Lại nói Lý Tư tiễn biệt Lã Bất Vi, tâm trạng nặng nề trở về phủ, vừa vặn đụng phải một người. Nhìn lại, hóa ra là trưởng tôn của Mông Ngao là Mông Điềm. Mông Điềm lúc đó mười tám tuổi, nhậm chức ngục quan, điển văn học. Khi Lý Tư chủ thẩm vụ án phản quốc của Lao Ái, Mông Điềm từng làm việc dưới quyền Lý Tư, rất mực kính trọng Lý Tư. Lý Tư cũng khá yêu mến thanh niên này, không tiếc lời chỉ bảo cậu ta.
Lý Tư hỏi Mông Điềm: "Ngươi đến vì việc gì?"
Mông Điềm đáp: "Bẩm tiên sinh, trong ngục có một phạm nhân mới tới, tự xưng là cố nhân của tiên sinh, muốn diện kiến tiên sinh."
Lý Tư vô cùng ngạc nhiên, ông thực sự không thể nhớ ra bên cạnh mình có ai vừa mới phạm sự vào ngục. Lý Tư hỏi: "Có biết tính danh người đó không?"
Mông Điềm đáp: "Người đó họ Trịnh tên Quốc."
Lý Tư biến sắc, vội vàng hỏi: "Trịnh Quốc?"
Cảnh quay chuyển đến một nhà giam ở ngoại ô Thành Dương, ban ngày, cảnh trong nhà. Mặc dù là ban ngày, nhưng do sự u tối đặc trưng của nhà ngục, khi quay thực tế vẫn cần phải khéo léo kết hợp thêm ánh sáng nhân tạo. Chỉ thấy Lý Tư bước đi vội vã, thần sắc lo lắng. Mông Điềm ở phía sau gần như chạy nước rút, lúc này mới miễn cưỡng theo kịp bước chân của Lý Tư.
Trên đường đến nhà giam, Mông Điềm đã đại khái thuật lại vụ án của Trịnh Quốc cho Lý Tư nghe: Mười năm trước, kỹ sư thủy lợi Trịnh Quốc mang theo cấu tưởng thiên tài của mình, từ nước Hàn đến nước Tần. Ông ta kiến nghị với người chấp chính lúc bấy giờ là Lã Bất Vi cho xây dựng một con kênh dẫn nước, khai quật sông Kính, tựa lưng núi Bắc, đi qua Kính Dương, Tam Nguyên, Cao Lăng, Lâm Đồng, Phú Bình, Bồ Thành, chảy về phía đông đổ vào sông Lạc, tổng chiều dài hơn ba trăm dặm, dùng để tưới tiêu ruộng đồng, từ đó một cú giải quyết triệt để vấn đề thiếu nước vốn kìm hãm sự phát triển nông nghiệp ở khu vực Quan Trung từ bao đời nay. Dự án do Trịnh Quốc đề xuất lớn hơn và khó hơn gấp nhiều lần công trình Đô Giang Yểm của Lý Băng năm xưa, không chỉ tiêu tốn hàng ức tiền bạc, cần trưng dụng hàng chục vạn dân phu, mà thời gian thi công còn kéo dài hơn mười năm, hiệu quả thực tế sau khi hoàn thành cũng cần phải được khảo sát thêm. Đề xuất của Trịnh Quốc vừa mới được công bố đã vấp phải vô số sự phản đối trong nội bộ nước Tần. Lã Bất Vi bằng tầm nhìn và sự quyết đoán của mình, đã chống đỡ áp lực, phê chuẩn công trình này, và giao cho Trịnh Quốc toàn quyền chủ trì. Mà ngay cách đây không lâu, thân phận gián điệp của Trịnh Quốc đã bị phơi bày. Hóa ra, kế hoạch xây dựng kênh dẫn nước hoàn toàn là âm mưu của nước Hàn — nước Hàn chịu nhiều khổ sở vì sự xâm lược của nước Tần, bèn phái Trịnh Quốc vào Tần, hy vọng thông qua việc xây dựng kênh đào, làm suy kiệt quốc lực nước Tần, khiến họ tạm thời không có khả năng đánh đông dẹp bắc nước Hàn.
Khuôn mặt Lý Tư nghiêm nghị, một khi tội danh gián điệp được thành lập, Trịnh Quốc chắc chắn phải chết không thể nghi ngờ. Thời điểm đó không giống như bây giờ, Trịnh Quốc tuy là thợ thủy lợi kiêm đặc công của nước Hàn, nhưng lại không có quyền miễn trừ ngoại giao để tận hưởng.
Có ngục tử ngăn cản Lý Tư bước vào. Mông Điềm quát lên: "Vô lễ! Không thấy đây là khách khanh đại nhân sao?" Ngục tử tự nhiên cũng nhận ra Lý Tư, nhưng ngạt nỗi Trịnh Quốc là phạm nhân đặc biệt, nếu không có lệnh của Đình úy thì không cho phép thăm giam. Lý Tư vỗ vỗ vai ngục tử, nói: "Đình úy truy cứu xuống, tự có ta Lý Tư gánh thay cho ngươi." Ngục tử lúc này mới chịu phóng hành.
Trịnh Quốc đang ngủ gục trong góc phòng giam. Lý Tư suýt không nhận ra Trịnh Quốc nữa, chỉ thấy Trịnh Quốc già đi rất nhiều, khuôn mặt đen sạm ngả tím, da khô nứt nẻ, chi chít nếp nhăn, hơn nữa quần áo rách rưới, khắp người đầy thương tích, rõ ràng là từng chịu đựng vô số cực hình trong ngục. Trịnh Quốc ngủ không sâu, nghe thấy tiếng bước chân liền tỉnh dậy, thấy người đến là Lý Tư, liền muốn giãy giụa đứng dậy. Lý Tư xua xua tay, ra hiệu cho ông ta đừng động đậy trước, lại lệnh cho ngục tử cởi bỏ gông xiềng cho Trịnh Quốc. Ngục tử có vẻ khó xử. Mông Điềm trầm giọng quát: "Còn không mau đi." Đừng nhìn Mông Điềm nhận chức ngục quan chưa lâu, tư lịch hãy còn nông, nhưng ngục tử biết cậu ta là cháu nội của tướng quân đời trước Mông Ngao, tiểu tử này thậm chí còn khó đắc tội hơn cả Lý Tư. Ngục tử không dám trái lệnh, tiến lên cởi gông xiềng cho Trịnh Quốc, Lý Tư lại lệnh cho ngục tử lấy chút rượu tới.
Ngục tử mang rượu tới, Lý Tư ra lệnh cho hắn lui ra. Mông Điềm cũng thức thời cáo lui.
Lý Tư rót rượu cho Trịnh Quốc, nói: "Lý Tư đến muộn, để Trịnh huynh chịu khổ rồi. Trịnh huynh xin hãy yên lòng, vạn sự có ta."
Trịnh Quốc run rẩy nâng chén, ngửa cổ uống cạn chén rượu, sắc mặt hơi hồng nhuận hơn một chút. Lý Tư lại nói: "Mười năm không gặp, Trịnh huynh đã già đi rất nhiều. Việc đào kênh, ắt hẳn là vất vả lắm."
Trịnh Quốc cười tự giễu. Làm cái nghề như bọn ta, suốt ngày phơi gió dầm mưa ngoài trời, lại không có đại bảo dưỡng, đành phải có lỗi với tấm mặt này vậy.
Lý Tư lại mời rượu. Trịnh Quốc nói: "Tiên sinh quả nhiên không phải vật trong ao, chỉ vỏn vẹn vài năm, đã quý làm khách khanh nước Tần. Không ngờ tiên sinh vẫn nhớ tới Trịnh mỗ, hạ cố đến thăm, khiến Trịnh mỗ cảm kích rơi nước mắt. Trịnh mỗ mang trọng tội chết, hôm nay được gặp tiên sinh, tâm nguyện đã mãn. Tiên sinh xin hãy sớm trở về, để tránh bị liên lụy, lại lỡ mất tiền đồ của tiên sinh."
Lý Tư nói: "Trịnh huynh coi Lý Tư là người thế nào chứ? Ngày trước nếu không có Trịnh huynh dẫn cợt, lại còn ơn mưa móc tặng tiền bạc, Lý Tư e rằng sớm đã chết đói ở Hàm Dương, sao có thể được như ngày nay! Nay Trịnh huynh gặp nạn, Lý Tư há có thể khoanh tay đứng nhìn? Lý Tư dẫu có từ bỏ chức khách khanh không làm, vứt bỏ tính mạng không cần, chỉ cần có thể cứu Trịnh huynh thoát nạn, cũng đành lòng cam chịu."
Trịnh Quốc dài giọng thở than: "Tiên sinh nghĩa khí cao cả, công tử Hàn Phi quả nhiên không nhìn lầm người."
Huyết áp của Lý Tư tăng vọt, nói: "Hàn Phi? Trịnh huynh quen biết Hàn Phi sao?"
Tiết hai: Ân tình của công tử
Có rất nhiều người, sau khi chết họ mới có tư cách trở thành truyền thuyết. Mà Hàn Phi, khi anh ta còn sống thì đã là một truyền thuyết rồi. Thiên tài của anh ta, khí chất của anh ta, thân thế của anh ta, tư tưởng của anh ta, thậm chí cả tật nói lắp của anh ta, hòa quyện tạo nên một thứ ma lực kỳ diệu và cao xa, khiến những người cùng thời phải ngước nhìn ngưỡng mộ. Lý Tư từng cùng phòng học với Hàn Phi ba năm, tối lửa tắt đèn có nhau, cảm nhận càng sâu sắc hơn. Cho dù so sánh với người thầy có uy thế tuyệt đỉnh là Tuân Tử, ánh hào quang của Hàn Phi khi còn trẻ cũng không hề thua kém chút nào. Có thể sở hữu một người bạn học như Hàn Phi, thoạt đầu quả thực có lợi cho sự trưởng thành của Lý Tư, nhưng đến sau này, lại chuyển hóa thành một thứ cản trở và tổn thương. Ánh sáng bẻ cong tại nơi có khối lượng lớn, Lý Tư muốn thành tựu một con người độc đáo của riêng mình, thì buộc phải thoát khỏi ảnh hưởng của Hàn Phi, nếu không, anh ta mãi mãi chỉ có thể là kẻ ăn theo và đàn em nhỏ của Hàn Phi, mà điều này là một kẻ kiêu ngạo như Lý Tư thà chết cũng không thể chấp nhận. Thế là anh ta chọn cách rời xa, trưởng thành đơn độc tại Hàm Dương.
Thế nhưng, Hàn Phi rốt cuộc vẫn là một nút thắt trong lòng Lý Tư, không thể vượt qua. Hàn Phi là bạn của Lý Tư, nhưng nhiều hơn thế, Lý Tư thà xem Hàn Phi như kẻ thù của mình, xem như ngọn roi cuộc đời, đôi cánh ước mơ của anh ta. Nay anh ta vinh hiển làm khách khanh nước Tần, thành tựu lớn nhường ấy, dưới môn hạ Tuân Tử đã là không ai có thể vượt qua. Thế nhưng, anh ta vẫn luôn thường xuyên tự hỏi bản thân: Nếu Hàn Phi nhìn thấy bộ dạng hiện tại của anh ta, sẽ đưa ra đánh giá gì về anh ta?
Trịnh Quốc thấy Lý Tư kinh ngạc, liền cười nói: "Nếu không phải công tử Hàn Phi ngầm chỉ thị, Trịnh mỗ sao lại vô tình hữu ý, vừa khéo tìm đến tiên sinh? Trịnh mỗ khi ấy đang có việc cầu cạnh tướng quân Lã Bất Vi, thân mình lo chưa xong, lại việc gì phải nhọc công làm người giới thiệu thay cho tiên sinh? Còn như việc chu cấp tiền bạc, Trịnh mỗ chỉ là một thợ thủy lợi mà thôi, dù có lòng muốn giúp đỡ tiên sinh, thì lấy đâu ra số tiền lớn như vậy?"
Lý Tư ngẩn người một lúc, lại hỏi Trịnh Quốc: "Vợ con Lý Tư ở Thượng Thái nước Sở, mỗi năm có người gửi tiền tiếp tế, chẳng lẽ cũng do công tử Hàn Phi làm sao?"
Trịnh Quốc gật đầu, nói: "Công tử Hàn Phi mắt cao hơn đỉnh, sinh thời chưa từng dễ dàng đánh giá cao ai, duy chỉ có đánh giá cực kỳ cao đối với tiên sinh, cho rằng là kỳ tài hiếm có thế gian, nếu vùi lấp nơi cỏ cây, không được phát ra tiếng vang, thực sự là điều đáng tiếc cho thiên hạ, cho nên mới lệnh cho Trịnh mỗ trải đường phía trước cho tiên sinh, lại lệnh cho người an gia lập nghiệp phía sau cho tiên sinh. Tiên sinh có được ngày hôm nay, không phụ kỳ vọng lớn lao của công tử."
Lý Tư trăm cảm bồi hồi. Anh ta không ngờ Hàn Phi lại tâm huyết với anh ta đến vậy. Nếu không phải Trịnh Quốc vào ngục, anh ta e rằng vẫn tiếp tục bị che mắt. Tại sao Hàn Phi lại đối xử với anh ta như vậy? Chẳng lẽ chỉ vì mối quan hệ bạn bè thôi sao? Lý Tư không thể biết được. Lý Tư cũng từng nghe nói, Hàn Phi sống rất không như ý ở nước Hàn, mặc dù tài cao tột đỉnh, lại là dòng dõi vương thất, nhưng vẫn mãi không được Hàn vương trọng dụng, đã như vậy, tại sao anh ta không rời nước Hàn, đến nước Tần mưu cầu phát triển chứ?
Lý Tư tuy cảm xúc kích động, nhưng rất nhanh đã bình tĩnh trở lại, việc quan trọng nhất hiện nay là xử lý thỏa đáng vấn đề của Trịnh Quốc trước đã. Lý Tư nói: "Ân tình của công tử Hàn Phi, xin phép để sau sẽ báo đáp. Nay là lúc báo đáp Trịnh huynh. Lý Tư nhất định dốc toàn lực, khiến Trịnh huynh thoát khỏi lồng giam này."
Trịnh Quốc nói: "Trịnh mỗ vốn không đáng để tiên sinh cứu. Tiên sinh không phải cứu tôi, mà là cứu kênh nước. Cái mạng hèn của Trịnh Quốc, chết một cách không có gì đáng tiếc, chỉ là mười năm cực khổ, vạn người đồng lòng tuân lệnh, đào đất san ruộng, xẻ núi đục đá, khó khăn lắm mới thành công đến nơi. Trịnh Quốc mà chết, chỉ sợ không ai có thể kế tục phía sau, công lao trước đó đổ sông đổ biển, chẳng phải rất đáng tiếc sao! Trịnh Quốc không phải ham sống, chỉ mong chờ đến ngày kênh đào hoàn thành rồi chết, đời này không còn gì hối tiếc nữa."
Lý Tư nói: "Lý Tư có nghi vấn, bắt buộc phải do chính miệng Trịnh huynh làm sáng tỏ, để tiện bề ra tay cứu giúp. Lời đồn Trịnh huynh làm gián điệp cho nước Hàn, là bị kẻ gian hãm hại, hay quả thực có chuyện đó? Ngươi hãy nói thật cho ta biết." Trong mắt Lý Tư, Trịnh Quốc rất có khả năng bị oan uổng, bởi vì công trình của Trịnh Quốc là do một tay Lã Bất Vi phê chuẩn. Đánh đổ Trịnh Quốc, ý là nhắm vào Lã Bất Vi.
Trịnh Quốc cúi đầu do dự. Câu trả lời này liên quan trực tiếp đến tính mạng của ông ta, tự nhiên cần phải vô cùng cẩn trọng. Mặc dù chịu đủ thứ cực hình tra tấn, ông ta vẫn luôn cắn chặt răng, một mực không nhận tội. Điểm cốt yếu là, ông ta có thể tin tưởng Lý Tư không? Ông ta có thể nói thật với Lý Tư không? Hồi lâu sau, Trịnh Quốc ngẩng đầu, nhìn Lý Tư, nói: "Quả thực có việc đó."
Khuôn mặt Lý Tư trở nên nghiêm nghị, nói: "Đã như vậy, Lý Tư tự có cách phân xử. Từ giờ trở đi, ngươi không được nói chuyện với bất kỳ ai khác nữa. Ngày mai ta lại tới." Lý Tư từ biệt Trịnh Quốc, lại gọi ngục tử đến, dặn dò hắn không được tiếp tục dùng hình hạ nhục Trịnh Quốc. Trọng phạm của quốc gia, lỡ có mệnh hệ gì, không phải thứ ngươi có thể gánh vác nổi. Về phía Đình úy, ta tự có cách thông báo.
Trên đường đi, Lý Tư hỏi Mông Điềm rằng những ai biết chuyện về Trịnh Quốc? Nói theo ngôn ngữ ngày nay, chính là đã báo cáo lên đến cấp bậc nào rồi. Nếu chọc thủng chưa đủ cao, có lẽ vẫn có thể đè xuống không báo cáo trước.
Mông Điềm nói: "Hồ sơ đã dâng lên tướng quân Xương Bình Quân, Xương Văn Quân."
Lý Tư cảm thấy lạnh toát trong lòng, đã chọc thủng đến cấp bậc tướng quân rồi, thì dù thế nào cũng không thể che giấu nổi nữa.
Đêm xuống, Lý Tư vẫn quanh quẩn trong sân viện, không chút buồn ngủ. Tâm tư của anh ta không chỉ dừng lại ở Trịnh Quốc, mà anh ta đang ngước nhìn bầu trời xám xịt bên trên, suy nghĩ sâu xa và bay xa hơn.
Laplace từng nói: Chỉ cần đưa ra điều kiện ban đầu và điều kiện biên của sự ra đời vũ trụ, ông ấy thậm chí có thể tính toán ra toàn bộ quá trình tiến hóa của vũ trụ, bất kể là quá khứ, hiện tại hay tương lai. Lý Tư không phải là Laplace, sự biến đổi khôn lường của cục diện chính trị, anh ta không tính toán ra được, phần lớn thời gian anh ta chỉ có thể dựa vào trực giác thứ sáu của mình. Trực giác thứ sáu của anh ta mách bảo rằng, kể từ khi Lao Ái bại trận, tông thất lên nắm quyền, thì có một luồng không khí, một bầu không khí bài ngoại nguy hiểm, đang bao trùm chính đàn nước Tần. Chỉ cần có một chất xúc tác, luồng không khí này sẽ diễn biến thành một thảm họa chính trị có quy mô chưa từng có. Mà Trịnh Quốc với tư cách là ngoại khách, làm gián điệp ở nước Tần, mưu lợi cho nước Hàn, chính là tấm gương xấu phản diện mà phe tông thất hằng mơ ước. Nếu để phe tông thất làm rùm ben chuyện Trịnh Quốc, thì anh ta Lý Tư cũng sẽ trở thành miếng thịt trên thớt, mặc cho người ta xâu xé. Do đó, xét ở một mức độ nào đó, cứu Trịnh Quốc chính là cứu lấy chính mình.
Tuy nhiên, thời gian dành cho Lý Tư không còn nhiều nữa. Từ giờ trở đi, anh ta buộc phải chạy đua với thời gian, kháng cự lại số phận. Lý Tư ngửa mặt thở dài, lòng dạ thấp thỏm không yên, mà ở phía sau lưng anh ta, vợ và các con thơ sớm đã chìm vào giấc mộng.
Tiết ba: Lệnh trục khách ban hành
Lý Tư một đêm ngủ không ngon giấc. Sáng sớm hôm ngày hôm sau liền vội vã ra khỏi cửa, nhắm thẳng cung Hàm Dương mà đi. Mặt trời chưa mọc, đường phố sạch sẽ và vắng lặng. Lý Tư ngồi trong xe, tâm thần bất định, luôn có cảm giác chuyện đáng sợ sắp xảy ra. Bằng không, con chó nhà họ Triệu kia, sao lại nhìn anh ta hai cái chứ? Những người qua đường thưa thớt, cũng dừng chân nhìn anh ta, mặt sầm sì, ánh mắt cũng kì lạ. Lý Tư đi lướt qua họ, quay đầu nhìn lại thì thấy họ đang cười với anh ta, để lộ ra những chiếc răng trắng hếu. Sống lưng Lý Tư lạnh toát, tựa như đang từ từ chìm vào một tấm lưới được giăng sẵn. Lý Tư chỉ đành cho rằng tất cả những điều này đều là ảo giác do thiếu ngủ gây ra, anh ta dùng bàn tay giáng mạnh lên trán mình, cố gắng làm cho bản thân tỉnh táo lại.
Đến cung Hàm Dương, vẫn là đến sớm quá. Lý Tư hơi thở phào nhẹ nhõm, anh ta phải đến trước phe tông thất để diện kiến Doanh Chính. Lý Tư nhìn thấy đám thị vệ ở cửa đang đưa đẩy ánh mắt cho nhau, nụ cười trên mặt rõ ràng cũng mang theo vẻ giễu cợt đầy ý đồ xấu. Lý Tư lệnh cho thị vệ vào trong thông báo, có việc gấp nhất định phải diện kiến Tần vương. Thị vệ đi vào, chẳng mấy chốc, Lang trung lệnh Vương Oản từ trong cung đi ra.
Lang trung lệnh Vương Oản tự mình ra tiếp đón, đây là chuyện chưa từng có tiền lệ, Lý Tư lại càng cảm thấy có điềm chẳng lành. Quả nhiên, Vương Oản với giọng điệu cứng nhắc nói: "Tần vương không thể gặp khách khanh, khách khanh hãy về trước đi." Lý Tư không cam lòng, hỏi khi nào mới có thể gặp được Tần vương, anh ta có thể đứng chờ ngay ngoài cung. Vương Oản không nhìn thẳng vào Lý Tư, chỉ nói: "Đừng hỏi nữa, về đi, về đi." Lý Tư nói: "Vương huynh, ngươi và ta là tri kỷ nhiều năm nay, nếu như có biến cố gì, mong ngươi hãy nói thẳng, đừng giấu ta." Vương Oản cười khổ nói: "Khách khanh rồi sẽ sớm biết thôi. Vương Oản phận sự tại thân, không thể tự ý rời đi, khách khanh hãy bảo trọng nhiều hơn."
Vương Oản thậm chí còn thốt ra những lời bảo trọng nhiều hơn, điều này suýt chút nữa là đang cáo biệt anh ta rồi, tim Lý Tư lập tức rơi xuống đáy vực. Anh ta nhớ lại chuyện đã hứa với Trịnh Quốc là hôm nay sẽ lại đến thăm ông ta, bèn quay người đi đến nhà giam, nhưng lại phát hiện Trịnh Quốc hoàn toàn không có trong ngục. Lý Tư gấp gáp gọi Mông Điềm, hỏi Trịnh Quốc đã đi đâu, Mông Điềm cũng không biết rõ, chỉ nói Trịnh Quốc đã bị lén lút áp giải đi vào lúc nửa đêm. Mông Điềm thấy Lý Tư mang tâm sự nặng nề, liền hỏi nguyên nhân, nhưng bị Lý Tư qua quýt cho qua.
Lý Tư rời khỏi nhà giam, thất hồn lạc phách đi ngược trở về. Anh ta đột nhiên sinh ra một nỗi chán chường chưa từng trải qua, anh ta phát hiện bản thân không có bất kỳ việc gì đáng để làm, cũng không có bất kỳ việc gì đang chờ đợi mình làm cả. Phu xe hỏi anh ta có về nhà không, anh ta thẫn thờ lắc đầu. Anh ta có chút sợ hãi, không dám về nhà, anh ta không biết phải đối mặt với vợ con như thế nào.
Xe ngựa lượn lờ trong thành Hàm Dương, tâm tư của Lý Tư cũng cuồn cuộn như bánh xe lăn, không thể ngừng lại. Anh ta đã bị phe tông thất đánh gục rồi sao? Anh ta đã mất đi sự sủng ái của Doanh Chính rồi sao? Anh ta thực sự sắp bị trục xuất khỏi biên giới rồi sao? Bao nhiêu năm nỗ lực của anh ta cứ thế mà đổ sông đổ biển rồi sao?
Mặt trời mọc lên, ánh sáng trở nên ấm áp, phố xá dần nhộn nhịp. Ánh mắt Lý Tư xuyên qua, khao khát đánh giá thành phố mà anh ta đã sinh sống suốt mười năm nay. Cảnh do tâm sinh, dòng người nam thanh nữ tú tấp nập và xe ngựa qua lại ngược xuôi, ngược lại càng làm trầm trọng thêm nỗi cô đơn khó nguôi ngoai trong lòng anh ta. Ngay cả vào lúc anh ta nghèo túng khốn cùng nhất, Hàm Dương cũng chưa từng giống như ngày hôm nay, xa lạ và lạnh lùng đến thế, thậm chí còn mang theo một thứ địch ý khép kín. Anh ta nhìn những nhân viên nhỏ bé hèn mọn hoặc những kẻ buôn bán ấy, lại sinh ra lòng ghen tị với họ. Để tiết kiệm, họ có thể phải nhịn đói suốt cả ban ngày, nhưng đến tối, họ luôn nghĩ cách tự làm cho mình và gia đình một bữa tối ra trò, cả nhà quây quần bên nhau, từ từ thưởng thức, ăn sạch sành sanh tất cả thức ăn. Họ có lẽ không có ngày mai, nhưng họ nào thèm bận tâm, họ đã và đang sống trong khoảng thời gian say đắm và tuyệt vời nhất của cuộc đời. Chỉ là sự khát khao đối với một bữa tối mà thôi, cũng đủ để khiến khuôn mặt họ rực rỡ một thứ ánh sáng kỳ diệu và hạnh phúc suốt cả ngày.
Bloom lững thững bên trong Dublin, từ tám giờ sáng đến hai giờ đêm, lang thang mười tám tiếng đồng hồ, lúc này mới trở về nhà. James Joyce dựa vào đó mà viết nên tác phẩm vĩ đại "Ulysses". Lý Tư cũng lang thang trên đường phố Hàm Dương, hơn nữa còn dậy sớm hơn cả Bloom, thế nhưng sẽ chẳng có ai viết cho anh ta một bộ "UlyLyses" cả. Mặt trời lặn xuống, bóng đêm bao trùm, lồng ngực lạnh ngắt. Lý Tư đành chịu, chỉ có thể quay về phủ, còn chưa bước chân vào cửa nhà, đã nghe từ xa truyền đến một khoảng tiếng khóc.
Lý Tư ngẩng cao đầu, cố gắng làm cho bản thân trông có vẻ bất khả chiến bại. Anh ta là trụ cột tinh thần của cả nhà, anh ta phải truyền cho người nhà niềm tin. Vợ anh ta đã khóc ngất đi, con trai Lý Do ngược lại vẫn khá bình tĩnh. Lý Do nói với Lý Tư rằng, trước khi anh ta về nhà, Tần vương đã ban hành chiếu thư: Thợ thủy lợi Trịnh Quốc vì chủ nhân của mình mà du thuyết làm gián điệp ở Tần, tội không thể tha. Phàm là người chư hầu đến phục vụ nước Tần, đại khái đều giống như Trịnh Quốc, tâm hoài hai lòng, bất lợi cho nước Tần mà chỉ vừa hay gây họa, ngày lệnh đến nơi, hết thảy đều trục xuất.
Dự cảm trở thành hiện thực, Lý Tư ngược lại bình tĩnh trở lại. Anh ta an ủi vợ con xong, lại lẩm bẩm một mình rằng: Trịnh Quốc, xem ra không giúp được ngươi rồi, tự cầu nhiều phúc thôi, bất kể là ngươi hay ta.
Tiết bốn: Con đường trục xuất
Đạo sĩ làm phép, kết ngữ thường hay nói: Thái Thượng Lão Quân cấp cấp như luật lệnh! Với pháp lực vô biên của Lão Quân, vẫn còn cần phải mượn luật lệnh nhân gian để tạo thêm thanh thế, đủ thấy luật lệnh là thứ không thể kháng cự. Lại nói Doanh Chính ban hành lệnh trục khách, phàm là người sáu nước đến nước Tần, hết thảy đều trục xuất không bàn cãi. Lệnh ban ra sắc bén như dao cắt, không ai có thể kháng cự.
Về quy mô và tiến trình của cuộc hành động trục khách lần này, "Sử ký" chỉ cho hai chữ miêu tả: Đại tác. Thế nhưng chúng ta không khó tưởng tượng ra, đằng sau hai chữ này là số phận bi thảm của hàng vạn gia đình, là sự cay đắng oán hận của vô số ngoại khách. Nhớ lại năm xưa, họ ôm ấp giấc mộng nước Tần, rời quê bỏ xứ, mang đầy hy vọng đến nước Tần, họ chiến đấu phấn đấu vì đất nước này, nộp thuế phục dịch vì đất nước này, đến lúc cuối cùng, lại bị cưỡng chế trục xuất, ngay cả cơ hội biện hộ cũng không có.
Lệnh trục khách vừa hạ xuống, lập tức xuất phát từ ngày, không cho phép trì hoãn. Hơn nữa, giống như đi máy bay hay tàu hỏa ngày nay, mỗi vị ngoại khách đều quy định giới hạn hành lý, không được mang nhiều. Đúng vậy, họ không chỉ bị lăng mạ, mà còn bị cướp bóc, toàn bộ tài sản tích lũy nhiều năm ở nước Tần của họ cứ thế bị tước đoạt một cách tàn nhẫn. Nếu kẻ cướp bóc họ là bọn cướp, họ còn có thể phẫn nộ đứng lên kháng cự, tệ nhất cũng có thể kêu oan khóc lóc, tìm kiếm công lý. Thế nhưng, khi kẻ cướp bóc họ là cả một quốc gia, hơn nữa lại là siêu cường duy nhất thời bấy giờ, họ không còn sự lựa chọn nào khác, chỉ đành ngậm bồ hòn làm ngọt, giữ im lặng.
Lý Tư tuy quý làm khách khanh, nhưng cũng trở thành vật hy sinh của lệnh trục khách. Trên thực tế, để thực thi trơn tru lệnh trục khách, Lý Tư cũng buộc phải bị hy sinh, dù sao cho đến nay, trong số tất cả ngoại khách thì quan chức tước vị của anh ta là cao nhất.
Mười năm giấc mộng Hàm Dương. Lý Tư bước ra khỏi cổng thành Hàm Dương, quay đầu nhìn lại kinh đô phương tây này, anh ta thấu hiểu được sự cay đắng khi Lã Bất Vi rời đi. Nhưng khác với Lã Bất Vi, Lý Tư cảm nhận được nhiều hơn vẫn là sự bất công. Anh ta chưa từng làm bất cứ điều gì có lỗi với nước Tần, chỉ vì thân phận ngoại khách của anh ta, mà bị cho là giống như Trịnh Quốc, câu kết với nước cũ, mưu đồ làm chuyện bất chính. Đây rõ ràng là quy kết có tội trước, không hợp pháp lý, sao có thể phục chúng!
Tiết trời đã là đầu đông, gió bắc lạnh buốt, trời lạnh đất giá. Các ngoại khách dưới sự áp giải của quân đội, đội ngũ kéo dài mấy dặm, đều tha gia kéo thuộc, dắt díu con cái. Các quan lại quân đội đối với họ cũng chẳng hề thương xót, thỉnh thoảng lại dùng gậy gộc roi vọt thúc ép. Cảnh tượng thê thảm, chẳng khác gì trốn chạy nạn. Trên đường chỉ thấy tiếng khóc, trăm dặm không nghe tiếng ca. Quan lại hò hét sao mà tức giận, phụ nữ khóc than sao mà cay đắng. Mà bên trong nội bộ ngoại khách, cũng chen chúc nhau, xô đẩy nhau, chửi rủa nhau, thậm chí còn có kẻ nhân cơ hội cướp bóc. Lý Tư nhớ lại lời cảm thán về bản tính con người vốn ác của người sư huynh Hàn Phi: "Trên xe đang chạy nhanh không có Khổng Tử, dưới thuyền bị lật không có Bá Di." Lúc này nghĩ đến câu nói này, Lý Tư không khỏi có cảm nhận sâu sắc nhức nhối. Trước thảm họa hoảng loạn tột độ, bất kể là nhân nghĩa đạo đức hay phong độ danh sĩ, rốt cuộc cũng vẫn không địch lại bản năng sinh tồn a.
Lỗ mũi Lý Tư phập phồng, hít sâu một hơi. Không khí ẩm ướt, từ khoang mũi lạnh thấu vào tận phổi. Cho dù chuyến đi này là hành trình trục xuất, nhưng nhìn từ mặt tích cực, thì lại là con đường trở về quê hương. Quê hương, cái tên ấm áp làm sao, xa cách đã lâu, đứa con xa xứ quay về, há chẳng động lòng sao! Nhưng Lý Tư lại không dám về quê, ít nhất không phải lúc này, không phải vì sợ hãi tình cảm, mà thực ra là chột dạ. Anh ta dẫu sao cũng là niềm tự hào của cả một quận Thượng Thái mà. Trong miệng bà con chòm xóm, anh ta là nhân vật như thần thoại, trong lòng trẻ nhỏ, anh ta là tấm gương và ước mơ. Xứ Sở sinh người tài, nhân tài thịnh vượng ở đất này, các bậc phụ lão chòm xóm vẫn luôn thích lẩm bẩm câu nói này, khoe khoang với người ngoài xứ về anh ta, giống như khoe khoang đứa em trai hay đứa con của nhà mình vậy. Anh ta sao có thể cứ thế thất bại mà quay về! Mặc dù bà con chòm xóm đều là những người lương thiện chất phác, nhưng tài ăn nói của anh ta dẫu có giỏi đến đâu, thì sao có thể chống lại ánh mắt tiếc nuối thất vọng của họ được. Mà lại còn có những kẻ có tâm lý hả hê khi người gặp họa, nhất định sẽ nhân cơ hội mỉa mai rằng: Tôi sớm đã biết rồi, cái tên Lý Tư này không có cảnh đẹp dài lâu đâu, đấy thế nào, chẳng phải chũm chọe chạy về rồi đấy thôi.
Con đường về quê, sao mà dài đằng đẵng. Mà người vợ chỉ lững thững đi theo sau Lý Tư, hạ mí mắt, tựa như ngoài việc đi theo anh ta ra, cô ấy không thể biết trên đời này còn có sự thỏa mãn nào khác nữa. Cô ấy vốn là một người phụ nữ trung trinh bổn phận, ý nghĩ chê bai hay thậm chí rời bỏ chồng, vĩnh viễn không thể nảy sinh ở người cô ấy, giống như lời thề kết hôn phương Tây đã hứa hẹn:
"to have and to hold from this day forward;
for better for worse,
for richer for poorer,
in sickness and in health,
to love and to cherish,
till death do us part."
[(Ta nguyện cùng chàng nương tựa,
Không sợ hoạn nạn phú quý,
Không sợ bệnh tật khỏe mạnh,
Chỉ sợ yêu chàng chưa đủ.
Đã làm vợ của quân vương,
Thân này có thể chết,
Tấm lòng này không dứt!)]
Chỉ sau một đêm, cuộc sống quý tộc của họ ở Hàm Dương tan thành mây khói, người vợ lại không hề có nửa lời oán trách. Lý Tư thà rằng cô ấy oán trách điều gì đó, như vậy trong lòng anh ta ngược lại sẽ thấy dễ chịu hơn một chút. Nhìn lại hai người con trai, con trai cả Lý Do khẽ nhíu mày, tựa như đang lo lắng cho tiền đồ của bản thân; con trai thứ Lý Tự mới mười hai tuổi, vẫn như thường lệ vui vẻ nhảy nhót tưng bừng, chốc thì chạy lên trước, chốc thì chạy ra phía sau.
Tiết năm: Ký sự rời khỏi Hàm Dương
Tổng thống thứ ba mươi bảy của Mỹ Nixon sau khi từ chức vì vụ bê bối Watergate, từng cảm thán rằng: "Khi tôi rời khỏi Phòng Bầu Dục, tôi mới phát hiện ra ai mới là bạn thực sự của mình." Lý Tư và Nixon cũng có chung một cảm thán, anh ta rời khỏi Hàm Dương ngày càng xa, thế nhưng những kẻ gọi là bạn bè của anh ta vẫn còn ở lại Hàm Dương, hoàn toàn không có một ai đến tiễn đưa anh ta. Lấy sắc đẹp phụ vụ người, sắc đẹp tàn phai thì tình yêu phai nhạt; lấy quyền lực giao du với người, quyền lực thất bại thì quan hệ diệt vong. Những quan lại thất thế bị đánh đổ, đối với những đồng nghiệp cũ vẫn đang đương chức mà nói, chẳng khác nào bệnh nhân truyền nhiễm, thế nên họ lần lượt muốn vạch rõ ranh giới với anh ta, chỉ sợ tránh không kịp. Lý Tư tuy đau thương, nhưng lại không tiếc nuối. Anh ta biết rằng, chỉ cần anh ta nắm lại được quyền lực, những kẻ bạn bè này nhất định sẽ mặt dày mày dạn, bỏ đi rồi lại quay về.
Lý Tư mất đi địa vị, mất đi bạn bè, thế nhưng vẫn sở hữu tư vốn đầy đủ. Anh ta nắm giữ một lượng lớn cơ mật của nước Tần, toàn bộ hệ thống tình báo của nước Tần, vẫn được bảo tồn nguyên vẹn trong đại não của anh ta. Nước Tần có những đặc công nào đang ẩn mình ở sáu nước, sáu nước có những quan lại nào đã bị nước Tần mua chuộc, anh ta đều nắm rõ như lòng bàn tay. Gạt bỏ danh tiếng và tài năng của anh ta sang một bên, chỉ riêng những bí mật mà anh ta nắm giữ thôi, việc tìm việc làm mới cơ bản không thành vấn đề, tiện tay nhảy việc sang quốc gia nào, chẳng khiến quốc quân nước đó mừng rỡ khôn xiết, đón rước ngoài cửa ngõ hay sao?
Thế nhưng, Moses có thể bình an trốn khỏi Ai Cập, liệu Lý Tư có thể bình an vượt qua nước Tần hay không? Lý Tư sở hữu thể sống sót đến bây giờ, là bởi vì Doanh Chính và phe tông thất vẫn chưa tỉnh ngộ lại, đợi đến khi họ tỉnh ngộ lại, chắc chắn nhất định sẽ giết Lý Tư để bịt miệng. Hoặc giả, Doanh Chính và phe tông thất đã tỉnh ngộ, sát thủ đã được phái đi. Biết đâu chừng, sát thủ đang bám sát đuổi theo từ Hàm Dương, hoặc sớm đã mai phục trong đám người đi cùng, lại hoặc chăng, sát thủ đang ở phía trước con đường, đợi anh ta tự chui đầu vào lưới.
Lý Tư chậm chạp bước đi, tâm tư ngổn ngang. Một nam thanh niên chừng hai mươi tuổi, từ phía sau đuổi theo Lý Tư, bước đi sóng vai cùng Lý Tư. Lý Tư cứ cắm mặt đi đường, không để ý đến nam thanh niên đó. Nam thanh niên này tên là Ngô Công, đồng hương với Lý Tư, vừa từ quê nhà Thượng Thái đến nương nhờ Lý Tư không lâu. Lý Tư niệm tình đồng hương, bổ nhiệm anh ta làm xá nhân, đối xử với anh ta như con, thường xuyên tự mình dạy bảo. Ngô Công đi theo Lý Tư hơn một dặm đường, thấy Lý Tư vẫn phớt lờ mình, không nhịn được cất lời nói: "Tiên sinh, chúng ta cứ thế này mà về Thượng Thái ư?" Lý Tư như điếc không sợ súng, không đưa ra ý kiến. Ngô Công lại chất vấn: "Tiên sinh có vì lệnh trục khách mà viết chút gì không?" Lý Tư lắc đầu. Ngô Công chặn Lý Tư lại, nghiêm túc nói: "Tiên sinh hay là viết chút gì đi. Tần vương xưa nay vẫn rất thích đọc văn chương của tiên sinh." Lý Tư không đáp, vòng qua Ngô Công tiếp tục đi về phía trước.
Ngô Công này, đời sau cũng có tiếng tăm. Khi Hán triều Hiếu Văn hoàng đế mới lên ngôi, bởi vì Ngô Công từng được Lý Tư trực tiếp truyền thụ kiến thức, bèn triệu tập ông ta làm Đình úy. Đình úy, chính là chức quan mà Lý Tư từng đảm nhiệm suốt hai mươi bốn năm, Lý Tư gần như trở thành đồng nghĩa với Đình úy. Mà Ngô Công lại có một đệ tử khác, lại càng nổi danh lừng lẫy — thiên tài thiếu niên Gia Nghị chính là cậu ta. Gia Nghị trong bài văn nổi tiếng lưu danh sử sách "Quá Tần Luận" của mình, đã quy chụp tất cả lỗi lầm của chính sách nhà Tần lên đầu Thủy hoàng và Nhị thế, duy chỉ không nhắc đến nửa chữ lỗi lầm của Lý Tư, truy cứu động lực của nó, có phải vì cậu ta có mối quan hệ sư thừa đặc biệt này với Lý Tư, cho nên vì người tôn kính mà giấu giếm không? Ngày nay đã không thể biết được nữa.
Chẳng mấy chốc, Ngô Công lại đuổi theo Lý Tư, kiên trì nói: "Xin tiên sinh hãy can gián Tần vương."
Lý Tư dừng bước chân, nói: "Tiểu tử làm phiền lòng ta, đi mau đi."
Ngô Công mặc kệ, nâng cao âm lượng, lặp lại lời nói: "Xin tiên sinh hãy can gián Tần vương."
Lý Tư nói: "Tiểu tử hiểu được suy nghĩ của ta không? Ta đang nghĩ đến Mao Tiêu. Mao Tiêu từng nói, một khi đã làm quan, tấm thân này liền giống như đem bán cho nhà đế vương, không còn thuộc về ta nữa, cúi đầu khom lưng, được mất lo âu, khó mà có được sắc mặt vui vẻ, tội gì phải khổ sở như vậy chứ! Lời nói của Mao Tiêu, hôm nay nghĩ lại, càng đáng để cảnh tỉnh. Lần này về Thượng Thái, dựa núi gần sông, dựng nhà mà ở, quãng đời còn lại thong thả, tiêu dao ở chốn điền viên tự nhiên, há chẳng vui thay!"
Ngô Công nói: "Xin tiên sinh quay đầu nhìn lại."
Lý Tư quay đầu lại, dẫu cho định lực của anh ta siêu phàm, cũng không khỏi cả kinh thất sắc. Không biết từ lúc nào, các ngoại khách đi cùng trên đường đã quỳ rạp xuống một vùng, giống như những quân cờ domino bị đẩy ngã, kéo dài đến mấy dặm.
Ngô Công lại nói với Lý Tư: "Tiên sinh tuy có thể một mình bảo toàn thân phận, thế nhưng những người trước mắt tiên sinh đây, lại đã gia sản tiêu tán, dẫu có nước cũ, cũng không thể về được nữa. Toàn bộ hy vọng của họ, đều đặt hết lên người tiên sinh rồi. Quyết định của tiên sinh, chi phối không chỉ vận mệnh của một mình ngươi, mà còn có vận mệnh của những con người khốn khổ trước mắt ngươi đây. Sự sống hay cái chết của họ, hạnh phúc hay bi thảm, đều quyết định bởi tiên sinh. Tiên sinh hùng biệnthao thao (thao thao), tài khí cao xa, lại vốn được Đại vương tín nhiệm. Nếu như tiên sinh can gián, ắt có thể xoay chuyển càn khôn, thu hồi toàn bộ lệnh trục khách. Bọn họ vô cớ gặp tai họa, không thể tự cứu, tiên sinh tấm lòng nhân hậu, nỡ lòng nào vứt bỏ không màng tới!"
Lý Tư đảo mắt nhìn lại, những kẻ quỳ rạp có lão giả tóc bạc phơ, có đứa trẻ nước mũi ròng ròng, có phụ nữ tóc tai bù xù, có tráng sĩ mặt mày phẫn nộ. Họ ngẩng đầu nhìn Lý Tư, trong ánh mắt ảm đạm tràn ngập sự cầu xin, tràn ngập sự mong đợi. Lúc này chốn này, những ngoại khách bị lưu đày này, đã tự phát tụ họp thành một tập thể tạm thời, yêu cầu Lý Tư trở thành thủ lĩnh của họ, trở thành Moses của họ. Hốc mắt Lý Tư cũng không khỏi ươn ướt, vội vàng bảo mọi người đứng dậy, lại thở dài nói: "Nỗi đau của Lý Tư, đồng cam cộng khổ với chư quân. Lý Tư sở hữu không can gián, không phải dám tiếc bút mực, chỉ là tờ sớ can gián thì dễ viết, nhưng tìm sứ giả thì khó trao. Bọn chúng ta ở chốn giang hồ xa xôi, kêu gào không có cửa; còn ở chốn miếu đường bên trên, phe tông thất đang lộng quyền. Tờ sớ can gián không được dâng lên Đại vương, ngược lại sẽ càng mang thêm họa vào thân cho chúng ta mà thôi."
Mọi người bắt đầu tuyệt vọng. Phải rồi, cho dù Lý Tư có viết tờ sớ can gián đi chăng nữa, cũng hoàn toàn không gửi đi được. Cho dù có may mắn gửi đi được, cũng không đến được tay Doanh Chính. Mà tờ sớ can gián một khi rơi vào tay phe tông thất, kích thích sự phẫn nộ của phe tông thất, hoàn cảnh của đám người bị trục khách như họ sẽ chỉ càng thê thảm hơn mà thôi.
Quan lại quân đội thấy các ngoại khách đồng loạt quỳ rạp, lo lắng có biến, liền vừa đánh vừa mắng, quát tháo bắt đứng dậy, hối thúc đi gấp. Đúng lúc mọi người không biết tính kế thế nào cho phải, chợt nghe thấy tiếng móng ngựa phía sau vô cùng dồn dập, lao vút đến như gió cuốn mây tan. Mọi người nhìn nhau ngơ ngác, hoài nghi bất an, không biết là hung hay cát.
Tiết sáu: Đức hạnh của tiên sinh
Chỉ thấy hàng chục kỵ sĩ phi nhanh đến, đều là những thiếu niên anh dũng khôi ngô. Người ở giữa, khí thế áp đảo, đặc biệt tuấn mỹ. Lý Tư nhận ra người tới chính là Mông Điềm, trong mắt hiện lên một tia sáng lấp lánh. Các quan lại quân đội nhìn thấy Mông Điềm, biết gia tộc họ Mông đời đời làm tướng, chiến công hiển hách, sớm muộn gì cũng có một ngày, trăm vạn thiết kỵ của nước Tần sẽ nằm trong tay thiếu niên này, đâu còn dám ngăn cản, dọc đường đều phóng hành.
Mông Điềm nhìn thấy Lý Tư, hành lễ như ngày thường. Lý Tư cười nói: "Ta biết mà, cả cái Hàm Dương này, chỉ có một mình ngươi là đến tiễn ta."
Mông Điềm nghiêm nghị nói: "Ta đến đây, không phải để tiễn tiên sinh, mà là muốn cầu xin tiên sinh can gián Đại vương. Lệnh trục khách của Đại vương, ta không dám đồng tình. Ông nội của ta, người nước Tề, thế mà lại có đại công với nước Tần, há tất cả ngoại khách đều muốn gây hại cho nước Tần sao! Đại vương không xét rõ mà tin lầm, vì một mình Trịnh Quốc mà trục xuất hết thảy ngoại khách, là sai lầm rồi. Mông Điềm người nhẹ lời vi, lại còn trẻ tuổi, sợ rằng Đại vương không nghe. Đại vương xưa nay vẫn coi tiên sinh là thầy, học trò có lỗi, kẻ làm thầy lẽ nào không khuyên răn sửa đổi hay sao!"
Lý Tư nói: "Đại vương là vua. Lý Tư là tôi. Sự tình đã đến nước này, còn nói gì nữa! Vua đã có lệnh, bề tôi cứ cẩn trọng tuân theo là được."
Mông Điềm nói: "Không phải vậy. Phàm là kẻ làm bề tôi, vua có lỗi thì phải can gián, biết mà không can, không phải là trung thần. Can ba lần mà không nghe, rời đi cũng chưa muộn. Tiên sinh từ bỏ nước Tần mà đi, định chạy sang sáu nước ư? Sáu nước suy yếu đã lâu, không thể khôi phục lại được nữa, kẻ thôn tính thiên hạ, nhất định là nước Tần. Tiên sinh như rồng thần, sáu nước như nước nông, sáu nước không thể dung chứa tiên sinh, tiên sinh ở sáu nước cũng không được tự tại. Mong tiên sinh suy nghĩ lại."
Lý Tư thở dài: "Không phải Lý Tư không muốn can gián, chỉ là một ngày không chầu triều, khoảng giữa đó ẩn giấu đao kiếm. Nay Lý Tư đã mấy ngày không được diện kiến Đại vương, những lời sàm ngôn giống như mây bay, che khuất mặt trời không cho chiếu rọi. Dẫu có lòng muốn can gián, cũng không thể truyền đạt đến Đại vương được."
Mông Điềm nói: "Nếu tiên sinh có nhã ý, ta nguyện dâng thư lên Đại vương giúp tiên sinh." Thân thế Mông Điềm hiển hách, lại là bạn nối khố với Doanh Chính, quả thực không còn ai thích hợp làm sứ giả hơn cậu ta nữa. Cũng chỉ có cậu ta, mới có thể xé toạc vòng vây phong tỏa của phe tông thất, trực tiếp truyền đạt quan điểm của Lý Tư đến Doanh Chính.
Sự xuất hiện của Mông Điềm đã thắp lại hy vọng cho các ngoại khách. Lý Tư đăm chiêu một lát, lại xắn tay áo lên, hô lớn một tiếng, nói: "Mài mực."
Đám ngoại khách mừng rỡ khôn xiết, khóc lóc quỳ rạp xuống đất, đồng thanh ca tụng rằng: Mây non thăm thẳm, nước sông cuồn cuộn, đức hạnh của tiên sinh, cao như núi dài như sông.
Tiết bảy: Thư can gián trục khách
Bầu trời mùa đông, cao vời vợi đầy bi tráng. Nơi hoang dã trống trải quạnh quẽ, gió thổi qua không một thứ gì cản trở. Những bông tuyết lác đác, bay lượn theo gió, dự báo một trận bão tuyết sắp sửa ập đến.
Do sự có mặt của Mông Điềm, các quan lại quân đội cũng chỉ đành chiều theo ý muốn của đám đông, đứng nép sang một bên quan sát từ xa, không dám can thiệp.
Mực đã mài xong, bút đã dâng lên, những thẻ tre từ từ được trải ra. Có những bông tuyết rơi lả tả xuống thẻ tre, hóa thành những giọt nước, giống như giọt nước mắt. Vô số người đều đã nín thở, vô số ánh mắt tập trung vào cùng một người.
Đứng trước kỳ vọng và áp lực từ bên ngoài, Lý Tư ngồi vững vàng như một ngọn núi lớn, trầm tĩnh uy nghiêm mà không giận dữ.
Giống như bông tuyết rơi xuống đất, ngòi bút nhẹ nhàng hạ xuống, viết ra chữ đầu tiên là "Thần", từ đó về sau liền tựa như chiến thuyền sắc bén phá băng, một khi đã bắt đầu thì không thể kìm hãm lại được.
Nghiêm Vũ trong "Cang Lãng Thi Hoa" đánh giá thiên tài của Lý Bạch rằng: "Phàm là người khác làm thơ thì dùng bút để suy nghĩ, Lý Bạch chỉ dùng lồng ngực phun ra một hơi là thành." Lý Tư viết văn, đại khái cũng loại như thế này. Nỗi u oán và phẫn nộ tích tụ đã lâu trong lồng ngực ông ta, phun trào ra ngoài, tuôn trào lên đầu ngòi bút, tuôn chảy cuồn cuộn từ đầu đến cuối.
Lý Tư lúc này, gió thổi phồng ống tay áo, râu tóc phấp phới phất phơ như tiên, tựa như Kê Khang gảy đàn tấu khúc nhạc tuyệt đỉnh, bên cạnh không có ai khác, quên cả bản thân lẫn ngoại vật. Cùng quân ca một khúc, xin quân vì ta cúi tai nghe. Thoáng chốc, tám trăm ba mươi chín chữ đã được quét sạch.
Các ngoại khách tuy không biết Lý Tư rốt cuộc đã viết những gì, nhưng không ai không bị tư thái của ông ta làm cho cảm nhiễm, từ đó sinh ra tâm trạng vui sướng lớn lao, hạnh phúc lớn lao. Họ sẽ mãi mãi ghi nhớ khung cảnh ngày hôm nay: Có một con người ở chốn hoang dã, dùng cây bút trong tay, viết lại vận mệnh của họ, cũng viết lại vận mệnh của Trung Quốc.
Mông Điềm vẫn luôn đứng hầu bên cạnh, theo đà câu chữ của Lý Tư tiến triển, sắc mặt cậu ta lúc buồn lúc vui, không kìm chế được.
Văn thư đã viết xong, Lý Tư ném bút xuống đất, dài giọng thở than: "Trên đời không có lời can gián nào chắc chắn thành công, càng không có vị vua nào chắc chắn lắng nghe. Ta chỉ tận dụng sức người mà thôi, thành hay không thành, xem như không có hối hận lớn."
Mông Điềm cung kính đón lấy thẻ tre, nói: "Chỉ mong tiên sinh sớm ngày quay lại Hàm Dương, ta nhất định sẽ bày tiệc đón gió tẩy trần cho tiên sinh, cùng vui mừng say sưa." Quan áp giải bấm bụng bước lên, nhỏ giọng nhắc nhở Mông Điềm: "Phụng mệnh của Đại vương, dọc đường không được dừng lại. Nay đã phá lệ trì hoãn mất một khoảng thời gian rồi, đã đến lúc nên khởi hành lại thôi."
Mông Điềm biết quan áp giải có bổn phận tại thân, vì thế cũng không làm khó hắn nữa. Mông Điềm chỉ vào hàng chục kỵ sĩ do mình mang đến, nói với Lý Tư: "Con đường này của tiên sinh, có lẽ sẽ gặp mưa gió, không thể lường trước được. Mấy chục đứa này, đều là tráng sĩ được tuyển chọn kỹ càng, mong tiên sinh không chê, cho phép bọn chúng bảo vệ xung quanh." Lý Tư gật đầu, thầm nghĩ, tiểu tử Mông Điềm này tuy còn trẻ, nhưng đã suy xét chu đáo rồi. Lỡ như dọc đường có sát thủ mai phục, có mấy chục người này ở đây, cũng đủ để đảm bảo sự an toàn của ông ta.
Mông Điềm lại căn dặn các kỵ sĩ rằng: "Phàm là kẻ nào dám bén mảng lại gần tiên sinh trong vòng ba thước, giết không tha!" Nói xong liền lên ngựa, một ngựa phóng vụt đi, quay về Hàm Dương.
Tờ sớ can gián của Lý Tư đã thuận lợi đến tay Doanh Chính. Doanh Chính đọc cuộn sách, chỉ thấy trong thư viết rằng:
"Thần nghe tin lại nghị luận chuyện trục khách, trộm cho rằng như thế là sai lầm. Xưa Mục công cầu hiếu tài, phía tây lấy Do Vu từ đất Nhung, phía đông được Bách Lý Hề (Khê) từ đất Uyển, đón Kiển Thúc từ nước Tống, đưa Báo Bì, Công Tôn Chi từ nước Tấn. Năm người này, không sinh ra ở nước Tần, mà Mục công trọng dụng họ, thôn tính hai mươi nước, liền xưng bá miền Tây Nhung. Hiếu công dùng pháp luật của Thương Ưởng, thay đổi phong tục, nhân dân giàu có thịnh vượng, đất nước giàu mạnh, bách tính vui lòng tuân lệnh, chư hầu quy phục, thu được quân đội Sở,Ngụy, chiếm đất ngàn dặm, cho đến nay vẫn trị an cường thịnh. Huệ Vương dùng kế sách của Trương Nghi, đoạt lấy đất Tam Xuyên, phía tây thâu tóm Ba Thục, phía bắc thu phục Thượng quận, phía nam lấy Hán Trung, bao trùm Cửu Di, khống chế Dĩnh Sảnh, phía đông chiếm giữ hiểm trở Thành Cố, cắt đất màu mỡ, liền làm tan rã liên minh sáu nước, khiến họ quay mặt về phía tây phụng sự nước Tần, công lao kéo dài đến tận ngày nay. Chiêu vương được Phạm Thư, phế Nhương hầu, trục Hoa Dương, củng cố công thất, bịt kín tư môn, gặm nhấm chư hầu, khiến nước Tần thành tựu đế nghiệp. Bốn vị quân vương này, đều nhờ vào công lao của khách khanh. Nhìn từ điểm này mà nói, khách khanh có gì phụ lòng nước Tần đâu! Giả sử bốn vị quân vương chối bỏ khách khanh mà không thu nạp, xa lánh hiếu tài mà không trọng dụng, như thế là khiến đất nước không có thực chất giàu có, mà nước Tần không có danh tiếng cường đại."
"Nay bệ hạ bày ngọc núi Kunlun, có báu vật Tùy Hòa, treo châu Minh Nguyệt, mặc kiếm Thái A, cưỡi ngựa Tiêm Ly, dựng cờ Phú Phượng, giặt trống Linh Đà. Mấy món báu vật này, nước Tần không sinh ra lấy một món, mà bệ hạ lại ưa chuộng chúng, tại sao vậy? Nhất thiết phải là vật do nước Tần sinh ra mới dùng được, thế thì ngọc bích dạ quang, không trang sức triều đình; đồ vật sừng tê giác ngà voi, không làm đồ chơi; con gái nước Trịnh nước Vệ, không lấp đầy hậu cung; mà ngựa chiến quái đà, không đầy chuồng ngựa ngoài; vàng thiếc Giang Nam không dùng làm gì; sơn thủy Đồ Sơn Tây Thục không làm màu vẽ. Những thứ dùng để trang trí hậu cung, lấp đầy sân khấu, làm vui lòng ý chí, làm thỏa mãn tai mắt, nhất thiết phải xuất phát từ nước Tần mới dùng được, thế thì trâm ngọc Uyển, hoa tai đính ngọc, áo lụa A, trang sức gấm vóc, không được tiến dâng trước mặt; mà phong tục nhã hóa, mỹ nhân xinh đẹp, con gái nước Triệu không đứng bên cạnh được sao? Đập vò gõ chậu, gảy đàn vỗ đùi, mà ca hát ầm ĩ làm vui tai, đích thực là âm thanh nước Tần; khúc nhạc Tang Gian nước Trịnh nước Vệ, Thiều Vu Võ Tượng, là âm nhạc nước ngoài. Nay vứt bỏ việc đập vò gõ chậu mà đến với nước Trịnh nước Vệ, từ bỏ gảy đàn mà lấy Thiều Vu, làm như thế là vì sao? Sự thỏa mãn trước mắt, thích quan sát mà thôi. Nay tuyển chọn người thì không như vậy, không hỏi được hay không, không bàn trái phải, không phải người nước Tần thì tống khứ, là khách khanh thì trục xuất, như thế thì thứ được coi trọng là sắc đẹp âm nhạc châu báu ngọc ngà, mà thứ bị coi rẻ là dân chúng con người. Đây không phải là mưu chước để hoành hành thiên hạ, khống chế chư hầu vậy."
"Thần nghe nói đất rộng thì thóc nhiều, nước lớn thì người đông, binh mạnh thì sĩ dũng. Thế cho nên núi Thái Sơn không chê đất cát, cho nên mới thành tựu được sự to lớn của mình; sông ngòi biển cả không chê dòng nước nhỏ, cho nên mới đạt được độ sâu của mình; bậc vương giả không chối từ đông đảo chúng dân, cho nên mới làm sáng tỏ được đức hạnh của mình. Cho nên đất đai không có bốn phương, dân chúng không có nước khác, bốn mùa sung mãn tốt tươi, quỷ thần ban phước, đây là bí quyết khiến năm Đế ba Vương trở thành bất khả chiến bại. Nay lại vứt bỏ bách tính để tiếp tế cho nước địch, chối bỏ tân khách để làm giàu cho chư hầu, khiến cho hiếu tài trong thiên hạ lùi bước không dám nhìn về phía tây, chùn chân không bước vào nước Tần, đây gọi là mượn vũ khí cho giặc mà đem lương thực cho kẻ cướp vậy. Phàm là vật không sinh ra ở nước Tần, thứ đáng quý rất nhiều; hiếu tài không sinh ra ở nước Tần, mà nguyện trung thành lại rất đông. Nay trục xuất khách khanh để tiếp tế cho nước địch, tổn hại dân chúng để làm giàu cho kẻ thù, bên trong tự làm rỗng mình mà bên ngoài chuốc oán với chư hầu, mong cầu đất nước không lâm nguy, là điều không thể có được."
Đây chính là thiên cổ danh phẩm "Gián Trục Khách Thư", các tuyển tập văn học qua các triều đại đều cung kính thu thập, không dám bỏ sót. Ngày nay đọc lại bài văn này, tuy đã có nhiều sự cách trở, nhưng vẫn có thể bị nó làm cho cảm động rung động. Doanh Chính là người trong cuộc, cảm nhận sâu sắc nhất, đọc xong bài văn này, đập nhịp tán thưởng, thở dài liên miên ba tiếng, than rằng: "Than ôi, nếu không có bài văn này, lỗi lầm của trẫm, sẽ chôn vùi nước Tần mất."
Tiết tám: Văn chương tự có mệnh
Lại nói Doanh Chính đọc xong "Gián Trục Khách Thư", chợt bừng tỉnh đại ngộ, ngay lập tức lệnh cho Mông Điềm phi ngựa hỏa tốc đuổi theo gọi Lý Tư trở về. Mông Điềm tuổi trẻ sức tráng, dọc đường cuồng bồng, đuổi đến Ly Ấp, cuối cùng cũng bắt kịp Lý Tư. Mọi người thấy Mông Điềm đi rồi quay lại, không ai không mừng rỡ hớn hở, tưởng rằng cứu tinh giáng lâm, thế nhưng rất nhanh tâm can của họ lại chìm xuống lạnh ngắt. Chỉ nghe Mông Điềm nói: "Phụng mệnh của Đại vương, triệu khách khanh đại nhân quay về Hàm Dương."
Lý Tư chỉ vào đám ngoại khách hỏi: "Còn họ thì sao?" Mông Điềm đáp: "Tạm thời chờ lệnh tại chỗ."
Mọi người thấy chỉ triệu gọi một mình Lý Tư, đều khóc lóc nói: "Xin tiên sinh đừng vứt bỏ chúng tôi."
Lý Tư một mình được Doanh Chính sủng ái triệu gọi, trong lòng không hề có chút vui mừng nào. Ông ta biết rằng, Doanh Chính tuy đã nhận thức được sai lầm của mình, nhưng lại vẫn chưa hạ quyết tâm sửa chữa sai lầm này. Một quyết sách trọng đại như lệnh trục khách, được ấp ủ lâu ngày, thiên hạ chấn động, đột nhiên muốn kiên quyết lật ngược lại, quả thực cần phải có thêm nhiều lý do hơn nữa, thêm nhiều dũng khí lớn hơn nữa. Doanh Chính triệu gọi ông ta về, rõ ràng không phải có ý định khôi phục chức quan cũ cho ông ta, mà là muốn tận mặt nghe ý kiến của ông ta. Đám ngoại khách nào đâu hiểu được những điều này, họ cứ đinh ninh rằng Doanh Chính muốn đơn độc ân xá cho một mình Lý Tư, họ giống như một bầy chiên lạc đường, nhìn thấy con cừu đầu đàn rời đi, không tránh khỏi hoảng loạn sợ hãi, lo lắng không yên.
Lý Tư an ủi mọi người rằng: "Chư quân xin hãy yên tâm. Đại vương triệu gọi Lý Tư, không phải vì vứt bỏ chư quân không màng mà chỉ giữ lại một mình Lý Tư, mà thực chất muốn diện kiến nghe Lý Tư trần tình, sau đó mới định đoạt hành tung của họ. Lý Tư và chư quân cùng chung số phận ngoại khách, vinh nhục có liên quan, lần này về Hàm Dương, nhất định sẽ hết sức tranh thủ trước mặt Đại vương. Lý Tư có thể ở lại, thì chư quân nhất định cũng có thể ở lại. Giả như Đại vương không thể giữ lại chư quân, thì tuyệt đối không có lý nào chỉ giữ lại một mình Lý Tư cả." Mọi người nửa tin nửa ngờ, nhưng cũng đành chịu chết, chỉ đành trơ mắt tiễn Lý Tư và Mông Điềm cùng nhau đi xa.
Mặc dù "Gián Trục Khách Thư" không ngay lập tức đạt được hiệu quả bãi bỏ lệnh trục khách, nhưng dẫu sao cũng đã tranh thủ được cơ hội đàm phán trực tiếp với Doanh Chính cho Lý Tư, chỉ tính riêng từ góc độ này mà nói, "Gián Trục Khách Thư" đã gặt hái được thành công, viết ra không hề uổng phí.
Thế nên có người hỏi, tại sao "Gián Trục Khách Thư" lại có thể thành công?
Có người nói "Gián Trục Khách Thư" xuất sắc nhường nào, hùng biện nhường nào, tầng tầng tiến tiến ra sao, có lý có cứ ra sao, không thẹn với thiên cổ kỳ văn, cho nên mới đả động được Doanh Chính. Trộm cho rằng, chưa chắc đã hoàn toàn là như vậy.
Từ xưa đến nay những bậc thánh tài văn chương đời đời không thiếu, ba vị sau đây, đều có thể gọi là bút đoạt tạo hóa, văn kinh quỷ thần, thế nhưng khi họ dùng văn chương để tự đề cử hoặc can gián, lại tốn công vô ích. Trần Tư vương Tào Thực lần lượt dâng "Cầu Tự Thử Biểu" và "Trần Thẩm Cử Biểu", lời văn bi tráng nghẹn ngào, đọc lên tuôn trào nước mắt, kết quả chìm như đá ném biển sâu, suốt đời không được trọng dụng. Lý Bạch dâng "Ưu Hàn Kinh Châu Tông Thọ Thư", nuốt mây nhả điện, khí thế siêu tuyệt, kết quả đàn gảy tai trâu, không nghe thấy âm thanh gì ở phần sau. Hàn Dụ dâng "Luận Phật Cốt Biểu", kích khái hào hùng, văn lý phơi phới, kết quả Đường Hiến Tông long nhan đại nộ, suýt chút nữa đem ông ta ra tra tấn cực hình.
Ba người này không gặp thời, không phải vì văn chương viết không hay. Trần Tư vương Tào Thực không được trọng dụng, là do di ngôn của Văn đế ở phía trước, sự kiêng dè của Minh đế ở phía sau vậy. Lý Bạch đắc chí không nổi, chỉ có thể trách Hàn Tông Châu là kẻ tầm thường vô dụng, mang tiếng hão khen ngợi hiếu tài, thực chất là Diệp Công hiếu rồng. Còn Hàn Dụ bị giáng chức, thì là nằm ở thái độ của Đường Hiến Tông đối với Phật: Thà tin là có, còn hơn tin là không.
Đương nhiên, Gia Cát Lượng không nằm trong phạm vi bàn luận của chúng ta, ông ta không có tính so sánh với ba người trên. Cho dù Gia Cát Lượng có là một kẻ bán chữ to đi chăng nữa, đem bài "Xuất Sư Biểu" đưa cho Lưu Thiện xem mà viết kiểu như thế này: "Lão tử ăn no rửng mỡ, chính là muốn xuất binh tấn công nước Tần, ngươi tính làm gì nào?" Nghĩ đến Lưu Thiện cũng đành ngậm ngùi gật đầu đồng ý mà thôi.
Có thể thấy rằng, văn chương tuy hay, nhưng còn phải đối phương thích nữa. Tỉ như phụ nữ, nếu như cô ấy đã động lòng trước rồi, thì chỉ cần một lời khơi gợi, cũng đủ để giao tình thấu tận tâm can, nửa đêm theo nhau đi. Nếu như trong lòng cô ấy không có niệm tưởng đó, dẫu văn chương thêu hoa dệt gấm, hở ra là vạn chữ, thì cũng chỉ đành là kẻ có tình mà người vô ý thôi.
Khách quan không thấy đó sao, kẻ vô nghiệp du dân Tư Mã Tương Như, gia tài bốn vách, chỉ dựa vào tiếng đàn truyền âm, đã chọc cho Trác Văn Chủng nửa đêm trốn chạy, tự nguyện dâng thân ôm ấp, khiến người ta ganh tị biết bao! Khách quan không thấy đó sao, Lục Du hưu vợ là Trác Uyển, nhiều năm sau gặp lại ở Thẩm Viên, kết quả Trác Uyển sau khi rời xa hắn, nhan sắc còn xinh đẹp hơn trước, cuộc sống ngày càng như ý, bên cạnh lại có người chồng mới - Triệu Sĩ Trình sát cánh. Triệu Sĩ Trình dẫu sao cũng là dòng dõi hoàng thất, tự nhiên không phải kẻ thất thế chốn quan trường như Lục Du có thể sánh bằng. Tay hồng chén rượu vàng, đuôi mắt khóe mày bày tỏ vẻ phong lưu, đáng tiếc người đối diện không phải là Lục Du, hối hận ruột gan đứt đoạn! Đáng đời, đáng đời, đáng đời. Một năm sau khi gặp nhau ở Thẩm Viên, Trác Uyển hương tiêu ngọc vẫn, thừa nhận đi Lục Du ơi, cái tin dữ này khiến ngươi cảm thấy dễ chịu hơn nhiều rồi phải không.
Tiết chín: Đằng sau danh phẩm
Mông Điềm tuy là con nhà tướng, nhưng từ nhỏ đã ham đọc kinh thư, thích văn chương, thiên "Gián Trục Khách Thư" của Lý Tư khiến cậu ta đọc xong ruột gan đứt đoạn. Trên đường quay về Hàm Dương, Mông Điềm thành tâm khen ngợi rằng: "Ngòi bút của tiên sinh, giống như rồng lượn lưng trời, không phải thứ có điều kiện ở nhân gian. Bài văn can gián này chắc chắn sẽ lưu truyền hậu thế, làm khuôn vàng thước ngọc cho đời sau."
Nghe xong lời khen ngợi của Mông Điềm, sắc mặt Lý Tư vẫn nghiêm nghị. Đối với Lý Tư mà nói, viết cho hay "Gián Trục Khách Thư" không khó, ông ta lỡ tay viết "Gián Trục Khách Thư" thành một tác phẩm kinh điển thiên cổ. Cái khó là, phải khiến "Gián Trục Khách Thư" hoàn thành sứ mệnh của nó - thay đổi quyết định của Doanh Chính, cứu vớt vận mệnh của ông ta, cũng cứu vớt vận mệnh của những ngoại khách kia. Không đạt được điểm này, "Gián Trục Khách Thư" chỉ có thể là một đống rác rưởi văn chương hoa mỹ mà thôi. Lý Tư nào thèm quan tâm hậu thế có bao nhiêu người đến đọc "Gián Trục Khách Thư" của ông ta, có bao nhiêu học giả chú thích chính nghĩa cho "Gián Trục Khách Thư" của ông ta, có bao nhiêu học sinh đọc hiểu từng chữ từng câu "Gián Trục Khách Thư" của ông ta. Độc giả trong mắt ông ta chỉ có một người - Doanh Chính!
Cái gọi là công phu nằm ngoài thơ ca. Đừng nhìn lúc Lý Tư viết "Gián Trục Khách Thư", vung bút lập tức xong ngay, một mạch hoàn thành, nhưng công phu ông ta bỏ ra ngoài văn bản, Mông Điềm lại không thể nào biết được. Có lẽ, ngay từ khoảnh khắc Lý Tư dự cảm được phe tông thất sẽ bất lợi với ngoại khách, ông ta đã bắt đầu cấu tứ bài văn này rồi. Khi ông ta giống như Bloom, lững thững lang thang trên đường phố Hàm Dương, thứ lởn vởn trong đầu vẫn là bài văn này; trên con đường bị lưu đày, ông ta cũng chưa từng dừng việc ấp ủ bài văn này lại. Dùng một khoảng thời gian dài như vậy để cấu tứ, Lý Tư rõ ràng không phải đang châm chước câu chữ, mà là có sự cân nhắc khác.
Trước tiên, ông ta phải nắm bắt cho chuẩn suy nghĩ của Doanh Chính, đứng ở góc độ của Doanh Chính để suy xét vấn đề, phân tích hoàn cảnh của hắn, phán đoán lập trường của hắn, sau đó gãi đúng chỗ ngứa, đảm bảo người không nói thì thôi, đã nói là trúng phóc trọng tâm. "Gián Trục Khách Thư" không tung ra thì thôi, đã tung ra thì phải đánh trúng tâm đen của Doanh Chính, chứ không phải chỗ hiểm bên dưới.
Thứ hai, cũng quan trọng không kém, Lý Tư phải xác lập tư thế viết lách của mình, tự định vị bản thân. Trước mặt hắn có hai tiền lệ thất bại, đủ để hắn rút ra bài học. Nhắc đến thì, nhân vật chính của hai tiền lệ thất bại này lại đều có chút duyên phận với Lý Tư: Một là Khuất Nguyên cùng là người nước Sở, hai là sư huynh của hắn Hàn Phi.
Kُhuất Nguyên bị đuổi, viết Ly Tao. Hàn Phi không được trọng dụng, viết Cô Phẫn. Tuy nói Khuất Nguyên là oán mà ai, Hàn Phi là oán mà phẫn, nhưng suy cho cùng đều là oán. Lý Tư cũng có tư cách oán, hắn bị trục xuất vô cớ, quả thực là chịu oan ức, hơn nữa oan ức lại không nhỏ. Khuất Nguyên là quý tộc, có thể oán mà ai; Hàn Phi là công tử, có thể oán mà phẫn; thân phận Lý Tư tuy không bằng hai người này, nhưng ít nhất cũng có thể oán mà bi chứ. Mà nếu cứ theo định vị này mà viết tiếp, chúng ta không khó hình dung, "Gián Trục Khách Thư" sẽ là một bộ mặt khác: Ta Lý Tư tài đức lớn lao thế nào, cùng đại vương trải qua biết bao năm tháng ngọt ngào quân thần hòa thuận, nay lại bị tông thất hãm hại, vận mệnh bất công làm sao, gió Bắc thổi đó, hoa tuyết bay đó, trên con đường lưu đày biết bao cay đắng, khách nước ngoài đi cùng thê thảm nhường nào, lại thêm vào vài nét chạm trổ đặc tả về người già và trẻ nhỏ... Cứ thế loại này, dường như thế.
Không ai nói viết như thế là không được, nhưng từ hoàn cảnh của Khuất Nguyên và Hàn Phi có thể thấy, tư thế oán hận không thể giải quyết được vấn đề. Thông thường mà nói, oán phụ thậm chí còn đáng sợ hơn cả chanh chua. Chanh chua là không nói lý, oán phụ là không chịu nói lý. Không ai muốn làm cái ống chứa đầy oán khí, huống chi lại là vị quân vương ngồi ở vị trí chí cao vô thượng. Hơn nữa, Doanh Chính không phải vị quân vương bình thường, hắn có thể làm ra những chuyện như dùng túi da đánh chết hai đệ đệ, giam cầm mẫu hậu, rõ ràng tuyệt đối không phải kẻ có thể bị lay động bởi tình cảm. Đối phó với Doanh Chính, bắt buộc phải dùng lý lẽ để thuyết phục. Thế là chúng ta thấy, trong "Gián Trục Khách Thư", Lý Tư đã nhảy ra khỏi cái khuôn khổ nhỏ bé của cảm xúc cá nhân, cũng nhảy ra khỏi bầu không khí bi thương do những vị khách nước ngoài đang vây quanh xem hắn viết chữ đồng loạt tạo ra, luôn duy trì sự bình tĩnh và khắc chế, đứng ở góc độ công tâm của người bàng quan để viết lời can gián, không một chữ nhắc đến oan khuất cá nhân, sự thê lương của khách nước ngoài. Trong bài văn của hắn, chỉ có máu, không có nước mắt.
Chẳng mấy chốc sẽ được diện kiến Doanh Chính, Lý Tư cần phải tìm hiểu trước phản ứng của Doanh Chính đối với "Gián Trục Khách Thư", bèn hỏi Mông Điềm rằng: "Đại vương đọc sách can gián, ngươi có từng hầu cận bên cạnh đại vương không?"
Mông Điềm gật đầu, nói: "Sách của tiên sinh, đại vương vỗ nhịp tán thưởng, buông không rời tay. Trong đó có mấy câu, đại vương thậm chí còn đọc thành tiếng, ngâm vịnh nhiều lần, có vẻ vô cùng thấu hiểu."
Nghe thấy phản ứng của Doanh Chính, hứng thú của Lý Tư tốt hơn rất nhiều, lại hỏi Mông Điềm rằng: "Sách của ta ngươi có thể học thuộc không?"
Mông Điềm có trí nhớ như máy ảnh, lập tức đọc lại "Gián Trục Khách Thư" không sai một chữ. Lý Tư lộ vẻ tán thưởng, nói: "Mấy câu mà đại vương đọc thành tiếng ấy, ngươi còn nhớ không?"
Mông Điềm nói: "Nhớ ạ. Chính là..."
Lý Tư cắt ngang lời Mông Điềm, nói: "Chẳng lẽ là ba câu sau đây? Bậc vương giả không chối từ đông đảo chúng dân, cho nên mới có thể làm sáng tỏ đức của mình; cho nên đất không phân phương nam bắc, dân không phân nước khác, bốn mùa sung túc tốt tươi, quỷ thần giáng phúc, đây là nguyên nhân vì sao Ngũ Đế, Tam Vương vô địch thiên hạ; tự làm rỗng bên trong mà chuốc oán với chư hầu bên ngoài, muốn đất nước không nguy, là điều không thể được chăng?"
Lý Tư nói đến câu nào, vẻ mặt kinh ngạc của Mông Điềm lại tăng thêm một phần. Lý Tư nói xong ba câu, Mông Điềm kinh thán nói: "Tiên sinh quả thực là thần nhân. Điều mà đại vương ngâm vịnh hồi lâu, chính là ba câu này. Mông Điềm khó hiểu, vì sao tiên sinh lại có thể biết trước sự việc? Phải chăng trong ba câu này ẩn chứa cơ mật gì hay sao?"
Lý Tư cười lớn, nói: "Ngươi không hiểu, nhưng đại vương lại hiểu." Lý Tư biết, Doanh Chính đã nhìn ra ẩn ý trong bài văn của hắn, cho nên mới triệu kiến hắn. Lý Tư quất roi giục ngựa, con đường trở về Hàm Dương vẫn còn rất dài, mà ở điểm cuối của con đường, hắn sẽ đứng trước mặt Doanh Chính, vạch trần từng ẩn ý trong bài văn ra ánh sáng.
Nghĩ đến đây, Lý Tư thu lại nụ cười, chìm đắm vào suy tư trở lại. Bây giờ chưa phải lúc để cười, thử thách đối với hắn chỉ mới bắt đầu.
Mười một, Tiết ngoại sinh chi
Lý Tư trở về Hàm Dương, không màng đến sự mệt mỏi của chặng đường, thẳng tiến về phía cung Hàm Dương. Là một nhân vật chính trị, hắn đã phá sản, hắn cũng giống như mười năm trước khi mới đến Hàm Dương, con bài duy nhất trong tay chính là cái lưỡi không xương. Lý Tư đứng trước cửa cung quen thuộc, ngẩng đầu nhìn lên, lại có cảm giác như cách một đời. Cuối cùng hắn cũng đã quay trở lại bàn đánh bạc, tuy rằng số vốn liếng ít ỏi đến đáng thương, hắn vẫn phải tiếp tục đánh cược, nếu không đánh cược, thì vĩnh viễn không còn khả năng lật bàn.
Lang trung lệnh Vương Quản từ xa nhìn thấy Lý Tư, vội vàng bước lên đón, nói: "Khách khanh đại nhân vất vả suốt dọc đường, đại vương đã đợi từ lâu." Vương Quản vốn là người cận thần bên cạnh Doanh Chính, khứu giác nhạy bén nhất, nắm bắt tâm tư của Doanh Chính cũng chuẩn xác nhất. Vương Quản vẫn gọi hắn là khách khanh đại nhân, chắc không chỉ vì giao tình riêng, mà là đang truyền đạt một thông tin — lập thái của Doanh Chính đã xuất hiện dấu hiệu buông lỏng.
Lý Tư thầm thấy yên tâm hơn một chút, đi theo Vương Quản vào cung, Doanh Chính xuống bậc thang ra nghênh đón. Lý Tư nhìn thấy Doanh Chính, trong lòng dâng lên một trận xúc động, quỳ lạy nói: "Thần tội nhân Lý Tư, không ngờ có ngày được gặp lại đại vương, cảm động và hổ thẹn đan xen." Doanh Chính vội vàng đỡ dậy, tự tay nắm lấy tay Lý Tư, dẫn hắn vào chỗ ngồi.
Doanh Chính nói: "Tiên sinh ở chốn lưu đày, vẫn không quên quả nhân, viết thư ban ân chỉ giáo, thực là may mắn của quả nhân. Tiên sinh hẳn phải biết, lệnh trục khách liên lụy vô cùng rộng lớn, không phải do một mình quả nhân quyết đoán."
Lý Tư nói: "Thần cũng biết điều này. Hết thảy trục xuất khách nước ngoài, ai có thể đắc lợi? Tông thất và sáu nước vậy. Sáu nước không thể làm thế, thì ắt là ý của tông thất rồi." Chỉ một câu nói nhẹ bẫng của Lý Tư, liền biến mâu thuẫn lớn thành nhỏ, hóa phức tạp thành đơn giản, biến ý chí quốc gia được thể hiện qua lệnh trục khách thành hành động tư thù cá nhân của tông thất.
Doanh Chính không trả lời thẳng, chỉ trải Gián Trục Khách Thư của Lý Tư ra, nói: "Sách của tiên sinh, quả nhân đọc đi đọc lại nhiều lần. Phần cuối có viết, bậc vương giả không chối từ đông đảo chúng dân, cho nên mới có thể làm sáng tỏ đức của mình; lại viết, cho nên đất không phân phương nam bắc, dân không phân nước khác, bốn mùa sung túc tốt tươi, quỷ thần giáng phúc, đây là nguyên nhân vì sao Ngũ Đế, Tam Vương vô địch thiên hạ; lại viết, tự làm rỗng bên trong mà chuốc oán với chư hầu bên ngoài, muốn đất nước không nguy, là điều không thể được. Tiên sinh dường như vẫn còn ý chưa nói hết, mơ hồ có dụng ý khác, không biết có phải vậy không? Trong điện này chỉ có hai chúng ta, rất muốn nghe cao kiến của tiên sinh, mong tiên sinh cứ thoải mái nói hết suy nghĩ."
Giọng điệu của Doanh Chính, nói là cổ vũ, chi bằng nói là đang xúi giục. Lý Tư thầm nghĩ, sự việc đã đến nước này, cũng chỉ đành xé rách mặt mũi, công khai tấn công tông thất thôi, dẫu sao thì bọn họ cũng là kẻ ép hắn vào đường cùng trước, hắn buộc phải phản công. Hơn nữa, Lý Tư trước kia đối với tông thất từng có đại ân đại đức.
Nhớ lại năm xưa, tông thất đứng về phía Thành Kiều, liên thủ chống lại Doanh Chính. Doanh Chính nổi giận đùng đùng, vốn định ra tay tàn độc với tông thất, nhờ có lời can gián của Lý Tư, tông thất không những được bảo toàn, mà sau khi Thành Kiều thất bại vong mạng, lại còn được Doanh Chính trọng dụng. Mà nay tông thất lại muốn trục xuất hắn, đuổi hắn khỏi nước Tần, hành vi lấy oán trả ơn, lấy thù báo đức này, khiến Lý Tư lạnh gáy và căm hận. Tâm kết chán ghét tông thất của Lý Tư, cũng từ đó mà sinh ra, đồng thời chôn xuống một hạt giống cho một sự kiện cực kỳ quan trọng chi phối cục diện lịch sử, thay đổi tiến trình lịch sử sau này.
Lý Tư bèn nói: "Cổ huấn có câu, người sơ không xen vào việc thân, kẻ tiện không bàn chuyện quý. Nay được đại vương ân chuẩn, thần dám liều chết nói thẳng, cúi xin đại vương xem xét. Đại vương hẳn không khó hình dung, những điều thần sắp nói tới, không phải là kiến giải của riêng một mình thần, mà thực sự là tiếng lòng chung của vô số khách nước ngoài bị trục xuất oan uổng. Bọn họ từng trung thành với nước Tần, và sẵn sàng tiếp tục trung thành với nước Tần."
Doanh Chính nói: "Cứ nói tiếp đi."
Lý Tư nói: "Tông thất sở dĩ trục xuất khách nước ngoài, là vì có ba mối tranh chấp. Tranh chấp thứ nhất, là tranh chấp giữa cao quý và ti tiện. Tông thất là quý tộc, khách nước ngoài phần lớn là thứ dân. Khinh miệt thường dân áo vải là thói quen của quý tộc. Tông thất và khách nước ngoài cùng đứng chầu trong điện làm bề tôi, bị khách nước ngoài lấn lướt, trong lòng chưa từng không coi đó là nỗi nhục, nhất định muốn trục xuất cho hả dạ. Thế nhưng, điều tông thất mong muốn, không thể là điều đại vương mong muốn. Kẻ quý tộc là bề tôi của đại vương, thứ dân cũng là bề tôi của đại vương. Đại vương có chí hướng ở thiên hạ, nên dùng đức ôm ấp thiên hạ, giống như ánh nắng mưa móc, ban rải khắp muôn vật, không có gì thiên vị. Bậc vương giả không chối từ đông đảo chúng dân, cho nên mới có thể làm sáng tỏ đức của mình, chính là nói điều này vậy.
Tranh chấp thứ hai, là tranh chấp giữa công và tư. Tông thất coi xã tắc là vật riêng của mình, khách nước ngoài mong muốn xã tắc là vật công chung. Tông thất coi xã tắc là vật riêng, cho nên nhất định muốn độc chiếm, ghét chia sẻ với người khác. Thế nhưng, điều tông thất mong muốn, không thể là điều đại vương mong muốn. Đại vương có chí hướng ở thiên hạ, nên cùng thiên hạ đại đồng. Chỉ tư hữu một nhà, không phải đạo của thiên tử. Ngũ Đế Tam Vương, đều lấy thiên hạ làm của chung, không phải thiên hạ của một người, mà là thiên hạ của muôn dân. Cho nên đất không phân phương nam bắc, dân không phân nước khác, bốn mùa sung túc tốt tươi, quỷ thần giáng phúc, đây là nguyên nhân Ngũ Đế, Tam Vương vô địch thiên hạ, chính là nói điều này vậy.
Tranh chấp thứ ba, là tranh chấp giữa chủ và khách. Tông thất tự coi mình là chủ nhà, coi khách nước ngoài là khách, cho rằng gọi thì đến, vẫy thì đi. Thế nhưng, điều tông thất mong muốn, không thể là điều đại vương mong muốn. Thần trộm lo thay cho nước Tần, lại lo thay cho đại vương. Vì sao vậy? Nay trục xuất khách nước ngoài, khách nước ngoài trở về sáu nước, một khi nắm quyền, ắt sẽ trở thành kẻ địch của nước Tần, sáu nước đều oán hận mà đánh Tần, nước Tần gặp nguy hiểm. Khách nước ngoài vừa đi, tông thất được coi trọng, nắm quyền hành không ai ngoài tông thất, thì đại vương phải ngửa tay trông cậy vào tông thất, chứ không còn chuyện tông thất trông cậy vào đại vương nữa. Quyền thế đảo ngược, đuôi to khó vẫy, đại vương sẽ gặp nguy hiểm. Tự làm rỗng bên trong mà chuốc oán với chư hầu bên ngoài, muốn đất nước không nguy, là điều không thể được, chính là nói điều này vậy."
Doanh Chính thông minh nhường nào, điểm qua là hiểu ngay. Tình hình chính trị nước Tần thay đổi, không ai nắm rõ hơn hắn. Sau khi Thành Kiều mưu phản, tông thất bắt đầu bước lên vũ đài chính trị, nắm giữ quyền lực. Vào thời điểm ấy, Doanh Chính quả thực cũng cần mượn sức mạnh của tông thất để chống lại Lao Ái và Lã Bất Vi. Nay Lao Ái đã bị chu di, Lã Bất Vi bị đuổi về Hà Nam, tông thất không còn đối thủ nào khác, một cành hoa độc tôn trong triều đình. Sự hùng mạnh của tông thất, tự nhiên cũng khiến Doanh Chính vô cùng lo âu. Lệnh trục khách vốn không phải ý định ban đầu của hắn, mà là bị ép buộc trước áp lực của tông thất.
Đã muốn tấn công tông thất, chi bằng cứ làm kẻ ác đến cùng. Lý Tư lại nói: "Tông thất và khách nước ngoài, đạo làm thần tử hoàn toàn khác biệt. Thần xin phép được thay đại vương nói rõ."
Doanh Chính nói: "Tiên sinh cứ nói."
Lý Tư nói: "Tông thất có được gốc gác tổ tiên cùng một cội nguồn với đại vương, không phải do đại vương ban tặng, mà là do trời ban. Cho dù đổi một đời Tần vương khác, họ vẫn cứ là tông thất. Cho nên tông thất chỉ trung thành với họ Doanh, chứ không trung thành với đại vương. Đại vương ban thưởng, tông thất cho rằng đó là điều đương nhiên phải nhận, không biết cảm ơn. Huyết thống của tông thất là thứ có từ khi sinh ra, tước đoạt cũng không đi được, đại vương trừng phạt, họ cũng chẳng sợ hãi. Đại vương có lợi ích ở việc dùng người có tài để bổ nhiệm quan lại, nhưng tông thất lại có thể chẳng có tài năng gì vẫn được làm việc; đại vương có lợi ích ở việc ban tước lộc cho người có công, nhưng tông thất lại có thể chẳng có công lao gì vẫn được hưởng vinh hoa phú quý. Lợi ích giữa tông thất và đại vương cách xa nhau vạn dặm. Còn khách nước ngoài đến nước Tần, là vì đại vương mà đến, duy chỉ tuân theo đại vương. Đối với khách nước ngoài, đại vương ban thưởng thì họ vui mừng, trừng phạt thì họ sợ hãi, lệnh ban ra là cấm tuyệt, không ai dám không tuân theo. Đối với tông thất, đại vương xa lánh thì họ oán hận, gần gũi thì họ kiêu ngạo vô lễ. Đạo làm bề tôi của tông thất và khách nước ngoài hoàn toàn khác biệt, đạo hầu hạ chủ nhân hoàn toàn khác biệt. Đại vương không thể không xem xét cho kỹ."
Những lời lẽ gay gắt sắc bén của Lý Tư khiến Doanh Chính nhắm mắt trầm ngâm. Doanh Chính không thể quên thái độ kiêu ngạo vô lễ của tông thất trước mặt mình. Bọn họ phần lớn coi hắn như một thành viên trong gia tộc họ Doanh, một thành viên trẻ tuổi non nớt, nên được dạy bảo chứ không phải tuân theo, nên được khuyên răn chứ không phải tôn kính. Trước mặt tông thất, hắn không thể cảm nhận được sự tôn nghiêm và thể diện của một vị vua.
Lý Tư bất an nhìn Doanh Chính, không biết là họa hay phúc. Hồi lâu sau, Doanh Chính mở mắt ra, nói: "Lệnh trục khách, tuy là do tông thất đề nghị, nhưng quyền quyết định lại ở quả nhân. Các đại thần tông thất từ trước đến nay có đại công, quả nhân không đành lòng trách phạt. Quả nhân sẽ bãi bỏ lệnh trục khách, đưa toàn bộ khách nước ngoài trở về, để họ đều khôi phục chức vị cũ, y như trước kia. Tiên sinh cũng xin hãy phục hồi chức vị ban đầu."
Mười hai, Tiết ngoại sinh chi
Lý Tư biết rằng, Doanh Chính không phải không nỡ tước giảm quyền lực của tông thất, mà là rủi ro quá lớn, có điều kiêng dè, thời cơ cũng chưa chín muồi. Thế lực của tông thất bám rễ sâu xa, không thể xem thường. Việc phế bỏ lệnh trục khách đối với tông thất đã là một đòn giáng nặng nề, nếu vội vã tiến hành bước đi tiếp theo, khó mà bảo đảm bọn họ sẽ không phản kháng mạnh mẽ.
Doanh Chính cho phép Lý Tư phục hồi chức cũ, đánh dấu việc trong ván bài này, Lý Tư đã lật bàn thành công. Lý Tư lại không dập đầu tạ ơn, mà nói rằng: "Đại vương thánh minh. Bãi bỏ lệnh trục khách, quả thực là may mắn của khách nước ngoài, cũng là phúc khí của xã tắc. Thần cả gan, xin từ chức khách khanh."
Doanh Chính vô cùng bất ngờ, nói: "Vì sao?"
Lý Tư nói: "Tông thất biết vì lời can gián của thần mà đại vương mới bãi bỏ lệnh trục khách, nhất định sẽ không vui, thậm chí còn ngấm ngầm ôm hận. Thần xin từ chức khách khanh, một là để cho thấy việc can gián không vì tư tâm, mà chỉ vì nước Tần, có lẽ sẽ có tác dụng xoa dịu tông thất. Hai là sự việc do thần mà dừng lại, thần lập tức rời đi, cũng coi như cho tông thất một sự cân bằng. Nếu có lợi cho đại vương, thần dẫu có rời đi cũng không hối tiếc." Nói một hồi, Lý Tư hình như cũng bị chính mình làm cho cảm động. Việc xong phủi áo ra đi, giấu sâu công danh sự nghiệp, là cảnh giới nhường nào, phiêu dẻo nhường nào. Vào khoảnh khắc này, cho dù Doanh Chính không giữ lại, mặc cho hắn rời đi, Lý Tư cũng tự thấy mình có thể ngẩng cao đầu không chút hối hận.
Lý Tư đã làm cảm động chính mình, nhưng lại không thể làm cảm động Doanh Chính. Doanh Chính chỉ điềm tĩnh hỏi: "Tiên sinh từ bỏ chức khách khanh, ai có thể kế nhiệm vị trí của tiên sinh?"
Lý Tư đáp: "Vị trí khách khanh, việc gì phải đặt ra nữa, phế bỏ đi là được. Một chữ 'khách' rốt cuộc vẫn có ý nghĩa cách biệt xa lạ, cho thiên hạ thấy rõ chủ khách có ranh giới, trong ngoài có sự phân biệt. Nay khách nước ngoài tuy đã trở về, nhưng trong lòng khó tránh khỏi hoài nghi không tin tưởng, sợ hãi lo lắng. Đại vương nên an ủi tâm can họ, củng cố ý chí của họ. Từ ngày hôm nay, không còn cái gọi là khách nước ngoài nữa, tất cả đều đối xử như người nước Tần."
Doanh Chính thở dài nói: "Kiến thức của tiên sinh rất cao rộng, suy nghĩ chu toàn. Quả nhân xin cẩn thận tiếp thu, dám không tuân lệnh." Doanh Chính gọi Thượng thư lệnh vào, sai thảo chiếu chỉ. Doanh Chính khẩu ra lệnh: "Lý Tư đến nước Tần, hơn chín năm; phò tá trẫm, dốc hết trí tuệ sức lực; lập mưu sách kỳ lạ, quả thực là bề tôi giỏi; can đảm cương trực, có thể gọi là trung quân. Lấy đại nghĩa báo quốc, kiên quyết từ chức khách khanh. Quả nhân cảm kích, chuẩn y thỉnh cầu của trẫm. Chặt đứt cánh tay đắc lực, trong lòng đau xót tiếc nuối."
Doanh Chính vừa mở miệng vàng, đã phê chuẩn đơn xin từ chức của Lý Tư. Quân tử nhất ngôn, Lý Tư muốn quay trở lại vị trí khách khanh là điều không còn khả năng nữa. Lý Tư rạp mình sát đất, cũng không biết trong lòng hắn đang suy nghĩ gì, có hối hận vì sự bốc đồng nhất thời của mình hay không.
Trải qua một lúc lâu chìm trong im lặng, rồi mới lại nghe Doanh Chính tiếp tục nói: "Nhưng nay sáu nước nhòm ngó hổ phỏng, thiên hạ chưa định, đây đúng là thời điểm cấp bách cần dùng người hiền tài. Lý Tư có trí thông minh để uốn nắn sai lầm của quân vương, tài năng đủ để định quốc an bang, quả nhân từ lâu đã muốn giao phó trọng trách lớn, nay chính là lúc này. Ban chiếu: Lấy Lý Tư làm Đình úy."
Đình úy nắm giữ việc hình luật, là quan chức tư pháp cao nhất của nước Tần. Nước Tần từ trước đến nay trị quốc bằng pháp luật, cho nên chức vụ Đình úy vô cùng hiển hách, quyền thế chỉ đứng sau Tam công, xếp đầu trong Cửu khanh. Lý Tư mất đi chức khách khanh, lại thu về chức Đình úy, tính ra như vậy, không những lật bàn thành công, mà còn kiếm được một vố rất lớn.
Một ý nghĩ chuyển biến của Doanh Chính, đã khiến Lý Tư trải qua hành trình từ địa ngục lên thiên đàng. Lý Tư cũng biết, những gì Doanh Chính cho hắn hôm nay đã là quá nhiều, nếu tiếp tục đưa ra bất kỳ yêu cầu nào với Doanh Chính nữa sẽ tỏ ra quá tham lam, thậm chí còn chuốc lấy sự phản cảm của Doanh Chính. Thế nhưng, Lý Tư không chịu dừng lại khi đang có lợi. Hắn vẫn còn một tâm nguyện chưa dứt, hắn phải giữ vững lời hứa của mình, cứu lấy Trịnh Quốc, hắn không thể mặc kệ sống chết của Trịnh Quốc được. Lý Tư bèn nói: "Lệnh trục khách đều do một mình Trịnh Quốc gây ra, không biết người đó hiện đang ở đâu?"
Doanh Chính nói: "Trịnh Quốc tiêu tốn tiền tài của ta, hao tổn sức dân của ta, làm gián điệp cho nước Hàn, theo luật đáng tội chém đầu. Đã định mười ngày sau, thi hành hình phạt bêu đầu. Tiên sinh vì sao lại hỏi câu này?"
Lý Tư nói: "Suyện của Trịnh Quốc, thần cũng hiểu được vài phần. Thần liều chết xin thỉnh, Trịnh Quốc tuy làm gián điệp, nhưng kênh mương ở Quan Trung, kinh phí tiêu tốn cũng rất khổng lồ, sức dân cũng đã bỏ ra, thực sự không thể bỏ dở giữa chừng. Nhưng nếu muốn hoàn thành công đại sự đó, thì không thể không có Trịnh Quốc. Mong đại vương rộng lượng ban ân pháp ngoại, đặc biệt ân xá, cho phép hắn lập công chuộc tội."
Doanh Chính nói: "Tiên sinh rất thông thạo luật pháp, giỏi về xử án, hẳn phải biết bậc đế vương rất tiếc việc ân xá, đó là vì để coi trọng luật pháp. Hơn nữa vụ án của Trịnh Quốc, vốn do một tay tông thất đứng ra xử lý, xét xử theo pháp luật, trừng phạt theo pháp luật, hoàn toàn không có điểm nào có thể bắt bẻ được. Quả nhân vừa mới bãi bỏ lệnh trục khách, đã khiến tông thất khó xử rồi. Nếu lại ân xá cho Trịnh Quốc, thì thể diện của tông thất không thể giữ lại được nữa, đây không phải là điều quả nhân muốn."
Lý Tư còn muốn nói nữa, nhưng Doanh Chính đã phất tay áo, nói: "Tiên sinh lặn lội đường xa, chắc cũng mệt rồi, hãy về phủ nghỉ ngơi trước, có việc gì bàn sau."
Lý Tư bèn tạ ơn lui ra. Sự trắc trở tạm thời trong chuyện của Trịnh Quốc, không hề ảnh hưởng đến tâm trạng tốt đẹp của Lý Tư. Hôm nay quả thực là một ngày ảo diệu, một ngày kỳ diệu. Chỉ trong vỏn vẹn vài tiếng đồng hồ ngắn ngủi, từ chỗ sự nghiệp quan lộ phá sản mà được khôi phục chức khách khanh, rồi từ phục hồi chức khách khanh mà thăng tiến lên làm Đình úy. Buồn đau tột cùng rồi lại vui mừng khôn xiết, oan ức rồi đến đắc ý. Lý Tư vốn luôn bình tĩnh, đối diện với bước nhảy vọt về chất trên con đường làm quan này, cũng không kìm nén nổi sự cuồng hỉ trong lòng, cao giọng cất lời ca uống rượu say để tự khuây khỏa, nhảy múa dưới ánh chiều tà tranh đua cùng ánh hào quang.