Đó là một Chủ nhật tháng Hai, một buổi chiều tuyết rơi lất phất.

Tất cả bọn họ, gồm vợ chồng nhà Bovary, Homais và Léon, đã cùng nhau đi xem một xưởng kéo sợi đang được xây dựng dưới thung lũng, cách Yonville chừng một dặm rưỡi. Viên dược sĩ dẫn theo Napoleon và Athalie để chúng vận động gân cốt, còn Justin đi theo sau, vác mấy chiếc ô trên vai.

Tuy nhiên, chẳng có gì tẻ nhạt hơn cái sự tham quan này. Đó là một bãi đất hoang rộng lớn, ngổn ngang cát đá và dăm chiếc bánh xe tời đã rỉ sét, bao quanh bởi một tòa nhà bốn cạnh trổ rất nhiều cửa sổ nhỏ. Công trình vẫn còn dang dở; người ta có thể nhìn thấy bầu trời qua các thanh xà mái. Gắn vào ván chắn ở đầu hồi, một bó rơm trộn lẫn những bông bắp đang phấp phới những dải ruy băng ba màu trong gió.

Homais không ngớt huyên thuyên. Ông ta giảng giải cho mọi người nghe về tầm quan trọng của cơ ngơi này trong tương lai, tính toán độ chịu lực của sàn nhà, độ dày của những bức tường, và vô cùng tiếc nuối vì không mang theo cái thước dây chuyên dụng giống như ngài Binet vẫn dùng.

Emma, người đang khoác tay ông ta, hơi rướn người ngả vào vai Homais, mắt đăm đăm nhìn chiếc đĩa mặt trời đang tỏa thứ ánh sáng nhợt nhạt từ xa qua lớp sương mù. Nàng quay đầu lại. Charles đang đứng ở đó. Chiếc mũ lưỡi trai sụp xuống tận lông mày, đôi môi dày run rẩy khiến khuôn mặt chàng trông thật ngây ngốc; ngay cả tấm lưng của chàng, cái tấm lưng bình thản ấy, cũng thật chướng mắt khi nhìn vào, và nàng đọc thấy trên chiếc áo bành tô của chồng toàn bộ sự tầm thường của kẻ mặc nó.

Trong lúc nàng đang ngắm nhìn chàng như thế, tận hưởng trong sự bực dọc một thứ khoái cảm bệnh hoạn, Léon bước lên một bước. Cái lạnh làm mặt hắn tái đi dường như càng tô điểm thêm vẻ u sầu dịu dàng cho khuôn mặt ấy; khoảng hở giữa chiếc khăn quàng và cổ áo hơi trễ để lộ làn da; vành tai nhỏ ló ra từ lọn tóc, và đôi mắt xanh lớn ngước nhìn những tầng mây, trong mắt Emma, còn trong trẻo và đẹp hơn cả những hồ nước trên núi nơi bóng mây trời soi tỏ.

– Thằng bé hư này! – viên dược sĩ đột ngột hét lên.

Rồi ông ta lao về phía con trai, kẻ vừa vứtõm mình vào một đống vôi tôi để làm giày trắng ra. Trước những lời la mắng xối xả, Napoleon bắt đầu gào khóc, trong khi Justin dùng một nắm rơm lau giày cho cậu bé. Nhưng cần có một con dao; Charles liền đưa con dao của mình.

“A!” – nàng thầm nghĩ, – “anh ta mang dao trong túi giống như một kẻ nhà quê.”

Sương giá bắt đầu rơi, và họ quay trở lại Yonville.

Buổi tối, bà Bovary không sang nhà người hàng xóm, và khi Charles đã đi vắng, cảm thấy chỉ còn lại một mình, nàng lại bắt đầu so sánh với sự sống động của một cảm giác ngỡ như thật, cùng với chiều sâu phối cảnh mà ký ức mang lại cho sự vật. Nhìn từ chiếc giường của mình ra đống lửa đang cháy bập bùng sạch sẽ, nàng vẫn thấy, hệt như lúc ở dưới kia, Léon đang đứng một tay tì lên gậy, tay kia dắt Athalie, đứa bé đang ngoan ngoãn mút một viên đá lạnh. Nàng thấy anh ta thật quyến rũ; nàng không tài nào dứt ra khỏi hình bóng ấy; nàng hồi tưởng lại những dáng điệu khác của anh ta vào những ngày khác, những lời anh ta từng nói, âm thanh giọng nói ấy, toàn bộ con người anh ta; và nàng lẩm bẩm, trề đôi môi ra như để chờ đợi một nụ hôn:

– Phải, quyến rũ thật! Quyến rũ quá! Hắn có yêu mình không? – nàng tự hỏi; – nhưng yêu ai? Yêu mình chăng?

Tất cả những bằng chứng bỗng hiện lên trước mắt nàng cùng một lúc; tim nàng đập rộn ràng. Ngọn lửa hắt ánh sáng vui tươi lên trần nhà; nàng nằm ngửa ra, vươn dài hai tay.

Rồi nỗi sầu muộn muôn thuở lại bắt đầu: “Ôi, nếu Trời không định đoạt thế! Mà sao lại không chứ? Điều gì đã ngăn cản cơ chứ?”

Khi Charles trở về vào lúc nửa đêm, nàng ra chiều vừa mới tỉnh giấc, và khi chàng lục đục cởi quần áo gây tiếng động, nàng kêu đau đầu, rồi bâng quơ hỏi tối nay có chuyện gì xảy ra không.

– Cậu Léon, – chàng đáp, – đã về phòng từ sớm.

Nàng không kìm được nụ cười, và chìm vào giấc ngủ với tâm hồn ngập tràn một niềm vui thích mới.

Ngày hôm sau, vào lúc chạng vạng, nàng nhận được chuyến viếng thăm của ông Lheureux, tay buôn vải. Hắn là một kẻ tháo vát, gã chủ tiệm này. Sinh ra ở xứ Gascon nhưng lớn lên ở Normandie, hắn kết hợp sự ba hoa của miền nam với sự khôn ranh của người dân Cauchois. Khuôn mặt phì nhiêu, nhão nhoét và không râu của hắn trông như được nhuộm bằng nước cam thảo, và mái tóc bạc càng làm nổi bật sự sắc sảo nhạy bén của đôi mắt nhỏ đen láy. Chẳng ai biết trước đây hắn từng làm nghề gì; kẻ thì bảo là thợ bán rong, người lại bảo từng làm chủ ngân hàng ở Routot. Điều chắc chắn là hắn có khả năng tính nhẩm những con số phức tạp đủ sức làm cho cả Binet phải hoảng sợ. Lễ phép đến mức khom lưng cúi đầu, hắn luôn giữ tư thế của một kẻ đang cúi chào hoặc đang mời mọc.

Sau khi để lại chiếc mũ viền tang ở cửa, hắn đặt một chiếc hộp các-tông đựng băng ruy băng màu xanh lên bàn, và mở đầu bằng những lời phàn nàn đầy xã giao với phu nhân rằng hắn đã để lỡ mất đến tận ngày hôm nay mà vẫn chưa chiếm được lòng tin của nàng. Một tiệm tạp hóa nhỏ nghèo nàn như chỗ hắn thì chẳng có gì để thu hút một “phu nhân thời thượng”; hắn nhấn mạnh những từ đó; thế nhưng nàng chỉ cần ra lệnh, và hắn sẽ nhận lo cung cấp cho nàng bất cứ thứ gì nàng muốn, từ đồ kim chỉ, vải vóc, mũ nón cho đến hàng xa xỉ, bởi vì hắn thường xuyên lên tỉnh bốn lần một tháng. Hắn có quan hệ với những tiệm buôn tốt nhất. Cứ nhắc đến tên hắn ở tiệm “Trois Freres”, “Barbe d’Or”, hay “Grand Sauvage” mà xem; tất cả các vị ở đó đều rành về hắn như lòng bàn tay. Thế nên, hôm nay nhân lúc đi ngang qua, hắn đến để cho phu nhân xem vài mặt hàng vô tình có được, nhờ một cơ hội hiếm có. Và hắn kéo từ trong hộp ra nửa tá cổ áo thêu.

Bà Bovary ngắm nghía chúng. – Tôi chẳng cần gì cả, – nàng nói.

Thế là ông Lheureux khéo léo bày ra ba chiếc khăn choàng kiểu Algeria, vài gói kim khâu Anh, một đôi giày rơm, và cuối cùng là bốn chiếc ly đựng trứng bằng gỗ dừa, được khắc thủng bởi các tù nhân. Sau đó, với hai tay chống lên bàn, cái cổ vươn dài, thân người chúi về phía trước, miệng hé mở, hắn chăm chú theo dõi ánh nhìn của Emma, người đang đi qua đi lại đầy lưỡng lự giữa đống hàng hóa ấy. Thỉnh thoảng, như để phủi bụi, hắn lại dùng móng tay búng nhẹ vào lớp lụa của những chiếc khăn choàng được trải rộng hết cỡ, khiến chúng phát ra những tiếng sột soạt nhỏ nhoi, làm cho những sợi kim tuyến dệt trên vải trong ánh chạng vạng màu xanh lục lấp lánh như những vì sao nhỏ.

– Chúng bao nhiêu tiền vậy?

– Chỉ đáng một xu một cắc thôi, – hắn đáp, – rẻ như cho ấy mà. Nhưng chẳng có gì phải vội; bao giờ tiện thì trả cũng được. Chúng ta có phải người cho vay nặng lãi đâu.

Nàng trầm ngâm giây lát, rồi rốt cuộc lại từ chối lời đề nghị của ông Lheureux một lần nữa. Hắn đáp lại với vẻ hoàn toàn thản nhiên:

– Thôi được. Dần dần rồi chúng ta sẽ hiểu nhau thôi. Tôi giao du với phụ nữ lúc nào cũng suôn sẻ cả — nếu như không tính bà vợ ở nhà của tôi!

Emma mỉm cười.

– Tôi muốn thưa với bà thế này, – hắn tiếp lời với vẻ nhã nhặn sau câu nói đùa, – rằng tiền nong không phải là điều tôi bận tâm. Này nhé, nếu cần, tôi còn có thể cho bà vay ít tiền ấy chứ.

Nàng làm ra vẻ ngạc nhiên.

– Ạ! – hắn nói nhanh và hạ thấp giọng, – tôi chẳng phải đi đâu xa để tìm tiền cho bà đâu, cứ tin ở tôi đi.

Và hắn bắt đầu hỏi thăm về lão Père Tellier, chủ quán “Cafe Francais”, người mà bác sĩ Bovary đang chữa trị lúc bấy giờ.

– Lão Père Tellier bị làm sao thế nhỉ? Lão ho rung chuyển cả nhà lên, và tôi sợ chẳng mấy chốc lão sẽ cần một cỗ quan tài hơn là một chiếc áo lót nỉ đấy. Hồi trẻ lão ta ăn chơi trác táng lắm! Loại người ấy đấy, thưa phu nhân, chẳng có chút nền nếp nào đâu; lão bị thiêu đốt bởi rượu mạnh rồi. Dù sao thì, nhìn một người quen ra đi cũng thật là đau lòng.

Và trong lúc thu dọn chiếc hộp, hắn lại la man về những bệnh nhân của vị bác sĩ.

– Chắc chắn là do thời tiết rồi, – hắn nói, cau mày nhìn xuống sàn nhà, – đã gây ra những thứ bệnh tật này. Bản thân tôi đây cũng thấy người ngợm chẳng ra sao cả. Thế nào có ngày tôi cũng phải nhờ bác sĩ khám cho cái tội đau lưng của mình ấy chứ. Thôi, chào bà Bovary nhé. Xin vâng lệnh bà; tôi là kẻ bề tôi vô cùng khiêm nhường của bà.

Và hắn khẽ khàng khép cửa lại.

Emma dọn bữa tối lên một chiếc khay ăn ngay trong phòng ngủ cạnh lò sưởi; nàng ăn rất lâu; mọi thứ đối với nàng lúc này đều thật tuyệt vời.

“Sao mình lại ngoan ngoãn thế nhỉ!” – nàng tự nhủ, nghĩ đến những chiếc khăn choàng.

Nàng nghe thấy tiếng bước chân trên cầu thang. Là Léon. Nàng đứng dậy lấy từ tủ đựng quần áo ra chồng khăn lau bụi đầu tiên cần phải viền mép. Lúc hắn bước vào, nàng làm ra vẻ rất bận rộn.

Cuộc trò chuyện trở nên nhạt nhẽo; cứ cách vài phút là bà Bovary lại thôi không nói nữa, trong khi bản thân hắn cũng có vẻ vô cùng lúng túng. Ngồi trên chiếc ghế thấp gần lò sưởi, hắn hết xoay xoay chiếc ống đựng kim khâu bằng ngà voi trong kẽ tay. Nàng cặm cụi khâu, hoặc thỉnh thoảng lại dùng móng tay miết phẳng đường viền của mảnh vải. Nàng không nói năng gì; hắn cũng im lặng, bị cuốn hút bởi sự im lặng của nàng hệt như khi được nghe nàng nói vậy.

“Tội nghiệp chàng trai!” – nàng thầm nghĩ.

“Mình đã làm gì sai để nàng phật ý cơ chứ?” – hắn tự hỏi.

Cuối cùng thì Léon cũng cất lời, bảo rằng một dạo nữa hắn phải đến Rouen có chút việc công.

– Thẻ hội viên âm nhạc của cô hết hạn rồi; tôi có nên gia hạn không?

– Không, – nàng đáp.

– Tại sao thế?

– Bởi vì…

Và trề đôi môi ra, nàng thong thả kéo một mũi chỉ xám thật dài.

Hành động này làm Léon bực bội. Nó có vẻ làm cho đầu ngón tay nàng trở nên thô ráp đi. Một câu nói hoa mỹ chợt hiện lên trong đầu hắn, nhưng hắn không dám thốt ra.

– Vậy là cô thôi học đàn thật sao? – hắn lại hỏi.

– Gì cơ? – nàng hỏi nhanh. – Âm nhạc á? À! Vâng! Tôi còn phải lo toan việc nhà, chăm sóc chồng con, và hàng ngàn thứ khác, nói tóm lại là rất nhiều bổn phận cần phải được đặt lên hàng đầu chứ?

Nàng nhìn chiếc đồng hồ treo tường. Charles đã về muộn. Thế là nàng ra điều lo lắng. Hai ba lần nàng còn lặp đi lặp lại: “Anh ấy tốt biết bao!”

Cậu nhân viên vốn có thiện cảm với ông Bovary. Nhưng sự dịu dàng thái quá này của nàng dành cho chồng lại khiến hắn ngạc nhiên theo một cách khó chịu; dẫu vậy, hắn vẫn hùa theo những lời ngợi ca dành cho vị bác sĩ, mà hắn bảo ai nấy cũng đều ca tụng, đặc biệt là viên dược sĩ.

– À, anh ấy là một người tốt, – Emma tiếp lời.

– Chắc chắn rồi, – cậu nhân viên đáp.

Và hắn bắt đầu nói về bà Homais, người mà vẻ bề ngoài luôn luộm thuộm của bà ta thường là chủ đề cho họ cười cợt.

– Thì có sao đâu chứ? – Emma ngắt lời. – Một người vợ tề gia nội trợ thì không bận tâm đến bề ngoài làm gì.

Rồi nàng lại chìm vào im lặng.

Những ngày tiếp theo cũng diễn ra tương tự như vậy; lời ăn tiếng nói, cách ứng xử của nàng, mọi thứ đều thay đổi. Nàng tỏ ra quan tâm đến việc nhà, đi lễ đều đặn, và quản lý người hầu sát sao hơn.

Nàng đón bé Berthe từ nhà vú em về. Khi có khách đến chơi, Félicité bế con bé ra, và bà Bovary cởi quần áo nó ra để khoe những đường nét cơ thể. Nàng tuyên bố rằng nàng tôn thờ trẻ con; đó là niềm an ủi, là niềm vui, là niềm đam mê của nàng, và nàng kèm theo những lời cưng nựng ấy bằng những lời ca tụng sướt mướt đến nỗi nếu là bất kỳ ai khác ngoài người dân Yonville, họ chắc chắn sẽ liên tưởng đến nàng Sachette trong tác phẩm “Nhà thờ Đức Bà Paris”.

Khi Charles trở về nhà, chàng thấy đôi dép của mình đã được hơ ấm bên lò sưởi. Chiếc áo ghi-lê của chàng giờ đây chẳng bao giờ thiếu miếng lót, khuy áo cũng không bao giờ bị rơi mất, và thật là một niềm vui thích khi nhìn thấy những chiếc mũ ngủ xếp ngay ngắn thành từng chồng cao bằng nhau trong tủ. Nàng không còn cằn nhằn như trước mỗi khi được rủ đi dạo trong vườn; những gì chàng đề xuất đều được thực hiện, dù cho nàng chẳng hiểu mấy về những mong muốn mà mình vẫn thuận theo không một tiếng thở than; và khi Léon nhìn thấy chàng ngồi bên lò sưởi sau bữa tối, hai tay xoa bụng, hai bàn chân gác lên thanh chắn lò, đôi má đỏ lựng vì ăn uống, đôi mắt ngấn lệ vì hạnh phúc, đứa con bò lấp xấp trên thảm nhà, và người phụ nữ có vòng eo thon thả ấy bước đến sau chiếc bọc tay ghế để hôn lên trán chồng: “Thật là điên rồ!” – hắn tự nhủ. – “Và làm sao mà với tới được nàng đây!”

Và thế là nàng hiện lên trong mắt hắn quá đỗi đoan trang và cao ngạo khiến hắn mất sạch mọi hy vọng, dù là hy vọng mong manh nhất. Nhưng chính nhờ sự từ bỏ ấy mà hắn đã tôn nàng lên một bậc thang siêu phàm. Đối với hắn, nàng đứng ngoài những phàm trần tục lụy mà hắn chẳng có cách nào với tới, và trong trái tim hắn, nàng ngày càng vươn lên cao mãi, trở nên xa vời hơn theo một cách thức tráng lệ hệt như một buổi lễ thăng thiên đang cất cánh bay lên. Đó là một trong những thứ tình cảm tinh khiết không làm gián đoạn cuộc sống, được nuôi dưỡng chỉ vì chúng quá hiếm hoi, và việc đánh mất chúng sẽ mang lại nỗi đau đớn nhiều hơn là niềm hạnh phúc mà sự đam mê mang lại.

Emma ngày càng gầy đi, má xanh xao hơn, khuôn mặt dài ra. Với mái tóc đen, đôi mắt to, chiếc mũi khoằm, dáng đi uyển chuyển như loài chim, và giờ đây luôn giữ vẻ trầm mặc, chẳng phải nàng đang bước qua cuộc đời mà hầu như không chạm đến nó, và mang trên vương miện trán mình dấu ấn mơ hồ của một định mệnh thần thánh nào đó sao? Nàng vừa buồn bã vừa điềm tĩnh, vừa dịu dàng vừa kín đáo đến mức ở gần nàng, người ta cảm thấy mình bị chiếm đoạt bởi một thứ bùa mê băng giá, hệt như chúng ta rùng mình trong những ngôi nhà thờ khi hương hoa hòa quyện với cái lạnh của đá cẩm thạch. Những người khác cũng không thoát khỏi sức hút ấy. Viên dược sĩ thốt lên:

– Đó là một người phụ nữ tài sắc vẹn toàn, chẳng hề thua kém ai nếu ở một cái phủ huyện lị.

Các bà nội trợ ngưỡng mộ sự tháo vát của nàng, các bệnh nhân ca tụng sự lễ phép, còn người nghèo thì biết ơn lòng bác ái của nàng.

Nhưng bên trong nàng đang bị gặm nhấm bởi những ham muốn, sự cuồng nộ và lòng căm thù. Chiếc váy xếp nếp gọn gàng ấy che giấu một nỗi sợ hãi quay cuồng, một sự đày đọa mà những đôi môi đoan trang kia chẳng hề hé lộ. Nàng yêu Léon, và tìm kiếm sự cô độc để có thể đắm chìm trong hình bóng anh ta một cách dễ dàng hơn. Cảnh tượng khi nhìn thấy dáng hình ấy lại làm xáo trộn cả sự khoái lạc của sự chiêm nghiệm. Emma rùng mình mỗi khi nghe thấy tiếng bước chân anh ta; rồi khi đối diện, cảm xúc ấy lại lắng xuống, để rồi sau đó, thứ duy nhất đọng lại trong nàng chỉ là một sự kinh ngạc tột cùng kết thúc bằng nỗi buồn đau.

Léon không hề hay biết rằng mỗi khi hắn tuyệt vọng ra về, nàng lại đứng dậy sau khi hắn đi khuất để ngắm nhìn hắn trên phố. Nàng quan tâm đến từng bước đi lối về của hắn; nàng dõi theo nét mặt hắn; nàng bịa ra đủ thứ chuyện để kiếm cớ sang phòng hắn. Vợ của viên dược sĩ dường như thật hạnh phúc khi được ngủ dưới cùng một mái nhà với hắn, và những suy nghĩ của nàng luôn xoay quanh ngôi nhà ấy, giống như những chú bồ câu ở quán “Lion d’Or”, thường bay đến nhúng đôi chân đỏ và đôi cánh trắng của chúng vào những máng xối nơi đó. Nhưng càng nhận thức rõ tình yêu của mình, Emma lại càng đè nén nó xuống, để nó không bị lộ ra ngoài, để làm cho nó vơi bớt đi. Nàng ước gì Léon có thể đoán được, và nàng tưởng tượng ra những cơ hội, những biến cố có thể làm cho điều đó trở nên dễ dàng hơn.

Điều kìm hãm nàng, không nghi ngờ gì nữa, chính là sự uể oải, nỗi sợ hãi, và cả cảm giác hổ thẹn nữa. Nàng nghĩ rằng mình đã từ chối anh ta quá phũ phàng, rằng thời gian đã qua đi, rằng mọi thứ đã mất hết. Thế rồi, sự kiêu hãnh, cùng với niềm hạnh phúc vì có thể tự nhủ với bản thân rằng “Mình rất đoan trang”, và việc ngắm nhìn chính mình trong gương với những tư thế đầy vẻ nhẫn nhịn, đã an ủi nàng phần nào cho sự hy sinh mà nàng tin rằng mình đang gánh chịu.

Rồi những ham muốn thể xác, khao khát tiền bạc, và nỗi sầu muộn của niềm đam mê bỗng hòa quyện lại thành một nỗi đau duy nhất, và thay vì xua đuổi nó khỏi tâm trí, nàng lại càng bám chặt lấy nó hơn, tự thúc ép mình chịu đựng đau đớn, và tìm kiếm cơ hội cho nó ở khắp mọi nơi. Nàng bực dọc vì một món ăn dở tệ hay một cánh cửa khép hờ; than khóc cho những tấm vải nhung mà nàng không có được, cho hạnh phúc mà nàng đã bỏ lỡ, cho những giấc mơ quá đỗi viển vông và ngôi nhà chật hẹp của mình.

Điều làm nàng phát điên lên được là việc Charles dường như chẳng hề hay biết gì về nỗi thống khổ của nàng. Sự đinh ninh rằng mình đang mang lại hạnh phúc cho vợ của chàng bị nàng coi là một sự sỉ nhục ngớ ngẩn, và sự chắc chắn đến độ ấy của chàng chính là sự vô ơn. Thế thì, vì ai mà nàng phải sống đoan trang cơ chứ? Chẳng phải là vì anh ta đó sao, kẻ ngáng đường mọi niềm hạnh phúc, nguyên nhân của mọi khốn khổ, và giống như chiếc khóa thắt lưng sắc nhọn siết chặt lấy nàng từ mọi phía.

Vì thế, nàng trút mọi mối thù hằn sinh ra từ sự chán ngán lên một mình anh ta, và mọi nỗ lực để làm vơi bớt nó lại chỉ khiến nó càng gia tăng thêm; bởi vì nỗi phiền muộn vô ích ấy lại chồng chất thêm vào những lý do tuyệt vọng khác, và càng khoét sâu thêm khoảng cách giữa hai người. Chính sự dịu dàng của nàng với bản thân lại khiến nàng nổi loạn chống lại anh ta. Sự tầm thường trong đời sống gia đình đẩy nàng đến những tưởng tượng dâm ô, sự ân ái vợ chồng đẩy nàng đến những ham muốn ngoại tình. Nàng ước gì Charles đánh đập mình, để nàng có thêm lý do chính đáng mà căm hận anh ta, để trả thù anh ta. Thỉnh thoảng nàng cũng phải ngạc nhiên trước những suy nghĩ tàn nhẫn xuất hiện trong đầu, và nàng lại phải tiếp tục mỉm cười, phải nghe người ta lặp đi lặp lại vào mọi thời điểm rằng nàng thật hạnh phúc, phải vờ như mình hạnh phúc, phải để người ta tin là như thế.

Tuy vậy, nàng vẫn căm ghét sự đạo đức giả này. Nàng bị giằng xé bởi cám dỗ muốn trốn chạy đi đâu đó cùng Léon để thử một cuộc đời mới; nhưng ngay lập tức, một vực thẳm mơ hồ đầy bóng tối lại mở ra trong tâm hồn nàng.

“Hơn nữa, anh ấy chẳng còn yêu mình nữa,” – nàng nghĩ. – “Rồi mình sẽ ra sao đây? Còn có thể hy vọng vào sự trợ giúp nào, niềm an ủi nào, sự xoa dịu nào nữa đây?”

Nàng ngã quỵ xuống, thở hổn hển, đờ đẫn, nức nở với những tiếng khóc thầm, nước mắt đầm đìa.

– Sao cô không nói với ông chủ nhỉ? – người hầu gái hỏi khi cô ta bước vào giữa những cơn khủng hoảng ấy của nàng.

– Đó là bệnh thần kinh thôi, – Emma đáp. – Đừng nói gì với anh ấy cả; việc đó sẽ làm anh ấy lo lắng đấy.

– Ạ! Vâng, – Félicité tiếp lời, – cô y hệt như con ranh nhà La Guerine, con gái của lão Guerin, tay đánh cá ở Pollet mà cháu từng biết ở Dieppe trước khi đến làm cho cô. Hồi ấy cô ta buồn lắm, buồn đến mức cứ đứng thẫn thờ ngay ngưỡng cửa nhà, trông cô ta cứ như một tấm vải liệm được trải ra trước cửa ấy. Căn bệnh của cô ta, hình như là một thứ sương mù đọng trong đầu, và các bác sĩ chẳng chữa được, mà linh mục cũng đành chịu. Những lúc lên cơn nặng quá, cô ta cứ lủi thủi đi ra tận bờ biển một mình, đến nỗi viên cảnh sát tuần tra thường xuyên bắt gặp cô ta nằm sấp mặt, khóc nức nở trên mấy hòn sỏi cuội. Thế rồi, sau khi lấy chồng, tự nhiên nó lại khỏi đấy thưa cô.

– Nhưng với ta, – Emma đáp, – thì chính là sau khi lấy chồng nó mới bắt đầu.