Người đàn ông đi qua chiến tranh

Người Đàn Ông Đi Qua Chiến Tranh

Lượt đọc: 17 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »

❊ ❊ ❊

Hôm qua tôi vẫn thấy ông Tráng đạp chiếc xe đạp Thống Nhất cũ kỹ phát ra tiếng cót két chẳng biết đã tồn tại từ năm bao nhiêu đi qua cổng nhà tôi. Mọi khi ông hay chở theo một đứa cháu nội ở chiếc ghế trẻ em tự chế gắn đằng sau gác-ba-ga. Đôi chân gầy còm vững vàng đạp từng vòng, chưa bao giờ để đứa cháu nào bị ngã. Trên người ông lúc nào cũng chỉ một chiếc áo ba lỗ, một chiếc quần đùi dây rút, chẳng mũ nón gì đạp xe qua cả mùa mưa rét buốt lẫn mùa nắng rát da của Đắk Lắk. Chắc cũng vì vậy mà từ khi tôi bắt đầu có ký ức, đã chỉ lưu được trong đầu chiếc trán nhẵn bóng đen nhánh của ông.

Quen thuộc như vậy, bởi ông chính là anh cả của ông nội tôi, cả hai người đều thuộc hội cựu chiến binh. Ông nội tôi đã chuyển sang ở hẳn Gia Lai từ khi tôi lên lớp một, vì thế, khi nhắc đến một người lính về hưu, tôi nghĩ đến ngay tác phong một người lính còn lờ mờ xuất hiện trên người ông Tráng, người đàn ông đi qua chiến tranh.

Từ khi tôi học ở Sài Gòn, tôi mới biết có một câu hỏi vô cùng đơn giản mà khiến tôi vô cùng bối rối. “Quê của bạn ở đâu?”. Bạn bè tôi đều kể ra vài cái tên rất chắc chắn như Đồng Tháp, Bến Tre, An Giang, Nghệ An v.v. Tôi thì lại trả lời bằng một câu hỏi khác: “Bạn hỏi quê hay hỏi nhà tôi?”. Quê tôi ở Bắc Giang, nhà tôi thì ở Đắk Lắk. Đúng, chúng tôi là những người Bắc trên đất Tây Nguyên. Ông Tráng và các cụ cố của tôi là những người đầu tiên khai hoang và di dân vào Đắk Lắk. Có lẽ đó là điều đặc biệt nhất khi nói về vùng đất Tây Nguyên của chúng tôi, đi ra ngõ nghe toàn tiếng Bắc, bước ra chợ thêm cả tiếng Nghệ, tiếng Huế, giọng miền Tây cũng không phải không có. “Bán anh em xa mua láng giềng gần”, chắc chúng tôi chẳng cần làm thế. Vì bán kính một ki-lô-mét quanh nhà tôi toàn là họ hàng ruột thịt. Ông Tráng kể rằng lúc di dân thì những gia đình thường đi cùng nhau, ông là con trai cả, dẫn theo bố mẹ, vợ con và các em vào Buôn Ma Thuột. Sau đó, tính từ trung tâm thành phố, họ tản ra và được nông trường cấp cho một vùng đất, có đất ruộng, có đất bằng. Rồi chính họ tự tay đốn cây, khai hoang, trồng lúa trồng cà, xây nhà rồi an cư lập nghiệp.

Hồi cụ cố tôi còn sống, ông Tráng vẫn vui vẻ ghé nhà tôi hằng ngày để lượm nhặt vài chiếc lốp xe, vài mảnh tôn cũ, kể cả mấy chiếc nồi lủng đáy ông cũng “na” về nhà. Ông không gọi đó là đồng nát hay nhôm nhựa. Chỉ với một hộp đồ nghề bằng gỗ ọp ẹp, nhem nhuốc, ông hô biến thành những món đồ tự chế trông méo mó đến buồn cười nhưng lại vô cùng hữu dụng. Đôi khi đó là chiếc ghế trẻ em tự chế để chở cháu, chiếc nồi nấu cám cho heo, chiếc xe đạp tự chế bé xíu cho lũ trẻ. Tuổi thơ tôi cũng có vài món đồ chơi méo mó như thế. Tôi hỏi ông về đôi tay chai đen sao mà điêu luyện thế? Ông trả lời: “đó là biệt tài của những người lính”. Ông bảo hồi còn đi lính, vỏ bom cũng thành chai nước, vỏ lựu đạn lại thành chiếc dao găm.

Gần đây tôi chẳng còn hay nói chuyện được với ông về những chuyện thường ngày nữa, bởi dường như ông đang sống ở một khoảng thời gian của riêng mình, ông dần mất kết nối với thời đại. Cuộc nói chuyện dài nhất gần đây với ông cũng chẳng gần cho lắm. Mùng Một Tết năm rồi, đó là dịp hiếm có tôi thấy trên người ông không phải là chiếc áo lót ba lỗ xỉn màu. Ông khoác chiếc áo lính đã chẳng còn rõ màu xanh hay vàng. Tôi hỏi ông ăn cơm chưa, ông cũng chẳng nhớ mấy, hỏi ông khoẻ không ông cũng trả lời vẩn vơ ở đâu đó. Hành động làm tôi nhớ mãi là khi ông lại bắt tay tôi và hỏi: “Học ở Nhân Văn có cực không cháu?”. Tôi giật mình theo phản xạ đưa tay bịt lấy mắt, nhưng tôi nhận ra chẳng còn kịp nữa, nước mắt cứ tuôn ra ào ào. Tôi đã xa nhà từ hồi học cấp 3, cũng chẳng còn mấy lần được về nhà, vì thế số lần được nói chuyện với ông một năm cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Một phần cũng bởi vì tuổi già hay thứ gì đó đã mang tâm trí của ông đi, những đứa trẻ chẳng thể hiểu ông đang nói gì nữa.

Tôi tưởng ông đã quên chúng tôi là ai rồi. Vậy mà ông lại nhớ được cả tên trường học của tôi, nơi mà cả cuộc đời ông chắc chẳng bao giờ có dịp đặt chân đến nữa. Có lẽ ông nghe được cái tên đó từ đoạn hội thoại của mẹ tôi với người vợ minh mẫn của ông mỗi khi ghé nhà. Nhưng ngoài nó thì chẳng địa điểm nào trong lời nói của ông thuộc về hiện tại nữa. Ông kể cho tôi về những mưa bom lửa đạn mà tôi chẳng thể hình dung. Những cảnh đồng đội ông ngã xuống, tay chân đứt rời, máu me lênh láng mà không cuốn sách lịch sử nào nhắc tời. Ông chẳng tri nhận gì về ngày tháng hay thế lực gì đang dội những cơn phẫn nộ xuống các vùng đất. Ông kể rằng ông và đồng đội chỉ biết gặp địch là đánh, lúc đầu họ còn an táng cho từng người hi sinh và đánh dấu lại để sau còn tìm lại, nhưng cuối cùng đến đếm họ cũng chẳng còn đủ sức nữa. Ông kể lại cuộc chiến hào hùng và khốc liệt như kể một cuộc “cướp cờ đánh trận giả” của lũ trẻ chúng tôi lúc bảy, tám tuổi vậy, sôi sục mà lại chẳng thấy nét đau thương. Lúc đó tôi nghĩ có lẽ ông như những người lính đã chai sạn, đã quên đi được cảm xúc lúc đó, vì dù sao hoà bình cũng đã quá tốt đẹp và vùi lấp được khoảng thời gian rất đáng quên ấy. Nhưng giờ tôi hồi tưởng lại, nụ cười của ông ngẩn ngơ như người đã để lại linh hồn ở cuộc chiến.

Chiến tranh không phải thứ duy nhất nhốt lại linh hồn ông, vì như tôi đã kể thì trước khi cụ cố tôi mất ông vẫn là người ông mang nhiều tài lẻ, tỉnh táo và vui tính. Tôi không có ký ức gì về cụ ông vì cụ đã mất vì bạo bệnh từ trước khi tôi sinh ra. Nhưng cụ bà có lẽ là người phụ nữ kiên cường nhất mà tôi từng gặp ở độ tuổi ấy. Đến trước khi cụ mất, cụ vẫn là trụ cột tinh thần của đại đình ba, bốn thế hệ nhà tôi. Cụ một tay nuôi tám người con, cùng con cái cháu chắt vượt hàng ngàn cây số vào vùng rừng thiêng nước độc hồi đó để làm lại từ đầu. Có lẽ cũng vì thế mà khi cụ ra đi lúc đèn đã cạn dầu, trụ cột tinh thần duy nhất trong lòng ông Tráng đã đứt phựt. Lúc tang gia bối rối, ai cũng nhoè mắt, chẳng ai thấy được ai ngoài mất mát của bản thân mình nữa, vì thế lúc đó chẳng ai thấy ông từng khắc sụp đổ như thế nào. Tôi chỉ nhớ ông vẫn bình tĩnh đứng ra chủ trì tang lễ, vẫn khoác chiếc áo tang trắng xóa lạnh toát, cầm chiếc gậy chủ trì gõ gõ cúi chào từng người đến viếng. Chúng tôi mất đi là một người cụ cố, một người bà, một người mẹ, nhưng có lẽ với ông, là cả một linh hồn.

Sau ngày đó, mọi người thấy ông lò dò đi bộ qua nhà tôi, đúng con đường rải tiền giấy đưa tiễn cụ. Năm bảy lần như vậy, nhiều đêm sau đó, cả đại gia đình hai, ba mươi người soi đèn đi tìm thường bắt gặp ông ngồi bên mộ cụ. Ông lặng lẽ ngồi đó, giữa vùng nghĩa địa hoang vu lạnh lẽo. Ông chẳng thắp nhang hay đốt đèn, chỉ lặng lẽ ngồi đó xoa xoa hai chiếc mộ của cụ ông và cụ bà sát cạnh nhau. Chẳng khóc cũng chẳng cười, ông chỉ ngồi đó vuốt ve như đang tìm lại những ký ức với người mẹ đã khuất.

Cũng từ ngày đó, ông bắt đầu sống ở thế giới riêng, khoảng thời gian riêng, kết nối với thế giới xung quanh của ông cũng dần mỏng manh đi. Thỉnh thoảng ông vẫn nhận ra chúng tôi, nhưng lại như người nửa tỉnh nửa mê. Ông vẫn đạp chiếc xe Thống Nhất cũ kỹ đi qua nhà, vẫn chơi đùa với lũ trẻ, vẫn chế ra những món đồ cũ, nhưng tôi chẳng thể tìm được nơi ánh mắt ông ánh sáng lấp lánh của người đang sống ở hiện tại nữa.

Nguồn: https://vanvn.vn/nguoi-dan-ong-di-qua-chien-tranh-ky-cua-bui-thi-tram-anh/
Nguồn: vanvn.vn
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.