Tuyển Tập Truyện Ngắn Bret Harte

Lượt đọc: 351 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Vận May Của Roaring Camp

❊ ❊ ❊

Roaring Camp đang náo động. Đó hẳn không phải là một vụ đánh nhau, bởi vào năm 1850 thì chuyện đó chưa đủ mới mẻ để có thể tụ tập toàn bộ khu định cư. Không những các con mương và khu khai mỏ bị bỏ hoang, mà cả “tiệm tạp hóa của Tuttle” cũng vắng bóng những tay bài bạc vốn dĩ, như ai cũng nhớ, từng bình thản tiếp tục ván bài của họ ngay vào ngày French Pete và Kanaka Joe bắn chết tươi lẫn nhau bên quầy rượu ở gian ngoài. Toàn bộ trại tập trung lại trước một căn lều thô sơ nằm ở rìa ngoài bãi trống.

Cuộc trò chuyện diễn ra bằng giọng khẽ khàng, nhưng tên của một người phụ nữ được nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Đó là một cái tên quá quen thuộc trong trại—được gọi là “Cherokee Sal.”

Có lẽ càng ít nói về cô ta thì càng tốt. Cô ta là một người phụ nữ thô tục và, điều đáng ngại là, rất tội lỗi. Nhưng vào thời điểm đó, cô ta là người phụ nữ duy nhất ở Roaring Camp, và lúc ấy đang phải chịu cơn quằn quại khốn đốn, khi mà cô ta khao khát sự chăm sóc của những người cùng giới hơn bao giờ hết. Trác táng, sa ngã và không thể cứu vãn, cô ta vẫn đang gánh chịu một sự hành hạ đủ đớn đau để chịu đựng ngay cả khi được che chở bởi tình thân ái nữ nhi, nhưng giờ đây lại trở nên kinh hoàng trong sự cô đơn cùng cực. Lời nguyền nguyên thủy đã giáng xuống đời cô trong cảnh cô lập nguyên thủy ấy—thứ vốn hẳn đã khiến hình phạt cho tội lỗi đầu tiên trở nên vô cùng khủng khiếp. Có lẽ, đó là một phần của sự chuộc tội cho lỗi lầm của cô khi mà, vào khoảnh khắc cô thiếu vắng sự ân cần và chăm sóc trực giác của phái nữ nhất, cô chỉ chạm trán với những gương mặt nửa khinh miệt của các đồng nghiệp nam giới. Thế nhưng, tôi nghĩ rằng một vài kẻ có mặt đã động lòng trước nỗi thống khổ của cô. Sandy Tipton cho rằng mọi chuyện “quá khắc nghiệt với Sal,” và khi ngẫm nghĩ về hoàn cảnh của cô, anh ta đã có khoảnh khắc vượt lên trên thực tế là mình đang giấu một con ách và hai quân bồi trong tay áo.

Cũng có thể thấy rằng tình huống này rất mới mẻ. Những cái chết hoàn toàn không hiếm ở Roaring Camp, nhưng một ca sinh nở lại là điều mới lạ. Người ta từng bị đuổi khỏi trại một cách triệt để, vĩnh viễn, và không có chút hy vọng quay về; nhưng đây là lần đầu tiên có ai đó được đưa đến đây MỘT CÁCH NGUYÊN THỦY từ vạch xuất phát. Do đó sự náo động mới lớn nhường này.

“Anh hãy vào trong đó đi, Stumpy,” một cư dân nổi bật có biệt danh là “Kentuck” nói, khi hướng về phía một kẻ đang la cà. “Vào trong đó đi, xem anh có thể làm được gì. Anh có kinh nghiệm trong mấy chuyện này mà.”

Có lẽ việc lựa chọn này là hợp lý. Ở những vùng đất khác, Stumpy từng là người cha đứng tên của hai gia đình; trên thực tế, chính vì một số sơ hở pháp lý trong các vụ việc đó mà Roaring Camp—một thành phố dung thân—mới mang ơn sự hiện diện của hắn. đám đông tán thành sự lựa chọn đó, và Stumpy đủ khôn ngoan để cúi đầu trước đa số. Cánh cửa khép lại trước vị bác sĩ kiêm bà mụ bất đắc dĩ, và Roaring Camp ngồi xuống bên ngoài, hút tẩu thuốc và chờ đợi kết quả.

Hội đồng tụ tập khoảng chừng một trăm người. Một hoặc hai người trong số này thực chất là những kẻ trốn chạy pháp luật, một số là tội phạm, và tất cả đều liều lĩnh. Về mặt thể chất, họ không hề mang dấu vết nào của quá khứ và tính cách đời thường. Tên đểu cá nhất lại có khuôn mặt tựa thiên thần của Raphael, với mái tóc vàng óng dày dợ; Oakhurst, một tay cờ bạc, lại mang vẻ ưu tư và sự thẫn thờ trí tuệ của một Hamlet; kẻ điềm tĩnh nhất và dũng cảm nhất thì cao vỏn vẹn chưa tới năm thước Anh, với giọng nói nhẹ nhàng và dáng vẻ ngượng ngùng, rụt rè. Thuật ngữ “lũ du côn” gán cho họ mang tính phân biệt nhiều hơn là định nghĩa. Có lẽ về những chi tiết nhỏ nhặt như ngón tay, ngón chân, tai, v.v., trại có thể có chút thiếu sót, nhưng những sự thiếu hụt nhỏ nhoi ấy không hề làm giảm đi sức mạnh tổng thể của họ. Kẻ khỏe nhất cũng chỉ có ba ngón trên bàn tay phải; kẻ thiện xạ nhất chỉ có đúng một con mắt.

Đó là diện mạo thể chất của những gã đàn ông tản mát xung quanh căn lều. Trại nằm trong một thung lũng hình tam giác giữa hai ngọn đồi và một con sông. Lối ra duy nhất là một con đường mòn dốc đứng vắt qua đỉnh ngọn đồi đối diện với căn lều, lúc này đang được soi sáng bởi ánh trăng lên. Người phụ nữ bất hạnh hẳn có thể nhìn thấy nó từ chiếc giường thô kệch nơi cô đang nằm—nhìn thấy nó uốn lượn như một sợi chỉ bạc cho đến khi hòa lẫn vào những vì sao trên cao.

Đống lửa đốt bằng cành thông khô mang lại bầu không khí quây quần cho buổi tụ tập. Dần dần, bản tính vui vẻ tự nhiên của Roaring Camp quay trở lại. Những lời cá cược được đưa ra và nhận lời một cách thoải mái về kết quả. Tỷ lệ ba ăn năm rằng “Sal sẽ vượt cạn thành công;” thậm chí cược đứa trẻ sẽ sống sót; những khoản cá cược bên lề về giới tính và nước da của vị khách sắp chào đời. Giữa một cuộc tranh luận sôi nổi, một tiếng thốt lên phát ra từ những kẻ đứng gần cửa nhất, và cả trại dừng lại để lắng nghe. Vượt lên trên tiếng gió thông dao động và rên rỉ, tiếng sông chảy xiết, và tiếng củi nổ lách tách là một tiếng thét sắc nhọn, cáu kỉnh—một tiếng thét không giống bất cứ âm thanh nào từng được nghe thấy trong trại trước đây. Rừng thông ngừng rên rỉ, dòng sông ngừng chảy xiết, và ngọn lửa ngừng nổ lách tách. Dường như cả Thiên nhiên cũng dừng lại để lắng nghe.

Cả trại đồng lòng đứng phắt dậy! Có người đề xuất châm ngòi một thùng thuốc súng; nhưng vì cân nhắc tình trạng của người mẹ, những lời khuyên can hợp lý hơn đã thắng thế, và chỉ có một vài khẩu súng lục được bắn lên trời; bởi vì cho dù là do tay nghề phẫu thuật thô thiển của trại, hay vì lý do nào khác, Cherokee Sal đang lịm đi rất nhanh. Chỉ trong vòng một giờ, cô đã leo lên cái con đường gập ghềnh dẫn đến các vì sao ấy, và cứ thế vĩnh viễn rời khỏi Roaring Camp, cùng với tội lỗi và nỗi ô nhục nơi đây. Tôi không nghĩ rằng thông báo đó làm họ bận tâm lắm, ngoại trừ những phỏng đoán về số phận của đứa trẻ. “Bây giờ nó có sống nổi không?” câu hỏi được đặt ra cho Stumpy. Câu trả lời thật mơ hồ. Sinh thể duy nhất cùng giới tính và tình trạng làm mẹ với Cherokee Sal trong khu định cư lúc bấy giờ là một con lứa. Đã có một số phỏng đoán về sự phù hợp, nhưng thử nghiệm vẫn được tiến hành. Nó ít mang tính rủi ro hơn phương pháp điều trị cổ xưa dành cho Romulus và Remus, và bề ngoài thì cũng thành công chẳng kém.

Khi những chi tiết đó hoàn tất, ngốn thêm một tiếng đồng hồ nữa, cánh cửa được mở ra, và đám đông đàn ông đang hồi hộp, những kẻ đã tự xếp thành một hàng từ trước, bước vào theo thứ tự một người một. Bên cạnh chiếc giường thấp hoặc tấm phản, nơi bóng dáng người mẹ hiện lên rõ mồn một bên dưới những chiếc chăn, là một chiếc bàn gỗ thông. Trên bàn đặt một chiếc hộp đựng nến, và bên trong đó, được bọc trong tấm vải flannel màu đỏ chóe, chính là vị khách mới đến của Roaring Camp. Bên cạnh hộp nến là một chiếcếc mũ. Công dụng của nó nhanh chóng được hé lộ. “Thưa các quý ông,” Stumpy cất lời, với sự pha trộn kỳ lạ giữa vẻ uy quyền và sự tự mãn đương nhiên của kẻ bề trên,—“các quý ông vui lòng đi vào từ cửa trước, vòng qua bàn, và đi ra bằng cửa sau. Ai muốn đóng góp chút gì cho đứa trẻ mồ côi thì cứ bỏ vào chiếc mũ này.” Gã đàn ông đầu tiên bước vào với chiếc mũ đội trên đầu; tuy nhiên, hắn ta đã cất mũ đi khi nhìn xung quanh, và cứ thế vô tình tạo ra tấm gương cho kẻ tiếp theo. Trong những cộng đồng như vậy, hành động tốt hay xấu đều rất dễ lây lan. Khi đoàn người nối đuôi nhau bước vào, những lời bình phẩm vang lên rõ mồn một—những lời chê bai có lẽ hướng nhiều hơn đến Stumpy trong vai trò của một kẻ chủ xị: “Đấy là nó à?” “Con mắm tí hon thế!” “Màu da vừa chớm có chứ bõ bèn gì!” “Chẳng to hơn một khẩu derringer là mấy.” Những món quà đóng góp cũng mang đậm chất riêng: Một hộp đựng thuốc lá bằng bạc; một đồng tiền đúp-lông Tây Ban Nha; một khẩu súng lục hải quân mạ bạc; một mẫu quặng vàng; một chiếc khăn tay ren thêu vô cùng tinh xảo của phụ nữ (từ Oakhurst tay cờ bạc); một chiếc trâm cài ngực đính kim cương; một chiếc nhẫn kim cương (được gợi ý bởi chiếc trâm cài, kèm theo tuyên bố từ người cho rằng anh ta “thấy chiếc trâm đó và cược hơn hai viên kim cương nữa”); một chiếc roi da có tạ; một cuốn Kinh Thánh (không tìm ra người đóng góp); một chiếc cựa vàng; một chiếc thìa bạc (tôi rất tiếc phải nói rằng những chữ cái khắc trên đó không phải là tên viết tắt của người tặng); một cây kéo phẫu thuật; một con dao mổ; một tờ tiền Ngân hàng Anh trị giá 5 bảng Anh; và khoảng 200 đô-la tiền vàng và bạc lẻ. Trong suốt quá trình này, Stumpy duy trì một vẻ im lặng vô cảm hệt như cái xác bên trái hắn, một sự nghiêm nghị bí hiểm chẳng kém gì đứa trẻ sơ sinh bên phải hắn. Chỉ có một sự cố duy nhất phá vỡ sự đơn điệu của đoàn người tò mò ấy. Khi Kentuck ngài ngại cúi người xuống ngắm hộp nến, đứa trẻ quay đầu lại, và trong một cơn co giật vì đau, đã túm lấy ngón tay đang thò vào của hắn, nắm chặt lấy nó trong chốc lát. Kentuck trông ngốc nghếch và ngượng ngùng. Một sắc thái giống như sự đỏ mặt cố gắng xuất hiện trên gò má dãi dầu sương gió của hắn. “Cái thằng ranh con khốn kiếp!” hắn lẩm bẩm khi rút ngón tay ra, với sự dịu dàng và cẩn trọng có lẽ vượt xa những gì người ta nghĩ hắn có thể thể hiện. Hắn giữ ngón tay đó hơi tách biệt khỏi những ngón còn lại khi bước ra ngoài, và tò mò ngắm nghía nó. Sự săm soi đó lại khơi gợi lên đúng câu nhận xét ban đầu về đứa trẻ. Trên thực tế, hắn có vẻ rất thích thú khi lặp lại câu nói ấy. “Nó vật lộn với ngón tay tao,” hắn nói với Tipton, giơ cái ngón tay đó lên, “cái thằng ranh con khốn kiếp!”

Đã bốn giờ sáng khi trại tìm đến giấc ngủ. Một ngọn đèn vẫn cháy trong căn lều nơi những kẻ canh gác ngồi, bởi Stumpy đã thức trắng đêm hôm đó. Kentuck cũng vậy. Hắn uống khá nhiều và kể lại với sự hào hứng tột độ trải nghiệm của mình, không quên kết thúc bằng câu chửi rủa đặc trưng dành cho người mới đến. Điều đó dường như giúp hắn trút bỏ được bất kỳ sự ủy mị mang tính tình cảm nào không đáng có, và Kentuck mang những điểm yếu của phái mạnh mẽ. Khi tất cả mọi người đã đi ngủ, hắn đi bộ xuống sông và huýt sáo vẻ đầy suy tư. Sau đó, hắn đi ngược lên khe núi qua căn lều, vẫn huýt sáo với vẻ dửng dưng thấy rõ. Đến một cây gỗ đỏ lớn, hắn dừng lại rồi quay bước, và lại đi qua căn lều một lần nữa. Đi xuống được nửa đường ra tới bờ sông, hắn lại dừng lại, rồi quay trở lại gõ cửa. Cửa mở ra bởi Stumpy. “Thế nào rồi?” Kentuck lên tiếng, nhìn qua vai Stumpy về phía chiếc hộp nến. “Mọi chuyện đều ổn cả!” Stumpy đáp. “Có chuyện gì à?” “Không có gì.” Có một khoảng lặng—một khoảng lặng ngượng ngùng—Stumpy vẫn giữ nguyên cánh cửa. Khi đó Kentuck đành viện đến ngón tay của mình, giơ nó lên trước mặt Stumpy. “Nó vật lộn với tao,—cái thằng ranh con khốn kiếp,” hắn nói rồi lủi thủi bỏ đi.

Hôm sau, Cherokee Sal được chôn cất theo kiểu thô sơ mà Roaring Camp có thể lo liệu. Sau khi thi hài của cô được hạ thổ trên sườn đồi, một cuộc họp chính thức của trại đã được triệu tập để bàn xem nên làm gì với đứa con thơ dại của cô. Nghị quyết nhận nuôi nó nhận được sự đồng lòng và hưởng ứng nhiệt liệt. Nhưng một cuộc tranh luận sôi nổi về phương thức và tính khả thi trong việc lo liệu các nhu cầu của đứa trẻ đã lập tức bùng nổ. Điều đáng chú ý là cuộc tranh cãi hoàn toàn không mang những hiềm khích cá nhân cay độc vốn thường xuất hiện trong các cuộc thảo luận tại Roaring Camp. Tipton đề nghị nên gửi đứa trẻ đến Red Dog—cách đó bốn mươi dặm—nơi có thể tìm được sự chăm sóc từ phụ nữ. Nhưng đề xuất kém may mắn đó đã vấp phải sự phản đối dữ dội và đồng thuận tuyệt đối. Rõ ràng là không một kế hoạch nào đòi hỏi phải chia tay với báu vật mới mẻ này được chấp nhận dù chỉ trong chốc lát. “Hơn nữa,” Tom Ryder nói, “mấy tên ở Red Dog sẽ đổi tráo nó, rồi nhét đứa khác vào tay chúng ta cho mà xem.” Sự hoài nghi về sự trung thực của các trại khác là điều phổ biến ở Roaring Camp, cũng giống như ở những nơi khác.

Việc đưa một vú nuôi là nữ vào trại cũng vấp phải sự phản đối. Người ta lập luận rằng không có người phụ nữ tử tế nào chịu chấp nhận Roaring Camp làm nhà của mình, và diễn giả nọ nhấn mạnh rằng “họ không muốn có thêm bất kỳ kẻ nào thuộc loại người kia nữa.” Lời bóng gió cay độc ấy dành cho người mẹ quá cố, dẫu có vẻ khắc nghiệt, lại chính là cơn co thắt đầu tiên của sự đứng đắn—triệu chứng đầu tiên cho thấy sự hồi sinh của trại. Stumpy không đưa ra ý kiến gì. Có lẽ hắn cảm thấy hơi tế nhị khi can thiệp vào việc lựa chọn một người có khả năng kế nhiệm vị trí của mình. Nhưng khi bị chất vấn, hắn quả quyết khẳng định rằng hắn và “Jinny”—con vật cái được nhắc tới trước đó—có thể tự lo việc nuôi nấng đứa trẻ. Kế hoạch đó mang một nét gì đó độc đáo, tự lập và anh hùng khiến trại vô cùng hài lòng. Stumpy được giữ lại. Một số vật dụng đã được phái người đi mua ở Sacramento. “Hãy nhớ lấy,” người thủ quỹ nói khi ấn túi vàng bụi vào tay người giao thư, “phải lấy loại tốt nhất—ren này, và đồ thêu kim tuyến cùng tua rua—mặc kệ tẻo giá nào!”

Thật kỳ lạ, đứa trẻ lớn lên trông thấy. Có lẽ khí hậu đầy sinh khí của vùng trại miền núi đã bù đắp cho những thiếu thốn về vật chất. Thiên nhiên đã ôm trọn đứa trẻ bị bỏ rơi vào bầu ngực rộng mở của mình. Trong bầu không khí hiếm hoi ở vùng chân đồi Sierra ấy—thứ không khí nồng nàn hương thơm của nhựa thơm, thứ nước cốt thanh tao vừa kích thích vừa làm sảng khoái—nó có lẽ đã tìm thấy thức ăn và dưỡng chất, hoặc một thứ hóa chất kỳ diệu nào đó đã chuyển hóa sữa lừa thành canxi và phốt-pho. Stumpy nghiêng về niềm tin rằng đó là nhờ sự kết hợp giữa thứ sau và sự chăm sóc tốt. “Tôi và con lừa đó,” hắn thường nói, “đã làm cha làm mẹ của nó đấy! Mày,” hắn thường nói thêm khi nhìn vào bọc nhỏ bất lực trước mặt, “đừng bao giờ phản bội bọn ta đấy nhé.”

Khi đứa bé tròn một tháng tuổi, sự cần thiết phải đặt cho nó một cái tên đã trở nên rõ ràng. Nó thường được gọi là “Nhóc Con,” “Con Trai của Stumpy,” “Chó Sói Đồng Cỏ” (một cách ám chỉ khả năng phát ra âm thanh của nó), và thậm chí là cái tên âu yếm đầy khiếm nhã của Kentuck: “Cái thằng ranh con khốn kiếp.” Nhưng người ta cảm thấy những cái tên này quá mơ hồ và không thỏa đáng, và cuối cùng chúng đã bị gạt bỏ dưới một ảnh hưởng khác. Những kẻ cờ bạc và phiêu lưu thường rất mê tín, và một hôm Oakhurst tuyên bố rằng đứa bé đã mang “vận may” đến cho Roaring Camp. Quả thực là thời gian gần đây họ gặp rất nhiều may mắn. “Vận may” (Luck) là cái tên được đồng thuận, với tiếp đầu ngữ là Tommy cho thêm phần tiện lợi. Không ai đả động gì đến người mẹ, và người cha thì vẫn là một ẩn số. “Tốt hơn hết,” Oakhurst triết lý nói, “là làm lại một ván mới cho tất cả. Cứ gọi nó là Luck, và cho nó một khởi đầu công bằng.” Do đó, một ngày đã được ấn định riêng cho lễ rửa tội. Đọc giả có thể hình dung được ý nghĩa của buổi lễ này là gì—những ai đã phần nào nắm bắt được sự bất kính ngông cuồng của Roaring Camp. Chủ trì buổi lễ là một tay mang biệt danh “Boston,” một kẻ chuyên trò hề nổi tiếng, và dịp này hứa hẹn sẽ mang lại sự hài hước tột độ. Tên châm biếm đầy mưu mẹo này đã dành hẳn hai ngày để chuẩn bị một vở kịch nhại lại thánh lễ của nhà thờ, kèm theo những ẩn ý địa phương cay cay đắng đắng. Dàn hợp xướng đã được huấn luyện chu đáo, và Sandy Tipton sẽ làm cha đỡ đầu. Nhưng sau khi đoàn người diễu hành ra khu rừng với âm nhạc và cờ hoa, và đứa trẻ được đặt trước một bàn thờ giả, Stumpy bước ra trước đám đông đang chờ đợi. “Làm hỏng cuộc vui không phải phong cách của tôi đâu, các bạn,” gã lùn nói, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào những gương mặt xung quanh, “nhưng tôi thấy chuyện này có vẻ không được công bằng cho lắm. Chơi trò đùa cợt lố bịch lên một đứa bé chưa đủ hiểu biết thế này thì thật là hạ sách. Và nếu có ai muốn làm cha đỡ đầu ở đây, tôi muốn xem thử ai có quyền lợi chính đáng hơn tôi.” Một sự im lặng bao trùm sau bài phát biểu của Stumpy. Phải ghi nhận công lao của tất cả những kẻ thích đùa rằng người đầu tiên thừa nhận tính công bằng trong lời nói ấy lại chính là tay chuyên châm biếm vừa bị chặn đứng trò hề của hắn. “Nhưng,” Stumpy nói, nhanh chóng chớp lấy thời cơ, “chúng ta có mặt ở đây là để làm lễ rửa tội, và chúng ta sẽ làm điều đó. Tôi tuyên bố cậu là Thomas Luck, theo luật pháp của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và Bang California, xin Chúa phù hộ cho tôi.” Đây là lần đầu tiên danh tính của đấng Tối Cao được thốt lên ở trại ngoài những lời thề thốt phỉ báng. Nghi thức rửa tội có lẽ còn lố bịch hơn cả những gì tên tay châm biếm đã tưởng tượng; nhưng thật kỳ lạ, chẳng ai nhận ra điều đó và chẳng ai cười. “Tommy” được rửa tội trang nghiêm hệt như khi cậu được ban phước dưới mái nhà Thiên Chúa, và cậu đã khóc rồi được dỗ dành theo một cách thức vô cùng chính thống.

Và thế là công cuộc cải tổ bắt đầu ở Roaring Camp. Gần như không thể nhận ra, một sự thay đổi đã bao trùm lấy khu định cư. Căn lều được giao cho “Tommy Luck”—hay “The Luck,” như cách người ta thường gọi cậu bé hơn—đã sớm cho thấy những dấu hiệu khởi sắc. Nó được giữ gìn sạch sẽ một cách tỉ mỉ và quét vôi trắng. Sau đó nó được lót ván, bọc vải và dán giấy tường. Chiếc nôi gỗ hồng mộc, được chở bằng la vượt quãng đường tám mươi dặm, theo cách nói của Stumpy, đã “làm lu mờ phần đồ đạc còn lại.” Thế là việc tu sửa lại căn lều trở thành một nhu cầu tất yếu. Những gã đàn ông vốn có thói quen la cà trong lều của Stumpy để xem “The Luck ra sao rồi” dường như rất trân trọng sự thay đổi này, và để giữ thể diện, tiệm tạp hóa đối thủ “Tuttle’s grocery” cũng rục rịch nhập về một tấm thảm và những chiếc gương soi. Sự phản chiếu của những chiếc gương này đối với diện mạo của Roaring Camp đã thúc đẩy những thói quen giữ gìn vệ sinh cá nhân nghiêm ngặt hơn. Lần này Stumpy áp dụng một hình thức cách ly đối với những kẻ khao khát vinh dự và đặc quyền được bế The Luck. Đó là một sự tổn thương tột cùng đối với Kentuck—người, trong sự xuề xòa của một tính cách phóng khoáng và những thói quen sống nơi biên ải, đã bắt đầu coi mọi thứ quần áo như một lớp da thứ hai, thứ mà giống như da rắn, chỉ bong ra khi mục nát—khi bị tước mất đặc quyền này vì một số lý do thận trọng. Thế nhưng, sức ảnh hưởng ngấm ngầm của sự đổi mới mạnh mẽ đến mức sau đó, hắn đều đặn xuất hiện vào mỗi buổi chiều với một chiếc áo sơ mi sạch sẽ và khuôn mặt vẫn còn lấp lánh hơi nước sau khi rửa ráy. Những đạo luật vệ sinh xã hội và đạo đức cũng không hề bị bỏ quên. “Tommy,” kẻ được cho là dành toàn bộ sự tồn tại của mình cho một nỗ lực nghỉ ngơi không mệt mỏi, không được phép bị làm phiền bởi tiếng ồn. Tiếng hò hét và la lối, thứ đã mang lại cho trại cái tên tai hại kia, không được phép vang lên trong phạm vi tai nghe thấy được của lều Stumpy. Đám đàn ông trò chuyện bằng tiếng thì thầm hoặc hút thuốc với sự tĩnh lặng đúng chất người da đỏ. Những lời thề thốt bậy bạ ngầm bị từ bỏ trong chốn linh thiêng này, và khắp toàn trại, một kiểu chửi thề phổ biến được gọi là “Mẹ kiếp vận may!” và “Chết tiệt vận may!” đã bị loại bỏ, bởi vì nó mang một ngụ ý cá nhân mới. Âm nhạc thanh nhạc không bị cấm đoán, vì người ta cho rằng nó có phẩm chất xoa dịu và làm dịu lòng người; và một bài hát, do “Man-o'-War Jack,” một thủy thủ người Anh đến từ các thuộc địa Úc của Nữ hoàng trình bày, khá được ưa chuộng như một khúc hát ru. Đó là một bản tường thuật ảm đạm về những chiến tích của tàu “Arethusa, Seventy-four,” cất lên bằng giọng thứ trầm đục, kết thúc bằng một tiếng ngân dài lịm dần ở điệp khúc của mỗi câu: “Trên b-oo-o-ard tàu Arethusa.” Thật là một cảnh tượng tuyệt đẹp khi ngắm nhìn Jack bồng The Luck, đu đưa từ bên này sang bên ngả hệt như theo nhịp chuyển động của một con tàu, và ngâm nga điuec hò hải quân ấy. Dù là nhờ nhịp đưa lắc kỳ lạ của Jack hay nhờ độ dài của bài hát—nó gồm chín mươi khổ thơ, và được tiếp tục một cách đầy tận tụy cho đến tận cùng đắng cay—khúc hát ru thường mang lại hiệu quả như mong muốn. Những lúc như vậy, đám đàn ông thường nằm dài dưới những tán cây trong ánh chạng vạng mùa hè dịu ngọt, hút tẩu thuốc và đắm mình trong những âm điệu du dương. Một ý niệm mơ hồ rằng đây chính là hạnh phúc điền viên tràn ngập khắp trại. “Cái thể loại trò này ấy mà,” gã Cockney Simmons vừa lười biếng tỳ cùi chỏ vừa suy ngẫm nói, “thật là tựa thiên đường.” Nó khiến hắn nhớ đến Greenwich.

Vào những ngày hè dài đằng đẵng, The Luck thường được cõng ra khe núi nơi người ta khai thác mỏ vàng của Roaring Camp. Ở đó, trên một tấm chăn trải trên những cành thông, cậu bé sẽ nằm đó trong khi đám đàn ông làm việc dưới các con mương bên dưới. Gần đây, đã có những nỗ lực thô sơ nhằm trang trí cái chòi này bằng hoa và các loại cây bụi thơm ngát, và thường thì sẽ có ai đó mang đến cho cậu bé một chùm kim ngân hoa dại, hoa đỗ quyên, hay những bông hoa rực rỡ sắc màu của loài Las Mariposas. Đám đàn ông bỗng nhận ra một cách muộn màng rằng có vẻ đẹp và ý nghĩa ẩn giấu trong những điều vụn vặt ấy, thứ mà họ từng vô tình giẫm đạp dưới chân suốt bao lâu nay. Một mảnh mica lấp lánh, một mảnh thạch anh nhiều màu, một viên sỏi sáng bóng từ lòng suối, bỗng trở nên tươi đẹp trong đôi mắt đã được gột rửa và soi sáng ấy, và luôn được cất riêng ra cho The Luck. Thật kỳ diệu khi khu rừng và những sườn đồi lại sản sinh ra nhiều báu vật có thể “dùng được cho Tommy” đến thế. Được bao quanh bởi những món đồ chơi mà chưa từng có đứa trẻ nào ngoài thế giới cổ tích có được trước đây, người ta hy vọng rằng Tommy cảm thấy mãn nguyện. Cậu bé tỏ ra bình thản hạnh phúc, dẫu cho phảng phất một nét nghiêm nghị như người lớn, một ánh mắt trầm tư trong đôi mắt xám tròn xoe khiến Stumpy đôi khi phải lo lắng. Cậu bé luôn ngoan ngoãn và yên lặng, và sử sách ghi lại rằng có lần, khi bò vượt qua “rào chắn”—một hàng rào bằng cành thông đan xen bao quanh giường của mình—cậu bé đã lộn nhào qua bờ đất cắm đầu xuống lớp đất mềm, và giữ nguyên tư thế đôi chân lốm đốm chĩa lên trời ấy trong ít nhất năm phút với vẻ nghiêm nghị không một chút nao núng. Cậu bé được nhấc lên mà không hề rên rỉ một tiếng nào. Tôi ngần ngại khi phải ghi lại vô số những biểu hiện khôn ngoan khác của cậu bé, mà ngạ thay, chúng lại dựa trên lời kể của những người bạn có phần thiên vị. Một số trong số đó không phải là không mang hơi hướng mê tín. “Ta vừa mới bò lên bờ xong,” Kentuck hổn hển nói trong cơn phấn khích tột độ một ngày nọ, “và xin thề có Chúa nếu không phải là nó đang nói chuyện với một con chim giẻ cùi đang đậu trên đùi nó đấy. Hai chúng nó ở đó, tự nhiên và thân thiện hệt như bất cứ thứ gì cậu thích, đang líu lo với nhau y như hai thiên thần nhỏ vậy.” Dẫu thế nào đi nữa, dù là đang bò qua những cành thông hay nằm ngửa lười biếng chớp mắt nhìn những tán lá bên trên, đối với cậu bé, loài chim vẫn cất tiếng hót, lũ sóc vẫn rúc rít và những khóm hoa vẫn khoe sắc. Thiên nhiên chính là vú em và người bạn chơi đùa của cậu. Vì cậu, thiên nhiên thả lỏng những tia nắng vàng rực lọt qua kẽ lá rơi ngay trong tầm với của cậu; thiên nhiên gửi những luồng gió lang thang đến thăm cậu với hương thơm của nguyệt quế và nhựa thơm; đối với cậu, những cây gỗ đỏ cao lớn gật đầu chào quen thuộc và ngái ngủ, những con ong nghệ vo ve, và những chú quạ khoang kêu quàng quạc tạo thành một thứ âm thanh ru ngủ du dương.

Đó là mùa hè vàng son của Roaring Camp. Đó là những “thời kỳ thịnh vượng,” và vận may luôn đồng hành cùng họ. Các mỏ khai thác đã mang lại nguồn lợi nhuận khổng lồ. Trại rất hãnh diện về những đặc quyền của mình và tỏ ra nghi ngờ khi nhìn ngắm người lạ. Không có sự khích lệ nào dành cho việc nhập cư, và để sự cô lập của họ trở nên hoàn hảo hơn, đất đai ở cả hai bên vách núi bao quanh trại đã được họ nhanh chóng đăng ký chiếm giữ. Điều này, cùng với danh tiếng sử dụng súng lục thành thạo đến kỳ lạ, đã giúp giữ cho sự biệt lập của Roaring Camp được bất khả xâm phạm. Người giao thư—mối liên kết duy nhất của họ với thế giới bên ngoài—thỉnh thoảng kể những câu chuyện kỳ diệu về trại. Anh ta thường nói: “Họ có một con phố ở trên cái xứ ‘Roaring’ đó đủ sức vượt qua bất kỳ con phố nào ở Red Dog. Họ có dây leo và hoa quanh nhà, và họ tắm rửa một ngày hai lần. Nhưng họ cực kỳ hung dữ với người lạ, và họ tôn sùng một đứa trẻ da đỏ.”

Cùng với sự thịnh vượng của trại là mong muốn có những bước cải tiến xa hơn. Người ta đề xuất xây dựng một khách sạn vào mùa xuân năm sau, và mời một hoặc hai gia đình tử tế đến sinh sống ở đó vì lợi ích của The Luck, kẻ có lẽ sẽ được hưởng lợi từ bầu bạn với phụ nữ. Sự hy sinh mà sự nhượng bộ đối với phái nữ này đòi hỏi từ những gã đàn ông vốn cực kỳ hoài nghi về phẩm hạnh và sự hữu dụng chung của họ, chỉ có thể được lý giải bằng tình cảm mà họ dành cho Tommy. Vẫn còn vài kẻ tỏ ra chống đối. Nhưng quyết định đó không thể thực hiện được trong vòng ba tháng, và nhóm thiểu số đành ngoan ngoãn nhượng bộ với hy vọng rằng sẽ có chuyện gì đó xảy ra để ngăn cản nó. Và điều đó đã thực sự xảy ra.

Mùa đông năm 1851 sẽ còn được nhắc nhớ mãi ở vùng chân đồi. Tuyết phủ dày đặc trên dãy Sierras, và mọi con suối trên núi đều biến thành sông, và mọi con sông biến thành hồ. Mọi khe núi và vực sâu đều biến thành dòng nước xiết cuồn cuộn đổ xuống các sườn đồi, quật ngã những thân cây khổng lồ và cuốn theo rác rưởi cùng mảnh vụn rải rác khắp đồng bằng. Red Dog đã hai lần chìm trong biển nước, và Roaring Camp đã được cảnh báo trước. “Nước đã mang vàng vào những khe núi đó,” Stumpy nói. “Nó đã ở đây một lần và sẽ lại đến đây lần nữa!” Và đêm đó, nhánh sông North Fork đột ngột vượt qua bờ và càn quét qua thung lũng hình tam giác của Roaring Camp.

Trong sự hỗn loạn của dòng nước lũ cuồn cuộn, những thân cây gãy đổ và tiếng gỗ nổ lách tách, cùng màn đêm dường như đang trôi theo dòng nước và xóa nhòa thung lũng tươi đẹp, người ta chẳng thể làm được mấy để tập hợp lại trại đang tản mác. Khi bình minh ló dạng, căn lều của Stumpy, nằm gần bờ sông nhất, đã biến mất. Ngược lên phía khe núi cao hơn, họ tìm thấy thi thể của người chủ nhân bất hạnh; nhưng niềm kiêu hãnh, niềm hy vọng, niềm vui, The Luck của Roaring Camp đã biến mất. Họ đang lũ lượt quay về với những trái tim trĩu nặng buồn đau thì một tiếng hét từ bên bờ sông gọi giật họ lại.

Đó là một chiếc thuyền cứu hộ từ hạ lưu dạt lên. Họ nói rằng họ đã vớt được một người đàn ông và một đứa trẻ sơ sinh, trong trạng thái kiệt sức, ở cách đây khoảng hai dặm về phía hạ lưu. Có ai biết họ không, và họ có phải người ở đây không?

Chỉ cần một cái nhìn là đủ để họ nhận ra Kentuck đang nằm đó, bị đè bẹp và thâm tím một cách tàn nhẫn, nhưng vẫn ôm chặt The Luck của Roaring Camp trong vòng tay. Khi họ cúi xuống cặp đôi có phần kỳ lạ này, họ thấy đứa trẻ đã lạnh ngắt và không còn nhịp đập. “Nó chết rồi,” một người lên tiếng. Kentuck mở mắt ra. “Chết ư?” hắn lắp bắp hỏi lại. “Phải, bạn tôi ạ, và anh cũng sắp chết rồi.” Một nụ cười thoáng qua trên đôi mắt của gã Kentuck đang hấp hối. “Sắp chết ư!” hắn lặp lại; “nó đang kéo tao đi cùng nó đây. Hãy nói với tụi nó rằng tao đang mang theo The Luck bên mình nhé;” và gã đàn ông lực lưỡng, bám chặt lấy đứa trẻ mỏng manh hệt như kẻ sắp chết đuối bám lấy một cọng rơm, cứ thế trôi dạt vào dòng sông mờ ảo đang chảy mãi ra biển khơi vô tận.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Bret Harte

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.