Quy tắc trò chơi liên tục thay đổi. Cách duy nhất để đối phó với thay đổi là chúng ta phải đổi thay, nhưng sẽ không thể thành công - dù là việc lớn hay nhỏ - nếu chỉ cố tìm cách giảm tổn thất hay khắc phục tình trạng thiếu thốn. Nguyên tắc thứ bảy và cũng là cuối cùng chính là hãy trở thành “người cưỡi sóng” để đón đầu những làn sóng thay đổi về nhân khẩu học, kinh tế, văn hóa và công nghệ. Trong vở kịch Julius Caesar của Shakespeare, Brutus đã nói về nguyên tắc này một cách rất đơn giản: “Và chúng ta phải xuôi theo dòng khi thủy triều đến, nếu không chúng ta sẽ mất cơ hội”.

Vai trò quan trọng của việc cưỡi những làn sóng thay đổi thể hiện trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế và công nghệ. Chúng ta thường tự hỏi sắp tới sẽ có những ngành kinh doanh lớn hoặc đột phá công nghệ mới nào. Tuy nhiên, lịch sử phát minh cho thấy rất nhiều trường hợp có ý tưởng mới nhưng thời điểm tỏa sáng vẫn chưa đến vì không nhận được luồng hậu thuẫn nào. Trên thực tế, nhiều doanh nhân thành công trong việc lấy lại những ý tưởng hay thiết bị đã bị quên lãng từ lâu và truyền cho nó một cuộc sống mới sau nhiều năm, nhiều thập niên hay thậm chí nhiều thế kỷ được công bố ra hoặc phát hiện lần đầu tiên. Các doanh nhân Ron Miller và Alex Wilhelm cho biết: “Khi theo dõi sự phát triển công nghệ đủ lâu, bạn sẽ thấy một số ý tưởng xuất hiện trở lại. Có thể ban đầu họ không thành công vì còn quá sớm”. Những năm 1990, công ty Web Van thất bại trong kinh doanh giao hàng tạp hóa tận nhà, hai thập niên trước khi một loạt các công ty khởi nghiệp chinh phục lĩnh vực này; điện thoại thông minh IBM Simon, được trang bị bàn phím màn hình cảm ứng, ra mắt năm 1992, trước iPhone 15 năm; khái niệm “quản lý quyền thông tin” xuất hiện một vài năm trước khi điện toán đám mây trở nên phổ biến; máy tính bảng của Microsoft có trước iPad một thập niên; hay PointCast đã có ý tưởng áp đặt giới hạn độ dài tin nhắn trước Twitter một thập niên. Miller và Wilhelm kết luận: “Dù có thể không phải là ý tưởng nguyên bản nhưng không có nghĩa là sẽ không thành công. Có thể ở thời điểm này thế giới đã sẵn sàng đón nhận những khái niệm đó nhiều hơn là khi phản ứng với những công ty đưa ra phiên bản đầu tiên”. Những công ty lộ diện quá sớm thì lụi tàn, trong khi một số chờ đợi đúng thời điểm lại thành công. Victor Hugo từng nói rằng: “Không thể ngăn cản một ý tưởng khi thời của nó đã đến”.

■

Vẫn chưa quá muộn để chuẩn bị cho năm 2030. Bước đi đầu tiên, không thể thiếu là phải nhận thức rằng thế giới như chúng ta biết sẽ biến mất và không thể vãn hồi vào một thời điểm nào đó trong đời chúng ta, rất có thể chỉ là trong vòng 10 năm tới. Từ đó, chúng ta cần lật lại những nền tảng kiến thức từng biết, thay vì tiếp tục tôn vinh những giả định và cách tư duy được thừa hưởng. Hãy tạo nên những kết nối đa chiều bằng cách đa dạng hóa ý tưởng, áp dụng các bước thay đổi tăng dần, luôn chuẩn bị đón nhận mọi khả năng, tập trung tận dụng cơ hội, lấy sự khan hiếm làm động lực để cố gắng và trở thành người cưỡi sóng.

Chúng ta sẽ không thể tồn tại trước những thách thức năm 2030 nếu không thay đổi lối tư duy truyền thống quá tuyến tính một chiều. Nhưng vẫn chưa quá muộn để chuẩn bị tinh thần cho những bước chuyển mình sắp tới. Chúng ta sẽ thành công nếu biết cân bằng và kết hợp tinh tế bảy chiến thuật sáng tạo này. Và hãy nhớ rằng: Không còn quay đầu được nữa. Thế giới như chúng ta biết sắp thay đổi và sẽ không sớm quay trở lại, dù có thể đi nữa. Luật chơi luôn thay đổi - mãi mãi.

Nhà viết kịch Eugene O’Neill đã viết: “Mưu cầu hạnh phúc - đó là một trò chơi tuyệt vời”.

Hãy đón nhận năm 2030 và nắm bắt cơ hội phía trước.