– Đó! Nhà ông Sáu đó. Chỗ cái chậu cây hoa vàng kìa.
Nghe có tiếng hỏi thăm nhà mình ở đầu hẻm, ông Sáu Huỳnh đứng dậy, ra hóng. Cũng vừa lúc người hỏi thăm đã đứng trước cửa. Cũng trạc tuổi ông Huỳnh, người đó bận bộ quân phục cựu chiến binh, áo bludông, mũ cối, tay xách một đòn bánh tét. Mất chục giây, khách chủ nhìn nhau im lặng, rồi người đàn ông lên tiếng trước.
– Chào ông! Ông cho hỏi đây là nhà ông Út Huỳnh tức ông Sáu Huỳnh phải không ạ?
– Dạ!… Sáu Huỳnh là tui đây.
– Nhưng cũng tức là Út Huỳnh phải không..? Ông khách hỏi bằng câu khẳng định.
– Dạ… À.., không… Ông Sáu ấp úng, lưỡng lự, vừa như nhận, lại vừa như chối. Nhưng ông khách với ánh mắt thân thiện, phá lên cười thú vị:
– Chắc rồi. Trời..! Mà ông không nhận ra tôi đâu. Cho tôi vào nhà cái đã.
– Dạ, dạ… Xin lỗi! Mời ông vô.
Kéo ghế mời khách ngồi, ông Sáu luýnh quýnh pha nước. Đôi tay trở nên lóng ngóng. Ông đang mải dồn tâm trí để nhận dạng khách lạ. Ai vậy cà? Người ở đâu mà biết được cả Út Huỳnh, theo thứ tự của vợ ông. Cái tên chỉ dùng khi ông về bên ngoại, còn ở hẻm này cũng ít ai biết đến.
Người khách ngồi chờ ông pha trà, khuôn mặt thân thiện tìm dịp nói ra một điều gì đó lý thú. Chịu… Ông khách không gợi cho Sáu Huỳnh nhớ được một điều gì liên quan đến danh tính.
– Ông không nhớ được tôi là phải… Năm mươi năm rồi còn gì. Ông khách cười – Từ hồi Xuân Mậu thân sáu tám, trong cánh quân đánh vào Tân Sơn Nhất ấy. Nào, ông…
…
– Trời!.. Ông Đảnh, quê Thái Bình – Sáu Huỳnh reo to, nói tuột được cả quê quán – Trời!.. thế mà sao tôi lại không nhớ nhỉ.
Nói rồi, ông xô ghế đứng bật dậy, nhào về phía ông Đảnh. Hai người ôm nhau mừng rỡ. Họ hết vỗ vỗ, rồi lại đẩy nhau ra để nhìn cho rõ. Trìu mến và thân thiết…
– Không nhớ là phải. Tiếng là hai ngày nhưng tôi và ông cũng chỉ gặp nhau được vài lần – Ông Đảnh giải thích.
– Vài lần. Nhưng đó là hàng chục lượt vào sống, ra chết. Ông Huỳnh cảm động, nhấn mạnh.
Rồi họ tranh nhau kể về quãng thời gian xa cách. Chuyện trong suốt hơn chục năm sau giải phóng, cả hai ông tìm kiếm “cầu may”, ngóng trông tin tức về nhau nhưng vẫn bặt vô âm tín. Chuyện về đứa con đẻ đêm mồng một, rạng sáng mồng hai Tết Mậu thân, Đảnh không thể về đưa vợ vào nhà Bảo Sanh – mà Đảnh nghe được lúc nằm viện – giờ nó làm gì, ở đâu. Chuyện, vết thương ở đùi phải và cái chân bị gãy của ông Đảnh ra sao? Chuyện, bằng cách nào mà ông Đảnh tìm được đến nhà Sáu Huỳnh… Tất cả đều là một chuỗi duyên kỳ ngộ hy hữu, không kém ly kỳ, kịch tính được bọc trong một mớ bòng bong. Nay bỗng bung ra từng đoạn, từng đoạn…
Ra thế. Chả riêng gì ông Sáu, chính ông Đảnh cũng đã từng nghĩ, không còn cách nào có thể tìm lại được nhau, nếu không nhờ một chuyện mới tinh, đang diễn ra ở ngay thành phố này. Đó là, phòng chính sách Bộ Quốc phòng phối hợp với trung đoàn của ông, tiến hành đợt tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở sân bay Tân Sơn Nhất. Cùng với việc biên chế tổ chức, người ta nghĩ đến những cựu chiến binh đã từng chiến đấu trong Mậu thân, sáu tám. Và ông Đảnh là người được chọn.
Vào đến đây, lại rất tình cờ ông Đảnh được đọc một bức thư của một chủ tịch Mặt trận phường về hưu, từng là liên lạc dẫn đường; lại “đã từng chứng kiến sự chiến đấu và hy sinh anh dũng” của bộ đội trong cánh quân đánh vào Tân Sơn Nhất ngày đó. Người ấy chính là ông Sáu Huỳnh, tình nguyện xin được “xung một chân” vào trong đội quân tìm hài cốt liệt sĩ. Hơn thế, những trình bày vắn tắt trong bức thư lại trùng khớp với diễn biến trận đánh của Đại đội H, nơi ông Đảnh chiến đấu lúc ấy. Thế là vừa mới định đề đạt, ông Đảnh đã được cử đi tìm Sáu Huỳnh, để mời ông tham gia cùng đơn vị tìm kiếm liệt sĩ.
– Trời… Vậy thì vui quá rồi. Sao nhiều cái vui vậy cà. Ầy dà… Ông Huỳnh suýt soa, reo lên sung sướng. Rồi ông vớ cây điện thoại gọi cho vợ “Bả đang ở ngoài chợ. Để biểu bả kiếm thêm chút gì cho tụi mình nhậu chơi”.
– Khỏi. Nhậu cái này được rồi. Ông Đảnh giơ đòn bánh tét lên, cười.
– À… Giờ thì tôi nhớ rồi. Hèn chi khi nãy thấy ông xách cặp bánh, tôi cũng…
– Ông nhớ ra đúng không – ông Đảnh đỡ lời – Chiều ngày thứ hai của cuộc chiến, tiểu đội đói lả, chính ông đã vượt ra ngoài khu chiến mua những đòn bánh này, rồi băng qua lửa đạn – Ông Đảnh giơ cặp bánh lên cao ngắm, như chiêm ngưỡng một kỷ vật quý hiếm.
– Nhớ, nhớ… Hôm ấy, chính ông còn nói là ở Sài Gòn mua được, chứ ngoài Bắc vào ngày mồng 1 Tết thì không có đâu bán… Cả hai cùng tranh nhau nói trong tiếng cười…
Rồi từ chuyện cái đòn bánh tét, họ nhớ về trận đánh năm xưa. Ở cái tuổi bảy mươi, với một khoảng thời gian đã trôi xa vào dĩ vãng, giờ đây họ không còn ồn ã, sôi động như lúc đầu gặp mặt. Họ nhẹ nhàng rỉ rả bên nhau, như sợ quá khứ bi tráng đã ngủ yên bỗng bị đánh thức đột ngột sẽ hoảng hốt biến mất vào hư vô.
Và trận đánh máu lửa được chắp nhặt hoàn chỉnh, đã hiện về tường tận. Tường tận như vừa mới xảy ra hôm qua…
* * *
Tết Mậu thân 1968, Đại đội H của Tiểu đoàn P.16 (nằm trong đội hình Trung đoàn N.71) được lệnh tấn công vào phía Tây sân bay Tân Sơn Nhất; tiếp đó sẽ cùng đội hình đánh chiếm Bộ Tổng tham mưu Ngụy, rồi phát triển sâu vào nội đô để hội quân tại Dinh Độc Lập.
Sân bay Tân Sơn Nhất rộng gần 2.000 hecta, là yếu địa quan trọng hàng đầu của địch, được sử dụng cho cả quân sự và dân sự. Khu vực quân sự gồm nhiều đường băng cho máy bay chiến đấu và vận tải, có số boongke nổi chứa được gần 400 máy bay các loại cùng hàng chục kho bom đạn. Phía Nam sân bay là sở chỉ huy của Bộ Tư lệnh không quân, Bộ Tư lệnh viễn chinh Mỹ tại miền Nam và Bộ Tư lệnh không quân Sài Gòn. Cũng vì thế, khu vực này được bảo vệ với mười hai lớp rào kẽm gai, sen kẽ là hệ thống mìn và chiếu sáng. Bên ngoài các vòng rào là đường nhựa cho xe cơ giới tuần tra, được ngăn cách bằng hào sâu, rộng hơn 6 mét, kế bên là những lô cốt, tháp canh dày đặc được trang bị đại liên M.50, M60 có tầm sát thương rộng. Trên những con đường nhựa, cứ 15 phút lại có một tốp xe chở lính tuần tra chạy qua…
Với hệ thống bố phòng như thế, cuộc tổng tiến công của quân ta vào Tân Sơn Nhất lúc này là một nhiệm vụ vô cùng nặng nề, nhất là trước đó, tháng 12.1966, tại đây đã diễn ra trận tập kích bất ngờ của Tiểu đoàn đặc công Sài Gòn, đã gây cho địch nhiều thiệt hại khiến chúng phải tăng cường cảnh giác phòng vệ.
… Đêm 30 Tết, trời Sài Gòn vùng ven tối đen và vắng lặng, hơn một trăm chiến sĩ của Đại đội H, nơi có Đinh Văn Đảnh, tiểu đội trưởng tiểu đội 1 đánh thọc sâu, theo Sáu Huỳnh bí mật vượt cánh đồng Bàu Cát, luồn qua các đường ngang, ngõ tắt của làng dệt Bảy Hiền, đến tập kết tại một ngôi nhà xây dở bỏ hoang đã được trinh sát tiểu đoàn lựa chọn trước đó. Nhìn ngôi nhà trống trải chỉ nằm cách đường Lê Văn Duyệt và dãy hàng rào ngoài cùng của sân bay một tầm bắn AK, Sáu Huỳnh không khỏi áy náy. Như đoán biết được nỗi lo của Sáu Huỳnh, đại đội trưởng đại đội H cười, nói: “Dưới chân đế đèn lộ liễu lại chính là nơi bí mật nhất”. Vả lại… không thể lấy nhà dân làm điểm tập kết được; dù chỉ là tạm thời thì cũng phải giữ hợp pháp cho dân.
Nhưng còn một nỗi canh cánh nữa mà Sáu Huỳnh không dám nói ra, đó là trong đơn vị này chỉ duy nhất có đại đội trưởng là người Nam – dân Củ Chi. Còn hầu hết đều là người Bắc, quê Thanh Hóa, Thái Bình, Nam Định trẻ măng chưa một lần biết đến Sài Gòn. Nỗi lo này đã xảy ra sau đó, khiến Sáu Huỳnh phải nhiều lần bò vào trận địa, để chỉ đường cho các chiến sĩ di chuyển từ phía Tây, sang đánh các cổng gác ở phía Nam sân bay. Song, đó là chuyện sau này. Và cũng phải mãi sau anh mới được biết hầu hết bộ đội đặc công Sài Gòn – Gia Định thông thạo đường phố, đều đã được phân công đánh đồng loạt vào những địa điểm địch không ngờ nhất. Như Dinh Tổng thống, Tòa Đại sứ Mỹ, Bộ Tổng tham mưu, Tổng nha cảnh sát và Đài phát thanh… Còn bây giờ, điểm qua vũ khí của đại đội, Sáu Huỳnh chỉ thấy lâng lâng một niềm vui khó tả. Ngoài việc tất cả các chiến sĩ đều có vũ khí sát thương AK.47 và RPK, đại đội còn được trang bị hỏa lực gồm 6 khẩu B40 và 3 khẩu B41… Là liên lạc đơn tuyến hợp pháp, qua những lần bí mật “khăn rằn bịt mặt” học tập ở cứ, Sáu Huỳnh cũng biết sơ sơ về quân số và vũ khí. Anh hiểu rằng đại đội H đã được trang bị mạnh, với cơ số đạn tăng cường ở cấp tối đa.
… Giờ giao thừa đã qua được 15 phút. Sau khi khớp giữa việc nhận dạng thực địa với “phương án tác chiến cụ thể”, 3 trung đội của đại đội H đã bò qua đường Lê Văn Duyệt, mật tập sát bức tường ngoài cùng sân bay. Lúc này, đằng đông phía trung tâm nội đô đã rộ lên tiếng súng, điểm vài cột khói bốc cao, đèn pha của địch hoảng hốt lia ngang dọc, cắt nát trời đêm. Phía bên kia, hướng Tây Bắc sân bay, trận chiến đã thực sự bắt đầu. Hàng loạt cối của tiểu đoàn P cấp tập dội lửa xuống đường băng, phá hủy hai chiếc máy bay. Liền đó là hàng chục tiếng nổ ầm trời của bộc phá đánh “cửa mở”… Trực giác trận mạc đã cho Đại đội trưởng H phán đoán giờ G gặp trục trặc, yếu tố bất ngờ ở hướng Tây đã không còn. Vì vậy ông đã phát lệnh cho cả 3 trung đội đang tiền nhập ở các hàng rào, cùng lúc tiến công. Thực ra, lúc ấy chưa ai có thể biết được rằng, phút khai hỏa đã không được đồng loạt. Vì trước đó chính quyền Sài Gòn ngẫu nhiên thay đổi giờ pháp định.
Chỉ mười giây sau lệnh tấn công, bức tường ngoài và hàng rào trong, đã bị trung đội 3 dùng mìn DH.20 và mìn ống đánh băng sáu lỗ hổng lớn để bộ đội tràn vào. Tiểu đội của Đảnh chia 3 mũi, ngay phút đầu các xạ thủ B40 đã bắn sập ba vọng gác cùng ổ đại liên. Đồng thời dùng bộc phá đánh bật hai hàng rào bên trong, chiếm trọn hai cổng O.51, O.52. Lúc này, mũi tiến đầu của tiểu đội Đinh Văn Đảnh đã nhìn thấy đường băng và máy bay đỗ; nhưng vì chúng vẫn ngoài tầm xạ kích của B40, nên các chiến sĩ phải dùng RPK mở đường tiến. Khi chỉ còn cách đường băng chừng 10 mét, thì bất ngờ 6 chiếc M-18 từ phía đông chồm ra. Từ phía sau, lính biệt động và cảnh vệ vũ trang nấp bắn xối xả vào đội hình của ta. Lợi dụng chiếc máy bay vận tải quân sự DC-35 làm vật cản, một tốp cảnh vệ đã tràn sang nấp bắn. Tạo thành hai làn đạn chéo cánh sẻ phủ lên trung đội 3 đang trần lưng giữa bãi cỏ tranh trống trải. Nhưng ngay lúc đó, một xạ thủ B41 đã nhận ra một tình huống dại dột của địch đang nấp bên chiếc máy bay, anh đã bất chấp hiểm nguy băng lên hạ tấn, tựa lưng vào cọc tiêu đường băng nhằm chiếc DC-35 siết cò. Một khối lửa bùng lên dữ dội trùm kín chiếc máy bay, bung ra hàng chục “bó đuốc” nhỏ chạy toán loạn. Nhưng, ngay sau đó, xạ thủ B41 đã bị trúng đạn, vai trái gần như bị xé nát. Mặc dù cánh tay của anh đã bị thõng xuống, nhưng tay phải vẫn giữ chặt khẩu súng kê lên vai hướng nòng về phía trước. Lưng vẫn tựa vào cọc tiêu. Xạ thủ B41 hy sinh trong tư thế chiến đấu.
Gần như cả tiểu đội 1 của Đảnh đã bật dậy, nổ những tràng đạn rực lửa về phía xe bọc thép, đánh tan tác đám lính cảnh vệ nấp phía sau, gỡ khẩu súng đưa người xạ thủ ra ngoài hàng rào… Chớp thời cơ địch rối loạn, noi gương đồng đội vừa hy sinh, một chiến sĩ B.40 của trung đội 3 cũng bật dậy lao ra rìa đường băng, ngắm chiếc bọc thép trong tình huống gần như đối đầu. Chiếc bọc thép dính đạn B.40 bùng lên thành cột lửa. Ngay sau đó, 4 chiếc thiết giáp đã tách khỏi đội hình, cắt đường băng lao về hướng Nam. Chiếc còn lại đành cài số lùi, dùng đại liên bắn từng loạt đạn hú họa về phía hàng rào cuối sân bay.
Lúc này, gần như cả phía Tây Nam của sân bay bùng lên thành một quầng lửa khổng lồ. Mặt đất nham nhở đỏ rực màu máu. Lửa đạn chớp giật liên hồi, biến bầu trời tối đen của đêm 30 trở nên sáng rực, nuốt trọn những đám khói đen, nhuộm chúng thành những đám mây da cam bay bảng lảng trên không trung, làm nên một bức tranh sơn dầu, về một cuộc giao tranh khốc liệt chưa từng có trên địa cầu… Cuộc tập kích đã trôi qua được hơn 3 tiếng. Đại đội H đã chiến đấu kiên cường, bắn hạ 4 chiếc trực thăng, bắn cháy 6 xe bọc thép M-113, tiêu diệt hàng trăm tên địch. Nhưng lực lượng của ta cũng bị tiêu hao nặng nề, cả đại đội chỉ còn lại khoảng hơn bốn mươi người, đạn hỏa lực đã hết, đạn sát thương cũng sắp cạn kiệt. Đúng lúc này, viện binh của địch từ Sông Bé, Biên Hòa, Long An đã kịp về đến sân bay Tân Sơn Nhất. Để hỗ trợ cho phòng thủ, chúng đã đưa trực thăng vào tham chiến. Nhưng vì đội hình giữa ta và địch đang áp sát, không đủ khoảng cách để máy bay công kích, nên đại đội H chỉ dùng 3 khẩu RPK đánh bật chúng lên cao. Còn lại bám đánh địch để vừa tập trung hỏa lực, vừa để tiết kiệm đạn.
Trước tình huống cam go này, Trung đội 2 đã buộc phải thực hiện một biện pháp ứng biến ngoài phương án tác chiến; cử 3 chiến sĩ băng qua khu cỏ tranh đột nhập trở lại kho súng của địch để lấy vũ khí, lựu đạn tiếp tế cho bộ đội. Kho đạn đã bị địch bỏ lại, nhưng lại đang cháy nổ dữ dội. Một chiến sĩ hy sinh ngay tại cửa kho, hai người còn lại lấy được 4 khẩu AR15 và 1 khẩu súng phóng lựu cùng khá nhiều đạn. Nhưng khi quay về gần đến nơi thì một người bị trúng đạn trọng thương…
Mặc dù lực lượng của ta và địch chênh lệch lớn. Nhưng đến đây thì việc tiêu diệt sinh lực địch ở phía Tây, không còn là mục đích chủ yếu của tiểu đoàn P. Địch không thể phản công đánh bật ta ra khỏi sân bay, nhưng ta lại không thể mở rộng phạm vi tác chiến. Một phương án táo bạo đã được tiểu đoàn P đưa ra, đại đội H được lệnh đánh sâu vào trung tâm sân bay từ phía Nam, bắt địch phải nao núng rối loạn. Tạo điều kiện cho đơn vị đến sau, tiến về hướng Đông, phối hợp cùng đội hình đánh Bộ Tổng tham mưu Ngụy. Lúc này, cả đại đội trưởng và ban chỉ huy đơn vị đã chia nhau, trực tiếp cùng bộ đội chiến đấu ở các mũi tiến công trong hàng rào thứ hai. Sáu Huỳnh được liên lạc của đại đội truyền lệnh băng qua các hàng rào, để đón các chiến sĩ Trung đội 2 dẫn họ về phía Nam, qua khu gia binh đánh 3 cổng phụ và sân bay trực thăng. Nhưng nhiệm vụ này đang dở dang, thì một tốp trực thăng 6 chiếc từ hướng Thủ Đức sà lên đường băng, đổ xuống 3 trung đội tinh nhuệ của Mỹ. Binh lính địch được Mỹ tham chiến động viên, cùng các cánh quân tiếp viện, đã nống ra chiếm lại giao thông hào và vọng gác bị mất trước đó, buộc ta phải vừa đánh, vừa phải rút lui về hãng dệt Vinatexco. Đến đây thì khoảng cách giữa ta và địch đã đủ rộng để trực thăng tấn công. Chúng điều gần hai chục chiếc HU-1A đến bay kín trời quần thảo, bắn như vãi đạn vào trung đội 3. Hai chiếc trực thăng đã bị tiểu đội của Đảnh bắn chá,y rơi ngay trên sân đậu xe đưa rước công nhân của hãng dệt.
Tìm hài cốt liệt sĩ – Tranh của họa sĩ Lê Sa Long
… Đến chiều sẩm tối mồng 1 Tết, B trưởng trung đội 3 hy sinh, Đinh Văn Đảnh được đại đội “đôn lên” chỉ huy trung đội. Đạn hết, các chiến sĩ chiến đấu hơn một ngày đêm không được ăn, nhiều người mất sức lả xuống, nhưng vẫn dìu nhau, cùng chiến đấu. Sáu Huỳnh phải bịt mặt, tới từng nhà dân chưa kịp sơ tán để xin và mua bánh tét về cho bộ đội. Đến 21 giờ, địch sợ ta sẽ dùng công ty dệt Vinatex làm bàn đạp, để tăng thêm quân đánh vào Tân Sơn Nhất nên đã cho oanh tạc, thiêu rụi hãng dệt. Lúc này, mũi xung kích của trung đội 3 vẫn ở lại hàng rào bên trong chiến đấu để thu hút hỏa lực địch, Sáu Huỳnh tìm được Đinh Văn Đảnh khi anh đang ôm khẩu RPK hết đạn nằm cạnh một đồng đội hy sinh, bên miệng cống sát đường tuần tra. Thoạt nhận ra Đảnh, Sáu Huỳnh tá hỏa khi thấy một con trăn to cỡ cây luồng, đang quấn chặt lấy anh, từ bụng xuống hai bắp chân. Sáu Huỳnh phải loay hoay mãi mới tìm được cách chọc vào mắt con trăn, ghim nó xuồng, dùng AK bắn nát đầu nó, rồi gỡ dần từng khúc ra khỏi người Đảnh. Đinh Văn Đảnh bị thương ở đùi và gẫy chân trái. Chắc anh định đưa người bạn xuống cống tìm đường thoát ra bên ngoài, nhưng vừa bị thương lại bị trăn quấn, nên kiệt sức đành thúc thủ. Xong việc con trăn, Sáu Huỳnh phải quay vào một nhà dân bẻ giát giường nẹp sơ bắp chân, kéo Đảnh vượt đường Lê Văn Duyệt đến giấu anh bên bức tường đổ phía sau hãng dệt Vinatexco…
* * *
Ngay sau Tổng tấn công, Sáu Huỳnh được lệnh trở về sống hợp pháp trong căn nhà của mình ở Lữ Gia, cách sân bay Tân Sơn Nhất hơn ba cây số, tiếp tục làm nghề bỏ mối thịt heo và chờ nhận nhiệm vụ mới. Cũng ngay sau trận đánh, rạng sáng mồng 2 Tết Mậu thân, sau khi tin chắc mình đã làm tốt vai trò “bình phong”, Sáu Huỳnh bổ vào nhà Bảo Sanh thăm vợ con. Vắng nhà từ trước chiến dịch cả cho đến lúc vợ chuyển dạ, đến nay đã gần nửa tháng. Bây giờ mới được gặp lại, nên cuộc hội ngộ với bất ngờ của đứa con trai, như một phúc ấm trời ban; đã khiến Sáu Huỳnh sung sướng tới nghẹn thở, gần như không nói nên lời. Hẳn anh sẽ bất lực về nỗi vụng về của mình, nếu không kịp nhìn thấy ánh mắt chan chứa yêu thương, phảng phất nỗi lo âu của người vợ. Và Sáu Huỳnh chợt hiểu, anh vẫn chưa thoát khỏi thực tại. Dư âm chát chúa, bi tráng của trận đánh vừa qua đã len lỏi vào hình ảnh đứa con trai đỏ hồng, xinh xắn đang ngủ ngon lành trong không gian yên tĩnh. Khiến cho hạnh phúc và nỗi lo lắng, làm sao giữ được bí mật để sống hợp pháp, bình yên cùng gia đình… cứ bùng lên choáng ngợp trong anh.
Những ngày sau đó, phải sống theo quy ước “nằm im”, Sáu Huỳnh chờ hoài, chờ hoài trong khắc khoải, vẫn không thấy bóng người cán bộ phụ trách đến tìm mình. Anh như bị bỏ quên và đành sống với giả định không mong muốn, chắc tất – cả – đều – đã – hy sinh. Và sự khắc khoải ấy kéo dài cho đến đầu năm 1975, khi cả nước thơ thới rộn ràng sống trong khung cảnh như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng, thì lại một lần nữa Sáu Huỳnh hy vọng. Nhưng lại một lần nữa bơ vơ, tức tưởi. Một thời vinh quang với cái lốt được giấu kín, nửa liên lạc đơn tuyến, nửa cơ sở tình báo bí mật, nay đã trở nên éo le, rối bời. Cũng như bao người dân ở đất nước này, Sáu Huỳnh chờ mong, vui mừng với ngày hôm nay, muốn được mang niềm vui, niềm vinh dự hòa nhịp đóng góp sức mình cho cuộc sống mới. Song cũng như lần trước, anh phải giữ bí mật, sống “hợp pháp” ngay dưới chính quyền của đất nước đã hòa bình, thống nhất. Anh không thể đơn phương, tùy tiện báo cáo về quá trình công tác đã qua. Báo với ai? Ai nghe? Trường hợp của anh lúc này, nếu nhiệt thành một cách ngây thơ, sẽ rất gần với kẻ tội đồ cơ hội, tự đút đầu vào nhóm người tự thú, “trình diện”. Vậy là Sáu Huỳnh lại đành hy vọng, chờ đợi phép màu được gặp lại người cán bộ phụ trách bí mật năm xưa… Gặp lại Đinh Văn Đảnh, hoặc ai đó trong trận tập kích ở sân bay dạo nào. Nhưng rồi hơn bốn mươi năm trôi qua. Và cho đến tận hôm nay…
* * *
… Đưa Đinh Văn Đảnh vào sau hãng dệt xong, Sáu Huỳnh định quay lại kiếm thêm thương binh tử sỹ nhưng đành chịu. Lính địch đông nghịt, chúng đã củng cố xong đội hình phòng ngự, chiếm lại các lô cốt và giao thông hào để tổ chức tấn công. Sáu Huỳnh đến tìm Đảnh nhưng không thấy. Chắc anh đã được đồng đội đưa theo đường rút lui về phía sau.
Đúng là sau trận đánh, Đảnh đã được bệnh viện dã chiến ở Cần Đước cứu chữa kịp thời, rồi chuyển lên tuyến trên. Nhưng chuyện cái vết thương của anh thì quả thật là kỳ lạ. Anh không ngờ ngay trong sân bay mà lại có chim chóc, cầy cáo và lại cả trăn, rắn. Hôm đó, khi anh kéo được nắp cống ra thì một con trăn từ dưới phóng lên, trong lúc anh khua dao găm để đâm vào cái mồm đỏ lòm của nó thì nó đã quấn gọn anh mấy vòng. Nhưng chính nó, với những vòng quấn chặt quanh vết thương ở đùi đã có tác dụng như một garo lớn giúp cầm máu, kịp cho Sáu Huỳnh đến sơ cứu đưa anh ra ngoài vùng chiến… Anh nằm điều trị ở bệnh viện phân khu hơn 6 tháng, lành lặn hoàn toàn, “chỉ nhìn kỹ mới nhận ra dáng đi hơi bước thấp, bước cao”. Đảnh cười buồn, kể.
Ra viện, Đinh Văn Đảnh nằng nặc xin đi chiến đấu. Anh được biên chế vào Khung huấn luyện cho du kích và bộ đội địa phương ở miền Đông Nam Bộ. Một năm sau, Đảnh được điều động xuống Vĩnh Long. Nhưng khi chỉ còn chưa đầy nửa tháng đến ngày giải phóng, thì anh lại bị thương trong trận phối hợp với chủ lực đánh Chi khu Ba Càng, để chặn đường rút lui của địch từ Sài Gòn xuống Đồng bằng sông Cửu Long. Sau Giải phóng, cộng với vết thương cũ, anh được ưu tiên ra Bắc an dưỡng và được phục viên. Điều mà người lính nào cũng ước mong trong ngày hòa bình…
Năm một chín chín mươi, Đinh Văn Đảnh được vào Nam trong một chuyến hành hương trở lại chiến trường xưa. Cả hai lần đi và từ Vĩnh Long về, anh đều ghé Thành phố Hồ Chí Minh để tìm Sáu Huỳnh. Cũng là đi tìm cầu may thôi chứ chỉ với vài thông tin ngắn ngủi của Sáu Huỳnh ngày ấy, thì dù có quần gần nát khu vực Làng dệt Bảy Hiền, cũng chẳng khác gì mò kim đáy bể. Ngày ấy, trước trận đánh, anh và Sáu Huỳnh tuy có được trò chuyện với nhau vài lần, nhưng cũng chỉ biết loáng thoáng về nhau, chứ đâu được biết Sáu Huỳnh sống “hợp pháp” ở đây. Ngay đến cái Làng dệt Bảy Hiền thì Đảnh cũng chỉ biết lờ mờ trong đêm tối. Vậy là anh đành cứ làng dệt Bảy Hiền mà tìm kiếm, mà hỏi thăm. Đã có lúc Đảnh đứng giữa ngã tư một con hẻm lớn, để hỏi về Sáu Huỳnh theo cách “quần chúng lan truyền”, khiến cả một đám đông tụ tập quanh anh. Người quan tâm thì ái ngại, thương cảm, hiến kế anh nên đến ủy ban phường tìm kiếm. Người thơ ơ thì lắc đầu cười ái ngại, coi anh như kẻ tâm thần, rồi lẳng lặng bỏ đi – Đảnh tâm sự. Giọng vẫn đượm buồn.
– Nào còn cái thằng Thân đẻ mồng 2 Tết. Ông bảo chuyện hay lắm, giờ sao rồi. Gọi là nó chứ giờ là ông đấy. Tết này tròn 50 còn gì – Đảnh đột ngột “chuyển đề tài”, không dấu sự háo hức.
– Đó! Thì… giờ nói này. Nhưng nó liên quan đến chuyện mà như lúc nãy tôi chưa nói. Đó là ông phải chấp nhận cho tôi một điều.
Cái điều mà Sáu Huỳnh “ra giá” đòi ông Đảnh phải chấp nhận cũng nhanh chóng được ông thuận tình. Con cháu đã trưởng thành cả rồi. Ở lại đây ăn Tết với ông Sáu thì có gì phải đắn đo. “Tìm thấy ông rồi, ở luôn trong này cũng được nữa – Ông Đảnh nói – Một công đôi việc rồi ra giêng, cùng xung vào đơn vị tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
– Đây! Thế thì vắn tắt rầy. Thằng Thân giờ đang là bác sĩ quân y ở Trường Sa.
Sáu Huỳnh ngắn gọn, cốt tạo bất ngờ cho bạn. Quả có thế, Đảnh trợn mắt, há miệng ngạc nhiên. Sáu Huỳnh nhìn bạn đắc ý, bắt chước con nít reo to: “Ngạc nhiên chưa..” – “Trời..!”, Đảnh gần như kêu lên sung sướng sau một phút ngạc nhiên đến á khẩu. Lại thêm một lần cả hai cùng cười vang sung sướng,. Ông Đảnh chồm qua bàn bắt tay Sáu Huỳnh lắc lắc, giục giã “Rồi sao nữa, rồi sao nữa”. Quả là một cuộc hội ngộ có một không hai, lúc lúc chìm lắng xúc động, lúc lúc lại reo vui sung sướng. “Năm tám sáu nó thi vào ngành Y, đỗ thủ khoa. Bên quân đội gợi ý tuyển nó – Sáu chậm rãi, tiếp – Nói thiệt, khi ấy tôi nghèo lắm, mà học trong quân đội thì được bao cấp, ra trường lại có việc làm ngay. Nhưng khi đó vừa xảy ra sự kiện Gạc Ma, tôi bảo nó như rày: “Thế sau người ta điều sang Hải quân, mày tính sao? Nó trả lời tỉnh queo, nói đã là lính thì phải chịu thôi. Bố cũng từng vào sống, ra chết vẫn không sợ, vẫn chấp nhận mọi phân công đấy thôi.
Nó đụng vào nỗi đau của tôi ông ạ. Tôi đâu có được phân công gì đâu. Sau giải phóng, cái vai cũ vô thừa nhận, tôi đành lại một lần nữa “nằm im”. Tôi thối chí, lạc lõng mất một thời gian, cứ như chiến thắng này là của ai đó, chứ không phải của mình. Sau nghĩ lại mới thấy mình sai. So với anh em chiến đấu hy sinh không được trở về nhà thì mình chẳng là gì. Công sá gì mà thiệt thòi, mình được sống trong đất nước hòa bình rồi. Vậy là tôi vào công tác ở phường, biết gì làm nấy sau làm mặt trận, cuối cùng là chủ tịch Mặt trận được hai khóa thì về nghỉ hưu… Còn thằng Thân – Giờ thằng Thân ở ngoài đảo Trường Sa lớn. Nó trung tá rồi, Tết này nó được về phép, ra giêng ở lại tập huấn phương pháp phẫu thuật trực tuyến, kết nối giữa bệnh viện ở thành phố với đảo. Cái này đã có mấy năm nay rồi, nhưng nghe nói đây là phương pháp tân tiến từ nước ngoài. Đó..! Nó vậy là ổn. Mà gia đình tôi giờ được cái kết có hậu, cũng là nhờ các anh phù hộ đấy ông ạ. Tôi lúc nào cũng nghĩ đến trận đánh ấy. Giờ được chính thức đi tìm hài cốt của các anh ấy là linh lắm. Chắc các ảnh gọi tôi đấy. Tôi tin thế ông à”.
Rồi họ bàn đến chuyện đã biết bấy lâu nay. Chuyện, hơn 150 hài cốt liệt sĩ do địch dùng xe ủi chôn tập thể, sau giải phóng đã được tìm thấy và quy tập vào nghĩa trang liệt sĩ thành phố. Chuyện, nghe nói phong phanh về số còn lại, không biết là bao nhiêu, nhưng đây là đợt tổng lực, hy vọng sẽ tìm được hết hài cốt liệt sĩ… Ở đoạn kết của câu chuyện này, Sáu Huỳnh bỗng hạ giọng, thổ lộ: “Lại có chuyện này không biết ông có tin không?”. Không đợi ông Đảnh trả lời, Sáu Huỳnh hỏi tiếp, nhưng mấy hôm rồi ông đã xác định được địa điểm chiến đấu ngày trước chưa? Có thay đổi nhưng vẫn nhận ra được à? Nhưng có chuyện này không biết ông có tin không?”. Sáu Huỳnh nhắc lại lần thứ hai, rồi kể: “Đó là cái chỗ cách ông nằm gần chục mét ấy, có 3 người hy sinh. Họ nằm ngay trong hố rốckét ông ạ. Chắc mấy ảnh dùng đó là công sự chiến đấu. Lúc tôi đưa ông qua bên đường Lê Văn Duyệt tính chuyện quay trở lại để kiếm rồi đưa dần họ ra ngoài. Nhưng khi ấy quân viện của địch tràn ra đông như kiến. Đạn bắn rát quá, tôi không thể nào vào được. Sau này, mỗi lần có việc đi qua đoạn đường đó, tôi đều mang theo mấy cây nhang, đốt cài vào hàng rào, vái vái rồi mới đi”.
– Mà đặc biệt thế này, ông có tin không – Sáu Huỳnh lại nhắc – Một lần qua chỗ đó, tôi nhìn vào nhưng không thắp nhang, vì hôm ấy tôi không định đi qua quãng đường ấy, nên không mang theo nhang. Vậy mà tự dưng xe bị chết máy, chết cứng như bị đóng đinh ở đó ông ạ. Tôi biết ngay là có chuyện, phải để xe lại chạy vào nhà dân bên đường, xin ba cây nhang ra đốt. Khấn vái xong lên đạp xe, máy nổ ròn tan ngon lành.
Sau chuyện vui vẻ về người con là bác sĩ Hải quân, bây giờ họ lại đột nhiên rơi vào suy tư. Như chợt bắt được dòng suy nghĩ của mình, Đảnh nói giọng hồ hởi trở lại:
– Tết này tụi mình sắm một mâm cúng các liệt sĩ, xin phù hộ cho tìm thấy đầy đủ anh em mình ông ạ.
– Năm nào tôi cũng làm mà. Kể từ đó đến nay – Sáu Huỳnh khoe – Đó ông coi, ngay trên bàn thờ tôi vẫn để 3 cái ly sứ thật đẹp tượng trưng cho liệt sĩ của ba tỉnh Thanh Hóa, Nam Định, Thái Bình kìa.
Rồi như cùng nhận một hiệu lệnh chiến đấu. Cả hai đứng lên tiến đến bàn thờ, họ trang trọng thắp nhang cắm giữa những chân nhang đỏ rực với hàng chục cọng tàn quăn queo, quấn quýt xoắn vào nhau. Cứ thế, cả hai đứng bên bàn thờ một lúc lâu rồi mới quay lại bàn rượu. Nhưng, họ vừa chớm ngồi thì bỗng cả phòng khách sáng lòa. Sáu cây nhang trên bàn thờ bắt lửa bùng lên. Cả túm chân nhang đỏ rực màu máu hệt như tay đuốc của những trai làng lực lưỡng trong đêm lễ hội. Một thoáng ngạc nhiên và rạng ngời. Không ai bảo ai, họ cùng đứng dậy quay về phía bàn thờ và nhìn nhau rưng rưng. Rồi họ trang trọng cụng ly, như mời đón những đồng đội yêu quý đã trở về.
