà giữ liên lạc với họ, và tôi tin rằng từ khi trở thành sinh viên Cambridge, ông chưa từng đặt chân trở lại nơi đó.

Hartshead là một ngôi làng nhỏ nằm về phía đông của Huddersfield và Halifax; nhờ tọa lạc trên cao – tựa như một gò đất nằm giữa lòng một lòng chảo hình tròn – nơi đây mở ra một tầm nhìn vô cùng tráng lệ. Mục sư Brontë đã sinh sống tại đây suốt năm năm; và khi còn là quản nhiệm tại Hartshead, ông đã theo đuổi rồi kết hôn với Maria Branwell.

Bà là con gái thứ của ông Thomas Branwell, một thương gia tại Penzance. Tên thời con gái của thân mẫu bà là Carne: và xét cả về đằng nội lẫn đằng ngoại, gia tộc Branwell đều thuộc dòng dõi danh giá đủ để giao du trong tầng lớp thượng lưu tinh hoa nhất mà Penzance thời bấy giờ có được. Vợ chồng ông Branwell cùng bốn người con gái và một con trai còn nhỏ tuổi đã sống trong thời kỳ xã hội sơ khai ấy – một giai đoạn được miêu tả rất sinh động qua cuốn tiểu sử viết về người anh trai của Tiến sĩ Davy.

“Cùng một thị trấn, khi dân số chỉ khoảng 2.000 người,

chỉ có duy nhất một tấm thảm, sàn nhà được rắc cát biển,

và hoàn toàn không tìm nổi một chiếc nĩa bạc.

Vào thời điểm ấy, khi các thuộc địa còn rất hạn chế,

quân đội và hải quân ở quy mô nhỏ, và nhu cầu về trí tuệ tương đối ít,

các con trai thứ của tầng lớp quý tộc thường buộc phải học một nghề thủ công nào đó,

mà không hề mang tiếng xấu hay bị xem là mất đi địa vị xã hội.

Người con trai trưởng, nếu không được phép làm một điền chủ nhàn rỗi,

sẽ được gửi đến Oxford hoặc Cambridge,

chuẩn bị bước vào một trong ba ngành nghề danh giá:

thần học, luật pháp, hay y học;

con trai thứ có thể được cho đi học việc với một bác sĩ phẫu thuật, dược sĩ, hoặc luật sư tư;

người thứ ba làm thợ thiếc hoặc thợ đồng hồ;

người thứ cứa làm thợ đóng gói hoặc thợ vải, cứ thế tiếp tục

nếu còn nhiều người con phải lo bề gia thất.

Sau khi mãn hạn học nghề, những thanh niên ấy hầu như

đều đến London để trau dồi tay nghề hoặc kỹ nghệ của mình;

và khi trở về quê nhà, an bề gia thất với công việc kinh doanh,

họ không hề bị gạt ra khỏi những gì mà ngày nay được xem là giới thượng lưu.

Việc thăm viếng khi đó diễn ra khác xa với hiện tại.

Những bữa tiệc tối gần như là điều xa lạ, ngoại trừ vào dịp lễ hội thường niên.

Giáng sinh khi đó cũng là khoảng thời gian tận hưởng niềm vui đặc biệt và sự sum vầy,

với một chuỗi các buổi tiếp đãi gồm trà và tiệc tối.

Ngoại trừ hai dịp này,

việc qua lại hầu như chỉ giới hạn ở các buổi tiệc trà,

bắt đầu từ ba giờ chiều, kết thúc lúc chín giờ,

và trò giải trí buổi tối thường là một trò chơi bài quần chúng nào đó,

như trò Pope Joan hay Commerce.

Tầng lớp bình dân lúc bấy giờ vô cùng dốt nát, và mọi tầng lớp đều rất mê tín;

thậm chí niềm tin vào phù thủy vẫn bám rễ sâu xa,

và người ta cả tin đến mức gần như vô hạn trước những điều siêu nhiên cùng quái dị.

Hầu như chẳng có giáo xứ nào ở Mount’s Bay lại không có nhà ma,

hoặc một chốn nào đó gắn liền với giai thoại về nỗi kinh hoàng siêu nhiên.

Ngay cả khi tôi còn là một cậu bé, tôi vẫn nhớ một ngôi nhà ở con phố đẹp nhất Penzance

bỏ hoang vì người ta đồn có ma,

và lũ trẻ khi đi qua đó vào ban đêm thường bước nhanh hơn với trái tim đập loạn nhịp.

Trong giới trung lưu và thượng lưu, người ta ít mặn mà với văn chương,

lại càng thờ ơ với khoa học,

và những theo đuổi của họ hiếm khi mang tính trang nghiêm hay trí tuệ.

Săn bắn, bắn súng, đấu vật, chọi gà – thường kết thúc trong cơn say xỉn – là những điều họ mê mẩn nhất.

Nạn buôn lậu hoành hành dữ dội;

và thói nát rượu cùng đạo đức suy đồi tự nhiên đi liền với nó.

Trong khi buôn lậu là phương tiện kiếm vàng cho những kẻ phiêu lưu táo tợn và bất chấp hiểm nguy,

thì nạn say xỉn và trác táng lại là nguyên nhân chôn vùi nhiều gia đình danh giá.”

Tôi trích dẫn đoạn văn này bởi tôi tin nó có mối liên hệ nhất định với cuộc đời của tiểu thư Brontë, người mà trí tuệ sắc bén cùng trí tưởng tượng phong phú hẳn đã thu nhận những ấn tượng đầu tiên hoặc từ các gia nhân (trong mái ấm giản dị ấy, họ gần như là những người bạn đồng hành thân thiết trong phần lớn thời gian ban ngày), những người chuyên kể lại các giai thoại hay tin tức ở làng Haworth; hoặc từ mục sư Brontë – người mà sự tương tác với các con có vẻ như bị kìm nén khá nhiều, và cuộc đời ông, từ Ireland cho đến Cambridge, đã trải qua trong những hoàn cảnh vô cùng đặc biệt; hay từ người dì của cô, cô Branwell – người đã đến nhà xứ khi Charlotte mới chỉ lên sáu hay lên bảy để chăm sóc cho gia đình của người em gái quá cố. Người dì này lớn tuổi hơn bà Brontë, và đã có quãng thời gian sinh sống lâu hơn trong cộng đồng Penzance mà Tiến sĩ Davy đã miêu tả. Thế nhưng trong chính gia đình Branwell, sự bộc phát và bất thường của bản tính lại không hề tồn tại. Họ là những tín đồ phái Giám lý (Methodist), và theo những gì tôi tìm hiểu được, một lòng đạo đức dịu dàng, chân thành đã mang lại sự tao nhã cùng thanh khiết cho tính cách của họ. Cụ ông Branwell, theo lời kể của con cháu, là một người có khiếu âm nhạc. Vợ chồng cụ sống đến ngày chứng kiến tất cả các con khôn lớn, và qua đời chỉ cách nhau trong vòng một năm – cụ ông năm 1808, cụ bà năm 1809, khi cô con gái Maria của họ đã bước sang tuổi hai lăm hoặc hai sáu. Tôi đã được phép xem qua tập gồm chín bức thư do bà gửi cho mục sư Brontë trong khoảng thời gian ngắn ngủi họ đính hôn vào năm 1812. Chúng tràn ngập nét duyên dáng dịu dàng trong câu chữ cùng sự kín đáo nữ tính; thấm đượm lòng đạo sâu sắc mà tôi từng nhắc đến như một đặc trưng của gia đình. Tôi sẽ trích dẫn một hai đoạn từ đó để thấy được người mẹ của Charlotte Brontë là một phụ nữ thế nào: nhưng trước hết, tôi phải kể lại hoàn cảnh vị tiểu thư vùng Cornwall này gặp gỡ vị học giả đến từ Ahaderg, gần Loughbrickland.

Vào đầu mùa hè năm 1812, khi vừa tròn hai mươi chín tuổi, bà đến thăm người cậu là mục sư John Fennel – lúc bấy giờ là một giáo sĩ thuộc Giáo hội Anh, sinh sống gần Leeds, nhưng trước đó từng là mục sư phái Giám lý. Mục sư Brontë khi ấy là quản nhiệm tại Hartshead; và trong vùng, ông nổi tiếng là một trang nam nhi khôi ngô tuấn tú, dạt dào nhiệt huyết Ireland, kèm theo chút bản năng dễ dàng vướng vào lưới tình của người Ireland. Tiểu thư Branwell có vóc dáng cực kỳ nhỏ nhắn; không đẹp nhưng vô cùng thanh lịch, và luôn ăn mặc theo lối giản dị điềm đạm rất phù hợp với tính cách chung của bà, vài chi tiết trong đó gợi nhớ đến phong cách trang phục mà con gái bà vẫn thường chọn cho các nữ anh hùng yêu thích. Mục sư Brontë nhanh chóng bị chinh phục bởi sinh linh nhỏ nhắn, dịu dàng ấy, và lần này ông tuyên bố đó là mối tình trọn đời. Trong bức thư đầu tiên gửi cho ông đề ngày 26 tháng 8, bà tỏ ra gần như ngạc nhiên khi thấy mình đã đính ước, đồng thời nhắc đến quãng thời gian ngắn ngủi quen biết ông. Ở những bức thư còn lại, có những lời gợi nhớ đến nàng Juliet –

“Nhưng xin chàng hãy tin em, em sẽ chung thủy hơn

những kẻ khéo bề giả bộ làm ngơ.”

Có cả những kế hoạch cho chuyến dã ngoại vui vẻ tới tu viện Kirkstall trong những ngày tháng Chín rực rỡ nắng vàng, với sự góp mặt của “Cậu, Mợ và cô em họ Jane” – người sau này đính hôn với ông Morgan, một giáo sĩ khác; tất cả giờ đây đều đã qua đời, ngoại trừ mục sư Brontë. Không có bất kỳ sự phản đối nào từ phía họ hàng đối với cuộc đính ước của bà. Vợ chồng mục sư Fennel hết lòng ủng hộ, và anh chị em của bà ở tận Penzance xa xôi dường như cũng hoàn toàn tán thành. Trong bức thư đề ngày 18 tháng 9, bà viết: —

“Đã mấy năm nay tôi hoàn toàn làm chủ bản thân, chẳng chịu sự kiềm tỏa của bất cứ ai; trái lại, các chị tôi – những người lớn hơn tôi nhiều tuổi – và thậm chí cả thân mẫu kính yêu, thường xuyên tham khảo ý kiến của tôi trong mọi sự trọng đại, và hầu như chưa từng hoài nghi tính đúng đắn trong suy nghĩ cũng như hành động của tôi: có lẽ anh sẽ cho rằng tôi kiêu ngạo khi nhắc đến điều này, nhưng anh phải hiểu rằng tôi không hề khoe khoang. Đã nhiều lần tôi cảm thấy đó là một sự bất lợi, và dẫu ơn trên phù hộ, nó chưa từng đẩy tôi vào lầm lỗi, nhưng trong những hoàn cảnh hoang mang và ngờ vực, tôi vô cùng khao khát một người dẫn đường chỉ lối.”

Cũng trong bức thư ấy, bà thổ lộ với mục sư Brontë rằng bà đã thông báo tin đính hôn cho các chị mình, và sẽ không thể về thăm họ sớm như dự định. Mục sư Fennel, người cậu của bà, cũng viết thư cho họ qua chuyến bưu điện đó để ca ngợi mục sư Brontë.

Hành trình từ Penzance đến Leeds vào thời điểm ấy vừa dài đằng đẵng vừa tốn kém; đôi uyên ương chẳng dư dả tiền bạc cho những chuyến đi lại không cần thiết, và vì tiểu thư Branwell không còn cha lẫn mẹ, nên việc tổ chức lễ cưới xuất phát từ nhà người cậu là một sự sắp xếp vừa kín đáo vừa phải phép. Cũng chẳng có lý do gì để kéo dài thời gian đính ước. Cả hai đã qua thời thanh xuân phơi phới; họ có đủ phương tiện cho những nhu cầu không màng danh lợi; bổng lộc của giáo xứ Hartshead được ghi nhận trong Sách Mục sư là 202 bảng Anh một năm, và bản thân bà cũng nhận được một khoản niên kim nhỏ (tôi nghe nói là 50 bảng Anh) theo di chúc của cha để lại. Thế là vào cuối tháng Chín, đôi tình nhân bắt đầu bàn chuyện thuê nhà, bởi tôi cho rằng đến lúc ấy mục sư Brontë vẫn phải ở trọ; và mọi chuyện đều xuôi chèo mát mái hướng tới lễ cưới vào mùa đông sắp tới, cho đến tháng Mười một, một tai họa bất ngờ ập đến mà bà đã điềm tĩnh và duyên dáng miêu tả như sau: —

“Chắc anh chưa từng mong đợi sẽ trở nên giàu có nhờ em, nhưng em rất tiếc phải báo tin rằng em còn nghèo hơn cả những gì em tưởng. Em từng nhắc đến việc cho người đến lấy sách vở, quần áo… của mình. Vào tối thứ Bảy, khoảng thời gian anh đang viết bức thư miêu tả trận đắm tàu tưởng tượng, thì em lại đang đọc và chịu đựng hậu quả của một trận đắm tàu có thật, khi nhận được bức thư của chị em kể rằng con tàu chở chiếc rương của em đã mắc cạn ngoài khơi vùng Devonshire, khiến chiếc rương vỡ tan tành bởi những con sóng dữ, và toàn bộ tài sản nhỏ nhoi của em, ngoại trừ một vài món đồ không đáng kể, đều bị đại dương bao la nuốt chửng. Nếu đây không phải là điềm báo cho điều gì tồi tệ hơn thì em chẳng màng bận tâm, bởi đây là biến cố tai hại đầu tiên xảy ra kể từ khi em rời xa mái nhà thân yêu.”

Bức thư cuối cùng trong số này đề ngày 5 tháng 12. Tiểu thư Branwell cùng cô em họ dự định bắt tay làm bánh cưới vào tuần tiếp theo, vậy nên ngày trọng đại hẳn chẳng còn xa. Bà đã học thuộc lòng một “bài thánh ca nhỏ xinh” do chính mục sư Brontë sáng tác; và đọc cuốn “Lời khuyên gửi một phu nhân” của Lord Lyttelton, để rồi đưa ra những nhận xét sắc sảo và chuẩn xác, cho thấy bà là người đọc sách có tư duy sâu sắc. Và cứ thế, Maria Branwell khuất dần khỏi tầm mắt chúng ta; chúng ta không còn những dòng thư trao đổi trực tiếp với bà nữa; ta nghe nhắc đến bà với tư cách là vợ mục sư Brontë, nhưng là một người bệnh tật, cận kề cái chết; vẫn điềm tĩnh, vui tươi và sùng đạo. Nét chữ trong những bức thư thật thanh nhã và gọn gàng; bên cạnh những dòng nhắc đến công việc gia đình – chẳng hạn như làm bánh cưới – còn có những trang bàn về sách vở đã và đang đọc, cho thấy một tâm hồn được trau chuốt kỹ lưỡng. Dẫu không sở hữu tài năng hiếm có như cô con gái, tôi mường tượng rằng bà Brontë chắc hẳn là một mẫu phụ nữ hiếm hoi có nội tâm quân bình và trước sau như một. Văn phong trong thư trôi chảy và tao nhã; cũng giống như một bài viết do chính tay bà chấp bút mang tựa đề “Lợi ích của sự nghèo khó trong các vấn đề tôn giáo”, được viết muộn hơn chút ít nhằm mục đích đăng trên một ấn phẩm định kỳ.

Bà tổ chức lễ cưới tại nhà người cậu ở Yorkshire vào ngày 29 tháng 12 năm 1812; cũng trùng vào ngày trọng đại của người em gái út, Charlotte Branwell, ở tận Penzance xa xôi. Tôi không nghĩ rằng bà Brontë từng đặt chân trở lại Cornwall, nhưng bà đã để lại ấn tượng vô cùng tốt đẹp trong tâm trí những họ hàng còn sống sót; họ nhắc đến bà như “người dì được yêu quý nhất, một người mà cả gia đình lẫn họ hàng đều kính trọng như một bậc tài năng và có bản tính vô cùng khả ái;” và hơn thế nữa, là một người “khiêm nhường và kín đáo, dẫu sở hữu những tài năng vượt mức bình thường thừa hưởng từ người cha, cùng lòng đạo đức chân thành không phô trương.”

Mục sư Brontë ở lại Hartshead, thuộc giáo xứ Dewsbury, trong suốt năm năm. Tại đó, ông kết hôn, và hai người con gái Maria cùng Elizabeth chào đời. Khi quãng thời gian ấy khép lại, ông nhận chức quản nhiệm tại Thornton, thuộc giáo xứ Bradford. Vài giáo xứ lớn ở Tây Riding rộng lớn chẳng khác nào các giáo phận bởi dân số đông đúc và số lượng nhà thờ khổng lồ. Nhà thờ Thornton là một nhà thờ nhánh nhỏ theo Anh giáo, nổi bật với những di tích của phái Kháng cách (Nonconformist), như của Accepted Lister và người bạn của ông là Tiến sĩ Hall. Vùng lân cận nơi đây hoang vu và lạnh lẽo; những dải đất tiêu điều mênh mông, được bao bọc bởi những bức tường đá, trải dài tới tận các đỉnh đồi Clayton. Bản thân nhà thờ trông cổ kính và cô độc, như thể bị bỏ lại phía sau bởi những nhà máy sợi bằng đá sừng sững của một hãng tư bản Độc lập hưng thịnh cùng tòa nhà vuông vức kiên cố do các tín đồ giáo ấy dựng lên. Nhìn chung, nơi đây chẳng thể dễ chịu bằng Hartshead, với khoảng trời khoáng đạt nhìn ra vùng đồng bằng lúc ẩn mình trong mây lúc dập dờn ánh nắng, cùng những ngọn đồi nối tiếp nhau vươn lên tạo thành đường chân trời xa thẳm.

Tại Thornton này, Charlotte Brontë chào đời vào ngày 21 tháng 4 năm 1816. Tiếp gót cô là Patrick Branwell, Emily Jane và Anne. Sau sự ra đời của cô con gái út này, sức khỏe bà Brontë bắt đầu suy sụp. Thật gian nan khi phải lo toan những nhu cầu nhỏ nhặt, non nớt của đám đông con trẻ khi gia cảnh chỉ có giới hạn. Nhu cầu về cơm ăn áo mặc còn dễ bề đáp ứng hơn những đòi hỏi gần như tương đương về sự chăm nom, vỗ về, dỗ dành, giải trí và sẻ chia. Maria Brontë, người con lớn nhất trong số sáu anh chị em, có lẽ chỉ nhỉnh hơn sáu tuổi một chút khi mục sư Brontë chuyển đến Haworth vào ngày 25 tháng 2 năm 1820. Những ai từng quen biết cô khi ấy đều miêu tả cô là một đứa trẻ trầm mặc, sâu sắc và tĩnh lặng vượt xa lứa tuổi. Tuổi thơ của cô hoàn toàn chẳng giống tuổi thơ; những trường hợp mà người mang tài năng lớn được hưởng phúc phần của quãng đời vô lo vô nghĩ ấy thực sự hiếm hoi; năng lực phi thường trong họ trỗi dậy, thay vì cuộc sống hồn nhiên của nhận thức – cái hướng ngoại mà người Đức gọi là khách quan – họ bước vào chiều sâu của sự chiêm nghiệm – cái hướng nội mang tính chủ quan.

Cô bé Maria Brontë có vóc dáng mỏng manh và nhỏ nhắn, điều đó càng làm nổi bật nét thông minh sớm phát triển đến kỳ lạ của cô. Hẳn cô từng là người bạn đồng hành và cánh tay đắc lực của mẹ trong biết bao trải nghiệm gia đình lẫn phòng trẻ, bởi mục sư Brontë dĩ nhiên bận rộn với phòng sách của mình; vả lại, bản thân ông không mấy yêu thích trẻ con, và việc chúng liên tục xuất hiện trước mắt bị ông coi là gánh nặng vắt kiệt sức lực của vợ đồng thời phá vỡ sự yên bình trong nhà.

Nhà xứ Haworth – như tôi từng đề cập ở chương đầu – là một ngôi nhà đá hình chữ nhật dài, quay mặt xuống sườn đồi nơi ngôi làng tọa lạc, với cửa chính nằm đối diện thẳng tắp với cửa tây của nhà thờ, cách nhau chừng một trăm thước. Khoảng không gian này, sâu chừng hai mươi thước, là mảnh cỏ xanh mướt đóng vai trò khu vườn, bề ngang chừng bằng căn nhà. Nghĩa địa nằm ở hai bên nhà và vườn. Ngôi nhà gồm bốn phòng ở mỗi tầng và cao hai tầng. Khi dọn vào sinh ở, nhà Brontë chọn căn phòng khách lớn hơn nằm bên trái cửa ra vào làm phòng sinh hoạt chung của gia đình, trong khi căn phòng bên phải được dành riêng làm phòng đọc sách cho mục sư Brontë. Phía sau phòng này là nhà bếp; phía sau phòng khách là một dạng kho chứa lát đá. Trên lầu có bốn phòng ngủ diện tích tương đương, kèm theo một gian nhỏ nằm ngay trên lối đi, hay còn gọi là “sảnh” theo cách gọi của miền bắc chúng tôi. Gian này hướng ra mặt tiền, với cầu thang dẫn thẳng lên đối diện cửa ra vào. Khắp ngôi nhà có kiểu ghế cửa sổ cổ kính rất dễ chịu; và người ta có thể nhận ra nhà xứ được xây dựng vào thời mà gỗ còn vô cùng dồi dào, minh chứng qua những trụ cầu thang chạm trổ vững chãi, những tấm ốp tường và khung cửa sổ nặng nề.

Căn phòng nhỏ phụ thêm trên lầu này được dành riêng cho lũ trẻ. Dù nhỏ bé, nó chẳng hề được gọi là phòng trẻ em; thực ra, nó chẳng có được sự ấm áp của chiếc lò sưởi; các gia nhân – hai chị em nết na, nhân hậu mà đến nay vẫn không thể nhắc về gia đình ấy mà không rơi nước mắt – gọi căn phòng là “phòng học của trẻ con.” Độ tuổi của học viên lớn nhất khi ấy có lẽ vừa tròn bảy tuổi.

Cư dân ở Haworth chẳng có ai quá nghèo khó. Nhiều người làm việc trong các nhà máy sợi len lân cận; một số ít là chủ xưởng và nhà sản xuất quy mô nhỏ; bên cạnh đó cũng có vài tiểu thương phục vụ nhu cầu bình dân hằng ngày; nhưng để tìm lời khuyên y tế, văn phòng phẩm, sách vở, luật sư, y phục hay đồ ngon vật lạ, người dân đành phải sang Keighley. Có vài trường học ngày Chủ nhật; phái Báp-tít (Baptist) đi đầu trong việc thành lập, tiếp đến là phái Giám lý (Wesleyan), và Giáo hội Anh đứng chân ở hàng cuối. Mục sư Grimshaw nhân hậu, bạn của Wesley, từng dựng một nhà nguyện phái Giám lý khiêm nhường, nhưng nó nằm sát con đường dẫn lên vùng hoang nguyên; phái Báp-tít sau đó dựng lên một nơi thờ tự, với điểm nhấn là lùi sâu vài thước so với quốc lộ; và phái Giám lý sau này cũng thấy cần thiết phải cất một nhà nguyện khác lớn hơn, nằm khuất hẳn khỏi đường lớn. Mục sư Brontë luôn duy trì mối quan hệ ôn hòa, thân thiện với từng giáo phái với tư cách là một tập thể; nhưng với các cá nhân trong làng, gia đình ông giữ khoảng cách ngay từ đầu, trừ khi có yêu cầu giúp đỡ trực tiếp. “Họ sống rất khép kín,” đó là lời kể của những người nhớ về thời điểm vợ chồng mục sư Brontë mới đến định cư. Tôi tin rằng nhiều người xứ Yorkshire sẽ phản đối hệ thống thăm nom giáo xứ; cái tôi ngạo mễ, gai góc của họ sẽ nổi loạn trước ý niệm rằng bất kỳ ai, dựa trên chức vụ của mình, lại có quyền xía vào hoàn cảnh của họ, khuyên răn hay khiển trách họ. Tinh thần đồi núi cổ xưa vẫn vương vấn trong họ, sinh ra vần thơ khắc ở mặt dưới một chiếc ghế trong dãy ghế quỳ ở tu viện Whalley, cách Haworth không xa,

“Ai xía vào chuyện nhà ai

Tốt hơn về nhà mà đoái giày con.”

Tôi từng hỏi một cư dân sống gần Haworth rằng vị giáo sĩ ở nhà thờ mà ông hay lui tới là người thế nào.

“Cực kỳ tốt,” ông đáp: “ông ấy lo việc của mình, chẳng hề bận tâm đến chuyện của chúng tôi.”

Mục sư Brontë rất tận tụy trong việc thăm nom người đau ốm cùng những ai sai người gọi ông, đồng thời chăm chỉ đến trường học; cô con gái Charlotte của ông cũng vậy; nhưng vì tự thân trân trọng và gìn giữ sự riêng tư, có lẽ họ đã quá mức tinh tế khi không muốn xâm phạm đến không gian riêng tư của người khác.

Ngay từ khi mới chuyển đến Haworth, những bước chân dạo chơi của họ thường hướng ra vùng hoang nguyên ngập tràn thạch thảo trải dài thoai thoải phía sau nhà xứ, thay vì đi dọc theo con đường làng dốc dài. Một bà lão tốt bụng từng đến chăm sóc bà Brontë trong cơn bạo bệnh – khối u ác tính trong ổ bụng – ngày một lan rộng và cướp đi sinh mạng bà chỉ vài tháng sau khi đặt chân đến Haworth, kể lại rằng vào thời điểm đó, sáu sinh linh bé nhỏ thường dắt tay nhau đi dạo hướng về vùng hoang nguyên hoang dã kỳ vĩ mà sau này họ yêu tha thiết; những đứa lớn ân cần dìu dắt mấy đứa nhỏ đang chập chững bước đi.

Chúng trầm mặc và ít nói vượt tuổi; có lẽ vì bầu không khí tĩnh mịch bị kìm nén bởi căn bệnh trầm kha trong nhà; bởi vào lúc mà người cung cấp thông tin cho tôi nhắc đến, bà Brontë đã bị giam cầm trong căn phòng ngủ mà từ đó bà chẳng bao giờ bước ra khi còn sống. “Bạn sẽ chẳng thể nhận ra trong nhà có trẻ con, chúng là những sinh linh lặng lẽ, ngoan ngoãn và chẳng hề phát ra tiếng động. Maria thường tự giam mình” (Maria mới lên bảy!) “trong phòng học của trẻ con cùng một tờ báo, để rồi có thể kể lể vanh vách mọi chuyện khi bước ra; từ các cuộc tranh luận tại Nghị viện cho đến đủ thứ chuyện trên đời. Nó chẳng khác nào người mẹ đối với các em mình. Nhưng chẳng thể tìm đâu ra những đứa trẻ ngoan đến thế. Tôi từng nghĩ chúng thật vô hồn, chúng khác biệt hoàn toàn với bất kỳ đứa trẻ nào tôi từng thấy. Chúng là những sinh linh ngoan ngoãn. Emily là đứa đẹp nhất.”

Bà Brontë vẫn điềm tĩnh và vui tươi như những gì ta từng biết; dù bệnh nặng, chịu đựng những cơn đau đớn quằn quại nhưng hiếm khi, nếu không muốn nói là chưa từng, than vãn; trong những lúc khỏe khoắn hơn, bà nài nỉ y tá nâng mình dậy trên giường để nhìn bà dọn lò sưởi, “vì cô ấy làm giống y đúc cách người ta làm ở Cornwall;” hết mực yêu thương người chồng – người cũng đáp lại tình cảm ấy bằng tất cả sự nồng nhiệt và không cho phép ai khác thay thế ca trực đêm; thế nhưng, theo lời người kể chuyện, người mẹ lại không quá tha thiết gặp gỡ các con, có lẽ vì nhìn thấy chúng, trong tâm thế biết rõ mình sắp sửa rời bỏ cõi đời để lại chúng mồ côi, sẽ khiến bà thêm đau lòng xót dạ. Thế là những đứa trẻ cứ lủi thủi bên nhau, bởi người cha thì bận rộn trong phòng sách, lo công việc giáo xứ, hoặc ở bên người mẹ, còn chúng thì ăn uống một mình; ngồi đọc sách hay thì thầm to nhỏ trong “phòng học của trẻ con”, hoặc dắt tay nhau lang thang ngoài sườn đồi.

Những tư tưởng của Rousseau và ông Day về giáo dục đã ngấm ngầm lan tỏa qua nhiều tầng lớp và bủa giang khắp nơi. Tôi mường tượng rằng mục sư Brontë hẳn đã định hình một số quan niệm về cách nuôi dạy con cái từ hai nhà tư tưởng này. Cách làm của ông chẳng hề điên rồ hay kỳ dị như những gì mà một người dì của tôi từng phải chịu đựng từ một môn đồ của ông Day. Bà từng được ông ta và vợ đón về nuôi như con nuôi, có lẽ vào khoảng hai mươi lăm năm trước thời điểm tôi đang viết. Họ là những người giàu có và nhân hậu, nhưng thức ăn cùng quần áo của bà lại vô cùng đạm bạc và thô sơ theo đúng chủ nghĩa khắc kỷ Spartan. Là một đứa trẻ vui vẻ, khỏe mạnh, bà chẳng màng đến xiêm y hay ăn uống; thế nhưng sự đối xử khiến bà cảm thấy là một sự tàn nhẫn thực sự chính là thế này: họ có một cỗ xe ngựa, trong đó bà và chú chó cưng được phiên phiên phiên nhau đi dạo vào các ngày cách quãng; con vật nào đến lượt phải ở nhà sẽ bị tung lên cao bằng một chiếc chăn – một trò mà dì tôi vô cùng khiếp sợ. Nỗi sợ hãi của bà trước trò tung chăn ấy có lẽ là lý do khiến họ càng kiên trì thực hiện. Những hồn ma giả trang đã trở nên quá quen thuộc và chẳng làm bà bận tâm, thế nên bài tập tung chăn trở thành phương thức tiếp theo để tôi luyện thần kinh cho bà. Ai nấy đều biết rằng ông Day từng từ bỏ ý định kết hôn với Sabrina – cô gái mà ông tự tay giáo dục cho mục đích này – chỉ vì vài tuần trước ngày cưới dự kiến, trong một chuyến đi chơi xa, cô đã phạm phải thói hư vinh là diện chiếc tay áo mỏng. Ấy vậy mà ông Day cùng họ hàng nhà dì tôi đều là những người nhân hậu, chỉ có điều bị ám ảnh sâu sắc bởi ảo tưởng rằng qua một hệ thống huấn luyện, người ta có thể nhào nặn nên sự gan góc và mộc mạc của một kẻ ăn lông ở lỗ lý tưởng, mà quên mất sự cô lập khủng khiếp về cảm xúc cùng thói quen mà những đứa trẻ ấy phải đối mặt trong tương lai, khi chúng buộc phải hòa mình giữa những thối nát và tinh tế của nền văn minh nhân loại.

Mục sư Brontë muốn rèn luyện con cái thành những con người gan góc, dờm dĩnh trước ham muốn ăn uống và xiêm y. Về vế sau, ông đã thành công, ít ra là với các cô con gái.

Bản tính Ireland sôi nổi, mãnh liệt của ông nhìn chung được kìm nén bằng chủ nghĩa khắc kỷ kiên quyết; thế nhưng nó vẫn hiện diện sờ sờ bất chấp sự điềm đạm triết lý cùng phong thái trang nghiêm; dẫu ông chẳng cất lời khi bực dọc hay khó chịu. Bà Brontë, với bản tính ngọt ngào luôn nhìn về mặt sáng của vấn đề, thường bảo rằng: “Chẳng lẽ tôi không nên cảm tạ ơn trên vì ông ấy chưa từng thốt ra một lời giận dữ với tôi sao?”

Mục sư Brontë là một người đi bộ bền bỉ, sải bước dặm dài qua những vùng hoang nguyên, ghi nhớ trong đầu mọi dấu hiệu tự nhiên của gió mưa và tinh tế quan sát mọi loài muông thú hoang dã xuất hiện ở những góc khuất hoang vu nhất của đồi núi. Ông từng tận mắt thấy đại bàng là đà sà xuống tìm mồi cho con; giờ đây chẳng còn bóng dáng con đại bàng nào trên những sườn núi ấy nữa.

Ông dũng cảm đứng về bất kỳ bên nào trong chính trị địa phương hay quốc gia mà ông cho là đúng đắn. Vào thời kỳ phong trào Luddite, ông từng ủng hộ sự can thiệp quyết liệt của luật pháp, vào lúc mà chẳng tìm đâu ra một vị quan tòa nào dám đứng ra hành động, khi toàn bộ tài sản ở Tây Riding rơi vào tình thế hiểm nghèo tột độ. Khi ấy, ông trở thành gai trong mắt những công nhân nhà máy, và ông cảm thấy tính mạng không được an toàn nếu thực hiện những chuyến đi bộ dài cô độc mà không mang theo vũ khí; thế nên ông bắt đầu thói quen duy trì cho đến tận ngày nay là luôn giắt theo một khẩu súng lục đã nạp đạn bên mình. Nó nằm trên bàn trang điểm cùng chiếc đồng hồ; cùng chiếc đồng hồ, nó được đeo lên vào buổi sáng; và cũng cùng chiếc đồng hồ, nó được cởi ra vào ban đêm.

Nhiều năm sau, khi sinh sống tại Haworth, một cuộc bãi công nổ ra; công nhân trong vùng cảm thấy bị giới chủ đối xử bất công và từ chối làm việc: mục sư Brontë cho rằng họ đã bị đối xử một cách bất công và không vô tư, thế nên ông đã dùng mọi phương cách trong khả năng để giúp họ “xua đuổi con sói khỏi cửa” và tránh khỏi gánh nặng nợ nần đè nặng. Một số cư dân có thế lực ở Haworth và vùng lân cận vốn là chủ nhà máy; họ phản ứng khá gay gắt với ông, nhưng ông tin rằng hành động của mình là chính nghĩa và cứ thế kiên trì theo đuổi.

Quan điểm của ông đôi khi vừa hoang đường vừa sai lầm, nguyên tắc hành xử kỳ quặc và khác thường, cái nhìn về cuộc đời phiến diện và gần như yếm thế; thế nhưng không một quan điểm nào của ông có thể bị lay chuyển hay bóp méo bởi bất kỳ động cơ vụ lợi nào: ông sống đúng với những nguyên tắc của mình; và dẫu có chút hơi hướng yếm thế pha trộn trong cách nhìn nhận loài người nói chung, thì cách hành xử của ông đối với những cá nhân tiếp xúc trực tiếp lại hoàn toàn mâu thuẫn với điều đó. Quả thực ông mang những thành kiến mạnh mẽ, dữ dội và vô cùng bảo thủ trong việc bảo vệ chúng, và cái nhìn của ông chưa đủ tính kịch để nhận ra những người khác có thể khốn khổ đến nhường nào trong một cuộc sống mà với ông đã là quá đủ đầy. Thế nhưng tôi không mạo muội đòi hỏi phải dung hòa các khía cạnh tính cách, lý giải chúng và gom tất cả lại thành một tổng thể trọn vẹn, dễ hiểu. Gia đình mà tôi đang khắc họa bám rễ sâu hơn mức tôi có thể với tới. Tôi không thể đong đếm họ, và lại càng không đến lượt tôi phán xét họ. Tôi nêu ra những biểu hiện kỳ quặc ấy ở người cha bởi tôi cho rằng việc thấu hiểu chúng là điều tối quan trọng để nắm bắt trọn vẹn cuộc đời của con gái ông.

Bà Brontë qua đời vào tháng 9 năm 1821, và cuộc đời của những đứa trẻ trầm lặng ấy hẳn lại càng trở nên tĩnh mịch và cô đơn hơn nữa. Về sau, Charlotte đã cố gắng hết sức để gợi lại ký ức về người mẹ, và chỉ có thể gom nháp được hai hoặc ba bức tranh mờ nhạt. Một trong số đó là khoảnh khắc nào đó trong ánh chiều tà, bà đang chơi đùa cùng cậu con trai nhỏ Patrick Branwell trong phòng khách nhà xứ Haworth. Thế nhưng những ký ức từ thủa lên bốn hay lên năm vốn mang tính chất chắp vá vô cùng.

Do chứng bệnh về cơ quan tiêu hóa, mục sư Brontë buộc phải vô cùng cẩn trọng trong ăn uống; và để tránh sự cám dỗ, đồng thời có được sự yên tĩnh cần thiết cho quá trình tiêu hóa, ông đã bắt đầu thói quen dùng bữa một mình từ trước khi vợ qua đời – một thói quen ông duy trì suốt đời. Ông không cần đến sự bầu bạn, thế nên ông chẳng tìm kiếm nó, dẫu là trong những chuyến dạo chơi hay trong cuộc sống thường nhật. Sự đều đặn tĩnh lặng trong nhịp sống gia đình chỉ bị phá vỡ bởi các vị chức sắc nhà thờ, những vị khách đến bàn chuyện giáo xứ; và đôi khi là một vị giáo sĩ hàng xóm vượt đồi, băng qua hoang nguyên để rồi lại leo lên nhà xứ Haworth tề tựu suốt buổi tối. Thế nhưng, vì bà Brontë qua đời quá sớm sau khi chồng chuyển đến vùng đất này, lại thêm khoảng cách địa lý cùng địa hình lạnh lẽo hiểm trở, vợ của những vị giáo sĩ đồng nghiệp ấy đã không thể đi cùng chồng; và những cô con gái cứ thế lớn lên từ tuổi nhi đồng sang thời thiếu nữ trong sự thiếu vắng kỳ lạ mọi mối giao du vốn dĩ phải có đối với lứa tuổi, giới tính và địa vị của họ.

Thế nhưng lũ trẻ chẳng hề thèm khát sự giao du. Chúng vốn xa lạ với những cuộc vui chơi trẻ con nhỏ nhặt. Chúng là tất cả của nhau. Tôi không nghĩ trên đời lại có một gia đình nào gắn kết thắm thiết với nhau đến thế. Maria đọc báo cáo lại tin tức cho các em, những đề tài mà thật kỳ lạ khi chúng có thể cưu mang nổi sự hứng thú. Thế nhưng tôi nghi ngờ rằng chúng chẳng có nổi “sách thiếu nhi”, và những tâm hồn khao khát ấy đã “thả mình gặm cỏ thỏa thuê giữa cánh đồng xanh mướt của văn chương Anh quốc,” đúng như cách diễn đạt của Charles Lamb. Các gia nhân trong nhà tỏ ra vô cùng kinh ngạc trước sự thông minh xuất chúng của các tiểu thư nhà Brontë. Trong bức thư gửi cho tôi về đề tài này, người cha viết: — “Các gia nhân thường bảo họ chưa từng thấy đứa trẻ nào thông minh đến thế” (ý chỉ Charlotte), “và họ buộc phải cẩn trọng trong từng lời ăn tiếng nói lẫn hành động trước mặt con bé. Mặc dù vậy, con bé và người hầu luôn sống hòa thuận với nhau.”

Những người hầu ấy vẫn còn sống; họ là những phụ nữ lớn tuổi đang sinh sống ở Bradford. Họ lưu giữ trong tim ký ức trung kiên và trìu mến về Charlotte, nhắc đến sự ân cần trước sau như một của cô từ “thời điểm con bé còn bé xíu như thế!” khi cô nhất quyết không chịu thôi thúc cho bằng được người ta gửi chiếc nôi cũ không còn dùng đến từ nhà xứ về tận nhà cha mẹ của một trong số họ, để làm chỗ nằm cho đứa em gái nhỏ vừa chào đời. Họ kể về một chuỗi dài những hành động ân cần, chu đáo từ thủa ấu thơ ấy cho đến những tuần cuối đời của Charlotte Brontë; và dẫu đã rời khỏi nhà xứ từ nhiều năm trước, một trong những cựu gia nhân ấy vẫn lặn lội từ Bradford đến Haworth chỉ để gặp mục sư Brontë, bày tỏ sự đồng cảm chân thành khi người con cuối cùng của ông qua đời. Tôi xin kể thêm một giai thoại nhỏ làm minh chứng cho độ chính xác tuyệt vời của bức chân dung tiểu thư Brontë in ở phần đầu tập sách này. Một quý ông có lòng tốt quan tâm đến việc thực hiện cuốn hồi ký này đã mang tập một, ngay sau khi ấn bản vừa phát hành, đến ngôi nhà của người giúp việc cũ nợ nhằm cho bà xem bức chân dung. Vừa thoáng nhìn thấy trang bìa minh họa, bà thốt lên ngay lập tức: “Chính là cô ấy rồi.” “Lại đây John, nhìn này!” (bà gọi chồng); và cô con gái cũng vô cùng kinh ngạc trước nét giống nhau như đúc. Có thể chẳng có nhiều người mến thương gia đình Brontë, nhưng những ai từng yêu thương họ, sẽ yêu thương sâu sắc và dài lâu.

Tôi xin trở lại với bức thư của người cha. Ông viết: —

“Khi còn là những đứa trẻ tóc còn để chỏm, vừa biết đọc biết viết là Charlotte cùng các anh chị em đã tự nghĩ ra và diễn những vở kịch nhỏ do chính chúng sáng tác, trong đó Công tước Wellington, người anh hùng của con gái tôi Charlotte, chắc chắn luôn là kẻ chiến thắng; đôi khi tranh cãi lại nổ ra giữa chúng về ưu khuyết điểm so sánh giữa ông ta, Buonaparte, Hannibal và Caesar. Khi cuộc tranh luận trở nên sôi nổi và đẩy lên cao trào, vì lúc ấy mẹ chúng đã qua đời, đôi khi tôi phải vào vai trọng tài, phân xử thắng thua theo hết khả năng phán đoán của mình. Nhìn chung, qua cách điều hành những vụ việc ấy, tôi thường xuyên phát hiện ra những mầm mống tài năng đang vươn lên mà hiếm khi hoặc chưa từng thấy ở bất kỳ đứa trẻ nào cùng độ tuổi… Bỗng nhiên một sự việc hiện về trong trí nhớ mà tôi thiết nghĩ nên kể ra. Khi các con tôi hãy còn rất nhỏ, theo trí nhớ của tôi thì đứa lớn nhất khoảng mười tuổi và đứa nhỏ nhất chừng bốn tuổi, nghĩ rằng chúng biết nhiều hơn những gì tôi từng khám phá, và để khuyến khích chúng thổ lộ bớt vẻ rụt rè, tôi cho rằng nếu đặt chúng dưới một thứ vỏ bọc nào đó thì tôi có thể đạt được mục đích; tình cờ trong nhà có sẵn chiếc mặt nạ, tôi bảo tất cả đứng xếp hàng và mạnh dạn nói lên suy nghĩ từ bên dưới chiếc mặt nạ ấy.

Tôi bắt đầu từ đứa nhỏ nhất (Anne, sau này là Acton Bell), và hỏi một đứa trẻ như nó thì khát khao điều gì nhất; nó đáp: ‘Tuổi tác và kinh nghiệm.’ Tôi hỏi đứa tiếp theo (Emily, sau này là Ellis Bell) rằng tôi nên làm gì với người anh trai Branwell, đứa đôi khi là một cậu nhóc nghịch ngợm; nó đáp: ‘Hãy dùng lý lẽ khuyên răn, còn khi nó không chịu nghe lý lẽ, hãy quất roi.’ Tôi hỏi Branwell đâu là cách tốt nhất để phân biệt trí tuệ giữa đàn ông và đàn bà; nó đáp: ‘Hãy xét đến sự khác biệt giữa thân xác họ.’ Tôi liền hỏi Charlotte đâu là cuốn sách hay nhất trên trần gian; nó đáp: ‘Kinh Thánh.’ Và cuốn hay nhì là gì; nó đáp: ‘Cuốn Sách Thiên Nhiên.’ Tôi lại hỏi đứa tiếp theo đâu là phương pháp giáo dục tốt nhất cho người phụ nữ; nó đáp: ‘Phương pháp khiến nàng tề gia nội trợ thật hoàn hảo.’ Cuối cùng, tôi hỏi đứa lớn nhất đâu là cách sử dụng thời gian tuyệt vời nhất; nó đáp: ‘Dành thời gian ấy để chuẩn bị cho một cõi vĩnh hằng hạnh phúc.’ Có thể tôi không chép lại chính xác từng chữ của chúng, nhưng cũng gần như thế, bởi chúng đã để lại ấn tượng sâu đậm và bền bỉ trong ký ức tôi. Tuy nhiên, nội dung cốt lõi hoàn toàn chính xác như những gì tôi đã thuật lại.”

Sự đơn sơ kỳ lạ và thú vị trong cách thức mà người cha dùng để thăm dò nội tâm thầm kín của các con, cùng âm hưởng và bản chất của những câu hỏi đáp ấy, phơi bày một nền giáo dục kỳ lạ được nhào nặn bởi chính hoàn cảnh bủa vây cuộc đời nhà Brontë. Chúng chẳng hề biết đến những đứa trẻ nào khác. Chúng không biết đến bất kỳ lối tư duy nào khác ngoài những mảnh vụn từ các cuộc trò chuyện của giới giáo sĩ mà chúng tình cờ nghe được trong phòng khách, hay những đề tài thời sự làng xã được bàn tán rôm rả trong bếp. Mỗi đứa đều mang một nét cá tính mạnh mẽ, đậm đà rất riêng.

Chúng vô cùng hứng thú với những nhân vật công chúng, cùng các vấn đề chính trị trong nước lẫn quốc tế được bàn luận trên các trang báo. Long lâu trước khi Maria Brontë qua đời ở tuổi mười một, cha cô từng khẳng định ông có thể đàm đạo với con bé về bất kỳ chủ đề thời sự nổi cộm nào trong ngày một cách tự do và hứng khởi chẳng kém gì khi trò chuyện với một người trưởng thành.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.