Câu chuyện của cuộc đời bạn là gì?
Lần đầu trò chuyện với mọi người, ngay sau màn giới thiệu, tôi thường đề nghị họ chia sẻ những câu chuyện – mời mọc họ cho tôi biết họ là ai và từ đâu đến, đã ở những đâu và định đến đâu. Tôi muốn biết điều gì có ý nghĩa với họ. Có thể bạn cũng làm vậy. Việc kể chuyện đã trở thành cầu nối cảm xúc giữa người với người. Nó giúp xóa nhòa những khoảng cách.
Các bạn biết tại sao không?
Mọi người đều thích những câu chuyện hay. Những câu chuyện cho biết chúng ta là ai. Chúng…
◆ Truyền cảm hứng cho chúng ta.
◆ Kết nối chúng ta.
◆ Tái hiện quá trình suy nghĩ của chúng ta.
◆ Cho phép chúng ta hành động.
◆ Tạo ra những cảm xúc.
◆ Vẽ ra những viễn cảnh mà chúng ta khao khát.
Những câu chuyện là chính chúng ta.
Mỗi ngày, có hàng triệu người xem phim, đọc tiểu thuyết và tìm kiếm những câu chuyện truyền cảm hứng hoặc khiến họ bật cười qua Internet. Hằng ngày, chúng ta say sưa ngồi nghe bạn bè kể những câu chuyện cười hoặc li kỳ đã xảy ra với họ. Họ lấy điện thoại ra để khoe ảnh và chia sẻ những câu chuyện. Kể chuyện là cách chúng ta liên hệ với nhau, để học hỏi và ghi nhớ.
Là diễn giả, tôi dành khá nhiều thời gian trong ngày để chia sẻ những câu chuyện. Người ta không quan tâm tới những dữ kiện tẻ nhạt. Họ không để ý tới những bảng biểu nhàm chán. Họ muốn sự hào hứng. Họ thích sự kịch tính. Họ để tâm tới những bức hình. Họ muốn cười thả ga. Họ muốn nhìn và cảm nhận được những điều đang diễn ra. Các dữ liệu và dữ kiện không thể làm được những điều lớn lao như thế. Nhưng những câu chuyện thì hoàn toàn có thể!
THẾ CÒN CÂU CHUYỆN CỦA BẠN THÌ SAO?
Xin được nhắc lại câu hỏi: Thế còn câu chuyện của bạn thì sao?
Ngay lúc này, tôi ước mình có thể ngồi xuống bên bạn và lắng nghe câu chuyện của bạn. Sau khi bạn đọc xong cuốn sách này, tôi sẽ chỉ bạn cách chia sẻ câu chuyện của mình với tôi cũng như với những người khác. Nhưng trước lúc đó, tôi muốn bạn hãy nghĩ về câu chuyện mà bạn muốn kể. Nó là gì nhỉ?
Những câu chuyện của chúng ta đều mang chút hài hước pha chút kích thích. Chúng ta đều từng trải qua những khoảnh khắc thăng-trầm, thắng-thua. Đâu đó có chút bi, chút hài và cả tiếc nuối. Nhưng trên hết, cuộc sống lại là câu chuyện lớn hơn thế. Bạn muốn câu chuyện của mình nói về điều gì?
Tôi tin câu chuyện của mỗi chúng ta dù có “kịch bản” thế nào thì trong tâm khảm, chúng ta đều muốn cuộc đời phải thật ý nghĩa. Câu chuyện phải thật nổi bật. Không ai muốn thế giới này quên ta đi như thể ta chưa từng tồn tại. Các bạn có đồng ý như vậy không?
Bạn đã xem bộ phim kinh điển It’s a Wonderful Life (tạm dịch: Cuộc sống tươi đẹp) chưa? Đó là câu chuyện về George Bailey, một anh chàng mơ về những chuyến chu du khắp thế giới và trở thành kiến trúc sư tài giỏi, nhưng thay vào đó lại chỉ quanh quẩn nơi quê nhà, thị trấn Bedford Falls, bởi anh luôn chọn làm những điều anh tin là tốt cho người khác. Tại một cảnh trong phim, khi George trải qua khủng hoảng, anh cho rằng mọi người xung quanh mình sẽ sống tốt hơn nếu như anh chưa từng được sinh ra. Ý anh muốn ám chỉ cuộc đời anh chẳng hề có ý nghĩa.
Bước ngoặt của bộ phim là khi một thiên thần giúp George có cơ hội chứng kiến thị trấn và những cuộc đời ở đó sẽ ra sao nếu như anh chưa từng tồn tại. Không có George, bóng tối và sự cùng cực bao trùm thị trấn. George đã nhận ra ảnh hưởng tích cực mà anh tạo ra, bởi anh luôn làm những việc anh cho là đúng và luôn giúp đỡ mọi người. Như thiên thần Clarence nói với anh:“Cuộc sống của mỗi người luôn tác động rất nhiều đến cuộc sống của những mảnh đời khác.” George đã tác động đến số phận của nhiều người bằng những hành động rất nhỏ và từ đó tạo ra sự khác biệt.
Bạn đã từng quan sát cuộc đời mình từ góc độ đó chưa? Bạn có nghĩ về việc bạn muốn cuộc đời mình sẽ ra sao không? Bạn có tin mình có thể sống cuộc đời thật ghi dấu, bạn có thể làm những điều ý nghĩa lớn lao không? Bạn có thể vẽ ra câu chuyện cuộc đời tuyệt vời không?
Bằng cả tấm lòng, tôi tin câu trả lời sẽ là có. Bạn mang trong mình sức mạnh có thể biến cuộc đời bạn trở thành câu chuyện tuyệt vời. Mỗi người đều có sức mạnh đó. Dù chúng ta đến từ quốc gia nào, có cơ hội ra sao, thuộc chủng tộc nào hay sở hữu khả năng gì, mỗi chúng ta đều có thể sống cuộc đời ghi dấu. Chúng ta có khả năng làm những điều lớn lao và giúp thế giới này trở nên tốt đẹp hơn. Tôi hy vọng bạn cũng tin như vậy. Nếu bạn vẫn còn nghi ngờ thì tôi hy vọng sau khi đọc xong cuốn sách này, bạn sẽ có được câu trả lời cho mình.
Bạn đừng nghĩ từ ghi dấu có gì to tát, đừng để nó ngăn bạn truy cầu những điều có ý nghĩa trong cuộc đời. Khi nói về khả năng lưu dấu ấn, tôi không nói về việc trở nên nổi tiếng hay giàu có, trở thành ngôi sao lớn hay người đoạt giải Nobel hoặc Tổng thống Hoa Kỳ. Những thành tựu ấy không có gì không tốt, nhưng bạn không nhất thiết phải đạt được bất cứ thành tựu nào trong số đó để được coi là đã lưu lại dấu ấn.
Trở lại năm 1976, tôi đã nhận được một món quà từ Eileen Beavers, trợ lý của tôi vào thời điểm đó. Khi mở hộp quà, tôi thấy một cuốn sách và đã bị hấp dẫn ngay bởi tiêu đề của nó: The Greatest Story Ever Told (tạm dịch: Câu chuyện vĩ đại nhất từng được kể). Tôi rất háo hức đọc nó.
Nhưng khi mở sách ra, tôi đã choáng váng. Các trang sách đều trống trơn.
Eileen kẹp trong đó mẩu giấy: “John, anh còn cả cuộc đời ở phía trước. Hãy lấp đầy những trang sách này bằng những việc tốt, những suy nghĩ tích cực và những tiếng lòng của mình. Hãy viết lên câu chuyện vĩ đại bằng chính cuộc đời anh.”
Tôi vẫn nhớ như in cảm xúc hào hứng và phấn khích khi đọc được những dòng chữ ấy. Lần đầu tiên kể từ khi sinh ra, tôi đã nghĩ về bản thân với tư cách là tác giả của chính cuộc đời mình và tôi có thể viết đầy những “trang giấy” ấy bằng bất kỳ điều gì mình muốn. Những lời nói của cô ấy đã khiến tôi muốn trở nên nổi bật. Nó khuyến khích tôi làm bất cứ việc gì để cuộc đời có ý nghĩa hơn.
Vậy làm cách nào để viết lên cuộc đời mình? Chìa khóa nào để tạo ra một cuộc sống nổi bật?
Sống mỗi ngày với mục đích rõ ràng.
Khi sống mỗi ngày với mục đích rõ ràng, gần như không có gì mà bạn không thể làm được. Bạn có thể biến đổi bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước. Khi nhiều người cùng làm điều đó, họ có thể thay đổi cả thế giới.
Khi bạn quyết định đem thời gian của mình để mang lại những thay đổi tích cực đến cho mọi người xung quanh là bạn đã bắt đầu sống một cuộc sống có ý nghĩa.
Tôi ấn tượng rất sâu sắc với bài phát biểu đầy xúc động của diễn viên Reese Witherspoon sau khi cô ấy nhận giải “Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất” tại lễ trao giải Oscar năm 2006 với vai diễn June Carter Cash trong bộ phim Walk the Line (tạm dịch: Dọc đường gió bụi). Witherspoon cho biết, trong phim mọi người đều hỏi thăm June rằng dạo này cô sống ra sao và cô ấy đã trả lời: “Tôi chỉ cố sống sao cho có ý nghĩa!” Nữ diễn viên phát biểu như vậy vì cô hiểu June muốn nói gì, bởi đó cũng là mục tiêu mà cô đang cố vươn tới – bằng việc sống sao cho tốt và làm những việc có ý nghĩa cho ai đó.
Đó chẳng phải là điều mà chúng ta luôn muốn hay sao? Khiến cuộc đời mình có ý nghĩa hơn? Vậy nếu đó là sự thật, tại sao nó không xảy ra với tất cả mọi người?
THAM GIA VÀO CÁC CÂU CHUYỆN
Hầu hết mọi người đều muốn nghe hoặc kể lại những câu chuyện hay. Nhưng họ không nhận ra bản thân mình nên là một phần của câu chuyện. Điều này đòi hỏi việc sống có mục đích. Đó chính là cầu nối tới cuộc sống có ý nghĩa. Tôi sẽ giải thích kỹ hơn ở chương sau, nhưng lúc này, tôi chỉ có thể nói rằng khi những người không có mục đích chứng kiến những sai trái trên thế giới này, họ sẽ nói: “Cần phải làm gì đó để cải thiện tình hình.” Họ nghe hoặc nhìn thấy một sự kiện và họ phản ứng lại một cách lý trí hay cảm xúc nhưng mọi việc chỉ dừng lại ở đó.
Những người sống có mục đích sẽ xắn tay áo và lao vào. Nhà vật lý vĩ đại Albert Einstein từng nói: “Thế giới sẽ bị hủy diệt không phải bởi những người làm điều ác, mà bởi những người đứng nhìn mà không làm gì cả.”
Tại sao lại có chuyện như vậy? Tôi cho rằng đó là vì chúng ta chứng kiến những bất công, xấu xa quanh mình và bị choáng ngợp. Những vấn đề có vẻ quá lớn để chúng ta có thể tự mình giải quyết. Chúng ta thường tự nhủ: “Mình thì có thể làm được gì cơ chứ? Mình chỉ là một cá thể bé nhỏ mà thôi.”
Mỗi người là một khởi đầu. Mỗi người có thể hành động và tạo ra sự thay đổi bằng cách giúp đỡ người khác. Mỗi người có khả năng khích lệ chính họ và cả những người khác. Nhiều người cùng hành động có thể trở thành phong trào. Họ có thể tạo ra sự thay đổi. Đừng bao giờ để những việc không thể làm ngăn chúng ta thực hiện những việc có thể. Cuộc sống thụ động không thể là cuộc sống có ý nghĩa.
Cách đây không lâu, tôi có đọc cuốn A Million Miles in a Thousand Years (tạm dịch: Triệu dặm đường trong một nghìn năm) của Don Miller. Tác giả khẳng định hùng hồn rằng cuộc đời mỗi người là một câu chuyện. Ông giải thích như sau: “Không bao giờ vì xem phải một bộ phim dở mà tôi nghĩ tất cả các bộ phim khác cũng giống thế. Tôi chỉ nghĩ bộ phim mình vừa xem rất tệ mà thôi. Tôi tự hỏi khi mọi người nói cuộc sống này thật vô nghĩa, liệu có phải họ muốn nói cuộc đờicủa họ vô nghĩa không. Liệu có phải họ chọn tin rằng sự tồn tại của họ không đáng nói đến, và nghĩ chúng ta đều như vậy.”1
Nếu bạn đọc những điều trên và nghĩ: Đấy chính là tôi. Cuộc đời tôi thật vô nghĩa. Sự tồn tại của tôi thật tầm thường. Tôi ước cuộc đời mình bớt ảm đạm hơn, thì tôi có một tin tốt dành cho bạn. Đây chưa chắc sẽ là câu chuyện về bản thân bạn, bạn hoàn toàn có thể sở hữu một cuộc sống có ý nghĩa.
Don Miller cũng viết: “Bạn có thể coi trực giác mách bảo mỗi chúng ta rằng tất cả chúng ta đều là con người, là những người kể chuyện sống động, là Chúa hay lương tâm hoặc thậm chí là không công nhận nó, nhưng trong thâm tâm, tôi luôn tin có một linh cảm hướng dẫn tôi đến với những câu chuyện thú vị hơn, trở thành nhân vật tốt hơn. Tôi tin rằng ở ngoài kia có một nhà văn nào đó đang phác họa cho chúng ta những kịch bản tốt hơn, tương tác với chúng ta và thậm chí thì thầm vào tai chúng ta một câu chuyện còn hay hơn nữa.”2
Dù bạn theo đức tin gì, tôi có thể nói cho bạn điều này. Nếu câu chuyện về bạn không ý nghĩa, nổi bật hay có tính cạnh tranh như bạn mong muốn thì bạn có thể thay đổi điều đó. Bạn có thể bắt đầu viết một câu chuyện hoàn toàn mới, kể từ ngày hôm nay. Đừng để bản thân chỉ là một người kể những câu chuyện lớn lao phi thường nữa. Hãy trở thành nhân vật chính trong câu chuyện nổi bật ấy – câu chuyện khác biệt mang tên bạn!
CÂU CHUYỆN CỦA BẠN, CHỨ KHÔNG PHẢI LỊCH SỬ
Tôi phải thừa nhận quan điểm trên đã đi ngược lại mọi thứ mà tôi được học ở trường đại học. Và nó cũng có thể đi ngược lại nền giáo dục của bạn. Trong những khóa học về đàm thoại, các giáo sư đã dạy chúng tôi cách dẫn các câu chuyện của quá khứ, mà không dựa vào những kinh nghiệm cá nhân để minh họa các luận điểm mình đưa ra. Họ cho rằng làm vậy là độc đoán vị kỷ.
Trái lại, lúc mới bắt đầu sự nghiệp, tôi nhận thấy các diễn giả tài năng không chỉ kể những câu chuyện lôi cuốn. Họ khiến câu chuyện trở nên hấp dẫn và sống động vô cùng vì đó là trải nghiệm của bản thân họ.
Đó chính là điều tôi muốn bạn biết. Bạn không nên chỉ là người kể chuyện, mà phải trở thành người sống trong câu chuyện! Hãy hoàn thành cuốn sách dang dở về cuộc đời mình. Khi bạn thực sự nghiêm túc, thì sống có mục đích là cách sống tốt nhất.
Trong thập niên 1960-1970, một trong những chương trình hài kịch lớn nhất là “The Smother’s Brothers” (tạm dịch: Anh em nhà Smother). Tôi nhớ đại ý của chương trình diễn ra như sau:
“Sao thế Tommy?” Dick (diễn viên trong vở kịch) hỏi: “Anh trông chán nản thế.”
“Chính thế!” Tommy đáp. “Tôi lo lắng cho tình hình của xã hội Mỹ quá!”
“Ồ, điều gì khiến anh phiền lòng vậy? Có phải anh lo lắng về nạn nghèo đói đang diễn ra không?”
“Ồ không, cái đó không làm tôi bận tâm.”
“Tôi hiểu rồi. Anh lo ngại về tình hình chiến tranh hạt nhân gia tăng trong thời gian gần đây sao?”
“Không, cũng không phải.”
“Anh tức giận về việc lạm dụng các chất gây nghiện của giới trẻ Mỹ sao?”
“Việc đó cũng không khiến tôi lo lắm.”
Mang vẻ mặt khó hiểu, Dick lại tiếp tục, “Tom, nếu anh không suy nghĩ về đói nghèo, chiến tranh và ma túy, vậy rốt cuộc cái gì mới là mối lo của anh?”
“Tôi rất quan ngại trước sự thờ ơ của xã hội!”
Những người thờ ơ sẽ không bao giờ thay đổi xã hội. Họ thiếu mục đích sống. Những người thụ động thờ ơ với chính cuộc đời họ. Có lẽ, những người đó cũng muốn được xuất hiện nhiều hơn trong các câu chuyện, nhưng họ chỉ tồn tại như những kẻ ngoài lề. Họ muốn có nhiều hơn nhưng lại không tích cực hành động. Tại sao vậy? Bởi vì họ sống không có mục đích.
LÀM THẾ NÀO ĐỂ BẠN CÓ THỂ BẮT ĐẦU VIẾT CÂU CHUYỆN GHI DẤU CỦA RIÊNG MÌNH
Nếu cũng giống tôi muốn tạo ra sự khác biệt, muốn viết nên câu chuyện cuộc đời ghi dấu, độc giả có thể làm theo tôi. Tôi sẽ chỉ cho bạn con đường đơn giản dẫn đến một cuộc sống có mục đích. Nhưng trước hết, bản thân bạn cần tự mình thực hiện một bước tiến quan trọng – thay đổi suy nghĩ, từ sẵn sàng đến bắt tay vào việc viết nên câu chuyện cuộc đời bằng cách tiếp cận cuộc đời theo một cách khác.
1. Đặt bản thân vào câu chuyện
Không ai tình cờ trở nên nổi bật. Chúng ta phải lựa chọn sống có ý nghĩa. Điều này đòi hỏi bạn phải hành động – và không được thoái thác. Hầu hết mọi người không nhận ra điều này, nhưng từ thất bại đến thành công dễ hơn là từ thoái thác tới thành công.
Trong một nghiên cứu nổi tiếng của Victor và Mildred Goertzel, được xuất bản trong cuốn sách có tựa đề Cradles of Eminence (tạm dịch: Những chiếc nôi của sự nổi tiếng), đã điều tra về gia cảnh của 300 người được coi là rất thành công. Họ là những người được công nhận là những cá nhân lỗi lạc trong lĩnh vực của mình. Danh sách bao gồm Franklin D. Roosevelt, Helen Keller, Winston Churchill, Albert Schweitzer, Clara Barton, Gandhi, Albert Einstein và Sigmund Freud. Khi điều tra sâu về thời niên thiếu của những người này, người ta đã phát hiện ra những điều đáng kinh ngạc sau:
◆ 3/4 từng là những đứa trẻ có gia cảnh khó khăn, đói nghèo, gia đình tan vỡ, không được bố mẹ thừa nhận, hoặc được bao bọc quá mức, hay bị áp bức.
◆ 74 trong số 85 tiểu thuyết gia hay biên kịch và 16/20 nhà thơ khi còn bé đã chứng kiến những căng thẳng tâm lý của cha mẹ.
◆ Hơn 1/4 bị khuyết tật như mù lòa, điếc hay tàn tật chân tay.3
Những bất hạnh đã cố đánh gục họ, nhưng chính họ đã không để điều đó xảy ra. Tại sao ư? Bởi vì mục đích sống của họ rất mãnh liệt. Họ có lý do mãnh liệt về việc tại sao họ cần phải tiến lên dù con đường phía trước không hề bằng phẳng và dễ đi.
Hãy nhìn vào cuộc sống của những người đã đạt được những điều phi thường, dường như bạn có thể nghe thấy lời kêu gọi: Hãy dấn thân vào câu chuyện của mình. Dù có thể họ không dùng chính xác những từ ngữ dưới đây nhưng khi đọc những câu nói của họ, bạn có thể cảm nhận được lời kêu gọi hành động:
“Dám đương đầu thì mất chỗ đứng tạm thời. Không dám đương đầu là đánh mất chính mình.”
— Søren Kierkegaard
“Nếu không dám ngước lên, làm sao bạn có thể biết mình cao bao nhiêu?”
— T. S. Eliot
“Bạn phải thay đổi theo cách mà bạn muốn thế giới thay đổi.”
— Mahatma Gandhi
“Đây là những kẻ điên rồ, lạc lõng, phản kháng, đầy rắc rối, những cái chốt tròn trong những cái lỗ vuông... những người có cách nhìn khác biệt... Bởi chỉ những người đủ điên rồ để nghĩ mình có thể thay đổi thế giới mới là những người thay đổi thế giới.”
— Steve Jobs
Mọi người thường xin tôi lời khuyên về cách viết một cuốn sách. Tôi khuyên họ nên bắt tay vào viết sách. Rất nhiều người thích sáng tác truyện, thơ hoặc viết sách nhưng họ không bao giờ bắt tay vào làm. Vì sao vậy? Vì họ sợ bắt đầu.
Để có cuộc sống ý nghĩa thì trước hết bạn cần bắt đầu. Bắt đầu từ chính bản thân mình. Câu chuyện hay nhất của bạn chỉ tồn tại khi bạn bắt đầu đặt mình vào trong đó. Đừng quan sát – hãy sống với nó! Điều đó không chỉ giúp thay đổi cuộc sống của bạn mà còn giúp những người khác, thậm chí còn mang đến cho bạn uy tín và đạo đức để truyền cảm hứng cùng những người khác tạo ra sự thay đổi. (Đây là tư tưởng chủ đạo xuyên suốt cuốn sách này.)
Một lần khi đi ngang qua Trung tâm Khoa học của bang Orlando, tôi đã nhìn thấy tấm biển: “Thử nghiệm – Trải nghiệm – Khám phá. Đừng chạm vào không có trong vốn từ của chúng ta.” Tôi yêu triết lý này, vì nó không chỉ nên áp dụng ở một trung tâm nghiên cứu khoa học mà còn nên được áp dụng trong cuộc sống. Hãy hòa mình vào câu chuyện! Bạn không thể biết mình bơi tốt tới đâu nếu không tiến ra chỗ nước sâu hơn đầu mình.
2. Mang sự nổi bật vào câu chuyện của bạn
Một câu chuyện hay sử dụng các yếu tố mà mọi người nghĩ là quan trọng. Khi tìm kiếm điều phi thường trong cuộc sống, chúng ta gián tiếp nói cho những người xung quanh biết đây là những điều quan trọng với chúng ta. Hầu hết mọi người muốn có cuộc sống ý nghĩa và ghi dấu, dù họ có bộc lộ khao khát đó hay không.
Để mang ý nghĩa vào trong câu chuyện đời mình, chúng ta phải bước ra ngoài vùng an toàn của bản thân. Và phải thay đổi dù điều đó không hề dễ dàng. Chúng ta thường né tránh thay đổi. Nhưng hãy nhớ: Dù không phải việc gì chúng ta cũng có khả năng thay đổi nhưng không có gì thay đổi cho đến khi ta đối mặt với nó.
Để mang điều ghi dấu vào câu chuyện đời mình, chúng ta cũng cần hành động. Sự thụ động có thể khiến bạn cảm thấy an toàn. Không làm gì thì không thể sai. Nhưng không làm thì không thất bại, không thất bại thì không thể thành công. Chúng ta có thể chờ đợi, hy vọng, mong ước nhưng nếu thế, chúng ta sẽ bỏ lỡ câu chuyện cuộc đời mình.
Đừng để sự hoài nghi và sợ hãi chi phối bạn. Có phải bạn đang chờ thời khắc lý tưởng? Bạn lo rằng nếu bắt đầu một cuộc hành trình mà không rõ phương hướng thì bạn sẽ thất bại? Bạn có nghĩ mình có nguy cơ thất bại không?
Hãy để tôi nói cho bạn vài điều bạn cần phải biết. Bạn sẽ không thể làm tốt một việc ngay từ lần đầu tiên thực hiện việc đó. Khi bắt đầu, chúng ta thường không biết mình nên làm gì. Không ai thành công ngay khi bắt tay vào làm điều gì đó mới mẻ. Hãy chấp nhận điều đó. Tiểu thuyết gia Ernest Hemingway từng nói: “Bản phác thảo đầu tiên của tất cả mọi thứ trên đời chỉ là đồ bỏ đi.”Và ông đã đoạt giải Nobel Văn học. Nếu muốn có cuộc sống thật ý nghĩa, đừng bắt đầu khi ta đã làm tốt; nên bắt đầu rồi ta sẽ làm tốt. Tôi chưa từng biết vận động viên đỉnh cao nào đã giỏi ngay từ khi bắt đầu. Tất cả các ngôi sao đều bắt đầu là những vận động viên nghiệp dư, và trở nên xuất sắc nhờ tập luyện và trui rèn theo thời gian.
Dù trong lĩnh vực nào, kết quả ban đầu mà mọi người nhận được đều tệ. Chúng ta khởi đầu để tiến bộ hơn. Chúng ta bắt đầu trước cả khi bản thân cảm thấy sẵn sàng vì mong muốn trở nên tốt hơn. Ý tưởng ở đây là phải cố gắng hết sức mình cho đến ngày chúng ta có thể làm tốt. Và rồi ngày nào đó, chúng ta có cơ hội trở nên xuất sắc. Đó là sự phát triển. Nhưng nếu không có khởi đầu thì không thể có sự phát triển.
Câu chuyện của bạn sẽ không hoàn hảo. Nhiều thứ sẽ thay đổi. Nhưng con tim bạn sẽ hát lên bài ca về sự phi thường. “Mình đang tạo ra sự khác biệt!” Và điều đó sẽ mang lại sự thanh thản cho tâm hồn bạn.
3. Hãy tập trung sức mạnh cho câu chuyện của bạn
Gần đây, tôi đã có một bữa trưa tuyệt vời với Jim Collins, tác giả cuốn Good to Great (Từ tốt đến vĩ đại). Hai chúng tôi cùng phát biểu tại một sự kiện ở Las Vegas, sau vài phút chào hỏi, chúng tôi bắt đầu trao đổi về ý nghĩa và tầm ảnh hưởng của sự phi thường.
Tôi hỏi: “Jim này, theo anh thì chúng ta cần làm gì để mang lại những thay đổi tích cực cho một cộng đồng?” Tôi biết anh ấy đã thực hiện rất nhiều nghiên cứu về các phong trào hỗ trợ chuyển đổi và tôi rất muốn nghe câu trả lời của anh ấy.
“Có ba câu hỏi anh cần tự trả lời để kiểm tra sự sẵn sàng trở thành chất xúc tác cho sự phi thường,” Jim đáp lại. “Đó là:
◆ Liệu anh có phải là người giỏi nhất trong lĩnh vực của mình không?
◆ Anh có nhiệt huyết với công việc không?
◆ Anh có đủ nguồn lực để thay đổi thế giới không?”
Sau đó, tôi đã dành nhiều thời gian để suy ngẫm về những câu hỏi này. Tôi khám phá ra câu hỏi đầu tiên là về tài năng. Bạn có những kỹ năng và khả năng để giúp đỡ người khác. Liệu bạn có phải là người giỏi nhất để tận dụng chúng không? Có thể có, có thể không. Bản thể tốt nhất của bạn sẽ là người tận dụng tốt nhất những điều đó? Chắc chắn rồi! Không ai sở hữu những kỹ năng và kinh nghiệm, những cơ hội và thách thức, thời điểm và tài năng giống hệt bạn. Bạn là độc nhất và bạn sở hữu cơ hội dành riêng cho mình để tạo ra thay đổi mà chỉ có bạn mới có khả năng tạo ra – nếu bạn sẵn sàng hòa mình vào câu chuyện. Tài năng của bạn là đòn bẩy để bạn có thể làm nên những câu chuyện ghi dấu mà bạn mong muốn.
Câu hỏi thứ hai là về động lực bên trong bạn. Điều phi thường chỉ bắt đầu xảy ra khi con tim chúng ta mong mỏi những thay đổi. Chúng ta nhìn thấy những nhu cầu. Chúng ta thấy động lòng trắc ẩn nên muốn ra tay giúp đỡ. Rồi chúng ta hành động. Nhiệt huyết chính là linh hồn và nhiên liệu cho sự ghi dấu. Đó chính là điểm cốt lõi.
Câu hỏi thứ ba là về các công cụ. Rõ ràng, bạn luôn có sẵn nhiều tài nguyên cho bản thân. Tôi mong cuốn sách này sẽ trở thành một trong số những tài nguyên ấy. Cuốn sách sẽ chỉ cho bạn con đường trở thành người sống có mục đích và có ý nghĩa theo trái tim và các giá trị của bạn.
4. Hãy dừng thử và bắt đầu hành động
“Tôi sẽ cố gắng hết sức.” Đây là điều mà hầu hết chúng ta đều nói ở một thời điểm nào đó trong cuộc đời mình. Nó là biến thể của câu: “Tôi sẽ làm việc với thái độ đúng đắn theo các yêu cầu đề ra, nhưng tôi sẽ không chịu trách nhiệm về kết quả.” Nhưng cố gắng có đủ để tạo ra điều phi thường trong cuộc sống không? Chúng ta liệu có thể đi từ vị trí hiện tại đến vị trí mình muốn đạt được chỉ nhờ cố gắng không?
Tôi không cho là như vậy.
Cố gắng không đồng nghĩa với sự cam kết. Cố gắng chưa thực sự là quyết tâm. Đó không phải là lời tuyên thệ thực hiện những gì cần thiết để đạt được mục tiêu. Nó chỉ là cách nói khác của “Tôi sẽ nỗ lực.” Điều đó không hơn gì câu “Tôi sẽ có những động thái.” Sự nỗ lực hiếm khi tạo nên các giá trị ghi dấu.
Nếu cố gắng thôi thì không đủ, vậy là gì?
Hành động!
Có một phép màu lớn lao trong từ nhỏ bé này. Khi chúng ta tự nhủ với bản thân, “Tôi sẽ làm việc đó,” chúng ta giải phóng nguồn năng lượng khổng lồ. Nó mang đến cho chúng ta trách nhiệm cá nhân về những hành động của mình: Khao khát trở nên vượt trội cộng với ý thức về nghĩa vụ, mong ước cống hiến cùng cảm giác đang được sống thực sự để thực hiện những việc cần phải làm. Nó đồng nghĩa với một lời cam kết.
Thái độ hành động cũng giúp chúng ta trở thành mẫu người mình thực sự nên trở thành. Quan điểm này dẫn chúng ta tới những điều mình cần phải làm. Khi cố gắng mang trong mình những mục đích cao đẹp, thì hành động là kết quả của sống có mục đích.
Khi đọc đến đây, bạn có thể đang đắn đo, tôi không dám chắc bản thân có sẵn sàng thực hiện một cam kết như vậy không. Steven Pressfield, tác giả cuốn The War of Art (tạm dịch: Cuộc chiến nghệ thuật), đã nhận diện được sự lưỡng lự này. Ông gọi đó là sự kháng cự. Ông nói: “Có một thế lực chống lại những điều tốt đẹp trên thế giới, và quá nhiều người trong chúng ta đang từ bỏ việc chống lại thế lực này.” Một thái độ hành động giúp chúng ta phá vỡ lực cản đó và thế giới cần điều này. Chúng ta cần điều này để sống trong câu chuyện đời mình và góp sức vào những câu chuyện vĩ đại hơn đang diễn ra xung quanh.
NHỮNG KHÁM PHÁ TRONG CÂU CHUYỆN GHI DẤU CỦA BẠN
Tôi hy vọng bạn sẽ hòa mình hoàn toàn vào câu chuyện cuộc đời và bắt đầu viết nên những điều ghi dấu – hoặc viết thêm nếu bạn đã làm những việc đó rồi. Kể từ giây phút bạn bắt tay hành động, việc đó sẽ có tác động tích cực và lâu dài lên bạn. Nếu bạn vẫn chưa chắc chắn để sẵn sàng thực hiện bước đầu tiên, hãy để tôi bật mí trước những ảnh hưởng của việc đó:
Việc đó sẽ thay đổi bạn
Chất xúc tác số một tạo nên sự thay đổi là gì? Đó là hành động. Việc hiểu rõ điều này có thể giúp bạn thay đổi suy nghĩ, nhưng hành vi sẽ thay đổi cuộc đời bạn. Bạn hành động, rồi hành động sẽ thay đổi bạn. Và điều đó sẽ làm thay đổi những người khác.
Doanh nhân kiêm diễn giả Jim Rohn từng nói: “Một trong những cách khởi đầu tốt nhất là làm bất cứ việc gì hiện lên trong tâm trí bạn, danh sách ‘Những việc nên làm’.” Việc gì liên tục xuất hiện trong danh sách “Những việc nên làm” của bạn? Tôi muốn thử thách bạn phát triển nguyên tắc hành động trong lĩnh vực này. Mỗi khi lựa chọn hành động thay vì ngồi yên, chúng ta có thêm sự tự hào, sự tự tôn và tự tin. Trong phân tích cuối cùng, cách chúng ta cảm nhận về bản thân chính là thứ mang đến phần thưởng tuyệt vời nhất cho các hoạt động của mình.
Trong cuộc sống, giá trị của chúng ta không nằm ở những gì chúng ta đạt được mà ở những gì chúng ta trở thành. Hành động chuyển hóa những mơ ước của con người thành sự phi thường. Nó còn mang đến các giá trị cá nhân mà chúng ta không thể tìm được từ những nơi khác.
Khi còn học đại học, tôi muốn cải thiện cuộc sống của những người ở khu vực nghèo nhất thành phố nơi tôi cư trú. Tôi thường xuyên nghe thấy người khác nói cần làm gì đó để giúp đỡ những con người khốn khổ ấy, nhưng tôi chưa thấy ai làm gì. Vì thế, tôi quyết định tổ chức dọn dẹp khu dân cư này. Trong một tháng, các tình nguyện viên đã tổ chức dọn dẹp. Rồi chúng tôi bắt đầu giúp đỡ những người cần hỗ trợ y tế. Sau đó, tình hình trong khu vực được cải thiện rõ rệt và mọi thứ bắt đầu thay đổi. Mỗi lần đi qua nơi đó, trong tôi bừng lên cảm xúc tự hào mãnh liệt. Tôi rất vui vì mình là một trong những người đã mang sự thay đổi đến khu dân cư nghèo khó này. Sự thay đổi diễn ra trong tôi cũng tuyệt vời như sự thay đổi diễn ra ở khu phố ấy.
Khi bạn chịu trách nhiệm với câu chuyện đời mình và muốn sống cuộc sống đáng ghi dấu, điều đó mang đến cho bạn điều gì?
◆ Bạn sẽ tái khẳng định giá trị bản thân. Hành động giúp làm rõ các giá trị và biến chúng trở thành sự ưu tiên mãi mãi trong cuộc sống của bạn.
◆ Bạn sẽ tìm thấy tiếng nói của mình. Hành động sẽ đem lại tự tin cho bạn khi nói chuyện và trong cuộc sống. Lòng tin của mọi người xung quanh đối với bạn tăng lên.
◆ Bạn sẽ phát triển tính cách của mình. Người thụ động dễ bị người khác ảnh hưởng. Người chủ động luôn cố gắng định hình và giữ gìn nhân cách. Họ phát triển và trưởng thành nhờ những nỗ lực.
◆ Bạn sẽ trải nghiệm sự hài lòng từ bên trong. Sự mãn nguyện xuất hiện khi bạn tìm thấy nơi mình thuộc về. Tại nơi đó, bạn sẽ là chính mình.
Khi sống vì người khác, chúng ta bắt đầu quan sát thế giới một cách khách quan hơn, điều đó giúp truyền cảm hứng để chúng ta làm nhiều hơn mức phải làm; chúng ta hòa nhập. Hơn cả sự quan tâm; chúng ta giúp đỡ. Không chỉ thể hiện sự công bằng; chúng ta trở nên ân cần. Hơn cả sự mơ mộng; chúng ta bắt tay làm việc. Tại sao ư? Bởi chúng ta muốn tạo ra sự khác biệt.
Nếu muốn có cuộc sống tốt đẹp hơn, hãy chú ý đến mục đích trong câu chuyện của mình. Kết quả mang lại có thể khiến bạn bất ngờ. Điều đó không có nghĩa là mọi thứ sẽ thuận buồm xuôi gió. Những gì lớn lao thì hay lộn xộn và bất tiện. Nó tạo ra cảm giác choáng ngợp. Đã có thời điểm tôi cảm thấy thất vọng về bản thân và về cả những người khác. Những điều tôi đã không thể, chưa thể và sẽ không thể thực hiện trong cuộc sống đã cho tôi thấy những hạn chế của bản thân. Câu chuyện tôi muốn viết khác hẳn câu chuyện trong thực tế. Nhưng KHÔNG SAO. Những cú đánh trượt giúp tôi phát triển tính cách và những lần đánh trúng hằn sâu trong tâm trí tôi. Khi câu chuyện phi thường của bạn chuyển từ ý tưởng thành thực tế, mọi thứ bắt đầu quay lại ảnh hưởng đến bạn.
Những người khác sẽ xuất hiện trong câu chuyện của bạn
Nếu bạn di chuyển về phía cái gì, thì cái đó sẽ tiến dần lại phía bạn. Trong nhiều năm tôi được dạy khi một người hiện thực hóa tầm nhìn của mình, mọi thứ bắt đầu ùa đến bên người đó. Đó có thể là tư liệu, tiền bạc hay nhân lực. Khi họ dừng lại, mọi thứ xung quanh cũng dừng lại. Khi bắt đầu viết câu chuyện ghi dấu của đời mình, bạn sẽ thấy các chi tiết trong đó là sự thật.
Tôi thậm chí còn đưa quy tắc này đi xa hơn nữa. Tôi đề nghị mọi người cùng tham gia với mình khi bắt đầu thực hiện những điều ghi dấu. (Tôi sẽ giải thích cặn kẽ hơn ở Chương 7.) Kêu gọi mọi người cùng tham gia khơi nguồn sức mạnh lớn lao. Bạn có thể chia sẻ những điều lớn lao bằng cách mời người khác trở thành một phần trong câu chuyện của mình. Don Miller đã minh họa cho quy tắc này trong cuốn A Million Miles in a Thousand Years. Ông viết:
Khi chúng tôi ở Uganda, tôi đã đi cùng Bob [bạn tôi] tới dự buổi lễ khởi công xây dựng một ngôi trường mà anh ấy đang xây dựng. Ban giám hiệu nhà trường đã có mặt ở đó, cùng với các quan chức địa phương. Hiệu trưởng trường mang tới ba cây con để cùng Bob, với tư cách là viên chức chính phủ, trồng cây kỷ niệm buổi lễ. Khi Bob nhìn thấy tôi đứng ở xa, đang chụp ảnh sự kiện, anh tới gần và ngỏ ý mời tôi ra trồng cây lưu niệm.
“Anh có chắc muốn thế không?” Tôi hỏi.
“Chắc chắn rồi,” Bob trả lời. “Tôi sẽ cảm thấy rất vui khi trở lại nơi này vào một ngày nào đó và nhìn thấy cái cây anh đã trồng, điều đó sẽ gợi nhớ về anh mỗi dịp tôi ghé thăm.”
Tôi đặt chiếc máy ảnh xuống và giúp anh ấy đào hố trồng cây xuống rồi phủ đất lên. Từ khoảnh khắc đó, trường học này không còn chỉ là ngôi trường của Bob; câu chuyện đã trở nên thú vị hơn. Nó đã trở thành câu chuyện của tôi nữa. Tôi đã bước vào câu chuyện cuộc đời Bob. Và đó là câu chuyện đem tri thức đến cho những trẻ em không có điều kiện tới trường. Sau đó, tôi đã đầu tư cho những dự án của Bob tại Uganda và thậm chí còn cấp học bổng cho đứa trẻ tôi đã gặp ở nhà tù Kampala, nơi Bob và luật sư của anh ấy đang hỗ trợ vô điều kiện. Cùng với Bob, câu chuyện của tôi trở nên ý nghĩa hơn.4
Khi mời người khác cùng tham gia, cả bạn và người đó đều thay đổi cũng như chia sẻ được nhiều điều thú vị hơn. Những ký ức tuyệt vời nhất của tôi là về thời điểm ở bên cạnh người khác. Còn gì vui sướng hơn khi được chung tay thực hiện những mục tiêu chung. Hiện tại, tất cả bạn thân của tôi đều là những người đã ở cùng tôi trong chuyến phiêu lưu ghi dấu. Tình bạn trở nên gắn bó hơn nhờ những trải nghiệm ý nghĩa. Bạn của bạn cũng như vậy.
Điều đó sẽ làm bạn khát khao muốn đạt được thêm những điều ghi dấu hơn
Vào năm 2013 tại vương quốc Bahrain, tôi được mời tham dự một buổi tọa đàm. Trong bữa trưa, tôi ngồi đối diện với Jaap Vaandrager, một doanh nhân thành đạt đến từ Hà Lan, hiện sinh sống và làm việc tại Bahrain. Khi trò chuyện, ông hỏi tôi về nội dung cuốn sách đang viết. Tôi chia sẻ qua là đang viết dở một cuốn sách về tạo sự khác biệt. Ông đáp lại: “Con gái Celine của tôi đang giúp nhiều người thay đổi dù mới chỉ đang ở độ tuổi thiếu niên.” Ông bắt đầu kể chuyện về con gái của mình và tôi đã hoàn toàn choáng ngợp.
Sinh ra và lớn lên ở Hà Lan, Celine biết mình được hưởng nhiều đặc quyền. Khi đến Ấn Độ, cô bé càng cảm nhận được điều này rõ hơn. Được biết cha và ông nội mình có nhiều dự án từ thiện ở Ấn Độ, Celine đã đến đó để chứng kiến trực tiếp. “Cháu đã thấy nhiều người ở Ấn Độ sống trong cảnh nghèo khổ cùng cực,” Celine cho biết. “Trẻ em sống trong những khu ổ chuột và thiếu thốn trường học, họ chỉ biết ngôn ngữ duy nhất là tiếng địa phương. Điều đó sẽ giới hạn cơ hội phát triển của họ sau này. Mơ ước lớn nhất đời họ là rời khỏi khu ổ chuột và bắt đầu cuộc sống ở thành phố với công việc có thu nhập ổn định cùng một mái ấm gia đình.”
Cô bé nhận ra chìa khóa của vấn đề chính là giáo dục. “Cháu tin đó là một trong những điều quan trọng nhất trong cuộc sống cho phép mọi người có thể thực hiện những điều họ khát khao.” Cô tin nếu trẻ em được học tiếng Anh, khi lớn lên, chúng sẽ có cơ hội sống tốt hơn.
Celine đã có một kế hoạch. Cô sẽ mời giáo viên tiếng Anh đến dạy ở ngôi trường dành cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Việc đó mang lại cơ hội tốt hơn cho những trẻ em đó trong tương lai. Sau nhiều lần khảo sát và có sự giúp đỡ của bạn bè tại Ấn Độ, cô tìm được một ngôi trường. Họ đang cần giáo viên tiếng Anh nhưng không đủ tiền trả lương. Tại những trường như vậy, học sinh nhận được những gì cơ bản nhất và được trợ cấp bữa trưa, với nhiều đứa trẻ, đó là bữa ăn no nê duy nhất trong ngày.
Ngôi trường được chọn thí điểm là trường tiểu học Mahadji Shinde, với 44 học sinh một lớp, nhiều em trong số đó có hoàn cảnh kém may mắn nhất ở Ấn Độ: 10% là trẻ mồ côi, 60% chỉ còn bố hoặc mẹ và 80% sống trong những túp lều lụp xụp.
Việc tìm một giáo viên tiếng Anh cho trường học này rất khó khăn, nhưng Celine đã làm được việc đó trong một tháng. Giáo viên là một phụ nữ trẻ còn độc thân. Cả gia đình sống dựa vào đồng lương của cô. Cha cô còn bị ung thư. Cô gái đó đang thất nghiệp và rất biết ơn. Bây giờ, tất cả những việc còn lại là Celine tìm được cách trả lương cho giáo viên.
Cô bé bắt đầu gây quỹ bằng cách bán bánh nướng tại trường của mình. Cô cũng tham gia hoạt động bơi từ thiện. Nhưng số tiền có được không đáng bao nhiêu.
Sinh nhật lần thứ 16 đang đến gần, Celine biết mình muốn làm gì. “Cháu đã tận dụng buổi sinh nhật 16 tuổi của mình, mời tất cả bạn bè, gia đình, người thân và cả bạn học đến dự lễ sinh nhật gây quỹ từ thiện của mình. Cháu khuyến khích mỗi người cố gắng rủ thêm một người nữa tới tham dự cùng.”
Thay vì nhận quà tặng, cô bé kêu gọi mọi người góp tiền cho quỹ No Nation Without Education (tạm dịch: Giáo dục cho mọi quốc gia) của mình.
“Trong vòng vài giờ, chiếc hộp tiền từ thiện đã được lấp đầy và cháu biết mình đã đạt được mục tiêu,” Celine cho biết. “Cháu đã không tin nổi khi nhìn thấy số tiền quyên được. Nhiều gấp đôi số tiền cháu cần. Vậy là cháu đã thành công bước đầu rồi!”
Cô bé đã dùng tiền đó để trả lương cho giáo viên tiếng Anh trong một năm. Điều đó có nghĩa là bọn trẻ sẽ được học ngoại ngữ và cô giáo kia có công việc ổn định trong một năm, căn bệnh ung thư của bố cô ấy cũng được điều trị. Với số tiền còn lại, Celine mua sách dạy tiếng Anh và thú nhồi bông cho học sinh trong trường. Khi cô bé đến để trao những phần quà, những đứa trẻ ở đó rất vui mừng. Cũng trong chuyến đi đó, cô bé còn tham gia vào những dự án khác mà ông nội tài trợ.
“Cháu đã có khoảng thời gian tuyệt vời ở Ấn Độ,” Celine nói. “Cháu không thể cảm ơn hết những người đã giúp đỡ mình. Trải nghiệm này đã thay đổi cuộc đời cháu mãi mãi.”
Nhưng câu chuyện của Celine không chỉ dừng ở đó. Cô bé cho biết thêm, “Nhiệm vụ mới của cháu sao? Đó là xây một trường học ở Mumbai, Ấn Độ, trước sinh nhật 18 tuổi của mình.”
Câu chuyện của Celine chứng tỏ một điều rằng khi tạo ra giá trị ghi dấu trong câu chuyện của mình, bạn càng khát khao làm nhiều việc có ý nghĩa hơn. Tôi cảm nhận được điều đó khi tăng thêm giá trị cho mọi người, nó trở thành điều ám ảnh nhất trên thế gian này. Càng bắt tay vào làm, tôi càng mong muốn tìm được nhiều cơ hội khác hơn nữa. Một chú bướm không bao giờ có thể trở lại hình hài của con ngài được nữa. Khi bạn bắt đầu sống có ý nghĩa hơn, bạn được nếm trải hương vị của sự khác biệt do chính mình tạo ra.
Tôi ước mình được biết chuyện của Celine khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Với tất cả những lợi thế của bản thân, không ai nghĩ một đứa trẻ ở độ tuổi đó có thể tạo nên điều lớn lao như vậy. Khi còn trẻ, tôi không nhận ra mình có khả năng thực hiện được điều gì đó khác biệt. Nếu không, tôi đã làm khác rồi.
Những giá trị sẽ tồn tại lâu hơn bạn
Trong cuốn The Leadership Handbook (tạm dịch: Sổ tay nhà lãnh đạo) của mình, tôi đã viết một chương về sự kế thừa: “Mọi người sẽ tổng kết cuộc đời bạn trong một câu – Bạn hãy tự mình quyết định điều đó ngay từ bây giờ.” Khi hòa mình vào câu chuyện và tạo ra những điều ghi dấu, bạn có thể chọn để lại các giá trị của mình. Một cơ hội tuyệt vời! Hôm nay, bạn và tôi quyết định sống cuộc đời có ý nghĩa, và điều đó cũng chính là cách chúng ta được nhớ đến sau khi ra đi.
Vợ tôi, Margaret, rất xúc động khi đọc Forget-me-not: Timeless Sentiments for Lifelong Friends(tạm dịch: Xin đừng quên tôi: Cảm xúc bất diệt về những người bạn trọn đời) của Janda Sims Kelley. Đó là tuyển tập những bài thơ và văn xuôi được viết vào những năm 1800. Một trong số đó đặc biệt làm vợ tôi nhớ mãi:
Viola yêu quý,
Hành động theo lẽ phải, dám nói ra sự thật,
Bạn có một công việc
không ai có thể làm.
Làm điều lương thiện đó,
thật dũng cảm và hay,
Các thiên thần giục giã
những câu chuyện nói ra.
Thân gửi bạn, Annie
Haskinville, New York, ngày 8 tháng 2 năm 1890
Đó chẳng phải là những điều mà chúng ta muốn làm hay sao? Như Viktor Frankl từng phát biểu: “Trong cuộc sống, mọi người có nhiệm vụ và thiên hướng riêng. Ai cũng mang trong mình những trọng trách phải thực hiện. Không ai có thể thay thế ai, cũng như sống cuộc đời giống hệt nhau. Vì thế, nhiệm vụ của mỗi người cũng là độc nhất như chính cơ hội để họ thực hiện nhiệm vụ đó.”
ĐÂY LÀ VIỆC CÁ NHÂN
Lúc này, tôi sẽ dừng lại và kể cho bạn nghe vài điều. Nếu như từng đọc qua những cuốn sách khác của tôi, bạn có thể nhận ra câu nói trên theo những cách tiếp cận và giọng điệu khác nhau. Tôi sẽ hướng dẫn bạn cách sống có mục đích và giúp đỡ bạn sống sao cho có ý nghĩa, nhưng ngoài ra, tôi còn kể về bản thân – từ khi lớn lên rồi đi học ở một thị trấn nhỏ bang Ohio vào những năm 1950 và 1960; đến khi trở thành mục sư tại một nhà thờ nhỏ nằm ở vùng ngoại ô bang Indiana; dẫn dắt nhiều nhà thờ lớn trong những năm 1970, 1980 và 1990; trở thành diễn giả giảng dạy cho các doanh nhân và nhà lãnh đạo; kinh doanh và thành lập một tổ chức phi lợi nhuận; tham gia tập huấn cho hàng triệu nhà lãnh đạo trên thế giới.
Tôi không kể những điều này để khoe khoang về mình. Tôi cũng mắc nhiều sai lầm, vì thế tôi tin mình cần chia sẻ với bạn theo cách bạn chưa bao giờ được tiếp cận, bởi tôi không biết làm thế nào để truyền đạt tốt hơn nhằm giúp bạn nhận ra cách sống có mục đích. Tôi tin khi biết rõ câu chuyện của tôi và cách nó được bật mí, bạn có thể viết nên câu chuyện ghi dấu của riêng mình. Nó sẽ củng cố thêm sức mạnh để bạn bước trên hành trình sống có ý nghĩa.
Hãy để tôi nói cho bạn vài điều khác nữa. Trong cuốn sách của mình, tôi khá cởi mở khi chia sẻ đức tin của bản thân. Tôi làm vậy vì đó là một phần trong hành trình cá nhân của tôi. Cũng có thể là của bạn. Nhưng cũng có thể không phải. Xin hãy yên tâm, tôi sẽ không ép bạn phải theo tín ngưỡng của mình. Nếu bạn có đức tin khác, hay thậm chí không thích Chúa, tôi tin các bạn vẫn sẽ nhận được nhiều điểm lợi khi nghe chuyện của tôi. Tôi sẽ nói cho bạn biết khi nào tôi kể về đức tin của mình, bạn có thể bỏ qua nếu muốn.
Vì đang là giờ thú tội, nên tôi muốn tiết lộ một bí mật nhỏ. Tôi từng rất vất vả để viết nên cuốn sách này – nhiều hơn cả những cuốn mà tôi đã viết trước đây. Vì sao? Vì thông điệp sống có mục đích và kết quả ghi dấu của nó cực kỳ có ý nghĩa, có ảnh hưởng rất to lớn, và mang tính cá nhân cao đến nỗi tôi phải diễn giải thật cẩn thận. Những điều tôi trình bày có khả năng giúp bạn thay đổi bản thân, cũng như nó đã làm với tôi.
Và để giúp bạn bước những bước đi đầu tiên, tôi đã sáng tạo ra cái gọi là “Thử nghiệm trong bảy ngày.” Trang web sẽ cung cấp những hướng dẫn đầu tiên trong cuộc hành trình tìm kiếm ý nghĩa của cuộc đời và tạo ra những điều phi thường. Các bạn có thể ghé thăm trang web7DayExperimentcom và thử xem qua, hoàn toàn miễn phí.
Khi nhìn lại câu chuyện đời mình, tìm cách sống có mục đích và tạo ra các giá trị ghi dấu, tôi nhận thấy chúng tuân theo một kiểu mẫu, tôi sẽ sử dụng để hướng dẫn cho bạn, như sau:
Tôi muốn tạo ra sự khác biệt,
Hành động để tạo ra sự khác biệt,
Với những người tạo ra sự khác biệt,
Tại một thời điểm tạo ra sự khác biệt.
Phần còn lại của cuốn sách được sắp đặt sao cho phù hợp với kiểu mẫu ở trên (sau khi tôi giải thích một chút về sống có mục đích ở chương kế tiếp). Ước muốn của tôi là khi bạn đọc và nghe những gì tôi nói, bạn sẽ khám phá được nhiều điều hơn về bản thân, quyết tâm tạo ra sự khác biệt và khả năng sống cuộc đời ghi dấu, bạn có thể bắt đầu ngay bây giờ.
Cho dù tôi có kể câu chuyện của mình kỹ đến đâu, hé mở về hoàn cảnh của tôi nhiều thế nào, tôi muốn bạn hiểu chuyện của tôi không quan trọng hơn chuyện của người khác – bao gồm cả bạn. Tôi tin mỗi người đều rất đáng trân trọng. Tôi tin tưởng bạn. Tôi tin tưởng vào tiềm năng thay đổi bản thân của bạn. Và khả năng ảnh hưởng đến thế giới này của chính bạn.
Chuyện của bạn cũng như của tôi sẽ khó mà hoàn hảo. Có lúc thắng lúc thua, những ngày nắng và những ngày mưa, khi trầm khi bổng, đầy những bất ngờ và khôn lường. Cuộc sống là thế. Cuốn sách này không chỉ cho bạn cách sống cuộc đời hoàn hảo, nó chỉ giúp bạn sống tốt hơn mà thôi.
Tôi dành cả đời quan sát những người khác và tôi nhận thấy nhiều người khá thụ động trong cuộc sống. Khi được yêu cầu kể về những nuối tiếc trong cuộc đời, 8/10 người được hỏi đều tập trung vào hành động mình đã không làm thay vì đã làm. Nói khác đi, họ chỉ tập trung vào những thứ họ không thể làm thay vì những việc làm rồi và bị thất bại. Một câu chuyện hay hơn sẽ xuất hiện khi bạn thực sự nỗ lực. Tôi biết rõ điều này vì đã trải qua rồi.
CÂU CHUYỆN TUYỆT VỜI NHẤT CỦA BẠN
Một trong những bộ phim ưa thích nhất của tôi là Amistad (tạm dịch: Con tàu Amistad) của đạo diễn Steven Spielberg. Bộ phim khắc họa cuộc nổi loạn trên một con tàu buôn nô lệ và phiên tòa quyết định số phận của những nô lệ nổi loạn sau khi chiếc tàu cập bến ở Hoa Kỳ một cách kỳ diệu. Bào chữa cho nhóm người nô lệ là luật sư Theodore Joadson, một người Mỹ gốc Phi theo chủ nghĩa giải phóng nô lệ, do Morgan Freeman thủ vai. Cố vấn pháp lý cho Theodore Joadson là nguyên Tổng thống Hoa Kỳ John Quincy Adams, do Anthony Hopkins thủ vai.
Trong phim, Adams yêu cầu Joadson tóm tắt lại vụ việc. Joadson đã thuật lại mọi chuyện một cách tuyệt vời, chính xác và rất công tâm. Ông già Adam đã tư vấn cho Joadson như sau: “Trước kia, trong thời kỳ đầu làm về luật pháp, tôi đã học được rằng ai kể câu chuyện hay hơn người đó sẽ giành chiến thắng.”
Tôi muốn bạn giành chiến thắng nhờ vào việc kể câu chuyện tuyệt vời nhất bằng chính cuộc sống của bạn.
Trong khi bạn đang nghĩ về câu chuyện cuộc đời mình cũng như làm thế nào để kể nó một cách hay nhất, tôi muốn chia sẻ với bạn suy nghĩ sau đây. Tôi thường dạy mọi người về hai nhiệm vụ cao cả nhất trong đời: Đó là tìm kiếm bản thân và đánh mất bản thân. Cuối cùng, tôi cho rằng mỗi người chúng ta tìm thấy bản thân khi khám phá ra động cơ sống của mình. Chúng ta lãng quên mình trên con đường ghi dấu khi đặt lợi ích của người khác lên trước lợi ích của bản thân. Kết quả thế nào? Những người được ta giúp đỡ cũng tìm thấy bản thân và chu trình kế thừa lại bắt đầu từ đó. Quy trình ấy có sức mạnh trường tồn. Khi từ giã cõi đời này, tôi sẽ không thể mang theo bất cứ thứ gì, nhưng tôi có thể sống mãi trong tim mọi người bằng những cống hiến của bản thân. Đây là điều tôi hy vọng bạn nhận ra được sau khi đọc xong cuốn sách này.
Nếu cảm thấy bản thân đã sẵn sàng hiểu cách sống có mục đích sẽ thay đổi cuộc đời ra sao, bạn hãy lật sang trang bên để thấy tại sao đôi khi những dự định tốt không thôi là chưa đủ để có một cuộc đời ghi dấu.
YÊU CẦU SỐNG CÓ MỤC ĐÍCH: CUỘC ĐỜI BẠN LÀ CÂU CHUYỆN TUYỆT VỜI
Câu chuyện của bạn
Bạn sẽ cá tính hóa câu chuyện cuộc đời mình như thế nào? Nó đã hoàn hảo chưa? Có phải nó tốt nhưng chưa có gì đặc sắc? Nó đã diễn ra như những gì bạn dự kiến? Bạn hãy dành thời gian để suy nghĩ về câu chuyện của mình bằng cách viết về nó. Bạn có vô số cách để làm việc đó. Bạn có thể tạo một danh sách những khoảnh khắc đáng nhớ – cả những điều tích cực và tiêu cực. Bạn có thể trình bày dưới dạng một câu chuyện kể. Bạn có thể ghi nhanh các ý tưởng hoặc tạo ra một đoạn tóm tắt. Cách bạn thực hiện ra sao không quan trọng. Điều quan trọng là bạn dành thời gian để thực hiện việc đó và hãy nghĩ chắc chắn xem câu chuyện của bạn sẽ đi theo hướng nào khi bạn hoàn thành.
Bắt tay vào phác thảo một chương mới
Hãy cố gắng thấy rõ ý nghĩa của việc chủ động sẽ giúp cuộc đời của bạn trở nên có ý nghĩa ra sao và hãy trở nên nhiệt huyết trong câu chuyện của bản thân. Hãy nhận diện một hành động đơn lẻ của mình ngày hôm nay và mọi ngày trong tuần hay trong tháng để bắt đầu viết nên câu chuyện. Như Doug Horton nói: “Hãy trở thành người hùng của chính mình. Còn rẻ hơn một chiếc vé xem phim.”