Hoàn Thành Mọi Việc Không Hề Khó Dành Cho Tuổi Teen

Lượt đọc: 227 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Phần 2: Rèn Luyện Gtd

❊ ❊ ❊

Đừng tìm lỗi; hãy tìm cách sửa sai.

Phàn nàn là “bệnh” chung của mọi người.

– HENRY FORD

NẮM QUYỀN KIỂM SOÁT: QUY TRÌNH 5 BƯỚC

a45
a46

BƯỚC 1: THU THẬP

a47
a48

À ừ… Suýt thì quên…

a49

Bạn nhớ mình từng được yêu cầu phải mang theo cái gì đó đến trường vào hôm sau chưa? Bài tập, dụng cụ thể thao hoặc sổ liên lạc?

Nếu có, bạn đã làm gì vào đêm trước để chắc chắn mình không quên?

Ví dụ như bỏ nó vào ba lô, đặt trước cửa ra vào hay bên cạnh điện thoại hoặc chìa khóa – bất cứ đâu mà bạn chắc chắn mình không quên.

Đây thực sự là một chiến lược sáng suốt. Tại sao? Vì mục đích hoạt động của não bộ là chú ý đến các khuôn mẫu. Não bộ cảnh báo bạn về tầm quan trọng của những vật này, và bạn nhận ra rất có thể vì quá mệt mỏi/ vội vãmất tập trung vào sáng hôm sau nên có thể bỏ quên chúng. Bạn không tin tưởng não bộ, vì thế bạn quyết định đặt những vật đó cạnh những thứ bạn biết mình sẽ không quên. Lúc này, bạn sử dụng vùng vỏ não trước trán để “làm an lòng” hạch hạnh nhân.

Nhờ đó, bạn buông tay bỏ mặc. Khi không còn lo lắng, bạn sẽ có thời gian nghĩ về những việc khác hoặc ngủ.

Tống khứ nó đi!

a50

Bạn có biết những việc dở dang khó chịu này có thể tàn phá não bộ không? Chúng xuất hiện vì tất cả những việc chưa hoàn thành hay bị gián đoạn tràn vào cuộc sống của bạn từng ngày, từng giờ, từng phút, thậm chí từng giây. Dù não bộ là một công cụ vô cùng quyền năng, nhưng nó không được tạo ra để lưu giữ mọi việc cần xử lý hay dở dang.

Tâm trí là nơi khởi nguồn sáng tạo, không phải để chất chứa chúng.

– DAVID ALLEN

Vậy nghĩa là bạn phải hoàn thành mọi việc dở dang ngay lập tức?

Không, câu trả lời là… phân loại.

Não bộ luôn khao khát tìm kiếm điểm kết thúc, và để thực sự thành thạo khả năng kiểm soát khi phải giải quyết vô vàn vấn đề, bạn cần nắm được phương thức tư duy mới để hoàn thiện việc dở dang.

Bạn không thể hoàn thành mọi việc khi chúng cứ liên tục đổ dồn về phía mình. Những người bất hạnh nhất là người dành toàn bộ thời gian để kiểm soát mọi việc và hoàn thành mọi thứ. Nỗ lực này khiến bạn khốn đốn và chẳng bao giờ cảm thấy thỏa mãn. Sự thật thì ngay khi bạn hoàn thành bài tập, công việc hay đạt được mục tiêu trước thời hạn, hàng loạt việc khác sẽ xuất hiện. Chờ đợi ngày bạn có thể hoàn thành tất thảy mọi việc quả thực là hoài công vô ích. Kiểm soát lúc này sẽ mãi là một đích đến xa vời.

a51

Một số người cố gắng hoàn thành vừa kịp cuối tuần, kỳ nghỉ hay nghỉ hè. Họ làm vừa đủ để thầy cô giáo hay bố mẹ ngừng trách móc. Đây không phải kiểm soát, mà là thoát ly thực tế, nó không giúp bạn xây dựng tâm thế sẵn sàng.

Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu bạn cảm thấy bình tĩnh và có khả năng kiểm soát, ngay cả trong thời điểm bận rộn nhất? Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn có thể giữ tỉnh táo và thoải mái dù có cả danh sách dài công việc cần làm?

Chuyện gì xảy ra nếu thầy cô giáo và bố mẹ ngừng trách móc, không phải vì bạn đã chật vật làm xong mà vì bạn đã chứng minh rằng mình có thể tự xoay xở xử lý công việc?

Đó là cảm giác gì? Cảm giác ấy thoải mái ra sao?

Tò mò chứ? Chúng tôi sẽ giới thiệu bước đầu tiên trong phương pháp hỗ trợ thu thập và hoàn thiện các việc dở dang này.

Hành vi đầu tiên trong 5 bước – Thu thập.

Thu thập được diễn tả bằng hai từ đơn giản: NẮM BẮT.

Lời nói dối khủng khiếp nhất mà tôi nói với chính mình: “Không cần viết lại đâu. Tôi nhớ hết ấy mà.”

– TẤT CẢ MỌI NGƯỜI

Dỡ bỏ

Thu thập: Tập hợp, thỉnh thoảng đề xuất các ý tưởng hữu ích, thu hút sự chú ý hay quan tâm của ai đó, thúc đẩy họ quyết định hay làm việc gì đó.

Não bộ theo dõi các việc dở dang. Nó sẽ xem xét, lắng nghe, sau đó lưu giữ và để mặc chúng trong đó, rồi sẵn sàng kéo chúng trở lại vào thời điểm tồi tệ nhất.

a52

Ví dụ vừa về đến nhà, bạn đột nhiên nhớ ra cần mang gì đó từ trường về nhà.

Vừa bước vào lớp, bạn nhận ra hôm nay là thời hạn cuối cùng hoàn thành bài tập.

Bạn có thể luôn nghĩ mình cần bằng lái xe nhưng lại than vãn không nên bắt đầu ra sao.

Bạn lo lắng về một dự án quan trọng phải thực hiện khi vừa trèo lên giường ngủ.

Thật không may, việc dở dang sẽ luôn ám ảnh tâm trí bạn, đặc biệt là hạch hạnh nhân. Chú khỉ Myggy của hạch hạnh nhân không có khái niệm về thời gian nên nó thường kéo việc dở dang xuất hiện ngay cả vào những thời điểm bạn không mong muốn.

NÃO BỘ CỦA BẠN MUỐN HOÀN THÀNH CÁC VIỆC DỞ DANG.

a53

Vậy bạn có thể làm gì?

Bạn không thể đóng lại mọi việc dở dang.

Bạn không thể hoàn thành tất cả.

Bạn có thể lờ đi, nhưng bạn biết chúng sẽ xuất hiện trở lại, có thể vào thời điểm tồi tệ nhất.

Bước giải quyết đầu tiên khá dễ dàng: Dỡ bỏ gánh nặng lưu giữ trong đầu. Nghĩa là gỡ bỏ tất cả những ý tưởng, nhiệm vụ, công việc, dự án, sự lo lắng, những việc vặt vãnh và mơ ước ra khỏi tâm trí.

Việc này thực sự đơn giản. Điều gì không ngừng xuất hiện trong tâm trí bạn? Bạn nghĩ về nó nhiều hơn một lần trong ngày không? Tuần này hoặc tháng này thì sao? Nếu câu trả lời là “có”, đó là ví dụ điển hình về những việc dang dở mà bạn cần hoàn tất.

Nhận ra tín hiệu cầu cứu của não bộ chính là một món quà. Nếu bạn phớt lờ, bỏ qua, hoặc không lo lắng về nó, bạn có thể tạm thời suy nghĩ về những việc khác. Tuy nhiên, nó sẽ không biến mất, tâm trí bạn hoàn toàn có thể mang nó quay lại.

Thay vào đó, hãy giải quyết mọi việc.

Nắm bắt nó. Viết ra bất cứ đâu. Trên một mảnh giấy. Điện thoại. Laptop. Sổ tay. Viết lại tất thảy rồi gạt ra khỏi tâm trí.

Sau đó, hãy xếp những thứ lộn xộn, việc dở dang đó vào một nơi lưu giữ đáng tin để giải quyết sau.

a54

Việc này không giống với sự trì hoãn. Chúng ta chủ ý sử dụng phần khác của não bộ – đặc biệt là vùng vỏ não trước trán – để tạo lập một hành vi mới, thói quen mới. Tại bước lưu giữ, bạn đã ở trong tâm thế sẵn sàng giải quyết những chuyện linh tinh vào thời điểm thích hợp thay vì phó mặc cho hạch hạnh nhân.

Lúc ban đầu, việc viết ra những việc linh tinh chỉ như một việc cần làm, nhưng về lâu dài, thói quen đơn giản này lại là cách dễ dàng và hiệu quả nhất giúp bạn giải quyết mọi việc.

Hãy dành chút thời gian nghĩ về nó. Bạn đang lưu giữ tất cả chuyện linh tinh của mình ở đâu đó.

Hệ thống nào lưu trữ và theo dõi việc dở dang của bạn hiện tại?

Bạn có giữ tất cả trong đầu không? Hay nhờ ai đó, như mẹ, nhắc bạn những việc cần làm và nơi cần đi không? Hay bạn chỉ ngồi và hy vọng mọi việc tự đâu vào đó một cách thần kỳ?

Sẽ thế nào nếu tâm trí bạn hoàn toàn không vướng bận bất kỳ việc gì và bạn tự tin mình có thể giải quyết được mọi việc?

a55

Để lưu trữ một cách hiệu quả, chúng tôi sẽ giới thiệu với bạn vài công cụ xây dựng hệ thống thu thập. Chúng sẽ giúp bạn lưu giữ và phân loại mọi việc, vào mọi lúc và tại mọi nơi. Chúng tôi gọi nó là sẵn sàng thu thập.

b1

Công cụ đầu tiên là nơi lưu giữ.

Nơi lưu giữ: hữu hình hoặc điện tử, chứa đựng những việc sắp xảy ra cần được xử lý.

Nơi lưu giữ đáng tin cậy

Nơi lưu giữ có nhiều hình dạng, kích thước và đặt tại một số địa điểm. Chúng có thể là các công cụ hữu hình, như khay nhựa, hộp hay một khu vực được khoanh vùng cụ thể. Chúng cũng có thể gồm các công cụ điện tử, như danh sách việc phải làm trong máy tính hay thiết bị di động.

a56

Nơi lưu giữ có ích với người này chưa chắc đã hiệu quả với người khác. Tuy nhiên, chức năng của chúng lại hoàn toàn giống nhau – ngăn cản đủ thứ chuyện linh tinh tiếp cận tâm trí bạn. Quá trình xác định nơi lưu giữ hiệu quả nhất với bạn sẽ vô cùng thú vị.

Nếu bạn muốn nhanh chóng gạt bỏ những chuyện linh tinh, hãy đặt chúng ở nơi dễ thu thập. Nơi lưu giữ hữu hình có thể thu thập nhiều thứ có kích thước khác nhau – thư từ, mẫu đăng ký, giấy nhớ, sách... Nếu khó tiếp cận và không đem lại hiệu quả, não bộ sẽ không tin tưởng mà vẫn tiếp tục “cắm đầu” xử lý những việc linh tinh – phá hỏng hoàn toàn mục đích của bước này.

Bạn cần bao nhiêu nơi lưu giữ? Câu trả lời hết sức đơn giản – số lượng ít nhất mà bạn cần để lưu giữ mọi thứ. Nó giúp bạn dễ dàng xét đến nguồn gốc của mọi việc. Nếu biết những việc linh tinh này đến từ đâu, bạn có thể đặt nơi lưu giữ ở đó.

a57

Hầu hết mọi người nhận định họ cần tối thiểu ba nơi lưu giữ: dành cho việc gia đình, dành cho học hànhcông việc và một ngăn lưu giữ chuyện linh tinh đã, đang và sắp đến.

Nơi dành cho việc gia đình có thể là một khu riêng biệt, tập hợp những chuyện sắp xảy đến cần giải quyết. Khi đã bố trí xong, hãy nói với gia đình về nó. Thông báo cho mọi người trong nhà rằng nếu họ muốn bạn xem xét hoặc xử lý việc gì đó, hãy đặt nó vào khu vực này. Bạn sẽ không còn phải sục sạo quanh nhà để tìm thư từ, giấy nhớ hay điện thoại nữa. Mọi thứ cần bạn chú ý đều sẽ nằm hết ở đó. Tần suất sử dụng càng nhiều, não bộ sẽ càng tin tưởng nó hơn và tâm trí lại càng được giải phóng.

Ở trường, bạn có thể dùng một ngăn trong ba lô hay một góc trong tủ đồ. Hãy lưu trữ mọi thứ xảy ra trong ngày để bạn có thể giải quyết chúng khi sẵn sàng.

Tâm trí không phải là một cái thùng để lấp đầy, mà là một ngọn lửa cần nhóm lên.

– PLUTARCH

a58
a59
a60

Công cụ lưu giữ

Đôi khi những việc hữu hình có thể phân loại ngay lập tức – giấy nhắn, thư từ, mẫu đơn, hóa đơn... Tuy nhiên, nhiều khi chúng lại xuất hiện dưới dạng một cuộc hội thoại, hướng dẫn của thầy cô giáo, suy nghĩ, ý tưởng hay nhiệm vụ. Những chuyện kiểu này chỉ tồn tại như suy nghĩ trong đầu bạn. Hãy ghi lại vào công cụ lưu giữ, sau đó đặt chúng vào đúng ngăn.

Công cụ lưu giữ chỉ hiệu quả nhất khi chúng luôn sẵn sàng được sử dụng mọi lúc mọi nơi.

a61

Hãy lựa chọn công cụ hiệu quả nhất dựa trên những thứ bạn thường mang bên người. Chiếc túi xách cùng một cuốn sổ tay? Chiếc ví kèm bút và giấy nhớ loại nhỏ? Điện thoại có ứng dụng ghi chú? Chỉ cần thay đổi một chút, bạn có thể biến những đồ vật này thành công cụ lưu giữ vô cùng hiệu quả.

Nếu bạn dành chút thời gian để thiết lập nơi lưu giữ và công cụ, sau đó dùng chúng để lưu giữ tất cả mọi việc, khi đó tâm trí bạn sẽ dần tin rằng mọi chuyện đều có thể giải quyết, nhờ đó “buông tha” các việc dở dang.

Bằng cách này, bạn đã trở nên sẵn sàng lưu giữ.

Đây là bước đầu tiên để kiểm soát.

Vì vậy, bạn cần làm gì nếu muốn sẵn sàng lưu giữ?

Bạn đã có công cụ gì?

Bạn cần những gì?

Hãy thử nghiệm đi!

a63

Để thử nghiệm quá trình này, hãy thử đặt một công cụ lưu giữ ở phòng ngủ, chẳng hạn như tập giấy và bút chì.

a62

Lần tới khi khó ngủ, hãy viết lại mọi thứ xuất hiện trong đầu. Đừng lo lắng về việc mình nên viết như thế nào; chỉ cần chú tâm đến nội dung để khi nhìn lại, bạn biết chắc mình đã dành trọn vẹn tâm trí cho những điều ấy. Cứ tiếp tục viết cho đến khi đầu óc trống rỗng.

Một công việc cần chú tâm sắp tới? Hãy viết ra. Lo lắng về kỳ thi? Cứ viết đi. Mâu thuẫn với bạn bè? Nhớ viết lại. Có cơ hội thử một việc gì đó mới mẻ? Đừng quên viết lại.

Giường ngủ là một nơi thật thần kỳ, ở đây tôi có thể đột nhiên nhớ ra mọi thứ mình đã định làm.

– BILL MURRAY

Sẵn sàng thu thập nghĩa là sẵn sàng nắm bắt!

Để não bộ biết cách buông bỏ mọi thứ và tin tưởng vào quá trình lưu giữ, bạn phải có thói quen lưu giữ mọi việc xảy đến và những việc dở dang. Điều đó đóng vai trò “sống còn” trong quá trình này. Nếu não bộ nghi ngờ bạn chưa lưu trữ tất cả, nó sẽ bật chế độ cảnh báo cao độ và tích cực tìm kiếm việc dở dang.

Tin tốt là việc này không khó như bạn tưởng. Đúng là lúc đầu bạn cần nỗ lực hơn đôi chút, nhưng một khi nó đã trở thành thói quen, bạn sẽ không hiểu tại sao trước kia mình cứ thích lưu giữ mọi thứ trong đầu.

Hãy xem xét quá trình lưu giữ trong thực tế. Bước đầu tiên là xem xét tất cả những chuyện gần đây. Tùy thuộc vào tuổi tác và thói quen của bạn, có thể có một vài chuyện cũ hơn. Chúng tôi gọi đó là tồn đọng.

Đó có thể là những việc hữu hình, trong thế giới điện tử hay chuyện tinh thần cần phải lưu giữ. Hãy bắt đầu với môi trường hữu hình trước.

Hãy đi vào phòng ngủ. Dù có phòng riêng hay không, đó vẫn là nơi bạn kết thúc một ngày, vì vậy hãy lập nó làm “căn cứ” khi ở nhà. Nhìn quanh một lượt. Căn phòng gọn gàng hay bừa bộn không quan trọng, vì bạn có thể có một căn phòng ngăn nắp với nhiều thứ linh tinh cần chú ý đến hoặc một căn phòng bừa bộn với rất ít thứ linh tinh cần để tâm.

Bạn sẽ bắt tay vào một hoạt động gọi là tìm kiếm những thứ linh tinh, trong đó tập trung tìm kiếm ở những khu vực sau:

1. Không gian hữu hình

2. Không gian điện tử

3. Không gian tinh thần

Tìm kiếm những thứ linh tinh: Là hoạt động tìm kiếm có chủ đích trong không gian hữu hình, điện tử hay tinh thần để tìm ra những thứ không phải tài liệu, thiết bị, đồ trang trí hay đồ dùng cá nhân cần bạn bận tâm.

a64
a65

TÌM KIẾM NHỮNG THỨ LINH TINH – KHÔNG GIAN HỮU HÌNH

Mục tiêu duy nhất khi tìm kiếm là tập hợp mọi thứ phù hợp với định nghĩa “việc linh tinh”. Bạn tìm kiếm mọi việc cần xử lý, bị đặt sai chỗ hoặc chỉ là đồ bỏ đi. Bạn không xử lý lúc này mà chỉ gom chúng vào nơi lưu giữ mà thôi.

CẢNH BÁO! HÃY CHÚ Ý! Trở ngại mất tập trung có thể xuất hiện trong suốt thời gian diễn ra hoạt động này! Hãy tập trung cao độ. Việc của bạn là sắp xếp vào nơi phù hợp.

Trong quá trình quan sát, có năm thứ cần chú ý. Để ghi nhớ dễ dàng hơn, chúng tôi sẽ sử dụng từ viết tắt REDS:

1. Reference (Tài liệu tham khảo): Thông tin, tài liệu bạn chưa cần lúc này nhưng sau có thể cần. Chúng gồm sách, tạp chí, bằng lái xe...

2. Equiqment (Thiết bị): Công cụđồ dùng thường xuyên sử dụng phục vụ một số chức năng nhất định gồm đồng hồ, điện thoại, máy tính, đồ cá nhân, thiết bị sạc...

3. Decoration (Đồ trang trí): Đồ trang trí không phục vụ một mục đích cụ thể nhưng thể hiện cá tính riêng gồm ảnh, tác phẩm nghệ thuật, đồ lưu niệm, bảng thông báo...

4. Supplies (Đồ dùng): Những thứ bạn thường sử dụng gồm giấy, bút chì, giấy nhớ, bút đánh dấu...

5. Stuff (Việc linh tinh): Mọi thứ không phải thuộc REDS cần được để vào nơi lưu giữ.

t93

Tìm kiếm mọi thứ không thuộc nhóm REDS trong phòng – chúng sẽ là những thứ linh tinh. Mọi thứ – từ bài tập về nhà chưa hoàn thành đến sổ liên lạc cần xin chữ ký phụ huynh hay quần áo bẩn, đều thuộc việc linh tinh. Nếu không thể xếp vào nơi lưu giữ do kích thước hay vị trí, hãy viết chúng ra giấy và đặt mẩu giấy đó vào nơi lưu giữ (ví dụ như “ghế hỏng”, “sinh nhật mẹ”). Sau này, khi xem lại, bạn có thể bổ sung thêm thông tin để biết chuyện linh tinh đó là gì và nằm ở đâu. Hãy nhớ mỗi việc chỉ ghi trên một tờ giấy. (Việc này rất hữu ích cho bước 2.)

Hãy dành thời gian tìm kiếm những thứ linh tinh. Bắt đầu bằng việc lướt qua mọi thứ trong phòng và giữ lại những vật dễ phân loại. Sau đó chuyển sang tìm kiếm những chỗ khó quan sát như ngăn kéo, tủ quần áo, kệ để đồ, sàn nhà, ba lô hay bất cứ đâu, đặc biệt cẩn thận nếu đây là lần đầu tiên bạn làm việc này.

Sau khi sắp xếp chúng vào nơi lưu giữ, hành trình tiến tới sự kiểm soát chính thức bắt đầu.

t94

Tâm trạng của bạn như thế nào khi làm việc này? Đừng lo nếu bạn cảm thấy phấn khởi hay mệt mỏi, hoặc cả hai, đây là điều hoàn toàn bình thường. Hãy lưu tâm đến cảm giác này để khi tiếp tục thử nghiệm những công cụ hay hoạt động khác, bạn sẽ mừng rỡ nhận ra sự chuyển biến và thay đổi nếu đạt được một vài cải thiện như mong đợi.

Nếu mọi thứ trong phòng đều nằm trong nhóm REDS và đã thu thập vào nơi lưu giữ, căn phòng lúc này cũng giống như não bộ của bạn. Không gian ấy có thể không ngăn nắp, sạch sẽ nhưng nó thực sự được sắp xếp gọn gàng, vì mọi thứ đều ở đúng vị trí của nó.

Nếu mọi thứ đã đâu vào đó, bạn đã sẵn sàng cho bước giải quyết tiếp theo.

Trước khi trở nên tự mãn, hãy nhớ nơi lưu giữ vẫn đang đầy ắp. Việc này hoàn toàn bình thường vì chúng ta mới chỉ bắt đầu. Vào lần đầu tiên dọn dẹp, bạn sẽ đột nhiên nhận ra mình lưu trữ rất nhiều chuyện linh tinh. Nhưng khi thu thập bắt đầu thành thói quen, số lượng việc linh tinh sẽ giảm rất nhiều.

Sau khi hoàn thành việc tìm kiếm trong phòng ngủ, hãy nghĩ về những địa điểm khác cũng có thể áp dụng quá trình này. Bếp? Ba lô? Tủ đồ ở trường? Tủ quần áo?

TÌM KIẾM NHỮNG THỨ LINH TINH – KHÔNG GIAN ĐIỆN TỬ

Tiếp theo, hãy chuyển sang thế giới điện tử. Một số người có thể chỉ cần lướt qua là xong, trong khi với nhiều người khác, đây là cả một quá trình phức tạp và rắc rối hơn nhiều so với không gian hữu hình. Thu thập trong không gian điện tử rất khó khăn, vì chúng có thể dễ dàng ẩn náu trong hàng tỷ thư mục, ứng dụng hay trên kho lưu trữ dữ liệu đám mây. Tuy nhiên, dù không lộ diện, chúng vẫn là việc linh tinh.

Gợi ý về phương pháp tổng tấn công thế giới này như sau:

Hãy bắt đầu bằng việc xác định những nơi việc linh tinh thường xuất hiện và gom chúng lại. Chúng bao gồm tài khoản trên ứng dụng nhắn tin, trang web của trường, thư mục ảnh hay dữ liệu mạng xã hội.

t95

Một khi đã biết vị trí cần tìm kiếm, bước tiếp theo cần xác định cách thu thập chúng. Bạn có thể sử dụng nơi lưu giữ hữu hình và bắt đầu thu thập trong phòng ngủ. Nếu đúng, hãy đặt nơi lưu giữ bên cạnh máy tính hay điện thoại và ngồi gần đó. Khi tình cờ gặp những thứ cần chú tâm, hãy ghi ra giấy, viết đôi lời mô tả rồi đặt vào nơi lưu trữ. Chúng có thể gồm các tin nhắn cần hồi đáp, tài liệu cần được sắp xếp, những thứ cần mua...

Ngoài ra, bạn có thể lập danh sách hoặc tạo thư mục trên điện thoại, máy tính và coi chúng như công cụ thu thập điện tử. Nhớ tìm một chương trình hay ứng dụng phù hợp với nhu cầu. Có rất nhiều ứng dụng quản lý danh sách sẵn có, hay đã được cài đặt trong điện thoại hoặc máy tính (Reminders, Notes, Tasks...).

Không cần quá bận tâm về nơi lưu giữ và công cụ thu thập. Bạn không nhất thiết phải luôn có một lựa chọn cố định. Sau lần đầu tiên, bạn sẽ tìm ra vài điểm hiệu quả hoặc không, qua đó điều chỉnh dần. Một điểm tuyệt vời khác của GTD là bạn có thể thay đổi và thay thế các công cụ bất cứ lúc nào, nhưng vẫn giữ nguyên được chức năng.

Hãy lướt qua hộp thư đến, màn hình máy tính, các thư mục và tệp tin cũ để tìm kiếm những việc cần xử lý. Xem qua ổ cứng, thư mục ảnh, tin nhắn, tài liệu trên Google Drive, dữ liệu mạng xã hội, trang web của lớp, lịch...

Bạn có thể di chuyển hay lưu trữ các mục này vào nơi lưu giữ điện tử, hoặc sử dụng công cụ thu thập để viết lại, sau đó xếp chúng vào nơi lưu giữ hữu hình.

TÌM KIẾM NHỮNG THỨ LINH TINH – KHÔNG GIAN TINH THẦN

Tập hợp mọi việc trong thế giới hữu hình và điện tử là khởi đầu hoàn hảo để tiến tới hoàn thiện khả năng kiểm soát. Tuy nhiên, có một nơi mà chúng ta chẳng mấy đào sâu tìm kiếm – nơi lưu trữ và tạo ra hàng tấn việc dở dang: não bộ của bạn.

Não bộ chẳng khác nào “mê cung” đối với quá trình tìm kiếm vì khó quan sát bằng mắt thường, nhưng lại vô cùng dễ dàng nếu bạn biết cách tiếp cận đúng đắn. Não bộ luôn song hành cùng bạn, tìm kiếm thông tin hữu ích và có ý nghĩa trong cuộc sống cũng như tỉnh táo trước mọi việc sắp xảy đến (thậm chí não bộ có khi còn là nguyên do chính).

t97

Giả sử bạn thấy thông báo thời hạn đăng ký thi bằng lái xe. Bạn có hai lựa chọn: 1) Viết ra và tìm cơ hội giải quyết; 2) Thay vào đó, bạn cho rằng mình có thể nhớ. Dù tiết kiệm được năm giây nếu không ghi lại, nhưng bạn phải biết rằng mình hoàn toàn có thể quên bẵng nó và khiến Myggy nhắc lại vào thời điểm “khó đỡ”: khi đang cố học bài, hay lúc 3 giờ sáng đang thiu thiu ngủ, hoặc ngay sau hạn nộp. Nhìn chung, cách thức ít gây trở ngại nhất chính là thu thập và lưu giữ.

t97.2

Nếu muốn tìm mọi việc trong tâm trí để giải quyết kịp thời, hãy bình tĩnh đặt điện thoại sang một bên, mặc tâm trí rong chơi… và suy nghĩ. Trong thời khắc tĩnh lặng này, tâm trí của bạn đi đâu?

Dù đi đâu, bạn cũng sẽ gặp phải việc dở dang cùng hàng đống chuyện linh tinh. Có một hoạt động có thể kích thích quá trình khai thác các việc dở dang này. Hành động này là việc tìm kiếm những thứ linh tinh trong tâm trí, hay còn gọi là quét dọn.

Quét dọn: Một hoạt động liên quan đến việc thu thập và viết ra mọi thứ có trong tâm trí hay khiến bạn lưu tâm.

Bạn có thể lừa dối người khác, nhưng không thể lừa dối chính mình.

- DAVID ALLEN

Tiến hành quét dọn

Để quét dọn tâm trí và khám phá những thứ linh tinh trong đó, hãy chuẩn bị vài tờ giấy làm công cụ thu thập. Chúng tôi khuyên bạn nên viết ra giấy thay vì thiết bị điện tử trong ít nhất hai lần đầu tiên để giảm thiểu sự mất tập trung từ các thông báo ứng dụng. Tìm kiếm không gian tách biệt để tránh sao lãng cũng rất hữu ích.

t98

Bắt đầu với việc tập trung vào những thứ khiến bạn lưu tâm. Bạn đang nghĩ gì? Tâm trí bạn chú ý đến điều gì?

Dù đó là gì cũng hãy viết nó ra giấy. Nhờ đó, bạn sẽ gỡ bỏ gánh nặng trong tâm trí. Đừng lo lắng về câu cú hay nội dung; chỉ cần ghi lại một cách ngắn gọn và loại bỏ khỏi tâm trí.

Đến giai đoạn này, bạn không còn phải quyết định mình nên tập trung vào đâu hoặc bằng cách nào; bạn chỉ cần tập trung vào thứ cần thiết và cần thêm nhiều thời gian để mô tả chính xác hơn.

Danh sách của bạn có thể giống như này:

t98.2

• Thi cuối kỳ

• Dạ tiệc cuối năm

• Mẹ

• Khóa tu thiền

• Tiền gas

• Bằng lái xe

• Công việc mùa hè

• Tủ quần áo

• Bóng chuyền

• Quần áo mới

Dùng giấy khi cần viết ra những thứ cần nhớ. Hãy chỉ dùng não khi cần nghĩ.

– ALBERT EINSTEIN

Danh sách việc cần làm ngay

Những phút quét dọn tâm trí sẽ cho bạn thời gian để chủ động nắm bắt suy nghĩ. Nhưng não bộ lưu trữ mọi việc ở cấp độ sâu sắc hơn, việc dở dang không xuất hiện trong tâm trí. Myggy có khả năng gợi lại chúng vào những thời điểm tồi tệ nhất, dù khi dọn dẹp bạn chẳng thấy chúng xuất đầu lộ diện.

Để giúp đào sâu suy nghĩ của bạn và tìm kiếm thêm những việc linh tinh, công cụ đồng hành hữu hiệu khi quét dọn tâm trí là danh sách việc cần làm ngay. Danh sách này đóng vai trò nhắc nhở, xuất hiện dưới dạng chuông báo trong điện thoại, tờ giấy nhớ trên cửa ra vào, tin nhắn gửi cho chính mình... Việc cần làm ngay buộc bạn phải suy nghĩ đúng việc đúng lúc. Danh sách việc cần làm ngay là bộ sưu tập các tác nhân kích thích suy nghĩ. Khi quét dọn, danh sách này khuyến khích bạn suy nghĩ về những thứ chưa rõ ràng. Sau đây là ví dụ về danh sách việc cần làm ngay của một bạn trẻ:

t99

Để xây dựng danh sách, hãy dành khoảng năm phút để đọc và xem xét từng mục. Nếu bật ra một việc dở dang hoặc dẫn đến những việc cần xử lý, hãy ghi lại, sau đó đặt nó vào nơi lưu giữ phù hợp.

Kho lưu giữ đầu tiên

Lần đầu tiên thu thập là lần hào hứng nhất. Vì đó là lần đầu tiên bạn gom tất cả những thứ linh tinh đã xuất hiện trong cuộc đời (tính đến thời điểm này). Khối lượng tồn đọng thật khổng lồ.

Nhờ đó, sau khi hoàn thành bước thu thập đầu tiên, mọi điều tồn đọng đều sẽ được đặt trong nơi lưu giữ, cuộc sống giờ đây trở nên dễ dàng hơn. Mục tiêu tiếp theo của bạn là duy trì thói quen thu thập mọi việc mỗi khi chúng ập tới.

Bạn còn nhớ hiệu ứng lướt ván chứ? Đây là bước đầu tiên – đạt được sự kiểm soát – cố gắng lướt trên những con sóng.

t101

Để xây dựng một kho lưu giữ hoàn chỉnh, cần thời gian và kiên nhẫn. Duy trì và giành lại quyền kiểm soát thậm chí còn đòi hỏi phải đầu tư nhiều hơn. Nhưng một khi đã thiết lập được thói quen sẵn sàng thu thập mọi lúc, các bước tiếp sau sẽ trở nên dễ dàng hơn.

t101.2

Căng thẳng hay Nhẹ nhõm?

t102

Nếu đã có kho lưu giữ trong thế giới hữu hình, điện tử và tinh thần, bạn sẽ cảm thấy dường như tất cả mọi việc đã quy tụ về một chỗ. Một số người cảm thấy căng thẳng và kiệt sức khi thấy quá nhiều việc cần lưu tâm. Nếu rơi vào hoàn cảnh này, hãy nhớ rằng chẳng thứ gì thu thập được là mới mẻ hết: Nó vẫn ở đó từ lần đầu xuất hiện trong cuộc sống của bạn. Quá trình thu thập chỉ giúp bạn “nhìn thấy” mà thôi. Còn các bước tiếp theo mới giúp bạn chuyển đổi mọi việc, hòng giành lại quyền kiểm soát.

Cũng có người lại cảm thấy nhẹ nhõm. Vì họ đã thấy được bức tranh toàn cảnh – tất thảy mọi việc tồn đọng cần giải quyết. Họ nhận ra rằng trên thực tế, việc linh tinh thật ra không kinh khủng như mình vẫn nghĩ. Giờ đây, họ cảm thấy mình hoàn toàn có khả năng kiểm soát chúng, từ đó dần tự tin hơn. Trên thực tế, hầu hết những ai bắt tay thực hiện quá trình này đều trải qua cảm giác vừa căng thẳng vừa nhẹ nhõm.

Bước tiếp theo là sàng lọc – công thức bí mật đặt bạn trước bánh lái của con tàu cuộc sống. Nó giúp bạn điều khiển quá trình kiểm soát mà chúng tôi đang mô tả, và chính là chìa khóa để tạo nên trạng thái sẵn sàng. Đã đến lúc bạn kéo vùng vỏ não trước trán “nhập hội” trên hành trình tìm kiếm những phương pháp mới.

t103

TÓM TẮT

Bước đầu tiên để loại bỏ những thứ linh tinh là thu thập. Thu thập bao gồm nắm bắt mọi việc trong không gian hữu hình, điện tử và tinh thần, sau đó sử dụng các công cụ thu thập để ghi lại. Đặt chúng vào nơi lưu giữ đáng tin cậy và tìm kiếm phương án giải quyết sau đó. Thu thập giúp đóng lại các việc dở dang dù bạn hoàn thành chúng hay chưa.

THUẬT NGỮ CHÍNH

• Thu thập

• Tìm kiếm mọi việc

• Quét dọn

• Tồn đọng

• Nơi lưu giữ

• REDS

• Danh sách việc cần làm ngay

CÂU HỎI TƯ DUYTHẢO LUẬN

• Bạn từng mất ngủ bao giờ chưa? Nếu có, điều gì khiến bạn trằn trọc?

• Bạn đang sử dụng công cụ thu thập nào? Hòm thư? Hộp thư điện tử?

• Bạn từng lập danh sách việc phải làm chưa? Nếu đã từng, trải nghiệm đó như thế nào? Cái gì hiệu quả? Cái gì không?

• Bạn cần thiết lập nơi lưu giữ như thế nào? Số lượng tối thiểu giúp bạn gạt bỏ chúng khi vẫn thu thập mọi thứ là bao nhiêu?

• Bạn đã sẵn sàng thu thập chưa? Công cụ nào có sẵn mọi lúc (sổ tay, ứng dụng điện thoại...)? Bạn cần hay muốn có thêm công cụ nào không?

• Những chuyện linh tinh nào thường xuất hiện trong thế giới của bạn? Bạn giải quyết chúng như thế nào? Phương pháp đó có hiệu quả không?

BƯỚC 2: SÀNG LỌC

t105
t106

RA QUYẾT ĐỊNH

Sàng lọc: Sàng lọc những việc nảy sinh trong giai đoạn lưu giữ.

Thu thập là quá trình bạn tìm kiếm những thứ xuất hiện trong tầm mắt cũng như trong tâm trí và sắp xếp vào nơi lưu giữ phù hợp.

Sàng lọc không phải là một bước hữu hình mà ngược lại, sàng lọc hoàn toàn mang tính trừu tượng. Bước này bao gồm việc ra quyết định và suy nghĩ cẩn trọng. Sàng lọc là bước quan trọng và cần thiết nhất, cũng kiêm luôn bước thử thách nhất, đòi hỏi suy nghĩ và nghiên cứu sâu sắc. Một khi làm chủ được quá trình này, bạn sẽ không bao giờ mất đi bản năng ấy.

Hãy nghĩ một lần

t107

Bạn đã trải qua bước 1 và hoàn thành việc thu thập tất cả những chuyện linh tinh. Bước 2 sẽ giải quyết tất cả những việc trên. Giờ đây, bạn sẽ học cách giải quyết lần lượt từng việc, từng quyết định.

t107.2

Quá trình sàng lọc sẽ biến mọi thứ trong nơi lưu trữ thành những việc có thể thực hiện, có thể sử dụng hay có thể quản lý. Nó là tác nhân làm thay đổi hoàn toàn cuộc chơi và cần tập trung nhiều hơn các bước khác. Quét dọn diễn ra khá nhanh và đơn giản, bước sàng lọc lại chậm rãi và theo đúng quy trình. Nó là một quá trình rất máy móc và khi đã thực hiện quen, bạn sẽ trở nên thuần thục như việc đánh răng.

Tư duy và thói quen cũ sẽ luôn tìm cách phá hoại bước này. Nhiều người sẽ chọn bắt tay với sao lãng, thay vì tiến hành sàng lọc.

Tại sao người ta lại buông xuôi trước trở ngại? Vì kiểm tra tin nhắn hay chơi điện tử không cần suy nghĩ nhiều, mang lại cảm giác nhẹ nhõm tạm thời. Suy nghĩ cần tập trung, không gian tư duy và cả một chút nỗ lực, nhưng mục tiêu cuối cùng của chúng ta là suy nghĩ hiệu quả và năng suất. Điều này có nghĩa là bạn sẽ không phải nghĩ nhiều hơn cần thiết, vì bạn không phải suy đi nghĩ lại về những việc đã trì hoãn hôm nay.

Nói cách khác, suy nghĩ đúng thời điểm sẽ tránh lãng phí thời gian, lãng phí năng lượng và lãng phí sự tập trung, tạo điều kiện để làm rõ vấn đề, thúc đẩy động lực, tự do, có không gian và năng lượng hơn để làm những việc bạn muốn. Đó là bí quyết để kiểm soát. Sàng lọc là kỹ năng cơ bản của thế kỷ XXI.

Suy nghĩ là việc khó khăn đến nỗi ai cũng ngại nghĩ.

– HENRY FORD

Công cụ chuyển đổi

t109

Sàng lọc là chọn lựa mọi việc xảy ra trong cuộc sống và suy nghĩ về nó. Để định hình và đơn giản hóa ý tưởng này, chúng tôi đã tạo ra công cụ chuyển đổi.

Công cụ chuyển đổi không phải là công cụ hữu hình. Nó hoạt động dựa trên quá trình tư duy cơ bản. Hãy tưởng tượng những việc linh tinh cần xử lý đi qua phễu sàng lọc từ bên trái. Nó được phân loại bằng một số câu hỏi, chia thành hai nhánh. Qua đó, mọi việc sẽ trở thành một công việc mới, dễ hiểu và dễ thực hiện hơn. Công cụ này có thể chuyển đổi mọi thứ xảy ra cuộc sống của bạn.

t110
t111

Mỗi lần một việc: Việc đó là gì?

t112

Quá trình ra quyết định và công cụ chuyển đổi hoạt động dựa trên cơ chế cân nhắc từng việc cần xử lý được lấy ra từ nơi lưu giữ.

Hãy bắt đầu bằng việc trả lời câu hỏi đơn giản: Việc đó là gì? Đừng nghĩ quá nhiều về nó – chỉ cần đánh thức trí nhớ và gợi nhớ đặc điểm của việc này, từ đó tìm hiểu tại sao nó được lưu giữ.

Câu trả lời của bạn có thể sẽ như thế này:

“Đây là bài tập về nhà môn toán.”

“Đây là lời mời dự tiệc.”

“Đây là hóa đơn áo đầm cho buổi dạ hội.”

Khi xác định được việc cần xử lý, đã đến lúc tiến hành quá trình suy nghĩ ở mức độ cao hơn. Sau đó là một số câu hỏi phụ để đơn giản hóa việc này.

CÓ THỂ XỬ LÝ VIỆC NÀY KHÔNG?

Câu hỏi trên sẽ giúp bạn xác định bạn làm gì và phân loại theo hành động yêu cầu. “Có thể xử lý việc này không?” xác định xem bạn cần phải xử lý như thế nào: ngay lập tức hay vào một ngày hoặc một thời điểm cụ thể nào đó.

Tin tốt là có hai câu trả lời cho câu hỏi này.

t113

CÓ – Việc tôi cần làm, hướng đến, tham dự, trả lại, hoàn thành, xem xét, nghiên cứu, tra cứu, chơi đùa, trao đổi, nhắn tin...

KHÔNG – Tôi không cần, không muốn giữ lại hoặc chưa cần thực hiện lúc này.

NHỮNG VIỆC KHÔNG CẦN XỬ LÝ

Hãy bắt đầu với câu trả lời “Không”.

Một việc không cần xử lý nghĩa là hiện tại bạn không cần động tới. Nó có thể phân loại thành: đồ bỏ đi, danh mục kiểm tra, một ngày nào đócó thể hay tài liệu tham khảo.

t114

Để đưa ra quyết định lựa chọn đúng đắn, cần hiểu rõ ràng và chính xác từng khái niệm. Chúng tôi dùng từ rõ ràng và chính xác vì nếu bạn chỉ hiểu mơ hồ về nghĩa, việc phân loại có thể khiến quy trình trì trệ và khó khăn hơn. Hãy cẩn thận xác định từng mục để dễ dàng hóa quy trình này.

t114.2

Danh mục không cần xử lý #1: Đồ bỏ đi

Đồ bỏ đi: Việc không thực hiện được, không cần xử lý và không mong muốn.

“Đồ bỏ đi” không hẳn là “rác”. Một vỏ kẹo cũ là rác. Tuy nhiên, với định nghĩa mới của chúng tôi, bạn sẽ gặp chút khó khăn trong việc nhận diện đồ bỏ đi.

Sau đây là một số câu hỏi giúp xác định đồ bỏ đi:

• Tôi có sử dụng hay cần nó về sau không?

• Việc này có nhiều phiên bản khác nhau không?

• Tôi có thể truy cập trực tuyến khi cần không?

• Nếu loại bỏ nó, tôi phải gánh hậu quả gì trong tương lai?

• Việc đó mang giá trị tinh thần gì không?

Nếu không có lý lẽ chắc chắn giải thích tại sao sau này bạn cần việc đó, nó là đồ bỏ đi.

Hãy ấn nút xóa, vứt vào thùng rác hay bất cứ đâu, nhưng hãy thừa nhận rằng đó thực sự là đồ bỏ đi, để tâm trí bạn có thể thoải mái lãng quên nó.

Một bài tập cũ? Đồ bỏ đi. Một cuốn tạp chí bạn đã đọc xong? Đồ bỏ đi. Thư rác? Đồ bỏ đi.

Một khi đã loại bỏ chúng khỏi cuộc sống, bạn cũng xóa bỏ chúng khỏi tâm trí mình.

Danh mục không cần xử lý #2: Danh mục kiểm tra

Danh mục kiểm tra: Danh sách bao gồm những đầu mục công việc nhằm hỗ trợ một hoạt động nhất định.

t115

Danh mục kiểm tra là dạng danh sách việc cần làm ngay, gồm các tác nhân dẫn đến tình huống cụ thể hay mô tả các bước cần thiết để thành công. Danh mục kiểm tra có thể giúp bạn trong nhiều tình huống, chẳng hạn như đồ đạc cần đóng gói, hay các bước cần chuẩn bị cho kỳ thi.

Danh mục kiểm tra có thể liệt kê đối với một thói quen hay quy trình lặp đi lặp lại. Chúng không cần hành động dù bao gồm một danh sách những quyết định và hành động trước đó đã dẫn đến thành công, dù vẫn chưa trở thành thói quen. Khi tạo danh mục, bạn có cơ hội tiết kiệm thời gian và khiến cuộc sống trở nên dễ dàng hơn trong tương lai. Quy trình này giúp bạn tiết kiệm năng lượng để không phải đưa ra một loạt quyết định tương tự sau đó, giảm áp lực thời gian thực hiện trong tương lai.

Quân đội sử dụng danh mục này trong diễn tập chiến thuật. Cảnh sát sử dụng danh mục này cho nghi thức ngoại giao và các thủ tục pháp lý. Bác sĩ phẫu thuật sử dụng danh mục để chuẩn bị trước khi đứng bên bàn mổ.

t116

Bạn được lợi gì từ tác dụng của danh mục? Giả sử bạn phải chuẩn bị hành trang cho chuyến đi kéo dài 3 đêm cùng trường. Bạn phải đưa ra hàng tá quyết định trước khi đi và nhớ cả đống thứ phải mang theo, từ quần áo ngủ cho đến bàn chải đánh răng hay sạc điện thoại. Trong lần đầu tiên, có thể bạn sẽ cần dành một chút thời gian cho mọi quyết định. Hoặc vì không có đủ thời gian để làm việc đó, và khi đến nơi, bạn nhận ra mình thiếu vài thứ quan trọng. Danh mục kiểm tra sẽ vô cùng hữu ích cho chuyến đi tiếp theo, nếu bạn giữ lại danh sách những thứ cần đóng gói lần trước (bổ sung thêm những thứ đã quên). Bằng cách này, bạn đã biến suy nghĩ thành danh mục kiểm tra, nó sẽ giúp bạn làm việc nhanh hơn và hiệu quả hơn trong tương lai.

Danh mục này hữu ích trong nhiều hoạt động nhờ suy nghĩ thấu đáo trước khi tiến hành, từ đó tiết kiệm thời gian và năng lượng khi không phải vừa làm vừa đắn đo. Một số danh mục mẫu có thể lập trong bước xác định gồm:

• Danh mục trước khi rời trường

• Danh mục thiết bị bóng vợt

• Danh mục quà Giáng sinh

• Danh mục quay lại trường học sau kỳ nghỉ hè

• Danh mục chuẩn bị cho bài kiểm tra

Có nhiều danh mục mà bạn có thể thử nghiệm trong Phần 3 nếu muốn tìm cơ hội luyện tập.

Danh mục không cần xử lý #3 – Danh sách Một ngày nào đóCó thể

Một ngày nào đóCó thể: Đây là những việc bạn muốn làm nhưng hiện chưa cần làm.

t117

Có việc gì bạn muốn làm ở thời điểm nào đó, chứ không phải làm ngay bây giờ? Những việc này có thể phù hợp với mục Một ngày nào đóCó thể.

Những việc trong mục Một ngày nào đóCó thể không cần thực hiện ngay nhưng có thể lại là những việc bạn thực sự muốn làm vào một ngày nào đó, nếu được.

t118

Mục Một ngày nào đóCó thể gồm những nội dung như phim sẽ xem, sách sẽ đọc, chuyến đi sẽ thực hiện, hay danh sách những việc muốn làm như nhảy dù, leo núi Everest, đến Rome, thi đấu ở giải bóng rổ NBA, hay học đại học. Ví dụ, khi kỳ nghỉ hè bắt đầu, thật hào hứng khi nhìn thấy cả một bộ sưu tập phim sẽ xem với bạn bè hay những cuốn sách bạn đã sưu tầm được và muốn mang theo khi đi nghỉ mát?

Xác định những việc nằm trong mục Một ngày nào đóCó thể giúp giải tỏa rất lớn cho bộ não. Việc này giúp chọn lọc, nuôi dưỡng và phát triển ý tưởng, đồng thời làm giảm thiểu áp lực và cảm giác tội lỗi có thể nảy sinh do trì hoãn.

Sau đó, khi có thêm thời gian và không gian trống, cũng như tăng khả năng kiểm soát sau 5 bước, bạn có thể thoải mái sáng tạo theo những cách mới lạ trước đây chưa từng thực hiện.

Dù trì hoãn làm giảm hiệu suất lao động, tuy nhiên trái với những định kiến, nó lại có thể thúc đẩy sức sáng tạo.

– ADAM GRANT

Danh mục không cần xử lý #4:

Tài liệu tham khảo

Tài liệu tham khảo: Mọi thứ chưa cần xử lý, nhưng có thể hữu ích sau này.

t118.2

Tài liệu tham khảo gồm hướng dẫn, biên nhận, phiếu bảo hành, chương trình học, bằng lái xe, mật khẩu các trang web... Chúng có thể hữu ích vào lúc nào đó, và nếu thiếu chúng, bạn có thể sẽ tiêu tốn thời gian và năng lượng tìm kiếm.

Khi phân loại mọi việc và biết bạn cần xếp nó vào tài liệu tham khảo, câu hỏi tự nhiên xuất hiện sẽ là: “Tôi nên để nó ở đâu?” Hãy dừng lại suy nghĩ một chút. Ở bước 3 – Sắp xếp, chúng tôi sẽ thiết lập một số công cụ giúp bạn lưu trữ tài liệu tham khảo một cách dễ dàng và hiệu quả. Hiện tại, chúng tôi tập trung vào việc giúp bạn phân loại việc cần xử lý.

Sơ đồ những việc không cần xử lý

t119

Để xem xét toàn bộ quy trình đến bước này, hãy xem lại phần công cụ chuyển đổi. Mỗi việc cần xử lý sẽ trải qua quá trình tư duy cơ bản, sau đó những việc không thể thực hiện được sẽ phân loại thành đồ bỏ đi, danh mục kiểm tra, một ngày nào đócó thể hay tài liệu tham khảo.

t120

NHỮNG VIỆC CÓ THỂ XỬ LÝ

Bây giờ, hãy cùng xem tình huống câu trả lời là “Có”. Những việc có thể xử lý sẽ gồm hai mục: hành động tiếp theo và kế hoạch.

t121
t121.2

Danh mục có thể xử lý #1: Hành động tiếp theo

Hành động tiếp theo: Hoạt động thực tế, dễ thấy tiếp theo để hoàn thành việc gì đó. Đây chính là “việc đang thực hiện”.

Hành động tiếp theo mô tả bước thực tế dễ thấy tiếp theo trong quá trình thực hiện việc gì đó. “Thực tế” nghĩa là bạn phải có hành động cụ thể, bao gồm chuyển động thực sự. “Dễ thấy” có nghĩa là nếu ai đó quan sát, họ sẽ biết bạn đang làm việc đó.

Một số ví dụ về hành động tiếp theo:

• Trả lời các câu hỏi ôn tập ở trang 12.

• Gọi điện cho Norah và hỏi về buổi dạ tiệc.

• Nhắn tin cho Tyrell hỏi hướng dẫn của cuộc thi.

• Đọc Chương 4.

Đôi khi hành động tiếp theo rất rõ ràng. Trong trường hợp đó, bạn có thể dễ dàng hoàn thành mà không cần mất công xác định. Chẳng hạn, hành động tiếp theo để hoàn thành bài tập về nhà khá rõ ràng vì bạn từng hoàn thành nhiều bài tập trước đó.

Tuy nhiên, khi hành động tiếp theo không rõ ràng, nó có thể khiến bạn căng thẳng hay muốn trì hoãn. Bạn từng mắc kẹt với việc gì đó chưa? Bạn từng trì hoãn việc gì vì mọi thứ dường như xuất hiện ồ ạt và rối rắm chưa? Xác định hành động tiếp theo có thể tạo ra sự khác biệt lớn.

Mọi việc hiếm khi mắt kẹt vì thiếu thời gian. Chúng mắc kẹt vì bạn chưa biết phải làm gì.

– DAVID ALLEN

Sức mạnh của hành động tiếp theo

Chẳng có việc gì con người từng làm hay từng tạo ra mà không bắt đầu từ một hành động đơn lẻ. Để ý tưởng trở thành một hành động, cảm hứng trở thành một bài hát, trí tưởng tượng trở thành một bức tranh, một câu chuyện tuyệt vời trở thành một bộ phim, cú ném 3 điểm lọt rổ, ai đó phải xác định họ muốn kết quả như thế nào, sau đó thực hiện hành động tiếp theo để biến nó thành hiện thực.

Nhiều ý tưởng tuyệt vời chết yểu vì không xác định được hành động tiếp theo. Tương tự, nhiều ý tưởng nghe có vẻ rất điên rồ và không tưởng lại trở nên thực tế nhờ trải qua các bước thực hiện.

Có điều ước nào của bạn không trở thành hiện thực không? Có điều gì bạn muốn đạt được nhưng không thành? Có đam mê nào bạn muốn theo đuổi nhưng không làm được? Có ý tưởng điên rồ nào bạn muốn nỗ lực thực hiện nhưng lại trở thành viển vông không?

Năng lực biến khát khao thành hiện thực bắt đầu với việc xác định và hành động. Hãy xem những hành động tiếp theo được quyết định ra sao.

Trì hoãn

Bạn từng thấy bản thân trì hoãn quá lâu với việc gì đó hay cứ mãi càu nhàu về ý định bắt đầu việc gì đó chưa? Bạn từng hỏi tại sao mình lại có cảm giác như thế chưa?

t122

Đúng là đôi khi có những nhiệm vụ cần nhiều quyết tâm và nỗ lực, nhưng một trong những lý do chính khiến chúng ta liên tục trì hoãn là vì chưa xác định được hành động tiếp theo. Tuy nhiên, đôi khi chúng ta nghĩ mình biết cần làm gì, nhưng chúng ta lại tiếp tục trì hoãn.

Nếu ở trong tình huống này, hãy xem liệu bạn đã thực sự xác định được hành động tiếp theo chưa. Thường thì câu trả lời là chưa. Hành động tiếp theo cần phải rõ ràng và đơn giản, bạn không cần phải suy nghĩ hay cố gắng quá nhiều mới hoàn thành chúng.

Có sự khác biệt rất lớn giữa “môn Toán” và “Hãy làm bài toán số 1 trong Chương 7” đối với não bộ. Người thì cảm thấy quá khó, trong khi có người lại cảm thấy rất đơn giản. Tuy nhiên, để “làm bài tập về nhà”, bạn phải bắt đầu từ việc lấy sách ra khỏi ba lô. Nhờ đó, việc hoàn thành bài tập toán có vẻ dễ dàng hơn nhiều. Kết nối một loạt hành động đơn giản này sẽ giúp bạn hoàn thành việc “làm bài tập về nhà”.

Vậy, làm thế nào để biết bạn đã xác định được hành động tiếp theo hay chưa trong bước sàng lọc?

Sau đây là một vài tiêu chí có thể hữu ích với bạn:

• Hành động tiếp theo có bao gồm một động từ hành động đơn giản không?

• Hành động có đủ cụ thể để bạn biết nó diễn ra ở đâu không?

• Hành động có đủ cụ thể để mô tả các công cụ cần thiết không?

• Có thể dễ dàng bắt đầu mà không cần suy nghĩ thêm không?

Nếu có nhiệm vụ nào gặp khó khăn khi bắt đầu, hãy xem liệu bạn đã xác định hành động tiếp theo chưa. Nếu đã có, hãy thử thực hiện từng hành động đơn lẻ, sau đó xác định hành động tiếp theo. Mọi thứ bạn làm tự nhiên sẽ suôn sẻ. Hành động tạo ra chuyển động, còn chuyển động tạo ra động lực.

Đừng bao giờ nhầm lẫn chuyển động và hành động.

– BENJAMIN FRANKLIN

Mục tiêu của việc suy nghĩ về hành động là tạo động lực, thay vì lo lắng về thành công hay việc hoàn thành. Thành công hay hoàn thành sẽ xuất hiện khi có đủ động lực.

Hãy xem bảng trình bày danh mục việc cần làm truyền thống với danh mục hành động tiếp theo. Mỗi dòng thể hiện một lối suy nghĩ khác nhau về cùng một nhiệm vụ. Bạn chú ý đến điều gì?

t125

Hãy xem xét cẩn thận cả hai cột và tự hỏi: “Thực hiện những việc trong từng danh sách này khó khăn như thế nào?” Danh sách nào thúc đẩy động lực mạnh mẽ hơn? Đặc trưng của danh mục hành động là giúp hành động đơn giản và rõ ràng hơn.

Quy tắc 2 phút

Khi hành động tiếp theo đã rõ ràng, câu hỏi phụ trong quá trình tư duy là cân nhắc xem bạn có thể hành động ngay lập tức không. Nếu không mất nhiều thời gian, tốt nhất nên chú tâm vào nó. Cách nhanh nhất để đóng lại việc dở dang là hoàn thành tại chỗ. Quy tắc 2 phút khẳng định nếu có thể hoàn thành một hành động trong thời gian chưa đến 2 phút, hãy làm nó ngay lập tức, kết thúc việc dở dang và tống nó ra khỏi tâm trí!

Những việc 2 phút có thể là nộp bài tập về nhà, cho quần áo bẩn vào giỏ, đưa sổ liên lạc cho phụ huynh, trả lời tin nhắn... Nếu không, những việc 2 phút này nhanh chóng chất đống và nhấn chìm bạn. Hoàn thành chúng là cách đơn giản để giảm khối lượng và tạo thêm không gian trống trong tâm trí. Nếu không thể hoàn thành hành động trong 2 phút, bạn sẽ phải theo dõi nó về sau.

t126

Lập kế hoạch hành động cho tương lai

Vì hầu hết các hành động tiếp theo không thể hoàn thành trong 2 phút, nên chúng thường được xếp vào mục tiếp theo thay vì mục ngay bây giờ. Chúng ta gọi đó là hành động bị trì hoãn. Trì hoãn là việc bạn dự định thực hiện hành động nhưng nhận ra rằng bạn không thể làm nó ngay lập tức.

Giải quyết được những việc 2 phút có thể giúp một ngày của bạn dễ dàng hơn, chính những việc mà bạn làm trong quá trình trì hoãn sẽ tạo ra sự khác biệt cực lớn.

Bạn còn nhớ chúng tôi từng nói giai đoạn sàng lọc là yếu tố làm thay đổi cuộc chơi chứ? Bỏ qua nó đi, bởi các phần sau của quá trình tư duy mới làm thay đổi suy nghĩ theo cách hoàn toàn mới.

Khi bắt đầu làm việc gì, hãy tin rằng bạn có thể làm được. Và bạn sẽ làm được.

– DAVID ALLEN

Bạn đã làm xong chưa?

Với những hành động không thể hoàn thành nhanh chóng, cần xem xét câu hỏi cuối cùng này.

Câu hỏi đầu tiên bạn đã trả lời là: Hành động dễ thấy tiếp theo cần làm để thúc đẩy tiến triển trong mục này là gì? (“Việc đang làm” trông như thế nào?).

Câu hỏi cuối cùng: Tôi sẽ xong việc sau khi thực hiện hành động đó chứ? Nếu không, khi nào mới thực sự hoàn thành? (“Việc đã hoàn thành” trông như thế nào?).

Câu hỏi đầu tiên giúp bạn xác định hành động để bắt đầu, còn câu hỏi thứ hai giúp bạn xác định thời điểm dừng hành động. Để biết được điều đó, tất cả những việc bạn cần làm là mô tả rõ ràng kết quả mà bạn muốn đạt được sau khi hoàn thành.

Xác định cả hành động tiếp theo và kết quả là một quá trình có tác động lớn và là phần quan trọng nhất trong cuốn sách này. Do hai câu hỏi này là chìa khóa mở ra sự kiểm soát và tầm nhìn, giờ hãy tìm hiểu sâu hơn cái mà chúng tôi gọi là kết quả và cách xác định “việc đã hoàn thành”.

Danh mục có thể xử lý #2: Kế hoạch

t127

Xác định “việc đang làm” (hành động tiếp theo) là bước chuyển cần thiết trong mọi việc. Sau khi xác định “việc đang làm”, chúng ta cần phải biết “việc đã hoàn thành” (kết quả).

Kế hoạch: Bất kỳ việc gì cần hơn một hành động hay giai đoạn để hoàn thành.

Kết quả mô tả những gì bạn muốn có sau khi việc đã được hoàn thành. “Hoàn thành” xác định thời điểm không cần theo dõi hành động – giống như vượt qua vạch đích ở cuối đường đua.

Một vài ví dụ về kế hoạch:

• Nộp tiểu luận về cuốn sách đã đọc

• Thi lấy bằng lái xe

• Hoàn thành việc chuẩn bị bài thi môn Khoa học

• Điền đơn thi tuyển Đại học Georgetown

Hãy để ý xem những kế hoạch này miêu tả trạng thái hoàn thành như thế nào. Nếu biết mình đang đi đâu (kết quả) và có bước đi cụ thể tiếp theo (hành động tiếp theo) để đạt được kết quả, bạn đã có đủ hành trang cần thiết để kiểm soát và đạt được tầm nhìn đến với thành công. Bạn đã hoàn toàn sẵn sàng.

Bạn tìm việc hay việc tìm bạn

Là học sinh đồng nghĩa với việc bạn sẽ được thầy cô giáo giao bài. Những việc này đại loại như sau:

• Thuyết trình về biến đổi môi trường.

• Hoàn thành dự án xã hội cho môn xã hội học.

Tương tự, bạn cũng có thể được bố mẹ giao cho các kế hoạch:

• Dọn dẹp nhà để xe.

• Dọn dẹp phòng.

Các kế hoạch khác có thể do bạn chủ động:

• Dọn ô tô.

• Tổ chức tiệc cho Caitlin.

• Chế tạo một con robot dọn phòng.

Dù ở vai trò nào, bạn vẫn là người kiểm soát kế hoạch và quyết định kết quả.

Quá trình chuyển đổi

Khi đã chuyển đổi tất cả những việc có thể thực hiện được, bạn sẽ không bao giờ tư duy về nó theo cách cũ nữa. Giờ đây tất cả đại diện cho những cơ hội dẫn đến kết quả và hành động.

t130

Nếu những việc cần xử lý được giải quyết thông qua quá trình tư duy cơ bản thì bạn luôn có thể đạt được, duy trì và lấy lại sự kiểm soát. Thành thật thì nó quả rất tuyệt vời. Dù nghe sáo rỗng như: “Bạn có thể làm mọi việc nếu chú tâm!” Hãy cụ thể hơn và đào sâu vào quá trình chuyển đổi, biến nó từ lý thuyết thành hành động.

Học cách chuẩn bị chủ động

Ý tưởng chuyển đổi những việc có thể thực hiện được thành kết quả và hành động tuy là một khái niệm đơn giản nhưng cũng rất tinh tế. Ở phần đầu cuốn sách, chúng tôi đã khẳng định bạn không kiểm soát được những việc xuất hiện trong cuộc sống của mình, nhưng có thể kiểm soát được cách thực hiện chúng. Kiểm soát quá trình chuyển đổi này sẽ đem lại sức mạnh và tâm thế chủ động cho chính bạn.

Khi đã xác định kết quả, vấn đề mấu chốt là tập trung vào những thứ mà bạn có thể kiểm soát. Nếu kết quả nằm trong khả năng kiểm soát, thì thành công phần nhiều phụ thuộc vào bạn. Chúng tôi gọi quá trình này là sự chuẩn bị chủ động. Bạn có thể chuẩn bị để mọi việc diễn ra, dù không thể kiểm soát hoàn toàn kết quả. Chẳng hạn, bạn có thể chuẩn bị để thi đấu, cho kỳ thi, hay cho một tiệc sinh nhật vui vẻ với bạn bè.

Tuy nhiên, nếu bạn quá phụ thuộc vào các nhân tố khách quan nằm ngoài tầm kiểm soát, bạn sẽ liên tục vấp phải thất vọng.

Ở khía cạnh thực tế hơn, kiểm soát chuyển đổi và vận hành là gì? Sau đây là một số ví dụ. Bạn có nhìn ra sự khác biệt tinh tế đó không?

t131

Kết quả ở cột bên trái phụ thuộc vào những nhân tố khách quan (huấn luyện viên, giáo viên, bạn bè, ban tuyển sinh). Kết quả ở cột bên phải không phụ thuộc vào ai khác ngoài bạn. Kết quả ở cột bên phải không bảo đảm kết quả cột bên trái, chúng thể hiện sự chủ động chuẩn bị của bạn để biến mọi việc thành hiện thực. Đó là kiểm soát thực sự!

Hãy cùng tóm lược phần này

Bước sàng lọc sẽ chia các việc cần xử lý thành sáu mục: hành động, kế hoạch, danh mục kiểm tra, một ngày nào đócó thể, tài liệu tham khảo hay đồ bỏ đi.

t132

Hãy cùng xem lại quá trình tư duy cơ bản sử dụng công cụ chuyển đổi và ứng dụng quá trình này trong thực tế.

Việc cần xử lý: E-mail từ giáo viên kèm chương trình học

Có cần xử lý không? Không

Về sau có cần không? Có thể có

Tình trạng mới: TÀI LIỆU THAM KHẢO

Việc cần xử lý: Nộp đơn thi bằng lái xe

Có cần xử lý không? Có

Khi nào hoàn thành? Khi tôi có bằng lái xe

Hành động tiếp theo là gì? Tham gia lớp học lái xe

Tình trạng mới: KẾ HOẠCH: Lấy bằng lái xe

HÀNH ĐỘNG TIẾP THEO: Tìm kiếm trên mạng về thời gian tổ chức lớp học lái xe

Việc cần xử lý: Ấn phẩm của tạp chí trượt ván

Có cần xử lý không? Không

Về sau có cần không? Không cần thiết, tôi đã đọc rồi

Tình trạng mới: ĐỒ BỎ ĐI

Việc cần xử lý: Trận đấu bóng rổ

Có cần xử lý không? Có

Khi nào hoàn thành? Khi trận đấu kết thúc

Hành động tiếp theo là gì? Tập luyện

Tình trạng mới: KẾ HOẠCH: Chuẩn bị cho trận đấu bóng rổ

HÀNH ĐỘNG TIẾP THEO: Thực hiện 50 cú ném 3 điểm trên sân

Việc cần xử lý: Buổi khiêu vũ

Có cần xử lý không? Có

Khi nào hoàn thành? Khi buổi khiêu vũ kết thúc

Hành động tiếp theo là gì? Tìm người đi cùng

Tình trạng mới: KẾ HOẠCH: Chủ động chuẩn bị cho một buổi khiêu vũ tuyệt vời

HÀNH ĐỘNG TIẾP THEO: Nhắn tin cho bạn của Julia hỏi xem cô ấy đã nhận lời tới buổi khiêu vũ cùng ai chưa

Việc cần xử lý: Phim Avengers phần mới

Có cần xử lý không? Không hẳn. Tôi muốn xem, nhưng không nhất quyết phải xem.

Tình trạng mới: MỘT NGÀY NÀO ĐÓCÓ THỂ

Tần suất sàng lọc

Bước sàng lọc cần sự suy nghĩ và ra quyết định. Chúng tôi gợi ý nên sàng lọc mọi việc mà bạn lưu giữ 24 hoặc 48 giờ một lần. Hãy nhớ rằng: Sau lần đầu sàng lọc mọi việc và xóa bỏ tồn đọng, gần như sẽ không có nhiều công việc để tiếp tục lưu trữ.

Để sàng lọc được mọi việc trong kế hoạch, bạn cần dành thời gian thực hiện quá trình tư duy cơ bản. Việc này hiệu quả nhất vào mỗi buổi sáng trước khi đi học, sau giờ tan trường hay buổi tối.

Một khi bạn đã trở thành chuyên gia ở bước 2, quá trình này gần như sẽ trở thành bản năng và mất ít thời gian hơn.

Một số bí quyết khi mới bắt đầu:

• Khi nào đầu óc bạn tỉnh táo nhất? Sáng hay chiều?

• Bạn có thể thực hiện quá trình này vào khoảng thời gian nào trong tuần? Buổi sinh hoạt với giáo viên chủ nhiệm? Khi ở phòng tự học? Buổi tối yên tĩnh?

Kết quả của việc ra quyết định có nghĩa là “việc không tên” đã trở thành “việc cụ thể cần xử lý”. Đã đến lúc cần bảo vệ những quyết định quý báu đó, ngăn chúng không phải quay lại “nơi lưu giữ”, tiết kiệm mọi suy nghĩ và quyết định quý giá của bạn.

Đã đến lúc thực hiện bước 3: Sắp xếp.

t135

TÓM TẮT

Mỗi việc được lưu giữ đều cần quyết định chuyển đổi. Công cụ chuyển đổi là hướng dẫn trực quan cho quá trình tư duy cơ bản. Quá trình này bắt đầu với câu hỏi “Việc đó là gì?” Hãy hiểu rõ việc nào có thể thực hiện được hay không để phân loại chúng.

Việc thực hiện được cần có hành động tiếp theo và kết quả. Việc không thực hiện được phải được phân loại vào các mục đồ bỏ đi, danh mục kiểm tra, một ngày nào đócó thể hay tài liệu tham khảo.

Quá trình sàng lọc là bước có ảnh hưởng nhất trong cả 5 bước.

CÁC THUẬT NGỮ CHÍNH

• Đồ bỏ đi

• Tài liệu tham khảo

• Một ngày nào đócó thể

• Hành động tiếp theo

• Kết quả

• Lịch

CÂU HỎI TƯ DUYTHẢO LUẬN

• Theo bạn, tại sao giai đoạn sàng lọc cần được tập trung?

• Theo bạn, tại sao ít người dành thời gian và năng lượng để tư duy trong giai đoạn này?

• Lợi ích khi bỏ qua giai đoạn sàng lọc là gì? Hậu quả có thể xảy ra là gì?

• Hãy chọn một việc cần xử lý trong cuộc sống, sau đó tự hỏi “Việc đó là gì?” và sử dụng sơ đồ công cụ chuyển đổi. Bạn có thể tìm ra câu trả lời rõ ràng không?

BƯỚC 3: SẮP XẾP

t136
t138

LÀM THẾ NÀO THEO DÕI MỌI THỨ SAU KHI SÀNG LỌC?

Trong bước 2, bạn đã hoàn thành quá trình tư duy cơ bản mang tên sàng lọc. Những việc không tên đã chuyển đổi thành sáu dạng, với hai danh mục Có thể xử lý hoặc Không thể xử lý. Nói cách khác, những việc không tên không còn là thứ ngẫu nhiên trong cuộc sống của bạn.

Để bảo vệ suy nghĩ này và tận dụng ưu điểm của thu thập và sàng lọc, bạn cần bấm nút “lưu” và bảo lưu kết quả. Bước 3 là bước gom mọi thứ vào chỗ phù hợp để có thể dễ dàng tìm kiếm sau này khi cần. Giai đoạn tiếp theo có tên: Sắp xếp.

Trong năm bước này, “sắp xếp” không có nghĩa là khiến mọi thứ sao cho đẹp đẽ, sạch sẽ, ngay ngắn và hoàn hảo.

Sắp xếp chỉ là đặt mọi thứ vào chỗ phù hợp – những nơi quen thuộc và dễ thấy khi cần. Sắp xếp đem đến cho chính bạn cơ hội tiếp tục tiến lên phía trước một cách thuận lợi nhất.

Sắp xếp: Phân loại và đặt những thứ tương tự vào các mục và các địa điểm cụ thể để không tốn nhiều công khi cần tìm lại.

Công cụ hỗ trợ việc sắp xếp

Khi không thể xác định vị trí sắp đặt mọi thứ, phản ứng thông thường của mọi người là tiện đâu đặt đấy. Hành vi này lý giải tại sao ba lô, tủ đồ, bàn, máy đếm tiền, ghế dài và nhiều không gian khác có xu hướng trở thành chỗ tập trung hàng đống thư từ, lời nhắn, tạp chí. Thậm chí dù được lưu trữ thì chúng cũng vô cùng lộn xộn. Vì thế, việc dọn dẹp hàng đống thứ không tên lúc này buộc bạn phải tìm kiếm và xác định mọi thứ nhiều lần.

Trước khi sẵn sàng sắp xếp những quyết định đã đưa ra ở bước 2, bạn cần thiết lập một số công cụ sắp xếp. Khi chúng ở đúng chỗ, bạn sẽ ở trạng thái được coi là sẵn sàng sắp xếp. Với những việc có thể thực hiện được, bạn cần ba danh sách cơ bản. Với những việc không thực hiện được, bạn cần hai danh sách và một số thư mục.

t139

BA DANH SÁCH HÀNH ĐỘNG

Hãy bắt đầu với ba danh sách cho những việc có thể xử lý. Đôi lúc, chúng ta sẽ gọi những danh sách này là sơ đồ, vì chúng đóng vai trò hướng dẫn chức năng giúp bạn theo dõi những việc mà bạn cho là quan trọng. (“Danh sách” mô tả hình thức, còn “sơ đồ” mô tả chức năng.) Mục đích của sơ đồ là bảo vệ quyết định có thể thực hiện được ở bước 2. Lập và học cách tiếp cận chúng theo hướng phù hợp giúp bạn kiểm soát và sàng lọc tốt hơn, từ đó có thêm thời gian, không gian và năng lượng cho những việc khác. Hầu hết những việc không tên đã được chuyển đổi ở bước xác định sẽ được theo dõi thông qua các sơ đồ này.

Ba sơ đồ:

• Lịch

• Hành động tiếp theo

• Kế hoạch

t141

Khi bắt đầu lập sơ đồ, hãy chuẩn bị ba tờ giấy có dòng kẻ hoặc sử dụng Google Doc. Một số người thấy các ứng dụng quản lý danh sách trong điện thoại (Reminders, Tasks...) cũng hiệu quả không kém. Bạn có thể tự lên sơ đồ cho đến khi tìm được một công cụ đơn giản và dễ sử dụng.

Hãy xem kỹ từng sơ đồ này để xác định loại nội dung cần giữ lại.

t141.2

Lịch

Với hầu hết mọi người, lịch là thứ quen thuộc nhất trong số các sơ đồ này. Đó là nơi đầu tiên bạn nhìn vào mỗi ngày để biết mình đã cam kết làm gì.

Lịch bao gồm một biểu mẫu đơn giản, ghi rõ thứ, ngày, tháng. Sơ đồ này đóng vai trò “nền tảng” lưu trữ thông tin về địa điểm và thời gian mà bạn cần nhớ, về những việc cần làm ở một thời điểm cụ thể và về những sự kiện sắp xảy ra.

t141.3

Lịch chỉ bao gồm ba loại thông tin:

1. Thời gian – hành động cụ thể (trận bóng đá, buổi hòa nhạc, thời gian chiếu phim, lịch hẹn bác sĩ nha khoa...)

2. Ngày – hành động cụ thể (ngày nộp, bán vé hòa nhạc...)

3. Ngày – các mục tham khảo cụ thể (sinh nhật, ngày nghỉ...)

Hành động tiếp theo

Hành động tiếp theo là danh sách hành động không cần diễn ra vào một thời gian hay địa điểm cụ thể. Hành động trong danh sách này thể hiện dưới dạng các bước để bạn có thể tiếp tục làm những công việc cần thiết.

t142

Đây là danh sách hiệu quả nhất hỗ trợ bạn triển khai kế hoạch cho đúng hướng. Nó là bộ sưu tập các bản mô tả “việc đang làm” đơn giản và rõ ràng nhất.

t142.2

Chẳng hạn, những hành động này gồm chạy việc vặt, hoàn thành bài tập, gửi tin nhắn, đăng ký tham gia hoạt động. Những hành động trong danh sách này có thể cần một chút kỷ luật tự giác và nỗ lực, nhưng không yêu cầu quá nhiều bước hay có thêm quyết định gì. Nếu không, bạn có thể sẽ phải xem lại bước sàng lọc để xác định hành động tiếp theo.

Đây có thể là danh sách quy mô nhất trong sơ đồ của bạn. Nó bao gồm một loạt những hành động liên kết với nhau nhằm thực sự tạo động lực. Nó cũng là danh sách linh động nhất vì có thể thay đổi mỗi ngày, mở rộng và thu hẹp khi bạn triển khai kế hoạch.

t143

Xác định hành động cụ thể nằm trong lịch hay danh sách hành động tùy thuộc vào trường hợp cần thời gian hay ngày hành động cụ thể.

VÍ DỤ:

• Bạn có một bữa tiệc góp món vào thứ Bảy. Hãy ghi nó vào lịch của bạn: “Bữa tiệc góp món ở trường, 6 giờ chiều thứ Bảy.”

• Bạn phải mua đồ ăn cho bữa tiệc. Hãy ghi nó bên cạnh danh sách hành động tiếp theo của bạn: “Mua món tráng miệng với mẹ cho bữa tiệc góp món buổi tối.”

• Bạn phải tham gia giải thi đấu bóng đá trong vài tuần tới. Hãy đánh dấu trong lịch: “Giải thi đấu bóng đá, 9 giờ sáng ngày 8 tháng 7, sân số 6.”

• Bạn cần bố mẹ điền vào đơn của trường. Hãy thêm nó vào danh sách hành động tiếp theo: “Nhờ bố mẹ ký đơn xin tham gia dã ngoại.”

• Chỉ huy ban nhạc thông báo giờ tổ chức buổi hòa nhạc. Hãy ghi nó vào trong lịch: “Buổi hòa nhạc của ban nhạc, đến lúc 6 giờ 45 phút tối, 7 giờ tối buổi hòa nhạc bắt đầu.”

• Bố mẹ yêu cầu bạn làm việc nhà. Hãy ghi nó vào danh sách hành động tiếp theo: “Dọn phân chó ở sân.”

• Giá vé buổi biểu diễn của ban nhạc mà bạn yêu thích giảm vào khung giờ nhất định và bạn muốn có chỗ ngồi tốt. Hãy ghi lời nhắc về ngày đó trong lịch của bạn: “Mua vé [điền tên ban nhạc yêu thích]”.

• Gặp bạn ở một nhà hát vào một thời gian cụ thể để xem một bộ phim? Hãy ghi lịch.

• Có hẹn ăn tối? Đừng quên ghi lại.

• Chuyến dã ngoại với trường? Nhớ ghi lịch.

Danh sách kế hoạch

t144

Danh sách kế hoạch không bao gồm hành động tiếp theo hay những việc ghi trong lịch. Thay vào đó, nó định hướng con đường hoàn thành bằng cách ghi lại kết quả hay những việc bạn cam kết cần nhiều hơn một hành động hay giai đoạn. Kế hoạch bao gồm những việc quan trọng hơn bài tập về nhà, những ý tưởng sáng tạo cần khám phá hay cơ hội cần theo đuổi. Bạn tìm đến danh sách này khi cần chắc chắn mình đang tiến bộ và có thể xem lại để đảm bảo bạn xác định rõ ít nhất một hành động tiếp theo cho mỗi dự án.

t144.2

Sắp xếp những việc không cần xử lý

Bây giờ hãy hướng sự chú ý đến việc sắp xếp những kết quả không thực hiện được. Công cụ sắp xếp gồm hai loại danh sách và một số thư mục mới.

t145

MỘT NGÀY NÀO ĐÓCÓ THỂ

t145.2

Danh sách Một ngày nào đóCó thể bao gồm những việc bạn cho là muốn làm khi có cơ hội.

Nói chung, hãy tập hợp danh sách này theo chủ đề: phim cần xem, chuyến đi cần thực hiện, bạn bè cần làm quen, sách cần đọc, trang điện tử cần nghiên cứu, vv.. Bạn chỉ cần tham khảo sơ đồ này khi muốn tìm chút ý tưởng sáng tạo hoặc khi có thời gian rảnh rỗi.

t145.3

Danh sách này rất có giá trị, nhưng không cần phải xem xét nó thường xuyên. Trì hoãn một số việc trong đó cũng không sao. Khi sẵn sàng và háo hức tiến hành, bạn có thể triển khai những việc trong mục này. Khi bạn có khả năng kiểm soát tốt hơn, danh sách này sẽ đem đến nhiều cơ hội hơn nữa.

DANH MỤC KIỂM TRA

Lịch trình và trình tự hoạt động chưa trở thành thói quen sẽ được ghi chú dưới dạng danh mục kiểm tra.

Không giống như các danh sách khác, cách bạn tổ chức danh mục kiểm tra phụ thuộc vào nội dung của nó.

t146

Lợi ích quan trọng nhất của danh mục này là dễ tiếp cận khi cần. Chẳng hạn, nếu bạn chơi bóng đá và muốn mình có mọi dụng cụ cần thiết trước khi luyện tập, danh mục kiểm tra rất hữu dụng. Lướt nhanh một lượt danh mục giúp đảm bảo bạn không quên thứ gì và đã sẵn sàng luyện tập. Nơi lưu giữ danh sách này tốt nhất là những nơi dễ thấy nhất trước khi rời đi. Đó có thể là một cái mác gắn vào túi của bạn hay treo ở cửa ra vào.

Nguyên tắc cơ bản là đặt danh mục kiểm tra ở nơi mà bạn sẽ sử dụng chúng. Hay xem những ví dụ sau. Bạn sẽ gợi ý đặt chúng ở đâu để có thể dễ tìm thấy nhất khi cần?

12

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Những việc cần xử lý không thực hiện được mà cần giữ lại, nhưng không yêu cầu hành động thực hiện là tài liệu tham khảo.

Tài liệu tham khảo khá phổ biến và dễ xác định (“Tôi nghĩ mình sẽ cần!”), mọi người thường tiện tay đặt chúng trở lại nơi lưu giữ để tìm lại sau (ví dụ như lưu e-mail trong hộp thư). Nếu vẫn chưa thiết kế một ngăn riêng cho chúng, những nơi như hộp thư sẽ trở thành nơi an toàn và thuận tiện nhất để lưu giữ. Vấn đề là việc này có thể khiến hộp thư chất đầy với hàng trăm, thậm chí hàng nghìn thư, còn túi đựng tài liệu hay ba lô thì ngập tràn giấy tờ. Dù tài liệu tham khảo không bị “thất lạc”, nhưng lại không dễ tìm và có thể tạo ra nhiều việc, cần nhiều nỗ lực tinh thần lẫn năng lượng để quản lý, từ đó làm hỏng mục đích chung của bước sắp xếp.

t147

Nếu bạn để mặc mọi thứ trong nơi lưu giữ, như e-mail, mỗi lần mở thư và tìm kiếm, bạn sẽ phải quyết định lại một vài việc nhỏ. Não bộ phải tham gia lại và nói: “Được rồi… đây là thông tin cho việc này, đây là thông tin cho việc kia…” Bạn nghĩ quá trình này không mất nhiều thời gian, nhưng bạn phải kiểm tra hàng trăm hay thậm chí hàng nghìn e-mail, và đây là cách lãng phí năng lượng tư duy quý giá.

Phương pháp hiệu quả hơn là chủ động đưa ra hàng loạt quyết định vị trí lưu trữ tài liệu tham khảo hữu hìnhđiện tử, và sau đó lập các thư mục tham khảo. Khi đó, bạn chỉ cần đặt những mục này vào chỗ phù hợp ngay sau khi chúng xuất hiện ở quá trình sàng lọc. Vậy là khi cần, não bộ của bạn sẽ biết chính xác phải tìm ở đâu. Đây là cách sắp xếp tốt nhất: lưu trữ và tìm kiếm dễ dàng mà không cần nỗ lực quá nhiều.

t148

Để lập thư mục tham khảo bằng giấy, hầu hết mọi người đều thấy chỉ cần một ngăn kéo hay tủ hồ sơ là được. Để sắp xếp các tập tin điện tử, chúng ta có nhiều dịch vụ lưu trữ mọi dạng nội dung. Tập tin tài liệu tham khảo điện tử có thể được lưu trữ bằng Google Drive, iCloud Drive, Dropbox, cùng nhiều ứng dụng khác.

Khi xác định được vị trí – nơi lưu giữ các thư mục tham khảo – bạn có thể bắt đầu phân loại và lưu trữ tài liệu trong các thư mục.

t148.2

Để sẵn sàng sắp xếp, cách bạn sắp xếp không quan trọng, miễn là việc lưu trữ và tìm kiếm nhanh chóng, hiệu quả. Hệ thống thông suốt và ngăn nắp không phải là một yêu cầu bắt buộc, vì vậy nếu bạn có cách làm nhanh chóng hơn, hãy giữ nguyên như thế. Chỉ cần chắc chắn rằng bạn có thể tìm kiếm tập tin một cách nhanh chóng và dễ dàng.

Sẵn sàng sắp xếp

Nếu đã có những công cụ sắp xếp phù hợp từ bước sàng lọc, quá trình tư duy cơ bản có thể diễn ra trôi chảy và thông suốt. Xây dựng một số quy tắc nếuthì sẽ giúp bạn dễ dàng tuân theo hơn.

NẾU_________________ [danh mục],

THÌ HÃY SẮP XẾP____________________ [ở đây].

Chẳng hạn, nếu tài liệu tham khảo gửi đến hòm thư, tôi sắp xếp chúng vào Google Drive theo thứ tự bảng chữ cái.

Đạt đến mức độ sẵn sàng sắp xếp không phải là một quá trình công phu hay phức tạp. Việc đó chỉ đơn giản là chuẩn bị một vài danh sách và thư mục, sau đó xác định vị trí của chúng. Các hệ thống mà bạn tạo ra để quản lý cuộc sống chỉ cần phức tạp vừa đủ trong khả năng kiểm soát của bạn mà thôi. Đừng phức tạp hóa vấn đề quá mức cần thiết.

Vì vậy, hãy dừng lại một chút và suy nghĩ: Hiện tại bạn đã sẵn sàng thu thập chưa? Sẵn sàng sắp xếp chưa? Bạn cần công cụ bổ sung nào để sẵn sàng thu thập và sắp xếp?

Góc học tập

Một công cụ nữa có thể giúp bạn sẵn sàng sắp xếp là góc học tập. Góc học tập có thể là bất cứ nơi nào bạn tìm thấy mọi thứ mình cần để thực hiện từ bước 1 đến bước 3 một cách hiệu quả.

Phi công có buồng lái, vận động viên chuyên nghiệp có phòng tập hay dụng cụ tập, nhân viên văn phòng có bàn làm việc. Vậy còn bạn thì sao? Nơi nào giúp bạn tìm được thứ bạn cần, khi bạn cần, mà không cần nhiều nỗ lực, qua đó giúp bạn tìm được nguồn cảm hứng tốt nhất? Có một góc học tập giúp thúc đẩy mạnh mẽ sự kiểm soát và sáng tạo.

Góc học tập có nhiều hình thức khác nhau: một chiếc bàn trong phòng ngủ, một góc trong bếp, thậm chí là một chỗ làm việc di động trong ba lô để làm việc ở bất cứ nơi đâu. Mấu chốt là có thể nhanh chóng làm việc hiệu quả nhất mà không cần nhiều nỗ lực. Góc học tập nên có tất cả những công cụ cần thiết để bạn sẵn sàng sàng lọc và sắp xếp.

t149

Để thiết lập hay nâng cấp góc học tập hiện tại, hãy nghĩ về thứ bạn cần để thành công (một ngăn kéo đựng đồ, dây sạc, bút/ bút chì, giấy, thiết bị di động, thiết bị lưu trữ di động, hồ sơ/ sách...). Hãy dành thời gian thiết lập không gian này cẩn thận và thúc đẩy bản thân sẵn sàng sắp xếp.

Sẵn sàng… Vào vị trí… Kiểm tra sơ đồ?

Chúng ta đã kiểm tra quá trình tổng hợp và lưu giữ vô vàn việc cần xử lý nhờ công cụ thu thập để có thể kiểm soát và giải phóng tâm trí.

Chúng tôi đã trình bày cách xác định rõ việc cần xử lý trong quá trình tư duy cơ bản, sau đó chuyển đổi tất cả thành các dự án, danh mục kiểm tra, một ngày nào đócó thể, tài liệu tham khảo và đồ bỏ đi.

Chúng tôi cũng đã giới thiệu cách bảo vệ những quyết định này trên sơ đồ hướng dẫn hay lưu giữ trong một hệ thống tài liệu tham khảo để lưu trữ và tìm kiếm nhanh.

Nếu thực hiện được những việc này, bạn đã sẵn sàng kiểm soát con đường tiến tới thành công. Bây giờ, bạn có thể xông xáo tiến bước và biến mọi thứ thành hiện thực. Để thoải mái và tự tin trong bước này, bạn cần biết mình không chỉ có thể đi theo bất kỳ hướng nào mà còn phải đi đúng hướng. Hãy ghi nhớ những trở ngại luôn tiềm ẩn dọc đường đi.

Hãy chắc chắn chú tâm đúng việc. Đó mới thực sự là kiểm soát. Để làm được điều này, hãy dừng lại và tiến hành kiểm tra sơ đồ.

Đây là “gờ giảm tốc” để bạn có thể tăng tốc sau đó.

Chào mừng bạn đến với bước 4: Đánh giá.

TÓM TẮT

t151

Một khi quyết định đã được đưa ra trong bước sàng lọc, đừng phí thời gian quyết định lại. Giữ nguyên quyết định giúp tối đa hóa hiệu quả với nỗ lực ít nhất. Có một số sơ đồ giúp lưu giữ và theo dõi kết quả thu được từ quyết định. Cuốn lịch theo dõi ngày và thời gian cụ thể của hành động. Danh sách hành động tiếp theo lưu giữ mọi hành động cụ thể cần thực hiện sau đó. Danh sách kế hoạch lưu giữ những kết quả lớn hơn cần theo dõi. Danh sách một ngày nào đócó thể lưu giữ vô vàn ý tưởng một khi đạt được khả năng kiểm soát. Danh mục kiểm tra giúp thiết lập thói quen mới. Tài liệu tham khảo lưu trữ thông tin bổ sung để có thể dễ dàng tìm kiếm khi cần thiết.

THUẬT NGỮ CHÍNH

• Sắp xếp

• Lịch

• Tài liệu tham khảo

• Công cụ sắp xếp

• Danh mục kế hoạch

• Danh mục kiểm tra

• Danh mục hành động tiếp theo

• Một ngày nào đó/ Có thể

• Sẵn sàng sắp xếp

CÂU HỎI TƯ DUYTHẢO LUẬN

• Theo bạn, sự khác nhau giữa “ngăn nắp” và “được sắp xếp” là gì?

• Theo bạn, dạng và chức năng của từng loại sơ đồ khác nhau như thế nào? Bạn có sẵn sơ đồ nào không?

• Bạn cần thêm công cụ gì để sẵn sàng sắp xếp?

• Bạn có góc học tập của riêng mình không? Nếu không, có nơi nào có ý nghĩa với bạn không? Nếu có, bạn sẽ làm gì để nó hỗ trợ bạn học tậplàm việc hiệu quả hơn?

BƯỚC 4: ĐÁNH GIÁ

t153
t154

ĐÁNH GIÁ CÁI GÌ? KHI NÀO?

Bước đánh giá giống như nút tạm dừng trong cuộc sống – chúng ta xem xét những gì đang xảy ra trong thực tại và dự định tương lai, sau đó cập nhật những lựa chọn mới đưa ra.

Bước thu thập, sàng lọc và sắp xếp gồm những thông tin bạn viết trong hệ thống. Ở khía cạnh đó, bạn là “tác giả” của câu chuyện đời mình. Đánh giá giúp bạn lùi một bước và trở thành “biên tập viên” cho câu chuyện đó. Kết hợp hệ thống của bạn và bước 4 sẽ giúp câu chuyện cuộc đời mà bạn đang mường tượng trở nên thú vị hơn.

Đánh giá: Kiểm tra và cập nhật nội dung sơ đồ theo thực tế, để bạn có thể đưa ra những lựa chọn sáng suốt và hiệu quả.

Bước 1 đến bước 3 có thể giúp bạn đạt được hay lấy lại sự kiểm soát, còn bước 4 giúp bạn duy trì nó. Bước này tăng cường sự kiểm soát mà bạn đã đạt được với các cấp độ tầm nhìn cao hơn. Tại đó, “những việc” bạn đang làm và “lý do” bạn thực hiện sẽ cùng lúc xuất hiện. Hằng tuần, bước này sẽ giúp bạn quét dọn tâm trí, cập nhật hệ thống, cung cấp năng lượng sáng tạo và xây dựng lòng can đảm.

Kính 3-D

Cho đến thời điểm này, bạn đã đầu tư thời gian, tâm trí và năng lượng để ra quyết định và lập sơ đồ kết quả cho những quyết định đó. Sơ đồ này đóng vai trò hướng dẫn giúp bạn đạt được kết quả, sự kiểm soát và biến mọi thứ thành hiện thực.

t155

Nhưng bạn nên theo dõi sơ đồ này với tần suất như thế nào? Bạn nên theo dõi những sơ đồ nào? Khi nào bạn cần sâu sát? KÍNH 3-D

Trên thực tế, kính 3-D mang lại cảm giác chiều sâu và bao quát hơn khi xem phim hay quan sát. Hãy coi bước “đánh giá” giống như việc đeo một cặp kính 3-D đặc biệt, đóng vai trò như phép ẩn dụ cho nhiều cấp độ Kiểm tra khác nhau (3-D = 3 lớp chiều sâu).

Mỗi lớp giúp bạn quan sát những gì cần thiết ở một thời điểm cụ thể:

1. Kiểm tra hằng ngày (Tôi cần phải làm gì?)

2. Kiểm tra hằng tuần (Tôi hiểu rõ không? Tôi cập nhật chưa? Tôi có sáng tạo không?)

3. Kiểm tra dải cấp độ tập trung (Tôi sẽ đi đâu? Tại sao?)

Ở bước 4, chúng ta tập trung vào hai lớp chiều sâu đầu tiên – kiểm tra hằng ngày và kiểm tra hằng tuần. Ở phần tiếp theo của cuốn sách, chúng ta sẽ khám phá lớp chiều sâu thứ ba – Dải cấp độ tập trung.

Tôi biết mình đang đi đâu và tôi biết sự thật. Tôi biết mình chẳng cần phải trở thành người mà người khác muốn. Tôi được tự do trở thành người mà tôi muốn.

– MUHAMMAD ALI

t156

Kiểm tra hằng ngày là lớp đầu tiên, nhằm mục đích giúp bạn hiểu bạn cần làm gì hôm nay.

Để làm việc này, hãy sử dụng hai danh sách tập hợp tất cả hành động của bạn: lịch và hành động tiếp theo. Ít nhất, hãy cố gắng xem xét những danh sách này hai lần mỗi ngày: vào đầu buổi sáng và trước khi đi ngủ. Bạn có thể thấy nó hữu dụng khi xem xét các danh mục kiểm tra như danh mục trước khi đến trường, danh mục hoạt động thể thao, danh mục hoạt động ngoại khóa.

t156.2

LỊCH – Kiểm tra ngay khi bắt đầu mỗi ngày để nhắc nhở thời gian và địa điểm bạn cần có mặt. Tùy thuộc vào số lượng công việc, bạn có thể nên xem lịch hoạt động cả ngày.

DANH SÁCH HÀNH ĐỘNG TIẾP THEO – Kiểm tra mỗi sáng giúp bạn xác định những việc cần làm và không cần làm vào ngày đó. Việc này không có nghĩa là bạn phải làm những việc ghi trong đó – mà ngược lại. Khi bạn xem lướt qua và nhận thấy mình đủ sức hoàn thành danh sách, trí óc của bạn sẽ buông bỏ và tập trung hơn khi thực hiện những việc bạn say mê, không cảm thấy tội lỗi, dè dặt hay lưỡng lự. Một trong những lợi ích ẩn giấu của sơ đồ này là bạn có thể quyết định không thực hiện việc gì mà không cảm thấy áp lực. Tại sao? Bởi vì bạn có thể trở lại bất kỳ lúc nào và ngay lập tức biết chính xác việc cần làm. Đó là tự do.

DANH MỤC KIỂM TRA – Hãy xem danh mục kiểm tra của bạn ở thời điểm và địa điểm mà chúng phát huy hiệu quả. Mỗi danh mục đều có mục đích khác nhau, vì vậy thời gian và tần suất mà bạn kiểm tra danh mục phụ thuộc vào nội dung của danh sách. Chẳng hạn, bạn lên danh mục những thứ bạn muốn xem xét trước khi tới trường. Một danh mục khác thì được dán trên cánh cửa tủ đồ cá nhân, gồm những mục bạn muốn xem xét trước khi rời trường về nhà.

Kiểm tra hằng ngày chỉ cần một vài giây. Càng kiểm tra nhiều, bạn sẽ học cách tin tưởng hơn vào lịch, danh sách hành động tiếp theo và danh mục kiểm tra, coi chúng như những công cụ đáng tin cậy trong hệ thống. Kiểm tra hằng ngày đem lại sự kiểm soát tạm thời. Để duy trì nó, bạn cần có cái nhìn hoàn chỉnh hơn về cuộc sống của bản thân. Đi sâu hơn là kiểm tra hằng tuần.

Nếu quan sát đúng việc đúng thời điểm, bạn chỉ tiêu tốn vài giây mỗi ngày mà thôi.

– DAVID ALLEN

Kiểm tra hằng tuần

Mục đích của kiểm tra hằng tuần là duy trì kiểm soát bằng cách dọn dẹp tâm trí, cập nhật hệ thống và dự trữ năng lượng sáng tạo của bạn.

t157

Kiểm tra hằng tuần chính là biển báo Dừng lại, Xem xét và Lắng nghe cho cuộc sống. Nó thống nhất hành động tương xứng với suy nghĩ của bạn.

– DAVID ALLEN

PHẦN 1: DỌN DẸP

Phần này giúp bạn thu gom những việc cần xử lý tích lũy trong tuần, cả trong không gian hữu hình, điện tử lẫn tinh thần.

t159

DỌN DẸP

Thu gom giấy và tài liệu – Xác định việc tồn đọng từ tuần trước bằng cách tìm kiếm những thứ không thuộc REDS. Chẳng hạn, bạn có thể đổ hết đồ trong ba lô: bánh mì kẹp (REDS – Không, để vào nơi lưu giữ), đơn chấp thuận từ phụ huynh (REDS – Không, để vào nơi lưu giữ), đồng phục thể dục bẩn (REDS – Không, để vào nơi lưu giữ), sách (REDS – Có, để lại vào ba lô), bút chì và bút (REDS – Có, để lại vào ba lô), vở (REDS – Có, để lại vào ba lô).

Quét dọn tâm trí – Sử dụng công cụ thanh lọc tâm trí, khiến đầu óc thảnh thơi. Hãy đặt kết quả quét dọn tâm trí vào nơi lưu giữ của bạn.

Dọn trống “nơi lưu giữ” – Dọn trống nơi lưu giữ với các bước sàng lọc và sắp xếp. Chẳng hạn: bánh mì kẹp cũ (Thực hiện được không? – Không, Đồ bỏ đi), đơn chấp thuận từ phụ huynh (Thực hiện được không? – Có, để vào nơi lưu giữ của mẹ, quy tắc 2 phút), đồng phục thể dục bẩn (Thực hiện được không? – Có, để vào rổ giặt, quy tắc 2 phút), và dọn dẹp từng mục trong danh sách.

Sau khi hoàn thành phần này, mọi việc cần bạn chú tâm đã được thu gom và lưu giữ ngăn nắp.

PHẦN 2: CẬP NHẬT

Cập nhật giúp sơ đồ bạn đang sử dụng hoàn chỉnh và chính xác. Nó xóa bỏ những lời nhắc cũ và thêm vào những thông tin mới. Ở cuối phần này, bạn có thể tự tin nói với chính mình, bố mẹ và thầy cô giáo: “Mình đã cập nhật. Mình biết “việc đang làm” [lịch, hành động tiếp theo]. Mình biết “việc đã hoàn thành” [dự án].”

t160

CẬP NHẬT

Kiểm tra danh mục lịch trước đó – Nhìn lại vài tuần vừa qua trong lịch. Bạn có thấy lời nhắc việc cần làm không? Rồi bạn nhận ra: “Tuần trước mình tổ chức sinh nhật. À đúng rồi, mình cần viết thư cảm ơn.” Đưa việc đó vào danh sách hành động tiếp theo của bạn.

Kiểm tra danh mục lịch sắp tới – Nhìn vào tuần sắp tới và vài tuần sau đó. Thu thập bất cứ hành động nào về dự án hay hành động cần thiết cho các sự kiện sắp tới. Chẳng hạn, nếu hai tuần tới có chuyến đi dã ngoại với trường, bạn sẽ được nhắc mình cần nộp giấy chấp thuận. Hay sinh nhật của bạn bè sắp đến và cần mua quà. Hãy lưu cả hai việc này trong danh sách hành động tiếp theo.

Kiểm tra danh sách hành động tiếp theo – Hãy xem danh sách hành động tiếp theo, đánh dấu những hành động bạn đã hoàn thành và bổ sung các hành động mới.

Kiểm tra danh sách kế hoạch – Kiểm tra danh sách kế hoạch và chắc chắn bạn có ít nhất một hành động tiếp theo liên quan đến mọi dự án. Chẳng hạn: Sắp đến hạn nộp báo cáo đọc sách cho môn Anh văn trong hai tuần nữa và chưa xác định hành động tiếp theo. Bạn có thể ghi lại: “Mượn cuốn Giết con chim nhại từ thư viện.” Như vậy, dự án này đã cập nhật và có hành động tiếp theo.

Kiểm tra danh mục kiểm tra liên quan – Giống như danh mục kiểm tra hằng ngày, bạn cũng có những danh sách và danh mục cần xem xét hằng tuần. Chẳng hạn, bạn muốn kiểm tra:

• Lịch tập luyện thể thao hay hoạt động ngoại khóa

• Danh sách những trích dẫn yêu thích để truyền cảm hứng trong tuần

• Danh sách câu hỏi tự vấn bản thân

Hãy xem liệu có danh sách hay danh mục có ích nào cho bạn thông qua kiểm tra hằng tuần.

PHẦN 3: SÁNG TẠO

GTD không chỉ là phương pháp lập và cập nhật danh sách mà còn dẫn bạn đến một cấp độ mới với không gian sáng tạo và xán lạn hơn. Bước sáng tạo chính là việc khám phá ranh giới của can đảm sáng tạo.

t162

SÁNG TẠO

Một ngày nào đóCó thể – Xem lại những ý tưởng mà bạn đã lưu và xếp chúng vào danh sách Một ngày nào đóCó thể. Dù có thể thoải mái lưu lại ý tưởng mà không cần phải làm gì, nhưng bạn cũng nên thỉnh thoảng kiểm tra các danh sách này và tự hỏi: “Mình muốn làm việc nào trong danh sách này bây giờ không?” Nếu câu trả lời là có, hãy chuyển việc đó vào danh sách kế hoạch hay danh sách hành động tiếp theo. Hành động đó giúp bạn kích hoạt kế hoạch trên, đưa nó vào danh sách kiểm tra hằng ngày, hằng tuần và cam kết thực hiện nhằm thúc đẩy động lực.

Chẳng hạn, sau khi xem một bộ phim tuyệt vời vài năm trước, bạn lưu lại mục tiêu “Đến Paris”. Gần đây, nhà trường thông báo về chuyến học bổng mùa hè đến Paris. Bạn tự nhủ: “Tại sao người ấy không phải là mình? Mình sẽ chuyển nó vào hệ thống và xem mình có thể làm đến đâu.”

Dự án: Tìm hiểu chuyến đi tới Paris của trường.

Hành động tiếp theo: Gửi thư đến địa chỉ liên hệ để nhận thông tin về chuyến đi và học bổng.

Dành thời gian và năng lượng để kiểm tra hằng ngày, hằng tuần sẽ giúp bạn sẵn sàng đón đợi những gì sắp xảy ra, từ đó duy trì sự kiểm soát và tự tin mỗi ngày, mỗi tuần.

Mọi người thường nói rằng động lực không kéo dài lâu. Tắm cũng thế. Đó là lý do tại sao chúng tôi nghĩ các bạn nên làm việc đó mỗi ngày.

– ZIG ZIGLAR

t163

TÓM TẮT

Đánh giá là tạm dừng và nhìn lại. Nó bắt đầu bằng việc thu thập và sàng lọc những việc chưa cần xử lý, tiến hành kiểm tra sơ đồ để chắc chắn bạn đang tiến bước.

Tần suất kiểm tra từng sơ đồ phụ thuộc vào cả hai loại sơ đồ và độ phức tạp trong thực tế. Làm một phép ẩn dụ với việc xem phim 3-D, bước đánh giá cho phép bạn nhìn rõ ba lớp chiều sâu khác nhau – hằng ngày, hằng tuần và dải cấp độ tập trung.

Kiểm tra hằng tuần là hành vi cốt lõi để duy trì sự kiểm soát và bao gồm ba bước – Dọn dẹp, Cập nhật và Sáng tạo.

THUẬT NGỮ CHÍNH

• Đánh giá

• Kiểm tra hằng ngày

• Kiểm tra hằng tuần

CÂU HỎI TƯ DUYTHẢO LUẬN

• Bạn nghĩ mình cần kiểm tra các sơ đồ để duy trì kiểm soát bao lâu một lần?

• Nơi nào là địa điểm tối ưu để bạn kiểm tra hằng tuần? Bạn cần làm gì khi kiểm tra hằng tuần?

• Lợi ích đạt được nhờ kiểm tra hằng tuần lâu dài là gì?

BƯỚC 5: THỰC THI

t166
t167

BƯỚC 5: THỰC THI

Đây là bước cuối cùng trong năm bước. Ở bước này, bạn sẽ tận dụng mọi thứ đã hoàn thành trước đó.

Với sự hỗ trợ của sơ đồ và trực giác, bạn lựa chọn hành động và thực hiện nó.

Bạn đưa kế hoạch đã lập tiến lên những bước mới.

Thực thi: Làm những gì bạn nên làm ở hiện tại một cách rõ ràng, đầy đủ và tự tin.

Công cụ và chiến lược trong bước này sẽ hỗ trợ đưa ra lựa chọn sáng suốt, sử dụng thời gian và năng lượng hợp lý. Danh sách hành động tiếp theo giúp bạn hoàn thành mọi việc với nỗ lực ít nhất.

Nếu dành quá nhiều thời gian để suy nghĩ một điều gì đó, bạn sẽ không bao giờ thực hiện được nó.

– BRUCE LEE

Cần chú tâm khi thực thi bất cứ việc gì

Mục tiêu của bước này là tham gia và hiện diện trong mọi khoảnh khắc, cả trong thời gian thư giãn và nghỉ ngơi. Điều đó cũng có nghĩa là tham gia cả trong những thời điểm không mấy vui vẻ, yêu cầu kỷ luật và quyết tâm cao.

Một trong những lợi ích bị coi nhẹ và không ngờ tới của GTD là khả năng duy trì sự bình tĩnh, điềm đạm kể cả khi cuộc sống rối ren. Khi không bối rối, hoảng loạn hay căng thẳng, bạn có cơ hội và năng lượng để thực sự tập trung vào con người và tình huống quanh mình.

Hơn nữa, vì bạn có được sự kiểm soát và xây dựng được hệ thống lưu trữ những việc đang xảy ra trong cuộc sống, bạn sẽ nhận ra cách sử dụng thời gian, sự tập trung và năng lượng tốt nhất là không hành động. Điều này được gọi là tĩnh tâm, và nó ngày càng trở nên hiếm hoi trong thời đại siêu kết nối ngày nay.

Ví dụ về những hành động tĩnh tâm:

t168

• Thư giãn.

• Nghỉ ngơi và nghe những bản nhạc yêu thích.

• Toàn tâm ở bên một người bạn.

• Bắt chuyện với một người mới.

• Mơ mộng hay theo đuổi việc gì đó được lưu trong danh sách Một ngày nào đóCó thể.

Khi không thể kiểm soát mọi việc xảy đến với mình, bạn có nhiều lựa chọn về việc phải làm và thời điểm thực hiện chúng. Dù vậy, trong vô vàn lựa chọn ấy, một câu hỏi thường nảy ra: Làm sao tôi biết mình nên làm việc gì lúc nào?

Hãy xem xét và tự tin lựa chọn hành động giúp bạn tiến bước.

Dù bạn đang ở đâu, hãy cứ ở đó.

– JIM ELLIOT

Sử dụng sơ đồ của bản thân

Để bạn tự tin sử dụng thời gian, điều đầu tiên cần làm là lược soát sơ đồ. Xem qua lịch và danh sách hành động tiếp theo để chắc chắn bạn đang ở nơi mà mình cần và đã chú tâm đến những hành động cần thiết.

t169

Nếu không có việc khẩn cấp cần làm ngay, bạn phải đưa ra quyết định trong số rất nhiều phương án. Có một công cụ giúp bạn chọn ra phương án phù hợp nhất. Hãy xem qua điểm nổi bật sau.

Bốn tiêu chí của điểm nổi bật

Khi bước vào cấp hai hay cấp ba, bạn đã hình thành vài thói quen cả tốt lẫn xấu, dù bạn có nhận thức được điều đó hay không. Một số người có xu hướng chờ đến phút chót, khi áp lực đến nỗi họ không có lựa chọn nào khác ngoài hành động (chẳng hạn như thức khuya hay dậy sớm để hoàn thành bài tập). Những người khác lựa chọn việc phải làm dựa vào tâm trạng (chẳng hạn như chọn làm bài dễ dù biết bài khó quan trọng hơn).

Đây là những chọn lựa phổ biến, nhưng hầu hết vẫn bị cảm xúc, áp lực từ xã hội hay bố mẹ chi phối. Tuy nhiên, phổ biến không hẳn hiệu quả nhất. Bước 5 trang bị cho bạn những thứ “không phổ biến” để tách biệt bạn với đám đông và mang lại hiệu quả cao nhất cho bạn.

Chiến lược thay thế giúp bạn làm những việc gần đây và cần thiết nhất (mới và rõ ràng nhất) được gọi là chiến lược nổi bật. Chiến lược này sử dụng các sơ đồ tự tạo để tăng hiệu quả cho quá trình ra quyết định. Điểm nổi bật hỗ trợ não bộ xem xét cả bốn chỉ tiêu:

t171

• Địa điểm

• Thời gian

• Năng lượng

• Ưu tiên

Bốn tiêu chí này có thể giúp bạn bình tĩnh và tự tin với lựa chọn hành động. Hãy xem từng tiêu chí dưới đây.

t171.2

Tôi đang đắm chìm trong những cơ hội; tôi biết mình muốn làm gì, nhưng không biết phải bắt đầu từ đâu.

– STEPHEN BAYNE

THỜI GIAN

Một ngành công nghiệp tỷ đô đã đưa ra khái niệm “quản lý thời gian”. Dù vậy, trên thực tế bạn không thể quản lý thời gian. Thời gian vẫn trôi đi dù bạn muốn hay không.

t172
t172.2

Nhưng bạn có thể quản lý cách sử dụng thời gian. Đây là một số câu hỏi hướng dẫn bạn sử dụng thời gian hiệu quả:

• Bạn có bao nhiêu thời gian rảnh trước hoạt động đã lên lịch tiếp theo? 5 phút? 10 phút? 30 phút?

• Theo đó, bạn có thể tham giathực hiện hiệu quả hoạt động gì trong thời gian đó?

Nếu chỉ có 5 phút, việc suy nghĩ về một kế hoạch lớn có thể không phải là lựa chọn tốt nhất. Với lượng thời gian ngắn ngủi đó, bạn chỉ đủ để gửi một tin nhắn, lướt nhanh một trang web, hay sắp đồdỡ đồ trong ba lô. Làm gì trong năm phút này không quan trọng, quan trọng là tận dụng tối đa khoảng thời gian này để tạo thêm không gian trống về sau.

Gửi một tin nhắn hay kiểm tra trang web không phải là phương án tối ưu nếu bạn có 30 phút rảnh rỗi. Trên thực tế, chúng là hành động gây sao lãng và dẫn dến sự trì hoãn.

Khoảng thời gian 30 phút đủ để bắt đầu phác thảo một kế hoạch có quy mô. Bạn cần suy nghĩ thấu đáo, tham khảo một số tài liệu mẫu hay đề ra mục tiêu để tạo động lực. 30 phút đủ để thảo luận tự do hay đọc hiểu mở rộng hoặc xác định những việc không tên trong nơi lưu giữ.

Học cách nhận biết các loại hành động khác nhau phù hợp với những khoảng thời gian khác nhau đảm bảo bạn sẵn sàng hành động khi cần.

NĂNG LƯỢNG

Năng lượng tồn tại ở nhiều dạng khác nhau – thể chất, tinh thần và cảm xúc. Không phải lúc nào bạn cũng cần tràn đầy tràn năng lượng sẵn sàng và kiểm soát. Thậm chí bạn có thể cảm thấy mệt mỏi nhưng vẫn hoạt động hiệu quả.

t173

Có được hiểu biết cơ bản về các mức độ năng lượng và việc chúng ảnh hưởng như thế nào khi bạn tư duy, làm việc và thư giãn hiệu quả nhất lại vô cùng hữu dụng. Điều này giúp bạn không chỉ có hành động phù hợp với từng khoảng thời gian mà còn phù hợp với cả mức năng lượng. Bạn làm điều đó như thế nào?

t173.2

Sau đây là một số câu hỏi hữu ích:

• Khi nào bạn làm việc hiệu quả nhất? Sáng sớm? Giữa trưa? Hay đêm muộn?

• Khi nào bạn cảm thấy tỉnh táo, nhanh nhẹn và có khả năng chịu đựng nhất để thực hiện những công việc đầy thử thách?

Nắm được thời điểm năng suất nhất giúp bạn xác định thời điểm bắt đầu thực hiện những việc thách thức nhất.

t174

Bạn có hành động hay kế hoạch nào cần nhiều động lực nội tại không? Nếu trì hoãn việc đó đến phút cuối, bạn sẽ mắc kẹt với nó trong khoảng thời gian kém hiệu quả nhất. Vì thế, hãy thực hiện những hành động đầy thách thức khi bạn có năng suất hiệu quả nhất.

Mặt khác, khi nào bạn bắt đầu trở nên chậm chạp? Khi nào bạn cảm thấy kiệt sức?

Hiểu rõ thời điểm sa sút giúp bạn nhận ra tình trạng cạn kiệt năng lượng của mình và sắp xếp những việc cần rất ít tập trung vào lúc này. Những lúc cạn kiệt năng lượng là cơ hội tốt để gửi tin nhắn hay vừa dọn dẹp ngăn kéo vừa xem phim. Nếu bạn lập các kế hoạch hành động phù hợp, bạn vẫn có thể lựa chọn và thực hiện những hành động tạo động lực mạnh mẽ. Tâm thế sẵn sàng tạo ra mức năng suất hoàn toàn khác biệt.

t174.3

ĐỊA ĐIỂM

t174.2

Địa điểm ám chỉ thời gian và không gian bạn có thể thực sự hành động. Điều đó có nghĩa là nhận biết việc bạn có thể thực hiện được tại địa điểm và thời gian nhất định trong ngày.

Chẳng hạn, bạn không thể gọi đặt lịch hẹn cắt tóc lúc 10 giờ đêm nếu cửa hàng tóc đã đóng cửa. Bạn không thể gửi e-mail nếu đang ở nơi không có Wifi hay kết nối mạng. Bạn không thể chạy đi mua đồ ở một cửa hàng cách quá xa.

Thay vì bị những thứ “không thể” ngăn cản, sử dụng địa điểm có nghĩa là tự hỏi: “Với thời gian này trong ngày, ở nơi này và với những nguồn lực xung quanh mình, tôi có thể làm gì?” Câu trả lời cho câu hỏi này sẽ hạn chế các phương án của bạn, nhưng chắc chắn giúp bạn có hành động phù hợp.

ƯU TIÊN

t175.2

Trong bốn tiêu chí của điểm nổi bật, tiêu chí cuối cùng ưu tiên – có ảnh hưởng lớn nhất.

t175

Một số việc phải hoàn thành ngay bây giờ. Nếu sáng nay là thời hạn nộp bài, năng lượng, thời gian và địa điểm sẽ giữ vai trò thứ yếu. Đôi khi ưu tiên cho thấy khá rõ ràng và hiển nhiên việc cần làm tiếp theo.

Nếu phải làm bài thi trong một tiếng nữa, việc học có thể chiếm ưu thế so với năng lượng và cảm xúc hiện tại của bạn. Nếu phải trao đổi gấp với một người bạn, năng lượng và thời gian sẽ không còn là vấn đề.

Bạn có thể áp dụng các tiêu chí điểm nổi bật vào cuộc sống của mình bất cứ khi nào thấy hữu ích. Với quỹ thời gian cụ thể, địa điểm và năng lượng được xác định, với tất cả những gì cần giải quyết, việc cần thực hiện nhất ngay lúc này là gì?

Bạn sẵn sàng đọc tiếp hay cần làm việc khác? Nếu vậy, bạn biết mình phải làm gì rồi đấy!

t176

TÓM TẮT

t177

Thực thi đơn giản là ra quyết định phù hợp nhất với tình hình hiện tại của bạn. Điểm nổi bật là công cụ để đưa ra bốn tiêu chí hữu ích cho việc thực thi.

THUẬT NGỮ

• Thực thi

• Thời gian

• Địa điểm

• Năng lượng

• Ưu tiên

CÂU HỎI TƯ DUYTHẢO LUẬN

• Với một khoảng thời gian nhất định, ví dụ như buổi tối sau giờ học hoặc buổi sáng thứ Bảy rảnh rỗi – bạn định làm gì? Bạn có chắc mình đang đưa ra lựa chọn tốt nhất không?

• Bạn áp dụng bốn tiêu chí điểm nổi bật này vào học tập hay công việc như thế nào?

CÓ ĐƯỢC TẦM NHÌN: DẢI CẤP ĐỘ TẬP TRUNG

t178

Trong phần trước, chúng tôi chia sẻ với bạn cách quay trở lại trạng thái sẵn sàng và trải nghiệm giá trị của việc giải quyết mọi việc thông qua 5 bước thực hiện. Giờ đây, khi đã hiểu và biết cách kiểm soát, hãy tiếp tục thực hành cho đến khi thuần thục!

Mục đích của kiểm soát ngay từ đầu là hiểu rõ về sự mất tập trung, qua đó có thể tập trung. Giờ khi đã sẵn sàng, câu hỏi đặt ra là: Bạn nên tập trung vào đâu?

Trong phần này, chúng ta sẽ khám phá lớp chiều sâu thứ ba của mô hình 3-D, dải cấp độ tập trung.

Hãy xem: Bạn cảm thấy thế nào khi người khác bảo bạn phải làm gì? Bạn thấy tức giận, vui vẻ, nản lòng, hạnh phúc hay sáng tạo – hay là tất cả những cảm xúc này? Ngược lại, bạn thường cảm thấy thế nào khi là người ra quyết định, lựa chọn ý tưởng và thực hiện những hoạt động quan trọng với mình? Cảm giác lúc ấy có thể khác đi một chút.

Về nhiều mặt, đạt được ngưỡng xử lý mọi việc độc lập liên quan đến khả năng quản lý sự tập trung của bạn – khả năng duy trì tầm nhìn. Trong phần này, bạn có cơ hội để lưu lại những suy nghĩ và ý tưởng của mình trong từng sơ đồ cấp độ tập trung. Dải cấp độ tập trung giúp bạn lưu giữ, xác định và quản lý sự tập trung lẫn tầm nhìn theo thời gian. Khi đạt được tầm nhìn mới bằng cách xây dựng và cập nhật dải cấp độ tập trung, bạn có thể bắt đầu thấy một vài khả năng thú vị mới. Hãy cùng khám phá chi tiết hơn về các cấp độ này.

t179

Phóng to, Thu nhỏ

t181

Dải cấp độ tập trung giúp bạn xây dựng, lưu trữ và tìm kiếm thông tin từ nhiều quan điểm khác nhau. Giống như ứng dụng bản đồ trên điện thoại, bạn có thể coi các cấp độ tập trung là ứng dụng bản đồ cho cuộc sống. Nếu cần góc nhìn rộng hơn về cuộc sống phía trước, hãy thu nhỏ lại. Nếu bạn cần thực hiện việc gì với hướng đi cụ thể và có định hướng hành động, hãy phóng to để nhìn nhận chính xác hơn.

Lấy Google Maps làm ví dụ. Nếu muốn nhìn toàn bộ Trái đất, bạn có thể thu nhỏ góc nhìn – tầm nhìn khi đó sẽ bao quát hơn nhiều. Vì không thể quan sát đường phố hay nhà cửa, bạn sẽ nhận ra các chi tiết ở quy mô lớn hơn, từ đó đưa ra những câu hỏi bao quát hơn. Bạn nghĩ gì khi nhìn ở góc này?

Ngược lại, giả sử bạn tìm một sân bóng. Lúc này, hãy phóng to bản đồ để nắm được thông tin đường đi từ nhà đến sân bóng. Điều này đem đến tầm nhìn hẹp hơn – một góc khác với mục đích khác. Nhìn tấm bản đồ này, bạn sẽ nhận thấy những chi tiết khác nhau và đặt ra những loại câu hỏi khác. Góc nhìn này gợi lên ý nghĩ gì?

Theo bản năng, bạn thường di chuyển lên trên và xuống dưới theo dải cấp độ tập trung trong cuộc sống. Bằng cách tìm hiểu thêm về ý nghĩa dải cấp độ tập trung, bạn có thể vận dụng kiểu tư duy thu nhỏ hoặc phóng to để hỗ trợ hành trình duy trì sự kiểm soát và tầm nhìn của mình.

Mục đích của dải cấp độ tập trung

Dải cấp độ tập trung là một phần của hệ thống GTD. Chúng lưu giữ thông tin nhằm cung cấp những tín hiệu phù hợp, thông báo những việc quan trọng với bạn đúng lúc. Hãy tưởng tượng dải cấp độ tập trung giống như các chương của cuốn sách có tên The Story of My life (tạm dịch: Câu chuyện đời tôi). Thông tin trong đó có thể giúp bạn định hướng vượt qua những mạo hiểm và thử thách để nhìn thấy những gì đang làm và kết nối với việc tại sao bạn lại làm việc đó như thế.

Khi học cách lưu giữ các ý tưởng và sắp xếp các cấp độ phù hợp, bạn sẽ viết chúng thành từng phần nhỏ trong câu chuyện của mình. Như vậy, bạn đã có khả năng kiểm soát vận hành giống như tác giả. Khi học cách bước lùi lại, xem xét và suy nghĩ về nội dung ở từng cấp độ, bạn sẽ thấy ngay việc gì cần được chỉnh sửa, xóa bỏ hay điều chỉnh. Qua đó, bạn cũng đóng vai trò biên tập viên trong câu chuyện cuộc đời mình.

Theo thời gian, bạn sẽ có nhiều cơ hội để điều chỉnh và sửa đổi câu chuyện. Trong tương lai không xa, bạn sẽ hoàn toàn tự do, tự chịu trách nhiệm về đích đến của bản thân. Dải cấp độ tập trung sẽ hỗ trợ bạn định hướng thành công cuộc đời mình với sự tự tin cao độ.

Dải cấp độ tập trung

Có sáu cấp độ trong công cụ này, mỗi cấp độ sẽ giúp bạn nhìn nhận cuộc đời theo một cách khác nhau, xác định chỗ cần tập trung và lý do tại sao. Hãy xem xét các cấp độ này, dừng lại để lưu giữ những suy nghĩ và ý tưởng ở hiện tại trong từng sơ đồ phù hợp.

t182
t183

MỤC ĐÍCH

Mục đích là cấp độ cao nhất. Nó nắm giữ góc nhìn rộng nhất về cuộc đời bạn, giống như hình ảnh phóng to Trái đất trên Google Maps. Nó nêu ra một câu hỏi đơn giản nhưng ý nghĩa: “Tại sao?”

Chẳng hạn, “Tại sao tôi lại ở đây? Tôi cảm giác như mình có mặt trên hành tinh này để .” Hay, “Tại sao tôi lại ở đây? Tôi cảm thấy mục đích của mình là .”

Ở thời điểm hiện tại, bạn trả lời câu hỏi đó như nào? Hãy sử dụng sơ đồ mục đích ở trang tiếp theo, dành chút thời gian để xác định tại sao bạn ở đây.

Không cần viết ra những điều hoàn hảo, bóng bẩy hay vĩnh cửu. Hãy cho phép bản thân ghi lại những ý tưởng thô sơ. Chỉ nghĩ hay lập sơ đồ cho những việc đúng với bạn hiện tại, dù bạn sẽ phải điều chỉnh trên chặng đường tiếp theo. Nếu cảm thấy không chắc chắn hay không tự tin với câu trả lời của mình, cũng không sao. Mô hình này nhằm giúp bạn xác định mình là ai ở từng cấp độ. Điều quan trọng nhất là nhận biết và lưu giữ những suy nghĩ hiện tại của bản thân. Việc này giúp bạn đưa ra những câu hỏi đúng và chuẩn bị hành động tiếp theo phù hợp.

Tôi luôn khao khát được sáng tạo, giới thiệu điều gì đó đến mọi người, cung cấp thông tin và nhận được phản hồi. Có quá nhiều câu hỏi đặt ra và tôi vẫn chưa hoàn thành được những gì mình muốn.

– CHANCE THE RAPPER

Sơ đồ Mục đích

t185

TẦM NHÌN

Cấp độ Tầm nhìn mường tượng những việc bạn muốn sẽ trở thành hiện thực trong tương lai. Điều này bao gồm viễn cảnh bạn mong muốn khi học cấp hai, sau cấp ba, ở đại học... Câu hỏi mấu chốt cho cấp độ này là: Bạn có hình dung mình sẽ làm gì để đạt được thành công rực rỡ trong những năm tới không?

Sử dụng Sơ đồ Tầm nhìn ở trang tiếp theo và dành chút thời gian để lưu lại kịch bản lý tưởng của bạn. Hãy nghĩ táo bạo! Hãy nghĩ đến thành công rực rỡ! Ghi chép, sáng tạo ý tưởng, lập danh sách, thêm các trích dẫn và lưu lại mọi thông tin có thể đem lại thành công cho bạn. Nếu thích làm việc bằng công cụ điện tử (máy tính, máy tính bảng, điện thoại), hãy cắt ghép các hình ảnh theo mong muốn của bạn. Mục tiêu là lấp đầy sơ đồ bằng tương lai lý tưởng của bạn – từ chính bạn ở tương lai, tới những người bên bạn và tới những việc bạn sẽ làm.

Thành công là phải tận tâm. Bạn có thể không ở nơi bạn muốn đến hay làm việc bạn muốn làm khi đang trong quá trình thực hiện. Nhưng bạn phải sẵn sàng để có được tầm nhìn dẫn bạn đến một kết thúc tuyệt vời.

– USHER

Sơ đồ Tầm nhìn

t187

MỤC TIÊU

Hãy nhìn lại những gì bạn lưu giữ cho Sơ đồ mục đích và tầm nhìn. Chúng thúc đẩy bạn làm gì trong năm nay? Có việc gì lớn lao hơn bạn muốn đánh dấu đã hoàn thành không? Khi nào?

Đây là những mục có thể đặt vào cấp độ Mục tiêu. Mục tiêu là những khát vọng lớn hơn cần thực hiện trong khung thời gian ngắn hơn, giúp bạn xác định nơi cần tập trung và chú ý. Cấp độ này cũng hỗ trợ bạn đánh giá liệu những mục tiêu có gắn kết với tầm nhìn và mục đích không. Sau đây là một vài ví dụ về mục tiêu:

• Tốt nghiệp cấp ba

• Thành lập ban nhạc

• Thiết kế một ứng dụng

• Tốt nghiệp đại học

• Thành lập đội thể thao cho trường đại họccấp ba

• Phát triển kênh YouTube thành công

• Lấy bằng lái xe

• Leo núi

• Nhận vai chính trong vở kịch.

• Đứng trong Top 10 xếp hạng tốt nghiệp của lớp

Sử dụng Sơ đồ Mục tiêu ở trang tiếp theo, lưu lại những việc quan trọng có thể hoàn thành được với bạn ngay bây giờ. Viết ra “những việc cần làm” và đánh dấu vào mục “khi nào”.

Đặt mục tiêu là bước đầu tiên để cụ thể hóa giấc mơ.

– TONY ROBBINS

Sơ đồ Mục tiêu

t189

Tôi không chú tâm vào những tác động khách quan. Tôi tập trung vào mục tiêu và cố gắng bỏ qua các yếu tố thứ yếu.

– VENUS WILLIAMS

LĨNH VỰC TẬP TRUNG

Cấp độ Lĩnh vực Tập trung giúp bạn theo dõi các mảng quan trọng trong cuộc sống và duy trì cam kết liên tục với những việc cần quan tâm.

Do các lĩnh vực trong cuộc sống liên tục thay đổi và phát triển theo thời gian, nên cấp độ này cũng thay đổi khi bạn trưởng thành hơn. Bạn có thể phải trải qua nhiều biến cố, thậm chí suốt cả năm. Các Lĩnh vực Tập trung thay đổi khi bạn chuyển từ trạng thái phụ thuộc vào người thân sang trạng thái tự lập – rồi tự do. Dần dần, bạn sẽ gánh thêm nhiều trách nhiệm của những người đang chăm sóc mình.

Chẳng hạn, những năm cấp hai, cấp ba, cha mẹ có thể chăm lo việc di chuyển của bạn, lái xe đưa đón bạn. Nhưng khi vào đại học, bạn sẽ tự lập việc đó.

t190

Tạo lập, kiểm tra và duy trì các lĩnh vực tập trung sẽ giúp bạn đạt được sự rõ ràng, cân bằng và tâm thái bình tĩnh. Chúng cũng sẽ giúp bạn tự tin học cách quản lý cuộc sống sau cấp ba và đại học. Xác định và quản lý các lĩnh vực tập trung cũng sẽ giúp xây dựng niềm tin và sự tự tin cho bạn.

Khi trưởng thành, cấp độ này bao gồm những lĩnh vực không thay đổi nhiều theo thời gian:

• Tôi là con traicon gái.

• Tôi là anh traichị gái.

Bạn cũng sẽ khám phá những lĩnh vực với tốc độ thay đổi nhanh hơn:

• Kỳ vọng với học sinh cấp hai thành kỳ vọng với học sinh cấp ba.

• Không biết lái xe thành biết lái xe.

• Không có việc làm thành bắt đầu đi làm.

• Không chú ý đến sức khỏe và hạnh phúc thì giờ bắt đầu tập trung và kiểm soát chúng.

Sử dụng sơ đồ các Lĩnh vực Tập trung, lưu giữ những gì chính yếu, như là một phần cuộc sống của bạn ngày nay. Chúng tôi đã nêu ra cả những lĩnh vực phổ biến ngay từ các phần mở đầu.

Có lĩnh vực nào khác bạn cần chú tâm và duy trì không? Trách nhiệm nào sẽ chuyển từ bố mẹ hay thầy cô giáo sang bạn trong tương lai gần?

Trách nhiệm sinh ra năng lực phản ứng.

– STEPHEN COVEY

Sơ đồ các Lĩnh vực Tập trung

t194

DỪNG LẠI VÀ THAY ĐỔI HƯỚNG ĐI

Tới phần này, bạn đã lưu lại bản phác thảo đầu tiên về Mục đích, Tầm nhìn, Mục tiêu và các Lĩnh vực Tập trung. Đây là các cấp độ cao hơn. Chúng thông báo về các kế hoạch, công việc và hành động mà bạn lựa chọn hằng ngày, hằng tuần.

Trước khi thảo luận về hai cấp độ cuối cùng, hãy thay đổi hướng đi một chút. Dành thời gian nhìn lại nội dung bạn đã thu thập ở mỗi cấp độ. Việc này có thể thúc đẩy bước sàng lọc, thôi thúc bạn cập nhật những ý tưởng mới cho từng cấp độ.

• Xem xét các Lĩnh vực Tập trung, chúng khơi gợi bất cứ mục tiêu mới nào mà bạn muốn bổ sung vào Sơ đồ Mục tiêu của mình không?

• Xem xét các Lĩnh vực Tập trung và Mục tiêu, chúng thúc đẩy yếu tố mới nào mà bạn muốn bổ sung vào sơ đồ tầm nhìn của mình không?

• Khi xem xét Sơ đồ các Lĩnh vực Tập trung, Mục tiêu và Tầm nhìn, bạn muốn sửa đổi hay điều chỉnh Mục đích không?

Bạn đã bổ sung hay điều chỉnh gì chưa? Hay bạn nhìn vào kết quả và quyết định: “Bây giờ có vẻ tốt hơn rồi”?

Việc này diễn ra như thế nào?

Phép màu xảy ra khi đưa ý tưởng nảy ra trong đầu vào một hệ thống bên ngoài (Sơ đồ các Lĩnh vực Tập trung), để có thể suy nghĩ và xem xét chúng. Hệ thống đó lưu giữ những thông tin đúng đắn mà bạn sẽ chú tâm đến đúng lúc, đúng việc, được coi là quan trọng với bạn.

Hãy hoàn thành “phần móng” các cấp độ này bằng cách xem xét các kế hoạch hành động.

Những điều tuyệt vời không phải do khiên cưỡng mà thành, nó là sự tổng hòa của nhiều thứ nhỏ nhặt.

– VINCENT VAN GOGH

Kế hoạch và Hành động

Trong phần 5 bước, chia nhỏ những việc không tên có thể thực hiện được thành kế hoạch và hành động diễn ra ở bước sàng lọc. Kế hoạch được sắp xếp trong danh sách kế hoạch và danh sách hành động trên lịch hay danh sách hành động tiếp theo. Đây là hai cấp độ thấp nhất trong dải cấp độ tập trung. Trong suốt 5 bước, bạn không ngừng cập nhật chúng.

Một số kế hoạch có thể có cấu trúc rõ ràng (chẳng hạn như hoàn thành báo cáo đọc sách cho tiết Anh văn vào thứ Ba tuần tới). Những kế hoạch khác thì cần bạn xác định “những việc đã hoàn thành” (ví dụ như bài nghiên cứu đã nộp, nhận được việc làm thêm dịp hè, dự án tình nguyện cộng đồng đã hoàn thành, bài hát đã ghi âm). Những ví dụ nhắc đến phía sau là ví dụ về kiểu dự án “biến ý tưởng thành hiện thực”. Theo thời gian, những việc này có thể trở thành phần chính trong danh sách kế hoạch của bạn.

Hành động xác định những việc cần làm và đề cập đến tất cả những hành động thực tế mà bạn có thể thực hiện. Đây là nơi hành động thực sự bắt đầu. (Ví dụ như làm bài tập toán, tắm cho chó, dọn phòng, gửi đơn phụ huynh ký cho thầy cô giáo, viết bản nháp báo cáo đọc sách, luyện đàn piano.)

Dự án, lịch và danh sách hành động tiếp theo mà bạn đã tạo trong phần 5 bước đóng vai trò là sơ đồ của hai cấp độ tập trung cuối cùng này.

Cách để bắt đầu là ngừng nói và hành động.

– WALT DISNEY

Sơ đồ Kế hoạch và Hành động

t196

Làm hoặc không làm. Không có thử.

– YODA

TÓM TẮT DẢI CẤP ĐỘ TẬP TRUNG

Sau khi điền đủ 6 cấp độ tập trung, bạn sẽ có bản phác thảo đầu tiên với góc nhìn sâu sắc hơn thông qua kết nối hành động với những việc bạn đã xác định là quan trọng với mình.

Nếu chưa thu thập đủ hay cảm thấy một vài cấp độ chưa hoàn chỉnh, đừng lo lắng. Lúc này, bạn đã biết sự tồn tại và hiểu rõ tác dụng của từng cấp độ, từ thấp lên cao, giờ chỉ cần điều chỉnh suy nghĩ lẫn ý tưởng khi bạn đã sẵn sàng.

t199

Sau đây là một số bí quyết sử dụng dải cấp độ tập trung:

• Nếu cảm thấy bế tắc trong cuộc sống, hay phải đối mặt với một vấn đề hoặc quyết định khó khăn cần xác định hướng đi, hãy thử di chuyển lên trên các cấp độ tập trung để tìm sự rõ ràng.

• Nếu biết mình muốn đi đâu nhưng lại không thể biến ý tưởng thành hiện thực và chưa mường tượng ra kết quả mà bạn hy vọng đạt được, hay thử di chuyển xuống dưới để tìm kiếm ý tưởng và biến nó thành hành động.

• Hãy cân nhắc bổ sung sơ đồ các cấp độ tập trung vào hoạt động kiểm tra hằng tuần của bạn. Chúng đóng vai trò thúc đẩy và đảm bảo rằng bạn sẽ tiếp tục tự vấn bản thân ở nhiều cấp độ khác nhau.

Mỗi khi đánh giá, xem xét, cập nhật các cấp độ tập trung, bạn đã liên kết Mục đích – Tầm nhìn – Mục tiêu – Lĩnh vực Tập trung với Kế hoạch – Hành động. Việc này giúp bạn trở thành hình mẫu tốt nhất, sáng tạo nhất và tuyệt vời nhất của chính mình trước mọi người.

TÓM TẮT

t201

Dải cấp độ tập trung cung cấp mô hình giúp bạn đạt được tầm nhìn. Mô hình này bao gồm 6 cấp độ. Mỗi cấp độ đem đến một tầm nhìn khác cho cuộc sống của bạn, và việc tương tác bổ trợ giữa chúng giúp bạn có được sự rõ ràng hay tăng cường hành động.

THUẬT NGỮ CHÍNH

• Dải cấp độ tập trung

• Mục đích

• Tầm nhìn

• Mục tiêu

• Các Lĩnh vực Tập trung

CÂU HỎI TƯ DUYTHẢO LUẬN

• Bạn dành thời gian suy nghĩ nhiều nhất ở cấp độ nào? Bạn dành thời gian suy nghĩ ít nhất ở cấp độ nào?

• Đối với bạn, cấp độ nào khó xác định nhất ở giai đoạn này của cuộc đời?

• Có việc gì trong cuộc sống cần thêm sự chính xác hay hành động thông qua việc áp dụng mô hình các cấp độ tập trung không?

• Theo bạn, cấp độ nào là khó nhất với bạn bè cùng trang lứa? Tại sao?

LẬP DỰ ÁN: SƠ ĐỒ KẾ HOẠCH

t202

Sơ đồ kế hoạch

Trong phần đầu của cuốn sách, bạn đã tìm hiểu 5 bước và chúng giúp bạn đạt được khả năng kiểm soát. 5 bước thực hiện giúp bạn quay lại trạng thái sẵn sàng khi cần.

t203

Trong phần thứ hai, bạn tìm hiểu về dải cấp độ tập trung và khám phá cách chúng giúp bạn có được tầm nhìn. Bạn học được cách thu nhỏ hoặc phóng to thông qua cấp độ này.

Trong phần thứ ba, chúng tôi sẽ giới thiệu với bạn về công cụ cuối cùng trong hệ thống GTD – Sơ đồ kế hoạch.

Sơ đồ kế hoạch là một công cụ tư duy đơn giản nhưng hiệu quả. Nó giúp bạn làm theo cách của mình trong mọi tình huống với ít nỗ lực nhất và đem lại kết quả tốt hơn – như viết bài luận, giải quyết vấn đề, viết luận văn đại học, làm việc nhóm, hay chuẩn bị cho bài thuyết trình. Hãy cùng khám phá xem điều gì khiến công cụ này hiệu quả đến thế.

t205

Lập kế hoạch theo bản năng tự nhiên

Não bộ của chúng ta thực sự là một công cụ kỳ diệu. Mọi sáng tạo của loài người đều bắt đầu bằng một ý tưởng nảy ra trong đầu. Sơ đồ kế hoạch có phương thức hoạt động giống như não bộ, có bản năng lập kế hoạch nhanh đến nỗi bạn thậm chí không kịp nhận biết. Sơ đồ kế hoạch bao gồm 5 bước, tâm trí bạn sẽ tự động lướt qua khi muốn hoàn thành hầu hết mọi nhiệm vụ hay kết quả mong đợi:

1. Xác định mục đích, nguyên tắc và tiêu chuẩn

2. Hình dung ra kết quả

3. Liệt kê ý tưởng

4. Tổ chức

5. Xác định các hành động tiếp theo

Hãy cùng xem một ví dụ cho thấy cách các bước này diễn ra.

Vào tối thứ Sáu nọ, bạn muốn đi xem phim cùng bạn bè. Kết quả kỳ vọng được thiết lập: “Đi xem phim với bạn”. Như đã tìm hiểu ở phần 5 bước, não bộ của bạn xử lý tốt những kết quả rõ ràng vì nó vẽ ra hình ảnh những gì bạn muốn thành hiện thực. Bước này buộc não bộ kích hoạt mô hình kế hoạch và yêu cầu thông tin như: “Tại sao đi xem phim? Điều gì khiến bạn nghĩ đến việc xem phim đầu tiên?”

t206

Có nhiều câu trả lời cho những câu hỏi này, chẳng hạn như:

• Bạn muốn ra ngoài cùng bạn bè.

• Bạn quá hào hứng được xem phần tiếp theo của một bộ phim.

• Bạn muốn ngồi gần một ai đó đặc biệt mà bạn ngưỡng mộ trong tiết Toán.

Câu hỏi “Tại sao” xác định mục đích của bạn, từ đó khởi động trình tự lập kế hoạch trong não bộ. Trong ví dụ này, giả sử mục đích của bạn là ra ngoài cùng bạn bè.

Sau đó não bộ sẽ chuyển sang câu hỏi tiếp theo: Có tiêu chuẩn nào phải tuân theo không? Các tiêu chuẩn tạo nên giới hạn cho việc lập kế hoạch, và não bộ sẽ hạn chế suy nghĩ theo tiêu chuẩn và giới hạn này. Bố mẹ bạn bảo: “Con có thể đi xem phim nhưng phải về trước 10 giờ đêm.” Đây là khung tiêu chuẩn giới hạn suy nghĩ và kế hoạch.

Mục đích và tiêu chuẩn xác định ranh giới từ vị trí bạn đang đứng đến kết quả của bạn.

t207

Khi đã xác định được kết quả mong muốn, mục đích và tiêu chuẩn, não bộ sẽ đặt câu hỏi: “Viễn cảnh thành công rực rỡ trong mơ tưởng của bạn là gì? Câu chuyện diễn ra theo ý bạn như nào?”

Câu trả lời của bạn có thể như sau:

• Cười đùa và vui vẻ với bạn bè

• Có chỗ ngồi đẹp khi đi xem phim

• Ăn chút đồ ăn vặt

• Diện đồ xinh đẹp

Tầm nhìn cho buổi tối này đã được hình thành.

Khi mục đích, tiêu chuẩn và tầm nhìn được xác định, não bộ sẽ sản sinh thông tin để giúp bạn tiến tới kết quả mong muốn khi đi xem phim. Nó bắt đầu tải thông tin, không theo yêu cầu cụ thể nào. Hành vi ngẫu nhiên này hoàn toàn tự nhiên và sự ngẫu nhiên là điều hoàn toàn bình thường. Việc này gọi là liệt kê ý tưởng. Một vài ví dụ như sau:

• Bộ phim chiếu lúc mấy giờ?

• Tôi sẽ mặc gì?

• Tôi nên mang theo bao nhiêu tiền?

• Có thêm ai đi nữa?

• Hẹn nhau mấy giờ?

• Chiếc váy đỏ yêu thích của tôi đâu rồi?

Những câu hỏi này xuất hiện như một phần của quá trình sáng tạo diễn ra sau khi bạn cam kết đi đến kết quả.

Khi đã nghĩ ra đủ ý tưởng và chi tiết, theo bản năng, não bộ sẽ bắt đầu tổ chức chúng:

• Đầu tiên, tôi cần tìm hiểu xem bộ phim nào đang chiếu.

• Tiếp theo, tôi cần xác nhận người đi cùng.

• Tôi cần gọi xe đến rạp chiếu phim và từ đó về nhà.

Cuối cùng, khi đã xác nhận đến rạp chiếu, sự chú ý của bạn sẽ chuyển sang hành động tiếp theo để biến nó thành sự thật.

• Tôi cần nhắn các lựa chọn về bộ phim và thời gian cho bạn bè

Năm giai đoạn tiếp theo của việc lập kế hoạch tự nhiên diễn ra với mọi việc bạn hoàn thành trong ngày:

1. Bạn gấp rút thực hiện việc gì đó.

2. Bạn hình dung ra kết quả.

3. Bạn nghĩ ra ý tưởng có thể phù hợp.

4. Bạn phân loại chúng.

5. Bạn xác định hành động thực tế để bắt đầu biến nó thành hiện thực.

Điều tuyệt vời chính là việc bạn thường làm tất cả việc này mà không suy nghĩ nhiều, vậy sao không áp dụng quá trình đó ở bất cứ đâu? Bạn có thể lưu lại hiệu quả của nó, ứng dụng nó trong mọi tình huống thông qua Sơ đồ Kế hoạch.

Sơ đồ kế hoạch

Sơ đồ kế hoạch là công cụ hiệu quả cho quá trình tư duy tự nhiên này.

Nó có thể hỗ trợ bạn rất nhiều trong các kế hoạch lớn hơn (ví dụ như báo cáo đọc sách, các dự án cộng đồng, nỗ lực hướng đạo, các dự án khoa học…) nhằm thực hiện trong thời gian ngắn hơn và đem lại kết quả tốt hơn. Sơ đồ kế hoạch khiến các dự án, tình huống hay ý định trở nên rõ ràng và càng sử dụng nhiều, bạn sẽ càng quen thuộc với nó. Khi đã càng quen, bạn sẽ càng muốn sử dụng hơn.

t208

Để nắm được các yếu tố của Sơ đồ kế hoạch, giả sử bạn có một người bạn tên là Megan có bài nghiên cứu phải hoàn thành. Cô ấy cần nhiều hơn một hành động, vì vậy cô ấy đã thêm nó vào danh sách kế hoạch của mình.

Dự án: Bài nghiên cứu về loài mực khổng lồ

Với kết quả đã xác định, hãy xem Megan suy nghĩ về dự án này như thế nào thông qua Sơ đồ kế hoạch.

1. MỤC ĐÍCHNGUYÊN TẮC ĐỊNH HƯỚNG

t209

Mục đích mô tả phương hướng hành động: “Tại sao tôi làm việc này?”

Tiêu chuẩn xác định giới hạn: “Quy tắc là gì?”

Megan bắt đầu bằng việc xem xét mục đích. Cô ấy nghĩ một lúc rồi viết:

t212

Bài nghiên cứu thú vị về chủ đề mà tôi quan tâm – loài mực khổng lồ. Báo cáo đọc sách kiểu này cũng chiếm phần lớn trong phổ điểm – 50%. Tôi muốn nỗ lực hết sức để có điểm tốt ở môn này.

Sang phần tiếp theo của sơ đồ, cô tự hỏi: “Có tiêu chuẩn nào cần ghi nhớ không?”

Cô ghi lại những tiêu chuẩn sau:

Cô giáo yêu cầu đó phải là bài luận sáng tạo – không sao chép trên mạng, tối thiểu 500 từ, đánh máy và trình bày dãn dòng đôi.

Sau khi xác định được mục đích và tiêu chuẩn, Megan chuyển sang phần Tầm nhìn trong Sơ đồ kế hoạch.

2. TẦM NHÌNKẾT QUẢ MONG MUỐN

t212.2

Tầm nhìn mô tả chi tiết mục tiêu. Thành công rực rỡ là gì? Đối với Megan, thành công nghĩa là:

Bài nghiên cứu tuyệt vời đến mức giáo viên kéo tôi sang một bên và nói: “Em làm tốt lắm! Thật tuyệt vời!” Tôi cũng muốn áp dụng những gì đã thu được từ bài nghiên cứu trước cho dự án này. Tôi sẽ không nộp bản thảo đầu tiên, mà đọc và sửa bản đó, rồi nhờ thêm người khác xem giúp. Sau đó, tôi sẽ cập nhật và nộp bản thảo thứ hai hoặc thứ ba.

3. LIỆT KÊ CÁC Ý TƯỞNG

t213
t213.2

Liệt kê các ý tưởng là đưa ra và sắp xếp các mảnh ghép. Những ý tưởng nào giúp hiện thực hóa mọi việc?

Xác định được tầm nhìn về thành công rực rỡ, Megan chuyển sự tập trung sang phía bên trái sơ đồ, viết ra tất cả ý tưởng có khả năng hiện thực hóa tầm nhìn.

• Mượn thư viện một vài cuốn sách về loài mực.

t214

• Tìm kiếm video về loài mực khổng lồ trên YouTube.

• Tìm kiếm tranh, ảnh trên Google.

• Lên dàn ý cho bài viết.

• Lập thời gian biểu viết bài.

• Có thể phỏng vấn một chuyên gia về loài mực?

• Hỏi John xem cậu ấy đã đọc bản thảo chưa.

Megan dừng lại và hài lòng với tiến độ mà cô đạt được trong một thời gian ngắn như vậy. Lúc này, cô sẵn sàng chuyển sang phần tiếp theo của sơ đồ.

4. TỔ CHỨC

t214.2

Tổ chức mô tả các thành phần, hạng mục hay trình tự đạt được mục tiêu. Với các dự án của trường, giáo viên có thể cung cấp mẫu để giúp bạn sắp xếp ý tưởng (ví dụ như mẫu Báo cáo đọc sách, mẫu Thu hoạch thí nghiệm khoa học).

t215

Khi xem kỹ danh sách liệt kê ý tưởng, Megan thấy có thể ghép nhóm một số chi tiết và phân loại chúng thành các mục:

• Nghiên cứu: Mượn thư viện vài cuốn sách về loài mực, tìm kiếm video về loài mực khổng lồ trên YoubTube, tìm kiếm tranh ảnh trên Google và phỏng vấn chuyên gia về loài mực.

• Viết: Lên dàn ý và lập thời gian biểu viết bài.

• Đọc lại: Hỏi John xem anh ấy đã đọc bản thảo chưa.

Cô nhanh chóng kiểm tra lại kế hoạch này dựa trên mục đích, nguyên tắc, tiêu chuẩn và tầm nhìn. Trông mọi việc có vẻ ổn và cô cảm thấy mình đang đi đúng hướng.

5. HÀNH ĐỘNG TIẾP THEO

t215.2

Hiện tại, Megan đã sẵn sàng và xác định hành động tiếp theo cần thiết cho dự án.

Xem xét kế hoạch đã tổ chức, cô nhanh chóng xác định hành động đầu tiên:

Tìm kiếm video về loài mực khổng lồ trên YouTube

t216

Cô bổ sung việc này vào danh sách hành động tiếp theo, vì sắp đến giờ tập tennis. Trên đường đi, cô thấy mình bớt hồi hộp hơn lần tập trước. Cô cũng thấy mình tiến bộ thêm một chút dù có nhiều việc phải làm trước khi hoàn thành.

Đột nhiên, Megan nhận ra: Cô có một dự án nhóm môn Lịch sử sắp tới, và cô cũng muốn đạt điểm cao. Cô ghi lại dự án này vào điện thoại.

Sử dụng Sơ đồ kế hoạch cho dự án môn Lịch sử

Tuyệt vời! Giờ nó nằm trong hệ thống theo dõi rồi.

Cô đến nơi tập tennis với đầu óc trống rỗng và chỉ có một suy nghĩ duy nhất trong đầu: tennis. Cô hoàn toàn sẵn sàng.

Triển khai Sơ đồ kế hoạch

Cách tốt nhất để tìm hiểu Sơ đồ kế hoạch là sử dụng nó thật nhiều. Sau đây là một vài ví dụ về cách biến Sơ đồ kế hoạch thành hành động:

• Lập kế hoạch chuyến đi cho kỳ nghỉ hè với gia đình

• Phác thảo kế hoạch luyện tập thể thao hay thực hiện hoạt động yêu thích

• Viết bài luận để nộp đơn vào trường đại học

• Xây dựng hay cập nhật các Lĩnh vực Tập trung

• Xây dựng hay cập nhật Mục tiêu

Bạn cũng có thể sử dụng sơ đồ cùng các công cụ thu thập và sắp xếp khác nhau. Ví dụ:

• Lập sơ đồ tư duy

• Sử dụng giấy nhớ dán tường

• Sử dụng một chiếc bảng trắng lớn

• Sử dụng một chiếc bảng tin lớn

Trong đầu bạn nảy ra ý tưởng gì? Hãy sử dụng mô hình này và trạng thái tĩnh tâm để áp dụng chúng vào cuộc sống!

Đối với trí tưởng tượng, thế giới chỉ là một bức tranh sơn dầu.

– HENRY DAVID THOREAU

TÓM TẮT

Sơ đồ kế hoạch là công cụ giúp bạn có khả năng kiểm soát và đạt được tầm nhìn trong hầu hết mọi việc. Nó chủ yếu được sử dụng cho các dự án, nhưng cũng có thể áp dụng cho những cấp độ cao hơn trong dải cấp độ tập trung. Sơ đồ kế hoạch mô phỏng cách não bộ lập kế hoạch mọi việc theo bản năng tự nhiên. Có năm giai đoạn riêng biệt và mỗi giai đoạn đều có một quy trình.

THUẬT NGỮ

• Sơ đồ kế hoạch

• Liệt kê các ý tưởng

CÂU HỎI TƯ DUYTHẢO LUẬN

• Bạn có thể thu được lợi ích gì trong cuộc sống nhờ sử dụng Sơ đồ kế hoạch?

• Tổng kết lại, các dự án khác có thể được lợi gì nhờ việc sử dụng sơ đồ này?

KẾT LUẬN

Sẵn sàng chinh phục nơi bạn muốn đến

Vậy là bạn đã có được thứ mình cần. Hãy học cách chú ý tới những việc cần chú ý. Lắng nghe những tín hiệu từ não bộ. Coi chừng những trở ngại.

Kiểm soát những việc không tên thông qua 5 bước.

Sử dụng dải cấp độ tập trung để đạt được tầm nhìn.

Lập dự án bằng Sơ đồ kế hoạch.

Phát triển khả năng kiểm soát và có được tầm nhìn.

t217

Tìm kiếm trạng thái sẵn sàng.

Bây giờ bạn đã sẵn sàng, bạn sẽ làm gì với khả năng kiểm soát và tầm nhìn mới?

Điều bạn muốn đạt được nhưng không thể?

Bạn muốn làm gì nhất?

Bạn muốn tạo nên tác động gì? Bạn có câu trả lời chứ?

Tốt.

Hãy tiếp tục… biến nó thành hiện thực…

Khi ấy, bạn thực sự đã SẴN SÀNG.

Chúng tôi tin bạn.

Tương lai không phải nơi chúng ta đang đến mà là nơi chúng ta đang tạo ra. Bạn không tìm ra con đường mà tự mình làm nên nó. Hành động này sẽ thay đổi cả người thực hiện lẫn điểm đến.

– JOHN H. CHAAR

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 17 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.