Má tôi-người đàn bà nhà quê rặt mặc dù má đã sống ở Sài Gòn từ thời con gái. Má ở Cái Răng- Cần Thơ, nơi mà có câu : “ Cần Thơ gạo trắng nước trong. Ai đi đến đó lòng không muốn về “. Từ thời thơ ấu má tôi đã cực khổ, bởi ông ngoại tôi mang dòng máu thương hồ rày đây mai đó. Ông đã bỏ bà ngoại theo một người đàn bà nhan sắc từ lúc bà ngoại hãy còn trẻ.
Hồi nhỏ, má phải đi bán chuối chiên ở chợ nổi Cái Răng cho đến khi chiến tranh loạn lạc, ngoại dắt díu hai đứa con gái là má và dì ba lên Sài Gòn kiếm sống. Rồi má lấy chồng- ba tôi cũng mang dòng máu giang hồ, bỏ quê Phong Điền - Quảng Trị miền Trung lưu lạc vào Sài Gòn năm ông lên 10 tuổi.Ông đã qua nhiều vùng đất, một mình vui một mình buồn, một mình mưu sinh.
Nhà tôi ngày xưa bên kia Cầu Chữ Y ,thuộc quận 8 Sài Gòn. Thời bấy giờ, quận 8 Sài Gòn thật hoang vu, sông rach chằng chịt..Phía trước là một con rạch chạy dài tới đầm sen rộng mênh mông.Mỗi mùa sen nở, hương sen tỏa ngát vào nhà và tôi lớn lên bằng hơi thở của sen, bằng mùi hương của sen “ Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn “.Lúc này, ngoại và má sống bằng nghề chẻ sen đem ra chợ bán.( Sen phơi khô ,vỏ sen đen, cứng, người ta chẻ sen bằng một cái thớt gỗ cao khoảng 3,4 tấc , chung quanh có khía tam giác. Chẻ sen phải khéo tay để sen tách vỏ mà hạt vẫn còn nguyên ), ba tôi thì đi tàu chuyển bò cho Pháp từ Tourane (Đà Nẳng ).về Sài Gòn.
Buổi trưa, tôi hay ngồi bên má nhìn tay má thoăn thoắt chẻ từng hạt sen một cách thích thú.Má hay kể chuyện cổ tích cho tôi nghe, mà má chỉ thuộc vài chuyện cổ tích như : Tấm Cám- Trương Chi, nên nghe riết tôi chán muốn chết, nhưng cũng ngồi chăm chú nghe vì sợ má buồn . Thỉnh thoảng, tôi lén má bóc những hạt sen bỏ vào miệng nhai ngon lành.hạt sen khô bùi bùi đến cổ họng có vị ngọt.
Trọng trọng một chút , tôi đi học ngoài quận nhì Sài Gòn ( bây giờ là quận nhất ) bằng xe bus. Mỗi lần đi học tôi thường chải đầu với loại sáp ba số 555 láng bóng. Con ruồi nào chẳng may đáp lên tóc tôi chỉ có nước té bò càng mà chết tốt. Mỗi lần thấy tôi chải đầu, má hay hỏi : “ Mày đi học hay đi “ o mèo “ hả con ? “.O mèo- là ám chỉ tôi đi tán tỉnh cô gái nào đó ( người thành thị gọi người yêu bằng bồ ). Như tôi đã nói , má tôi nhà quê nên ngôn ngữ bà cũng quê mùa , chân chất ( dù bà ở Sài gòn mấy mươi năm ). Vậy mà tôi thương làm sao cái quê mùa chân chất của má.
Người nhà quê ám chỉ “ mèo “ một người con gái, có thể hoặc không là người yêu của người con trai.Tôi rất thích tiếng “ o mèo “ khi má nói. Chỉ những người nhà quê mới dùng hai tiếng “ o mèo “ mộc mạc, bình dị không văn hoa như dân thành thị.Có hôm má bảo : “ Tao với ba mày làm sui gia với anh chị Sáu cho mày với con Cúc rồi đó, liệu đi o mèo hoài đi con “.” Trời ! Tự dưng sao có chuyện này nữa má ?”.Thực ra, mấy ông bà già vui miệng kết tình sui gia vậy chứ sau này đời biết sẽ ra sao mà sui với gia.?
“ O mèo “ của má ăn sâu vào tâm hồn tôi, nên sau này tôi vào quân ngũ ,mê đọc truyện dài “ Như con mèo ngái ngủ trên tay anh “ của Võ Hà Anh, hay bài thơ “ Nga ‘ của thi sĩ Nguyên Sa :
“ Hôm nay Nga buồn như một con chó ốm
Như con mèo ngái ngủ trên tay anh
Ðôi mắt cá ươn như sắp sửa se mình
Ðể anh giận sao chả là nước biển...”
Tôi thấy loài mèo thật dễ thương, thật đỏng đảnh và thật dữ dội, nồng cháy vào mùa “ để yêu “.Vì thế, không lẽ nào tôi lại không có những bài thơ “ o mèo “ cho “ mèo “ của mình nhỉ ? Dĩ nhiên, tôi phải có bài thơ cho mèo để “ o mèo “- má tôi vẫn thường nói thế khi tôi chải tóc láng bóng, quần áo ủi phẳng phiu ra đường. Nhất định tôi phải có vài bài thơ cho mèo, dù mèo già, mèo sồn sồn hay mèo nhí nha nhí nhảnh ..
Má tôi không còn nữa, bà tương phùng với người xưa của bà sau hơn 20 năm cách biệt. Bà ra đi để lại tôi nỗi ân hận dày vò hết một phần đời còn lại của tôi.Tôi sống xa má từ ngày mặc đồ quân nhân. Tôi không được sống gần gũi bên má, tôi như cánh chim phiêu bạt giang hồ vì dòng máu thương hồ xuôi ngược của ba vẫn chảy trong cơ thể của đứa con không quê.Mỗi khi vấp ngã trên đường đời, tôi tự đứng lên cơ hồ có bàn tay của má khuất mặt nâng tôi lên, đi tiếp con đường gian nan trước mặt.
: “ Tao với ba mày làm sui gia với anh chị Sáu cho mày với con Cúc rồi đó, liệu đi o mèo hoài đi con “.Tôi nhớ hoài lời má rày tôi, và trước hôm má nhắm mắt, tôi kể cho má nghe về anh chị Sáu sui gia của má : Con có lên Sài Gòn thăm bác Sáu, bác Sáu trai chết rồi chỉ còn bác Sáu gái. Cô Cúc con dâu hụt của má có chồng cụt một chân là TPB. QLVNCH , nhưng con không gặp cô Cúc “.Chuyện nửa thế kỷ trôi qua má vẫn buồn khi nhắc đến sui gia hồi năm nẳm năm nào.
Má ơi ! Bây giờ con thèm nghe hai chữ “ o mèo “ của má, tiếng người nhà quê mộc mạc, chân chất dễ gì được nghe giữa thời đại “ a còng “ này. Con thèm trở về tuổi ấu thơ nhìn má ngồi chẻ hạt sen khô.trước sân nhà dưới bóng mát cây me Tây, bên con kênh ngoằn ngoèo chạy tới tận đầm sen. Để con có thể nói cùng má rằng : Con thương má nhất trong đời con.
Linh Phương
