Villon-sur-Sarthe, Pháp
Mùa thu năm 1703
Villon là một xứ sở Công giáo. Điều này được thể hiện rất rõ rệt.
Có một nhà thờ ở trung tâm thị trấn, một chốn trang nghiêm mà mọi người thường lui tới để mong được cứu rỗi linh hồn. Cha mẹ Adeline quỳ gối ở đó hai lần mỗi tuần, chắp tay thỉnh cầu phước lành và tán tụng Đức Chúa.
Giờ Adeline đã mười hai tuổi nên cô cũng làm vậy. Nhưng cách cô cầu nguyện chỉ như cha lật ổ bánh mì thẳng đứng, như mẹ liếm ngón tay cái để nhặt những hạt muối rơi.
Như một thói quen, chủ yếu vì vô thức chứ không phải vì niềm tin.
Nhà thờ trong thị trấn không còn mới, Chúa cũng vậy. Nhưng Adeline vẫn nghĩ Ngài mới mẻ vì Estele, người đã nói rằng hiểm họa kinh khủng nhất của đổi thay là để cái mới thay thế cho cái cũ.
Estele, kẻ thuộc về tất cả mọi người và chẳng thuộc về ai, kể cả chính bà ấy.
Estele, người mọc lên như thân cây ngay giữa ngôi làng ven sông và chắc chắn chưa từng trẻ trung, người tự vươn lên khỏi mặt đất với đôi tay xương xẩu và làn da nâu vân gỗ, rễ đâm đủ sâu để cắm vào giếng nước giấu kín của riêng mình.
Estele, người tin rằng Chúa mới là thứ hào nhoáng. Bà nghĩ rằng Ngài thuộc về các đô thành và các vị vua, rằng Ngài ngồi ở Paris trên chiếc gối bằng vàng và chẳng có thời gian cho đám nông dân, cũng không có chỗ đứng giữa những rừng cây, sỏi đá và sông nước.
Cha của Adeline nghĩ Estele bị điên.
Mẹ cô nói rằng người phụ nữ này sẽ phải xuống địa ngục. Có lần, khi Adeline lặp lại những lời đó, tiếng cười khô khốc như lá khô của Estele vỡ ra, bà đáp rằng chẳng có nơi nào như vậy, chỉ có đất đen mát mẻ và một giấc ngủ dài.
“Vậy còn thiên đường ạ?” Adeline hỏi.
“Thiên đường là khoảng đất đẹp dưới bóng râm của một cái cây lớn che chở cho xương cốt của ta.”
Ở tuổi mười hai, lúc này Adeline tự hỏi mình nên cầu nguyện vị thần nào để cha chịu thay đổi ý định. Cha đã chất đầy xe hàng với những món đồ sẽ được đưa đến đô thành Le Mans, đã thắt cương cho Maxime, nhưng đây là lần đầu tiên trong sáu năm cô không được đi theo.
Cha hứa sẽ mang về cho cô một tập giấy da mới, những dụng cụ mới để vẽ. Nhưng cả hai đều biết rằng cô thà không có quà mà được đi còn hơn, thà được nhìn thấy thế giới bên ngoài còn hơn có một tập giấy mới để vẽ. Cô sắp hết mẫu vật, nằm lòng mọi hang cùng ngõ hẻm mệt mỏi của ngôi làng và mọi gương mặt thân quen ở nơi đây.
Nhưng năm nay, mẹ đột nhiên quyết định rằng cô không nên đến chợ nữa. Làm thế không phù hợp, dù Adeline biết cô vẫn ngồi vừa chỗ ngồi trên băng ghế gỗ cạnh cha.
Mẹ ước gì cô giống với Isabelle Therault, ngọt ngào, tốt bụng và chẳng chút tò mò, bằng lòng cụp mắt nhìn mũi kim đan thay vì nhìn lên những đám mây hay thắc mắc những chuyện ở đằng sau ngã rẽ, bên kia những con đồi.
Nhưng Adeline không biết làm thế nào để mình có thể giống như Isabelle.
Cô không muốn giống Isabelle.
Cô chỉ muốn tới Le Mans, để được nhìn ngắm con người và nét đẹp ở đó, thưởng thức những món ăn và khám phá những điều cô chưa từng nghe đến.
“Đi mà cha,” cô nói, khi cha leo lên xe. Lẽ ra cô nên trốn vào giữa đống đồ gỗ, an toàn né tránh dưới tấm bạt. Nhưng giờ đã quá trễ để làm vậy, khi Adeline vươn người bám lấy bánh xe, mẹ đã tóm lấy cổ tay và lôi cô lại.
“Đủ rồi đấy” bà nghiêm nghị.
Cha đưa mắt nhìn hai mẹ con rồi rời đi. Chiếc xe kéo hướng thẳng lên đường; khi Adeline cố kiềm nước mắt và chạy đuổi theo, bàn tay mẹ lại giơ lên, lần này là rơi xuống má cô.
Nước mắt cô chực trào, má cô ửng hồng rồi chuyển sang thâm tím. Và đòn thứ hai giáng lên cô là câu nói của mẹ cất lên ngay sau đó.
“Con không còn là trẻ con nữa đâu.”
Adeline hiểu - dù vẫn không hiểu gì cả - cảm giác khi mình bị trừng phạt chỉ vì lớn lên. Cô tức giận tới nỗi chỉ muốn chạy trốn. Muốn ném những món đồ thêu vá của mẹ vào lò sưởi và đập vỡ tất cả những bức tượng dở dang trong xưởng của cha.
Thế nhưng, cô chỉ đứng đó nhìn xe hàng lượn qua khúc ngoặt rồi biến mất giữa những hàng cây với bàn tay siết chặt chiếc nhẫn của cha. Adeline đợi mẹ thả mình ra, sai cô đi làm việc nhà.
Sau đó, cô tới tìm Estele.
Estele, người vẫn thờ phụng các vị cựu thần.
Lần đầu tiên Adeline thấy người phụ nữ này thả cốc đá của bà xuống nước, hẳn cô chừng năm, sáu tuổi. Đó là một món đồ rất đẹp với hoa văn in hằn như những sợi dây trên thành cốc, vậy mà người phụ nữ ấy cứ thế để nó rơi xuống, đứng chiêm ngưỡng bọt nước bắn lên tung tóe. Mắt bà nhắm lại, môi lầm bầm. Có lần, trên đường về nhà, Adeline phục kích người phụ nữ lớn tuổi này - bà vốn đã già và vẫn luôn già như thế - và Estele nói bà đang cầu nguyện với các vị thần.
“Cầu nguyện gì kia ạ?”
“Con của Marie không ra đời như ý,” bà đáp. “Ta cầu xin các thần sông cho mọi thứ được trôi chảy. Họ giỏi việc đó lắm.”
“Nhưng tại sao bà lại cho họ cái cốc của mình ạ?”
“Addie à, vì các vị thần vốn tham lam.”
Addie. Một biệt danh khiến mẹ cô nhăn mặt vì nam tính. Cái tên cha cô thích dùng, nhưng chỉ khi họ ở riêng với nhau. Cái tên reo như tiếng chuông trong xương tủy cô. Cái tên hợp với cô hơn nhiều so với Adeline.
Cô tìm thấy Estele trong vườn, bà đang gập người giữa những dây leo nghịch ngợm của đám bí đao, những gai nhọn của bụi dâu đen, cúi thấp như một cành cây cong.
“Addie.” Người phụ nữ già gọi tên cô mà chẳng cần nhìn lên.
Giờ đang là mùa thu, mặt đất rải rác những quả hạch đã không chín đúng cách. Addie đá chúng bằng mũi giày của mình. “Bà làm cách nào để nói chuyện với họ vậy ạ?” Cô hỏi. “Các vị cựu thần ấy. Bà gọi tên họ sao ạ?
Estele đứng thẳng người, các khớp xương kêu lục cục như củi khô. Nếu bà ngạc nhiên trước câu hỏi đó thì bà đã không thể hiện nó ra bên ngoài. “Họ không có tên.”
“Bà dùng thần chú ạ?”
Estele lườm cô. “Thần chú là của phù thủy. Phù thủy thì thường bị thiêu.”
“Thế bà cầu nguyện như thế nào ạ?”
“Bằng những món quà và những lời tán dương, kể cả như vậy, các vị cựu thần cũng rất thất thường. Họ không có nghĩa vụ phải trả lời.”
“Thế thì bà sẽ làm gì?”
“Cứ tiếp tục thôi.”
Cô cắn má trong của mình. “Có bao nhiêu vị thần vậy bà Estele?”
“Nhiều như những câu hỏi của cháu,” bà lão đáp thế nhưng giọng chẳng chút khinh thường. Addie biết mình phải chờ đợi, nín thở cho đến khi thấy dấu hiệu cho thấy bà Estele đã mềm lòng và muốn kể cho mình nghe một câu chuyện. Việc này cũng giống như chờ đợi trước cửa nhà hàng xóm sau khi vừa gõ cửa và biết rằng họ có nhà. Cô nghe được tiếng bước chân, tiếng sàn sạt của ổ khóa và biết điều sẽ được cho đi.
Và thế là nó bắt đầu với tiếng thở dài của Estele.
“Các vị cựu thần ở khắp nơi,” bà nói. “Họ bơi lội dưới sông, lớn lên trên những cánh đồng và hát vang trong rừng cây. Họ ở trong ánh nắng, trên lá lúa mì, dưới những chồi non mùa xuân, trong những dây leo lớn lên bên mặt tường đá nhà thờ. Họ tụ tập lúc ngày giao thời, khi bình minh và lúc hoàng hôn.”
Mắt Adeline nheo lại. “Bà sẽ dạy cho cháu chứ ạ? Cách kêu gọi họ ấy?”
Bà lão thở dài, biết rằng Adeline LaRue không chỉ thông minh mà còn cứng đầu. Bà bước qua khu vườn về phía nhà mình, cô bám theo sau, sợ rằng nếu Estele bước tới cửa chính trước khi chịu trả lời thì sẽ không có câu trả lời nào cả. Nhưng Estele ngoái đầu lại, đôi mắt sắc sảo hằn trên gương mặt nhăn nheo.
“Có các luật lệ.”
Adeline ghét luật lệ, nhưng cô hiểu rằng đôi lúc chúng là cần thiết.
“Như thế nào ạ?”
“Cháu phải hạ mình trước họ. Cháu phải dâng lên họ một món quà. Một thứ quý giá của cháu. Cháu cũng phải cẩn thận với điều ước của mình.”
Adeline nghĩ ngợi. “Thế thôi ạ?”
Mặt Estele tối sầm. “Các vị cựu thần vĩ đại đấy, nhưng họ không biết tới sự nhân từ hay khoan dung đâu. Họ thất thường và bất định như ánh trăng dưới nước, như những cái bóng trong bão tố. Nếu cháu quyết tâm kêu gọi họ, hãy nhớ cẩn thận với những điều mình cầu xin và sẵn sàng trả giá cho chúng.” Bà nghiêng người về phía Adeline, phủ cô dưới bóng của mình. “Hơn nữa, cho dù tuyệt vọng hay cấp thiết đến mấy, đừng bao giờ cầu nguyện các vị thần đáp lời khi trời đã tối.”
Hai ngày sau, khi cha Adeline trở lại, ông mang về một tập giấy da mới và một bó bút chì đen được buộc bằng một sợi dây. Điều đầu tiên cô làm là chọn cái tốt nhất, thả nó xuống nền đất sau vườn và cầu nguyện rằng lần tới khi cha đi, cô sẽ được đi theo.
Nhưng nếu các vị thần có nghe thấy thi họ cũng không trả lời.
Cô không bao giờ được đi chợ nữa.
