Ở nhà hát, Rick Deckard và Phil Resch được tin rằng buổi tập đã kết thúc. Và cô Luft đã rời khỏi đó. “Cô ấy có bảo định đi đâu không?” Phil Resch hỏi nhân viên nhà hát trong khi chìa thẻ cảnh sát ra.

“Qua bảo tàng.” Nhân viên nhà hát xem kỹ thẻ. “Cô ấy bảo muốn đến đó xem triển lãm tranh Edvard Munch[1] hiện đang mở. Vì ngày mai triển lãm kết thúc rồi.”

Và Luba Luft, Rick nghĩ thầm, thì kết thúc hôm nay. Khi hai người họ bước trên hè đường về phía bảo tàng, Phil Resch nói, “Anh cá bao nhiêu? Cô ta đã chạy trốn. Chúng ta sẽ không tìm thấy cô ta ở bảo tàng.”

“Có thể.”

Họ đến tòa nhà bảo tàng, tìm xem triển lãm của Munch ở tầng mấy, và đi lên. Một lát sau, họ đã lang thang giữa những bức tranh vẽ và khắc gỗ. Nhiều người đến xem triển lãm, bao gồm cả một lớp học sinh cấp hai. Giọng the thé của giáo viên xuyên khắp các phòng triển lãm, và Rick nghĩ, người ta sẽ nghĩ giọng người máy – và cả bộ dạng nữa – phải giống như vậy. Chứ không phải giống như Rachael Rosen và Luba Luft, hay như cái người đi bên cạnh gã, hay đúng hơn là cái thứ đi bên cạnh gã.

“Anh có bao giờ nghe chuyện người máy có thú cưng không?” Phil Resch hỏi gã.

Vì một lý do mơ hồ nào đấy gã cảm thấy cần phải thành thực một cách tàn nhẫn, Có lẽ gã đã bắt đầu chuẩn bị sẵn tinh thần cho chuyện sắp xảy ra trước mắt. “Có hai trường hợp mà tôi biết, người máy sở hữu và chăm sóc động vật. Nhưng hiếm lắm. Từ những gì tôi biết được thì việc đó nhìn chung thường thất bại. Người máy không thể nuôi cho chúng sống được. Động vật cần môi trường có hơi ấm để sinh trưởng. Ngoại trừ bò sát và côn trùng.”

“Sóc thì có cần không? Bầu không khí yêu thương ấy? Bởi vì Buffy vẫn ổn, béo mượt như một con rái cá. Tôi rửa ráy và chải chuốt cho nó cứ hai ngày một lần.” Tới một bức tranh sơn dầu, Phil Resch dừng lại, nhìn chăm chú. Bức tranh vẽ một sinh vật không tóc, bị chèn ép, đầu giống như một quả lê lộn ngược, hai tay bịt lấy tai trong cơn hoảng loạn, miệng há hốc cất nên tiếng hét vô thanh[2]. Những đợt sóng vặn xé từ sự giày vò của sinh vật ấy, âm vang tiếng gào thét của nó, tràn ra tỏa ngập không gian chung quanh. Người đàn ông hay phụ nữ ấy, dù nó là gì, đã bị bao trong tiếng hét của mình. Nó đã che tai để bịt lại chính tiếng kêu của mình. Sinh vật ấy đứng trên cầu và xung quanh không có ai khác. Sinh vật ấy gào thét trong cô độc, bị cách ly bởi tiếng la hét của nó.

“Ông ta làm một bức tranh khắc gỗ sao chép lại tranh này,” Rick nói, gã đọc tấm bảng kẹp ở sau bức tranh.

“Tôi nghĩ, người máy hẳn cảm thấy như thế này.” Hắn huơ tay trong không trung họa lại những đường cuộn xoắn nhìn thấy trong tranh, vẽ ra tiếng gào thét của sinh vật kia. “Tôi không cảm thấy thế, nên có thể tôi không phải là…” Hắn ngừng lại, khi một vài người bước lại ngắm bức tranh.

“Luba Luft kìa.” Rick chỉ tay và Phil Resch ngừng dòng suy nghĩ và biện hộ tối tăm. Cả hai đều bước đến gần cô ta, thong thả như không có gì cản trở họ cả. Như mọi khi, điều cốt yếu là phải giữ không khí hết sức bình thường. Những người khác, vì không biết giữa mình có người máy hiện diện, nên phải được bảo vệ bằng mọi giá – dù cái giá có là mất đi con mồi.

Cầm một bản in catalogue, Luba Luft trong chiếc quần ống bó sáng bóng và áo kiểu vest vàng óng ánh, đứng mải mê nhìn bức tranh trước mặt: bức tranh vẽ một thiếu nữ, tay đan vào nhau, ngồi trên mép giường, một biểu hiện băn khoăn ngơ ngác và nỗi kinh sợ mới, dò dẫm hằn trên nét mặt.

“Có muốn tôi mua cho cô không?” Rick nói với Luba Luft. Gã đứng cạnh cô ta, khẽ giữ cánh tay cô, bằng cách đó thông báo rằng cô đã nằm trong tay gã – việc bắt giữ cô đã không còn gì ngăn trở. Phía bên kia, Phil Resch đặt một tay lên vai cô ta và Rick thấy ống súng laser lồi lên. Phil Resch không định phó mặc cho may rủi, nhất là sau khi suýt chết trong tay Thanh tra Garland.

“Tranh này không bán,” Luba Luft vẩn vơ liếc nhìn gã rồi ánh mắt chuyển qua hung dữ khi nhận ra gã. Đôi mắt cô ta mờ đi và khuôn mặt biến sắc, tái nhợt như cái xác bắt đầu phân hủy. Như thể cuộc sống trong chớp mắt đã chạy trốn về một điểm nào đó thẳm sâu trong con người cô ta, để cho cơ thể tự động rữa nát ra. “Tôi tưởng họ đã bắt anh rồi chứ. Ý anh là họ để anh đi à?”

“Cô Luft, đây là Resch. Phil Resch, đây là ca sĩ opera khá nổi tiếng Luba Luft.” Quay sang Luba, gã nói, “Gã cảnh sát tuần tra đã bắt tôi là người máy. Cả cấp trên của hắn cũng vậy. Cô có biết một người là Thanh tra Garland không? Ông ta bảo tôi rằng các cô đến đây thành một nhóm, cùng trên một con tàu.”

“Sở Cảnh sát mà cô gọi,” Phil Resch nói với cô ta, “hoạt động trong tòa nhà ở phố Mission, là một tổ chức dường như giúp nhóm cô giữ liên lạc. Bọn họ thậm chí còn cảm thấy tự tin đủ để thuê thợ săn thưởng là người, rõ ràng là…”

“Anh ấy à?” Luba Luft nói. “Anh không phải là người. Không người hơn tôi đâu: anh cũng là máy.”

Một khoảng lặng trôi qua và Phil Resch nói, giọng thì thầm nhưng điềm tĩnh, “Ồ, chúng ta sẽ lo chuyện đó vào lúc phù hợp.” Hắn nói với Rick, “Đưa cô ta ra xe tôi.”

Mỗi người một bên, họ đẩy cô ta về phía thang máy bảo tàng. Luba Luft không tự nguyện đi, nhưng mặt khác cũng không kháng cự mãnh liệt, dường như cô ta đã cam chịu. Rick đã thấy điều đó ở người máy trước đây, trong những hoàn cảnh sinh tử. Sức sống giả tạo điều khiển chúng dường như lịm xuống nếu bị đẩy đi quá xa… nhất trong một số kẻ. Nhưng không phải tất cả.

Và nó có thể lại bùng lên điên cuồng.

Tuy nhiên, như gã biết, người máy có một khát khao nội tại là không muốn tỏ ra lộ liễu. Trong bảo tàng, giữa quá nhiều người đi lại, Luba Luft nhiều khả năng sẽ không làm gì. Sự chống đối thực sự – có lẽ với cô ta thì cũng là cuối cùng – sẽ diễn ra ở trong xe ô tô, nơi không ai khác thấy. Một mình, bất thình lình đến mức đáng gờm, cô ta có thể sẽ vứt hết mọi kiềm chế. Gã chuẩn bị tinh thần, và không nghĩ đến Phil Resch. Như Resch đã nói, chuyện đó sẽ lo vào lúc phù hợp.

Ở cuối hành lang, gần thang máy có một quầy nhỏ. Tại đây bán các bản in và sách giới thiệu tác phẩm, và Luba dừng lại câu giờ. “Này,” cô ta nói với Rick. Khuôn mặt cô ta đã tươi tỉnh đôi chút. Trông cô ta – ít nhất là thoáng qua – lại có sức sống. “Mua cho tôi bản sao bức tranh mà tôi xem lúc các anh thấy tôi ấy. Bức tranh cô gái ngồi bên giường.”

Sau một hồi ngần ngừ, Rick nói với người bán hàng, một phụ nữ trung niên, cằm xệ, tóc hoa râm búi trong lưới tóc, “Bà có bản in bức Tuổi dậy thì của Munch không?”

“Chỉ có trong cuốn tuyển tập tác phẩm này thôi,” bà bán hàng nói, lấy xuống một cuốn sách giấy bóng đẹp đẽ. “Hai lăm đô la.”

“Tôi mua.” Gã lấy ví.

Phil Resch nói, “Ngân quỹ của Sở tôi cả triệu năm nữa cũng không chi cho…”

“Tiền túi của tôi,” Rick nói. Gã đưa tiền cho người phụ nữ, và đưa cuốn sách cho Luba. “Giờ chúng ta đi xuống,” gã nói với cô ta và Phil Resch.

“Anh thật tử tế,” Luba nói khi họ vào thang máy. “Có điều gì đó rất lạ và cảm động ở con người. Người máy không bao giờ làm thế.” Cô ta lạnh lùng liếc Phil Resch. “Anh ta sẽ không nghĩ là cần làm thế. Như anh ta nói đấy, cả triệu năm nữa cũng không.” Cô ta tiếp tục nhìn xoáy vào Resch, sự thù nghịch và ác cảm tăng lên gấp bội. “Tôi thực sự không thích người máy. Từ lúc ở sao Hỏa xuống đây, cuộc đời tôi chỉ toàn là bắt chước cô ả con người, làm những gì cô ta có thể làm, và hành xử như thể tôi có suy nghĩ và cảm xúc mà con người có. Bắt chước một dạng sống, như tôi thấy, cao cấp hơn.” Quay sang Phil Resch, cô ta nói, “Có phải anh cũng đã như thế không, Resch? Cố làm…”

“Tôi không chịu được nữa.” Phil Resch thọc tay vào áo khoác lục tìm.

“Không,” Rick nói. Gã chụp bàn tay Phil Resch. Resch lùi lại, né khỏi anh. “Bài kiểm tra Boneli,” Rick nói.

“Nó đã thừa nhận nó là máy,” Phil Resch nói. “Chúng ta không cần phải đợi.”

“Nhưng thu hồi nó, chỉ vì nó chọc tức anh… đưa cho tôi nào.” Gã cố đoạt súng laser trên tay Phil Resch. Nhưng khẩu súng vẫn do Phil Resch nắm giữ. Resch đi giật lùi vòng tròn trong thang máy chật chội để tránh gã, hắn chỉ chú ý đến Luba Luft. “Được rồi. Thu hồi nó đi. Giết nó ngay đi. Cho nó thấy là nó đúng.” Khiêu khích xong, gã nhìn, rồi gã nhận ra Resch có ý định làm thật. “Đợi đã…”

Phil Resch nổ súng, và trong tích tắc đó Luba Luft, trong cơn hoảng loạn tột độ vì nỗi sợ bị săn đuổi, vặn người lại rồi giật chạy đi, hụp xuống giữa chừng. Chùm sáng trượt mục tiêu, nhưng khi Resch hạ ống súng xuống, nó lặng lẽ khoan một lỗ hẹp vào bụng cô ta. Cô ta cất tiếng gào thét, cô ta nằm co người áp vào thành thang máy, gào thét. Như trong bức tranh, Rick nghĩ thầm, và giơ súng laser của mình kết liễu cô ta. Cơ thể Luba Luft đổ úp mặt xuống thành một đống. Nó thậm chí còn không run rẩy.

Rick dùng súng laser đốt sạch sẽ cuốn sách ảnh thành tro tàn - cuốn sách gã mua cho Luba mới vài phút trước. Gã làm việc đó một cách tỉ mỉ, không nói gì. Phil Resch đứng nhìn khó hiểu, khuôn mặt hắn tỏ vẻ lúng túng.

“Anh vẫn có thể giữ lấy cuốn sách đó,” Resch nói, khi gã làm xong xuôi. “Anh đã tốn cho nó…”

“Anh nghĩ người máy có linh hồn không?” Rick cắt ngang.

Nghiêng đầu sang một bên, Phil Resch nhìn gã, lúc này hắn thậm chí còn bối rối hơn.

“Tôi đủ tiền trả cho cuốn sách đó, hôm nay tôi kiếm được ba ngàn đô rồi, và còn chưa hết một nửa mục tiêu.”

“Anh định nhận công về vụ Garland hả?” Phil Resch hỏi. “Nhưng tôi giết ông ta, không phải anh. Anh chỉ nằm đó. Và Luba nữa. Tôi hạ cô ta.”

“Anh không thể nhận tiền được, không thể nhận tiền từ Sở của anh, cũng không thể nhận tiền từ Sở chúng tôi. Khi chúng ta vào xe của anh, tôi sẽ thực hiện kiểm tra Boneli hoặc Voigt-Kampff với anh, rồi chúng ta sẽ thấy. Kể cả nếu anh không ở trong danh sách của tôi.” Hai tay run rẩy, gã mở cặp táp, tìm giữa mớ bản sao nhàu nhĩ. “Không, anh không ở đây. Nên về mặt pháp lý, tôi không thể nhận tiền cho việc thu hồi anh được. Nên tôi sẽ nhận phần Luba Luft và Garland.”

“Anh chắc chắn tôi là người máy ư? Có phải Garland thực sự đã nói thế?”

“Garland đã nói thế đấy.”

“Có thể ông ta nói dối, để chia rẽ chúng ta. Như chúng ta giờ đang chia rẽ đây. Chúng ta đần độn nên mới để chúng chia rẽ. Anh hoàn toàn đúng về Luba Luft – tôi không nên để cho cô ta chọc tức như vậy. Hẳn là tôi quá nhạy cảm. Với dân săn thưởng, điều đó cũng tự nhiên, tôi cho là vậy. Anh có lẽ cũng như vậy thôi. Nhưng này, chúng ta đằng nào cũng phải thu hồi Luba Luft, sau nửa tiếng nữa – chỉ thêm có nửa tiếng thôi. Cô ta còn không có đủ thời gian để xem cuốn sách anh mua đâu. Và tôi vẫn nghĩ anh không nên hủy hoại nó, thế là lãng phí. Tôi không thể hiểu lý lẽ của anh. Thế là không hợp lý, vậy đấy.”

“Tôi sẽ bỏ nghề.”

“Rồi đi làm gì?”

“Bất cứ cái gì. Bán bảo hiểm, như phiếu thông tin nói Garland đang làm. Hoặc tôi sẽ di cư. Phải.” Gã gật đầu. “Tôi sẽ lên sao Hỏa.”

“Nhưng phải có ai đó làm chuyện này chứ,” Phil Resch lý lại.

“Họ có thể dùng người máy. Tốt hơn nhiều nếu người máy thực hiện công việc này. Tôi không thể làm thêm nữa, tôi đủ rồi. Cô ta là một ca sĩ tuyệt vời. Hành tinh này có thể cần đến cô ta. Chuyện này thật điên rồ.”

“Chuyện này là cần thiết. Hãy nhớ: chúng đã giết người khi chạy trốn. Và nếu tôi không đưa được anh ra khỏi đồn cảnh sát ở Mission, chúng chắc đã giết anh rồi. Đó là điều Garland muốn tôi làm, đó là lý do ông ta gọi tôi vào phòng ông ta. Chẳng phải Polokov suýt giết anh ư? Chẳng phải Luba Luft suýt giết anh ư? Chúng ta đang ở thế phòng vệ, bọn chúng ở đây trên hành tinh chúng ta – bọn chúng là lũ ngoài hành tinh phi pháp khát máu đang giả dạng làm…”

“Làm cảnh sát, làm dân săn thưởng.”

“Được rồi. Cho tôi làm kiểm tra Boneli đi. Có lẽ Garland nói dối. Tôi nghĩ ông ta nói dối – ký ức giả không tốt đến vậy đâu. Còn con sóc của tôi thì sao?”

“Đúng, con sóc của anh. Tôi quên mất con sóc của anh.”

“Nếu tôi là người máy, và anh giết tôi, anh có thể lấy con sóc. Đây, tôi sẽ viết ra, di chúc lại cho anh.”

“Người máy không để di lại chúc được. Chúng không có quyền sở hữu mà di chúc.”

“Vậy thì anh cứ lấy thôi.”

“Có lẽ vậy,” Rick nói. Thang máy lúc này đã xuống tầng một. Cửa mở ra. “Anh ở đây với Luba, tôi sẽ đi lấy xe tuần tra mang cô ta đến Tòa Công lý. Để xét nghiệm tủy cô ta.” Gã thấy quầy điện thoại, bước vào, bỏ một đồng xu, và những ngón tay run rẩy quay số. Trong khi đó, một nhóm người đang đợi ngoài thang máy giờ tụ tập quanh Phil Resch và cái xác Luba Luft.

Cô ta thực sự là một ca sĩ siêu đẳng cấp, gã tự nhủ khi gác máy điện thoại lúc hoàn tất cuộc gọi. Mình không hiểu, sao một tài năng như thế lại là một mối nguy cho xã hội này? Nhưng vấn đề không phải ở tài năng, gã tự nhủ, vấn đề là chính cô ta. Cũng như Phil Resch vậy, gã nghĩ. Hắn là một mối đe dọa y hệt, vì những lý do y hệt. Nên mình chưa thể bỏ việc lúc này. Ra khỏi buồng điện thoại, gã chen người luồn qua đám đông, đến chỗ Resch và xác người máy phụ nữ đang nằm sấp kia. Ai đó đã lấy áo khoác trùm lên cô ta. Không phải áo Resch.

Đến chỗ Phil Resch – hắn đang đứng sang một bên, hùng hổ rít thuốc – gã bảo hắn, “Tôi cầu Chúa bài kiểm tra xác nhận anh là người máy.”

“Anh thực sự ghét tôi đấy,” Phil Resch nói, vẻ kinh ngạc. “Đột ngột ghê. Lúc ở phố Mission anh có ghét tôi đâu. Không ghét lúc tôi cứu mạng anh.”

“Tôi nhận thấy một thói quen. Cách anh giết Garland, rồi cách anh giết Luba. Anh không giết giống như tôi, anh không cố phải… Khốn kiếp,” gã nói. “Tôi biết rồi. Anh thích giết. Anh chỉ cần một cái cớ. Nếu anh có cớ, anh sẽ giết tôi. Thế nên anh mới nhấn mạnh khả năng Garland là người máy. Như vậy anh sẽ có cớ để giết ông ta. Tôi tự hỏi anh sẽ làm gì khi không qua được kiểm tra Boneli. Anh có tự tử không? Đôi khi người máy cũng tự tử.” Nhưng tình huống đó rất hiếm.

“Có, tôi sẽ lo việc đó, anh sẽ không phải làm gì cả, ngoài việc làm kiểm tra.”

Xe tuần tra đã đến. Hai cảnh sát nhảy ra, bước đến, thấy đám đông và ngay lập tức mở đường đi qua. Một người nhận ra Rick bèn gật đầu chào. Vậy là chúng ta có thể đi ngay bây giờ, Rick nhận ra, công việc của chúng ta ở đây cuối cùng đã kết thúc.

Khi gã và Resch bước dọc đường về phía nhà hát, xe bay của họ đang đỗ ở sân thượng trên đó, Resch bảo, “Giờ tôi sẽ đưa cho anh súng laser của tôi. Để anh không phải lo lắng về phản ứng của tôi khi kiểm tra. Vì sự an toàn của anh.” Hắn đưa súng ra và Rick cầm lấy.

“Thế anh định tự tử như nào nếu không có súng? Nếu anh không qua được kiểm tra?”

“Tôi sẽ nín thở.”

“Vì chúa, không thể làm thế được.”

“Không có chế độ tự động kích hoạt của dây thần kinh phế vị trong người máy. Còn con người thì có. Người ta không dạy khi tập huấn cho anh à? Tôi học được từ nhiều năm trước.”

“Nhưng chết theo cách đó…” Rick phản đối.

“Không đau đớn. Có chuyện gì nào?”

“Cái đó…” Gã huơ tay. Không thể tìm được từ phù hợp.

“Tôi không thật sự cho rằng tôi sẽ phải làm thế đâu.”

Họ cùng đi lên sân thượng Nhà hát Ký ức Chiến tranh có chiếc xe bay của Phil Resch.

Ngồi vào ghế lái và đóng cửa, Phil Resch nói, “Tôi muốn anh áp dụng kiểm tra Boneli hơn.”

“Tôi không thể. Tôi không biết tính điểm thế nào.” Phải dựa vào Resch để lý giải, gã nhận ra, và chuyện đó thì không đời nào.

“Anh sẽ nói cho tôi sự thật, đúng không? Nếu tôi là người máy, anh sẽ cho tôi biết chứ?”

“Chắc chắn rồi.”

“Vì tôi thực sự muốn biết. Tôi phải biết.” Phil Resch châm thuốc, dịch người trên ghế xe, cố tỏ ra thoải mái.

Rõ ràng hắn không thoải mái. “Anh có thực sự thích bức tranh Munch mà Luba Luft xem không?” hắn hỏi. “Tôi không ưa lắm. Chủ nghĩa hiện thực trong nghệ thuật chả làm tôi thích thú. Tôi thích Picasso và…”

“Bức Tuổi dậy thì được vẽ năm 1894,” Rick đáp gọn. “Thời ấy chẳng có gì ngoài chủ nghĩa hiện thực, anh phải tính đến điều đó.”

“Nhưng còn bức tranh kia, bức tranh vẽ người đàn ông bịt tai và la hét đó thì không có tính tả thực.”

Mở cặp, Rick lấy thiết bị kiểm tra ra.

“Phức tạp nhỉ,” Phil Resch nhận xét, vừa quan sát. “Anh phải đặt bao nhiêu câu hỏi thì mới xác định được?”

“Sáu hoặc bảy.” Gã đưa miếng dán cho Phil Resch. “Dính vào má anh. Cho chắc vào. Và cái đèn này…” Gã chỉ vào nó. “Cái này nhằm thẳng vào mắt anh. Đừng cử động, cố hết sức giữ yên tròng mắt.”

“Dao động của phản xạ,” Phil Resch nhận xét chuẩn xác. “Nhưng không phải đáp lại kích thích vật lý, anh không đo độ giãn nở, ví dụ vậy. Mà đáp lại câu hỏi bằng lời, cái chúng ta vẫn gọi là phản ứng ghê sợ.”

“Anh nghĩ là anh kiểm soát được không?”

“Không hẳn. Có lẽ cuối cùng thì có. Nhưng không phải biên độ ban đầu, cái đó nằm ngoài kiểm soát của ý thức. Nếu không…” Hắn ngừng lại. “Làm đi. Tôi căng thẳng. Xin lỗi nếu tôi nói quá nhiều.”

“Cứ nói nhiều như anh muốn,” Rick nói. Nói tới lúc xuống mồ đi, gã tự nhủ. Nếu mi thấy thích. Chuyện đó chẳng quan trọng với gã.

“Nếu kết quả tôi là người máy,” Phil Resch lẩn thẩn nói, “anh sẽ củng cố thêm niềm tin vào loài người. Nhưng, vì kết quả sẽ không như vậy, tôi đề nghị anh bắt đầu vạch ra một khung lý thuyết sẽ giải thích được…”

“Đây là câu hỏi đầu tiên,” Rick nói, thiết bị giờ đây đã được lắp xong và cây kim trên hai mặt số rung nhẹ. “Thời gian phản ứng cũng được tính đến, nên hãy trả lời nhanh nhất có thể.” Từ ký ức, gã chọn câu hỏi đầu tiên. Bài kiểm tra bắt đầu.

Sau khi đã xong, Rick ngồi yên lặng một hồi. Rồi gã bắt đầu thu thập dụng cụ, bỏ lại vào cặp.

“Nhìn vẻ mặt anh thì tôi có thể đoán,” Phil Resch nói, hắn thở hắt trong nỗi nhẹ nhõm tuyệt đối, không trọng lượng, gần như co giật. “Được rồi. Anh có thể trả lại súng cho tôi.” Hắn giơ tay ra, ngửa lòng bàn tay, chờ đợi.

“Rõ ràng anh nói đúng, về động cơ của Garland. Muốn chia rẽ chúng ta, như anh nói.” Gã cảm thấy mệt mỏi cả tâm lý lẫn thể xác.

“Anh đã vạch ra lý thuyết chưa?” Phil Resch hỏi. “Lý thuyết có thể giải thích tôi là một phần của loài người ấy?”

Rick nói, “Có một sự khiếm khuyết trong khả năng thấu cảm, nhập vai của anh. Một khiếm khuyết mà bài kiểm tra của chúng ta không đi tìm. Cảm xúc của anh trước người máy.”

“Dĩ nhiên chúng ta không kiểm tra điều đó.”

“Có lẽ chúng ta nên đưa vào.” Gã chưa bao giờ nghĩ đến điều này trước đây, chưa bao giờ thấy gã thấy có chút thấu cảm với những người máy gã giết. Gã luôn cho rằng toàn bộ tâm lý mình đều thống nhất cách nhìn rằng người máy chẳng qua là cỗ máy có trí khôn – giống như cái nhìn trong ý thức. Tuy nhiên, khi so sánh với Phil Resch, một sự khác biệt đã thể hiện ra. Và trong bản năng, gã cảm thấy mình đúng. Thấu cảm với một sản phẩm nhân tạo ư, gã tự hỏi, với một vật chỉ giả vờ đang sống ư? Nhưng Luba Luft dường như đang sống một cách chân thực, nó không mang cái vẻ chỉ là mô phỏng.

“Anh nhận ra,” Phil Resch nói khẽ, “kết quả sẽ thế nào. Nếu chúng ta đưa người máy vào phạm vi đối tượng cần thấu cảm, giống như loài vật.”

“Chúng ta sẽ không thể tự bảo vệ mình.”

“Chắc chắn rồi. Những mẫu Nexus-6 này… bọn chúng sẽ quật ngã chúng ta, và nghiền nát chúng ta. Anh và tôi, tất cả những kẻ săn thưởng – chúng ta đứng giữa Nexus-6 và loài người, một rào cản giúp ngăn cách giữa hai loài. Hơn nữa…” Hắn dừng lại, nhận thấy Rick một lần nữa lấy máy đo ra. “Tôi nghĩ là kiểm tra xong rồi mà.”

“Tôi muốn hỏi chính mình một câu hỏi,” Rick nói. “Và tôi muốn anh cho tôi biết số đo của kim. Cứ đọc số thôi, tôi sẽ tính ra được.” Gã dán miếng tròn lên má mình rồi chỉnh luồng đèn cho đến khi nó chiếu thẳng vào mắt gã. “Anh sẵn sàng chưa? Xem mặt số nhé. Lần này, chúng ta không đếm thời gian trôi qua, tôi chỉ muốn biết cường độ.”

“OK thôi, Rick,” Phil Resch nói đầy hợp tác.

Rick nói to, “Tôi đang đi xuống bằng thang máy với một người máy mà tôi bắt được. Và bỗng nhiên có kẻ giết nó, không cảnh báo trước.”

“Không có phản ứng rõ rệt.”

“Kim chỉ số mấy?”

“Kim bên trái 2,8. Bên phải 3,3.”

“Một người máy nữ.”

“Giờ nó lên đến 4,0 và 6.”

“Thế là khá cao.” Gã gỡ miếng dán trên má và tắt đèn. “Đó là phản ứng thấu cảm rất rõ nét,” gã nói. “Vào khoảng mà đối tượng người bình thường đều thể hiện ở hầu hết các câu hỏi. Ngoại trừ những câu hỏi cực đoan, như những câu về dùng da người làm trang trí… những câu thực sự bệnh hoạn.”

“Ý là sao?”

“Tôi có thể thấy thấu cảm với ít nhất một số người máy nhất định. Không phải tất cả nhưng – một hoặc hai.” Như với Luba Luft chẳng hạn, gã nghĩ thầm. Vậy là mình lầm. Không có điều gì trái tự nhiên, phi nhân trong phản ứng của Phil Resch cả. Mà là mình.

Mình không biết, liệu có con người nào từng cảm thấy thế này về người máy chưa.

Dĩ nhiên, gã suy ngẫm, điều này có thể sẽ không bao giờ xảy ra nữa trong công việc của mình. Đấy có thể là điểm bất thường, ví dụ như do tình cảm của mình với Cây sáo thần. Và với giọng hát của Luba, thực tế là với cả sự nghiệp của cô ta. Chắc chắn điều này chưa bao giờ xảy ra trước đây, hoặc ít nhất chưa xảy ra đến mức gã nhận thấy. Ví dụ như với Polokov, không cảm xúc gì cả. Với Garland cũng không. Và, gã nhận ra, nếu kết quả cho thấy Phil Resch là người máy, mình có thể giết hắn ta mà không cảm thấy gì, nhất là sau cái chết của Luba.

Phân biệt giữa người sống thực và cỗ máy dạng người như thế là đi tong. Trong thang máy ở bảo tàng đó, gã tự nhủ, mình đã đi cùng hai sinh vật, một người, một máy… và cảm xúc mình bị đảo ngược lại so với dự định. So với những gì mình quen cảm thấy – buộc phải cảm thấy.

“Anh ở trong tình thế khó khăn ghê, Deckard,” Phil Resch nói, dường như điều đó làm hắn buồn cười.

“Tôi… nên làm gì đây?”

“Do tình dục đấy.”

“Tình dục ư?”

“Vì cô ta – nó – hấp dẫn anh về thể xác. Chuyện này chưa bao giờ xảy ra với anh sao?” Phil Resch cười lớn. “Chúng tôi được dạy rằng điều đó là một vấn đề trầm trọng trong nghề săn thưởng. Anh không biết sao Deckard, rằng ở xứ thuộc địa, nhiều kẻ nuôi nhân tình máy?”

“Làm thế là bất hợp pháp,” Rick nói, gã nắm vững luật đó.

“Chắc chắn là bất hợp pháp. Như hầu hết các món tình dục bất thường đều là bất hợp pháp. Nhưng người ta vẫn làm chuyện đó.”

“Thế còn – không phải tình dục – mà tình yêu thì sao?”

“Tình yêu là một tên gọi khác của tình dục.”

“Như tình yêu đất nước, tình yêu âm nhạc.”

“Nếu là tình yêu với một phụ nữ hoặc một bản sao người máy, thì đó là tình dục. Tỉnh dậy và đối mặt chính mình đi, Deckard. Anh muốn lên giường với một người máy nữ – không hơn, không kém. Có một lần tôi cũng có cảm giác đó. Khi tôi mới bắt đầu nghề săn tiền thưởng. Đừng để chuyện này làm anh thất vọng, anh sẽ hồi phục thôi. Chuyện xảy ra, ấy là trình tự của anh bị đảo ngược. Đừng giết cô ta – hoặc có mặt khi cô ta bị giết – rồi cảm thấy bị hấp dẫn về thể xác. Phải làm ngược lại.”

Rick nhìn chằm hắn. “Lên giường với cô ta trước…”

“… rồi giết cô ta,” Phil Resch nói cô đọng. Nụ cười chai sạn, tàn nhẫn vẫn giữ nguyên.

Anh là kẻ săn thưởng rất cừ, Rick nhận ra. Thái độ của anh chứng minh điều đó. Nhưng còn tôi?

Đột nhiên, lần đầu tiên trong đời, gã bắt đầu băn khoăn.

[1] Edvard Munch (1863–1944): Họa sỹ nổi tiếng người Na Uy.

[2] Bức tranh The Screams, tác phẩm nổi tiếng nhất của Edvard Munch.