Một số dữ kiện và con số

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 01/11/2019.

Về nền nông nghiệp châu Phi, xem bài của Ngân hàng Phát triển châu Phi, “Africa Agribusiness”, https://wwwafdborgennews-and-eventsafrica-agribusiness-a-us-1-trillion-business-by-2030-18678.

Các dự đoán về sự giàu có của phụ nữ dựa theo Báo cáo Tài sản Thế giới năm 2014 của Capgemini và RBC Wealth Management, https://worldwealthreportcomwp-contentuploadssites/7/2018/10/2014-World-Wealth-Report-Englishpdf.

Các dự đoán về nạn đói và béo phì dựa trên các bài: “Goal 2: Zero Hunger” của Liên Hợp Quốc, https://wwwunorgsustainabledevelopmenthunger; “Pathways to Zero Hunger” của Liên Hợp Quốc, https://wwwunorgzerohungercontentchallenge-hunger-can-be-eliminated-our-lifetimes; “Global Burden of Obesity in 2005 and Projections to 2030” của T. Kelly và cộng sự trên tạp chí Quốc tế về Béo phì 32, số 9 (2008): 1431-1437; “Obesity and Overweight” của WHO ngày 16/2/2018, https://wwwwhointnews-roomfact-sheetsdetailobesity-and-overweight##targetText=Some%20recent%20WHO%20global%20 estimates,%25%20of%20women)%20were%20overweight. Xem thêm các nguồn tham khảo của Chương 5.

Dữ liệu về các thành phố lấy từ Chương 5; xem nguồn tham khảo của chương này.

Dữ liệu và dự đoán về trẻ sơ sinh lấy từ Chương 1; xem nguồn tham khảo của chương này.

Dữ liệu và dự đoán về tầng lớp trung lưu lấy từ Chương 3; xem nguồn tham khảo của chương này.

Phần giới thiệu: Thời gian đang cạn dần

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 22/9/2019.

Số liệu thống kê trong phần giới thiệu này được lấy từ các chương tiếp theo.

Lời của Thẩm phán Taylor trong Giết con chim nhại của Harper Lee nằm ở Chương 17.

Ngân sách cho vụ phóng tàu lên Sao Hỏa của Ấn Độ được đề cập trong bài viết của Ipsita Agarwal trên Wired, “These Scientists Sent a Rocket to Mars for Less than It Cost to Make ‘The Martian’”, ngày 17/3/2017. Xem thêm bài của Jonathan Amos, “Why India’s Mars Mission Is số Cheap-and Thrilling” trên BBC, ngày 24/9/2014, https://wwwbbccomnewsscience-enosystem-29341850.

Về sự kiện Ấn Độ tìm thấy nước trên Mặt trăng và xác nhận của NASA, xem bài của Helen Pidd, “India’s First Lunar Mission Finds Water on Moon,” trên Guardian, ngày 24/9/2009; bài của Jesse Shanahan, “NASA Confirms the Existence of Water on the Moon,” trên Forbes, ngày 22/8/2018.

Trích dẫn của De Bono là từ bài của Shane Snow, “How to Apply Lateral Thinking to Your Creative Work,” năm 2014, https://99uadobecomarticles/31987/how-to-apply-lateral-thinking-to-your-creative-work.

Tựa đề cuốn sách của George Day và Paul J. H. Schoemaker là Peripheral Vision: Detecting the Weak Signals ‘That Will Make or Break Your Company (Boston: Harvard Business School Press, 2006).

Trích dẫn của Proust là từ cuốn The Captive của ông, tập 5 của seri Remembrance of Things Pasty xuất bản năm 1923. Toàn văn có ở trang http://gutenbergnetauebooks03/0300501hhtml.

Chương 1: Trẻ em cho ta biết điều gì?

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 12/5/2019.

Lời của Edwin Cannan trích từ tác phẩm của V. C. Sinha và Easo Zacharia, Elements of Demography (New Delhi: Allied Publishers, 1984), 233.

Cuốn The Population Bomb của Paul R. Ehrlich và Anne Ehrlich, được Sierra ClubBallantine Books xuất bản năm 1968. Vì một số lý do, cô ấy không được công nhận là tác giả. Có thể đọc tóm tắt ngắn gọn các lý thuyết khác nhau về dân số ở trang http://wwweconomicsdiscussionnettheory-of-populationtop-3-theories-of-population-with-diagram/18461. Một bài giới thiệu hay về các lý thuyết và xu hướng nhân khẩu học được đề cập trong Chương 4 của tác phẩm Global Turning Points, của Mauro E Guillén và Emilio Ontiveros, ấn bản lần thứ 2. (Cambridge: Cambridge University Press, 2016). Dữ liệu và dự đoán về dân số, tỷ lệ sinh và tuổi thọ được Ban Dân số Liên Hợp Quốc tổng hợp và cập nhật thường xuyên trên http://wwwunorgendevelopmentdesapopulation. Dữ liệu trong biểu đồ đầu tiên của chương này được tính toán dựa trên các dự đoán dân số trung bình.

Trích dẫn của Malthus trong bài An Essay on the Principle of Population, được xuất bản lần đầu vào năm 1798, http://wwwesporgbooksmalthuspopulationmalthuspdf, trang 44. Về vấn đề suy giảm ham muốn tình dục ở Mỹ, xem bài của Jean M. Twenge, Ryne A. Sherman, và Brooke E. Wells, “Declines in Sexual Frequency Among American Adults, 1989-2014”, Archives of Sexual Behavior 46, số 8 (2017): 2389-2401.

Về sự cố mất điện gây tác động đến tỷ lệ sinh sản, xem bài của A. Burlando, “Power Outages, Power Externali-ties, and Baby Booms”, Demography 51, số 4 (2014): 1477-1500; và bài của Amar Shanghavi, “Blackout Babies: The Impact of Power Cuts on Fertility”, CentrePiece (London School of Economics), mùa thu năm 2013.

Cuộc khảo sát tìm hiểu lý do tại sao người Mỹ không sinh nhiều con như trước đây và các trường hợp được thảo luận trong bài của Claire Cain Miller, “Americans Are Having Fewer Babies. They Told US Why”, New York Times, ngày 05/7/2018. Ước tính chi phí nuôi dạy một đứa trẻ ở Mỹ được tóm tắt trong bài của Abha Bhattarai, “It’s More Expensive than Ever to Raise a Child in the US.” Washington Post, ngày 10/1/2017.

Các lý thuyết nhân khẩu học của Gary Becker được Matthias Doepke tóm tắt khéo léo qua bài “Gary Beckeron the Quantity and Quality of Children,” Journal of Demographic Economics 81 (2015): 59-66. Lời trích dẫn là của Gary Becker, trong A Treatise on the Family (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1991), 144.

Dữ liệu về tỷ lệ sinh sản ở khu vực nông thôn và thành thị Trung Quốc trước và sau khi áp dụng chính sách “một con” lấy từ bài của Junsen Zhang, “The Evolution of China’s One Child Policy and Its Effects on Family Outcomes”, Journal of Economic Perspectives 31, số 1 (2017): 141-160. Những lầm tưởng về chính sách “một con” được thảo luận trong bài của Martin King Whyte, Wang Feng và Yong Cai, “Challenging Myths About Chinas One-Child Policy”, China Journal 74 (2015): 144-159, và của Amartya Sen, “Womens Progress Outdid China’s One-Child Policy”, New York Times, ngày 02/11/2015.

Thặng dư tiết kiệm nhờ chính sách “một con” ở Trung Quốc được đề cập trong bài của Shang-Jin Wei và Xiaobo Zhang, “The Competitive Savings Motive: Evidence from Rising Sex Ratios and Savings Rates in China”, NBER Working Paper số 15093, năm 2009; bài của Taha Choukhmane, Nicolas Coeurdacier và Keyu Jin, “The One-Child Policy and Household Savings”, ngày 18/9/2014, https://economicsyaleedusitesdefaultfilestahamaclunchl00214_2.pdf.

Dữ liệu về các dịch vụ hẹn hò trực tuyến được lấy từ eServices Report 2017 của tờ Statista (Hamburg: Statista, 2017). Thử nghiệm về dịch vụ hẹn hò ở Trung Quốc được David Ong và Jue Wang thực hiện, “Income Attraction: An Online Dating Field Experiment”, Journal of Economic Behavior and Organization 111 (2015): 13-22.

Vấn đề thiếu đàn ông ở Siberia và nghiên cứu của Caroline Humphrey được nhắc đến trong bài của Mira Katbamna, “Half a Good Man Is Better than None at All”, Guardian, ngày 26/10/2009. Xem thêm bài của Kate Bolick, “All the Single Ladies”, Atlantic, tháng 11/2011.

Câu chuyện về Samuel Owiti Awino, Celestina Mumba, Felix Afolabi và những người nông dân châu Phi khác được kể trên trang web Quỹ Công nghệ Nông nghiệp châu Phi, https://wwwaatf-africaorgfieldstories.

Về 54 quốc gia có chủ quyền ở châu Phi, xem bài Center for Systemic Peace, Global Report 2017, wwwsystemicpeaceorgvlibraryGlobalReport2017.pdf.

Về việc trồng trọt sắn (khoai mì) ở châu Phi, xem bài của Emiko Terazono, “African Farming: Cassava Now the Centre of Attention”, Financial Times, ngày 21/1/2014. Câu chuyện về Naomi Wanjiru Nganga được kể trong bài viết của Harry McGee, “How the Mobile Phone Changed Kenya”, Irish Times, ngày 14/5/2016. Các sáng kiến trong lĩnh vực y tế từ xa ở Kenya được đề cập trong bài của Martin Njoroge, Dejan Zurovac, Esther AA Ogara, Jane Chuma và Doris Kirigia, “Assessing the Feasibility of eHealth and mHealth: A Systematic Review and Analysis of Initiatives Implemented in Kenya”, BMC Research Notes 10 (2017): 90-101.

Các dữ liệu phân tích và trích dẫn về đặc điểm người nhập cư được lấy từ bài UN Migration Report 2015 (New York: United Nations, 2015); OECD, Is Migration Good for the Economy? (Paris: OECD, 2014); Giovanni Peri, “Immigrants, Productivity, and Labor Markets”, Journal of Economic Perspectives 30, số 4 (2016): 3-30; David H. Autor, “Why Are There Still số Many Jobs?”, Journal of Economic Perspectives 29, số 3: 3-30; và Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y tế Quốc gia, The Economic and Fiscal Consequences of Immigration (Washington, DC: National Academies Press, 2017).

Về số liệu thống kê người lao động ngoại quốc ở Mỹ, xem bài của Nicole Prchal Svajlenka, “Immi-grant Workers Are Important to Filling Growing Occupations”, Center for American Progress, ngày 11/5/2017, https://wwwamericanprogressorgissueImmigrationnews/2017/05/11/431974/immigrant-workers-important-filling-growing-occupations. Nghiên cứu của Britta Glennon được nhắc đến trong bài của Stuart Anderson, “Restrictions on H1B Visas Found to Push Jobs Out of the US.” Forbes, ngày 02/10/2019.

Dữ liệu phân tích về các công ty và tập đoàn của người nhập cư được lấy từ các bài của Stuart Anderson: American Made 2.0: How Immigrant Entrepreneurs Continue to Contribute to the US. Economy (Washington, DC: National Venture Capital Association, 2015); Immigrant Founders and Key Personnel in America's 50 Top Venture-Funded Compa-nies (Arlington, VA: National Foundation for American Policy, 2011); và Immigrants and Billion Dollar Startups (Arlington, VA: National Foundation for American Policy, 2016).

Dữ liệu về người lao động ngoại quốc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe Mỹ được lấy từ Nghiên cứu về Người nhập cư của Viện Đại học George Mason, “Immigrants in Healthcare”, tháng 6/2016; Anupam B. Jena, “US. Immigration Policy and American Medical Research: The Scientific Contributions of Foreign Medical Graduates”, Annals of Internal Medicine 167, số 8 (2017): 584-586.

Về tâm lý ác cảm với mất mát, xem các bài của Daniel Kahneman và Amos Tversky, “Choices, Values, and Frames”, American Psychologist 39, số 4 (1984): 341-350; Daniel Kahneman và Amos Tversky, “Advances in Prospect Theory: Cumulative Representation of Uncertainty”, Journal of Risk and Uncertainty 5, số 4 (1992): 297-323; Luận văn thạc sĩ của Thea Wiig, “Can Framing Change Individual Attitudes Towards Migration?”, Đại học Bergen, 2017, https://pdfssemanticscholarorgf48fZ2aac7860277f9fb97e234f0d28963b5d618dpdf; Mehtap AkgüÇ và các cộng sự, “Risk Attitudes and Migration”, China Economic Review 37, số c (2016): 166-176; William A. V. Clark và William Lisowski, “Prospect Theory and the Decision to Move or Stay”, Proceedings of the National Academy of Sciences 114, số 36 (2017): E7432-E7440; Mathias Czaika, “Migration and Economic Prospects”, Journal of Ethnic and Migration Studies 41, số 1 (2015): 58-82; James Surowiecki, “Losers!” New Yorker, ngày 30/5/2016.

Về tác động của vấn đề nhập cư đến An sinh Xã hội, xem The 2018 Report of the Board of Trustees of the Federal Old-Age and Survivors Insurance and Federal Disability Insurance Trust Funds (Washington, DC: Social Security Administration, 2018), https://wwwssagovOACTTR/2018Ztr2018.pdf; Andrew Cline, “Social Security and Medicare Are Slowly Dying, but No One in Washington Will Lift a Finger”, USA Today, ngày 13/6/2018; Alexia Fernandez Campbell, “Why Baby Boomers Need Immigrants to Fund Their Retirement”, Vox, ngày 23/10/2018, https://wwwvoxeom/2018/8/l/17561014/immigration-social-security; Nina Roberts, “Undocumented Immigrants Quietly Pay Billions into Social Security and Receive No Benefits”, Marketplace, ngày 28/1/2019, https://wwwmarketplaceorg/2019/01/28/undocumented-immigrants-quietly-pay-billions-social-security-and-receive-no-benefits.

Khái niệm “luân chuyển chất xám” được AnnaLee Saxenian khởi xướng trong “From Brain Drain to Brain Circulation: Transnational Communities and Regional upgrading in India and China”, Studies in Comparative International Development 40 (2005): 35-61. Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới về các doanh nhân đa quốc gia được lấy tên Diaspora Networks and the International Migration of Skills (Washington, DC: World Bank, 2006). Về Miin Wu, xem bài của AnnaLee Saxenian, “Brain Circulation: How High-Skill Immigration Makes Everyone Better Off”, Brookings Institution, 2002, https://wwwbrookingseduarticlesbrain-circulation-how-high-skill-immigration-makes-everyone-better-off. Về James Joo-Jin Kim, xem bài của Tim Hyland, “Kim: ‘There Is Much to Be Done’”, Wharton Magazine, mùa Hè 2010, http://whartonmagazinecomissuessummer-2010/kim-there-is-much-to-be-one/#sthashbepdPPNKdpbs.

Xem nghiên cứu của Conference Board of Canada tại https://wwwconferenceboardcapressnewsrelease/2018/05/15/imagining-canada-s-economy-without-immigration?AspxAutoDet ectCookieSupport= 1.

Chương 2: Công dân “đầu bạc” sẽ là thế hệ “xanh” mới

Tất cả các trang web được truy cập ngày 09/7/2019.

Trong toàn bộ chương, dữ liệu về số người ở các nhóm tuổi khác nhau được lấy từ bài World Population Prospects, 2019 Revision, https://populationunorgwpp của Liên Hợp Quốc.

Trích dẫn của Morgan Stanley được lấy từ bài của John Gapper, “How Millennials Became the Worlds Most Powerful Consumers”, Financial Times, ngày 06/6/2018. Các tiêu đề truyền thông về thế hệ Millennials được tổng hợp trong bài của Carly Stern, “I Wanted to Make a Memorial of All Our Destruction’”, Daily Mail, ngày 17/8/2017.

Chi tiêu chăm sóc sức khỏe theo nhóm tuổi ở Mỹ được phân tích trong bài của Tate Ryan-Mosley, “US. Health-Care Costs Are Soaring, but Don’t Blame Old People”, MIT Technology Review, tháng 9-10/2019, 57.

Về sự giàu có của người cao tuổi, xem bài trên AARP và Oxford Economics, The Longevity Econ-omy: How People over 50 Are Driving Economic and Social Value in the US, tháng 9/2016, https://wwwaarporgcontentdamaarphome-and-familypersonal-technology/2016/09/2016-Longevity-Economy-AARPpdf.

Trích dẫn của Neil Howe và dữ liệu tài sản từ Cục Dự trữ Liên bang được đăng trong bài của Neil Howe, “The Graying of Wealth”, Forbes, ngày 16/3/2018. Xem trích dẫn của John Dos Passos trên https://wwwbrainyquotecomquotesjohn_dos_passos_402864. Xem bài của Linda Bernstein “What to Say When They Blame It on the Boomers” trên Forbes, ngày 15/11/2016.

Lý thuyết về các thế hệ được trích dẫn từ bài luận văn của Karl Mannheim, “The Problem of Generations”, trong Essays on the Sociology of Knowledge, do Paul Kecskemeti hiệu đính (London: Routledge & Kegan Paul, 1952), 276-322; Pierre Bourdieu, Outline of a Theory of Practice (Cambridge: Cambridge University Press, 1977).

Trích dẫn của Peggy Noonan từ trang https://wwwbrainyquotecomquotespeggy_noonan_159262.

Bài viết của Stefano Hatfield có tựa đề “Why Is Advertising Not Aimed at the Over-50s?”, Guardian, ngày 03/12/2014. Xem bài của A ARP “Selling Older Consumers Short” trên trang https://wwwaarporgmoneybudgeting-savinginfo-2014/advertising-to-baby-boomershtml.

Về nhóm người tiêu dùng cao tuổi, xem bài của Paul Irving, “Aging Populations: A Blessing for Business”, Forbes, ngày 23/2/2018; “The Grey Market”, Economist, ngày 7/4/2016; Elizabeth Wilson, “Find Hidden Opportunities in the Senior Market”, Entrepreneur, ngày 16/4/2019. Bài báo của Wilson có trích dẫn từ Maria Henke, và của Chanel có trích dẫn từ Ben Cooper, “Analysis: Why Retailers Should Be Engaging the Aging”, Retail Week, ngày 28/7/2017.

Các trích dẫn của Jeff Beer, Sarah Rabia và Nadia Tuma được lấy từ bài của Jeff Beer, “Why Marketing to Seniors Is số Terrible”, Fast Company, ngày 06/6/2019.

Các trích dẫn về máy giặt được lấy từ bài của Nellie Day, “Elder Friendly Guide to Top-Loading Washing Machines”, Elder Gadget, ngày 01/12/2019, http://eldergadgetcomeldergadget-guide-to-top-loading-washing-machines.

Dữ liệu về chất lượng cuộc sống người cao tuổi được lấy từ bài “The United States of Aging Survey”, https://wwwaarporgcontentdamaarplivable-communitiesold-learnresearchthe-united-states-of-aging-survey-2012-aarppdf.

Thông tin về các phòng tập thể dục phù hợp với người cao tuổi của Hội đồng Quốc tế Người cao tuổi năng động có tại https://wwwicaaccfacilitylocatorfacilitylocatorphp.

Xem dữ liệu của eMarketer về hoạt động mua sắm trực tuyến của người cao tuổi tại https://wwwstatista-comproxylibraryupennedustatistics/868862/online-shopping-buying-relatedactivities-internetusers. Dữ liệu về chi tiêu thứ yếu lấy từ Fung Global Retail and Technology, The Silver Wave: Understanding the Aging Consumer, 2016, https://wwwfbicgroupcomsitesdefaultfilesSilver%20 Wave%20The%20Aging%20Consumer%20Report%20by%20 Fung%20Global%20Retail%20Tech%20May%2023%202016_0.pdf.

Phần về Tập đoàn Philips được lấy từ Bảo tàng Philips, https://wwwphilipsnlena-wphilips-museumhtml, và các nguồn trực tuyến khác.

Những trích dẫn của Jennifer Jolly được lấy từ bài báo của cô “Best New Tech to Help Aging Parents”, USA Today, ngày 11/5/2014.

Về vấn đề sử dụng Internet và bệnh trầm cảm, xem bài của Shelia R. Cotton, George Ford, Sherry Ford và Timothy M. Hale, “Internet Use and Depression Among Retired Older Adults in the United States”, Journals of Gerontology, Series B, 69, số 5 (tháng 9/2014): 763-771. Các trích dẫn của Annena McCleskey được lấy từ bài của Robin Erb, “Teaching Seniors to Use Internet Cuts Depression Risk”, USA Today, ngày 22/4/2014.

Phần về Rendever dựa trên bài của Gökay Abaci, “Reconnecting the Elderly with the Joys of Everyday Life Through Virtual Technology”, Medium, ngày 08/8/2018, https://mediumcom/@ MassChallengeHTreconnecting-the-elderly-with-the-joys-of-everyday-life-through-virtualreality277bf957483e. Về robot sinh học, xem bài của Jonas Pulver, “An Ageing Japan Looks to Mechanical Exoskeletons for the Elderly”, World Weekly, ngày 04/2/2016.

Nghiên cứu về hệ số PE của thị trường chứng khoán Mỹ là của Zheng Liu và Mark M. Spiegel, “Boomer Retirement: Headwinds for US. Equity Markets?”, FRBSF Economic Letter 2011-26, Federal Reserve Bank of San Francisco, ngày 22/8/2011, http://wwwfrbsforgpublicationseconomicsletter/201 lel201 l-26.html.

Các trích dẫn của Lau, Kotansky, Flax và Tischler được lấy từ bài của Penny Crosman, “6 Fintechs Targeting Seniors and Their Families”, American Banker, ngày 20/6/2018.

Về các doanh nhân cao tuổi, xem bài của Lauren Smiley, “Late-Stage Startup”, MIT Technology Review, tháng 9-10/2019; Roger St. Pierre, “How Older Entrepreneurs Can Turn Age to Their Advantage”, Entrepreneur, ngày 26/5/2017.

Về vấn đề lợi dụng tài chính người già, xem bài của Sara Zeff Geber, “Hot Tech Solutions to Keep Older Adults Safe from Financial Abuse”, Forbes, ngày 23/4/2019; Victoria Sackett, “New Law Targets Elder Financial Abuse,” A ARP, ngày 24/5/2018, https://wwwaarporgpolitics-societygovernment-electionsinfo-2018/congress-passes-safe-acthtml. Về EverSafe, xem bài của Financial Solutions Lab, “EverSafe”, http://finlabfinhealthnetworkcomchallenges/2017/e versafe.

Các trích dẫn của Collinson và Weinstock được lấy từ bài của Kenneth Terrell, “Why Working After Retirement Works”, AARP, ngày 13/8/2018, https://wwwaarporgworkworking-at-50-plusinfo-2018/why-work-after-retirementhtml.

Về đội ngũ nhiều thế hệ của BMW, xem bài của Helen Dennis, “The HR Challenges of an Ageing Workforce”, HR Magazine, ngày 16/2/2016; Robert M. McCann, “Aging and Organizational Communication”, Oxford Research Encyclopedias: Communication, tháng 8/2017, doi: 10.1093/acrefore/9780190228613.013.472.

Những quan điểm khác nhau về thế hệ Millennial có trong các bài của: Jean Twenge, Generation Me: Why Today's Young Americans Are More Confident, Assertive, Entitled-and More Miserable than Ever Before (New York: Free Press, 2006); PR Newswire, ngày 20/10/2016; William Strauss và Neil Howe, Millennials Rising: The Next Great Generation (New York: Vintage Original, 2000); David Burstein, Fast Future: How the Millennial Generation Is Shaping Our World (Boston: Beacon Press, 2013); Eric Hoover, “The Millennial Muddle”, Chronicle of Higher Education, ngày 11/10/2009; Jia Tolentino, “Where Millennials Come From”, New Yorker, ngày 27/11/2017; Council of Economic Advisers, 15 Economic Facts About Millennials, tháng 10/2014, https://obamawhitehousearchivesgovsitesdefaultfilesdocsmillennials_reportpdf; World Values Survey, http://wwwworldvaluessurveyorgWVSContentsjsp?CMSID=Findings; Kathleen Shaputis, The Crowded Nest Syndrome (New York: Clutter Fairy, 2004).

Về thế hệ Millennial và tiền tiết kiệm, xem bài của Josh Zumbrun, “Younger Generation Faces a Savings Deficit”, Wall Street Journal, ngày 09/11/2014; Bank of America, 2018 Better Money Habits Millennial Report, https://bettermoneyhabitsbankofamericacomcontentdambmhpdfar6vnln9-boa-bmh-millennial-report-winter-2018-final2.pdf.

Về thế hệ Z, xem bài của Varkey Foundation, “Generation Z”, tháng 1/2017, https://wwwvarkeyfoundationorgwhat-we-dopolicy-researchgeneration-z-global-citizenship-survey.

Về người cao tuổi Trung Quốc, xem bài của Chong Koh Ping, “China's Elderly: Old and Left Behind”, Straits Times, ngày 28/10/2017; Jieyu Liu, “Ageing, Migration, and Familial Support in Rural China”, Geoforum 51 (tháng 1/2014): 305-312.

Về viện dưỡng lão, xem bài của Tiffany R. Jansen, “The Nursing Home That’s Also a Dorm”, CityLab, ngày 02/10/2015, https://wwwcitylabcomequity/2015/10/the-nursing-home-thats-also-a-dorm/408424.

Trích dẫn của Levine được lấy từ bài của Bridey Heing, Critical Perspectives on Millennials (New York: Enslow, 2018), 23.

Xem dự án Wired-Pfizer về lão hóa tại “The Future of Getting Old: Rethinking Old Age”, Wired, tháng 4/2018, https://wwwwiredcombrandlab/2018/04/the-future-of-getting-old.

Quan điểm của Laura Cartensen có trong bài “What Millennials Already Know About Growing Old,” ngày 16/6/2016.

Chương 3: Theo kịp với nhà Singh và nhà Wang

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 29/8/2019.

Quan điểm của Margaret Halsey về tầng lớp trung lưu được đề cập trong cuốn sách của cô The Folks at Home (New York: Simon & Schuster, 1952).

Câu chuyện về Tata Nano được kể trong bài “Ratan Tata Hands Over First Three Nano Cars to Customers”, Economic Times, ngày 17/7/2009; Saurabh Sharma, “How a Scooter on a Rainy Day Turned into Ratan Tata’s Dream Project Nano”, Business Today, ngày 14/4/2017; Kamalika Ghosh, “It's Time to Say Ta-Ta to the World's Cheapest Car”, Quartz, 13/7/2018. Về thành công của lò nướng WeberStephen ở Ấn Độ, xem bài của Dave Sutton, “8 Common Mistakes when Expanding into Emerging Markets”, TopRight, 20/4/2017, https://wwwtoprightpartnerscominsights/8-common-mistakes-expanding-emerging-markets; Natasha Geiling, “The Evolution of American Barbecue”, Smithsoniancom, ngày 18/7/2013; Shrabonti Bagchi và Anshul Dhamija, “License to Grill: India Takes to the Bar Grill”, Times of India, ngày 18/11/2011.

Số liệu về sức mua của tầng lớp trung lưu trên khắp thế giới lấy từ bài của Homi Kharas, “The Unprecedented Expansion of the Global Middle Class”, Brookings Institution, tháng 2/2017, https://wwwbrookingseduwp-contentuploads/2017/02/global_20170228_global-middle-classpdf. Số liệu so sánh về doanh số bán hàng trong các ngày Ngày Độc thân, thứ Sáu Đen và thứ Hai Cyber lấy từ bài của Niall McCarthy, “Singles’ Day Sets Another Sales Record”, Statista, ngày 12/11/2018, https://wwwstatistacomchart/16063/gmv-for-alibaba-on-singles-day.

Trích dẫn của Charles Dickens lấy từ bức thư gửi cho William C. Macready tháng 10/1855, http://wwwvictorianweborgauthorsdickensldbezruckalhtml. Trích dẫn của George Orwell lấy trong đoạn cuối của The Road to Wigan Pier, http://gutenbergnetauebooks02Z0200391.txt. Trích dẫn của Clive Bell lấy từ bài của Clive Crook, “The Middle Class”, Bloomberg, ngày 2/3/2017, https://wwwbloombergcomquicktakemiddle-class. Trích dẫn của JK. Rowling lấy từ https://wwwstylistcoukpeoplelife-according-to-jk-rowling-harry-potter-books/18793. Về tình hình kinh tế Homer Simpson, xem “Homer Simpson: An Economic Analysis”, do Vox đăng trên YouTube vào ngày 16/9/2018, https://youtube/9D420SOmL6U

Trích dẫn của Margaret Halsey lấy từ The Folks at Home (New York: Simon & Schuster, 1952), và câu nói của Gertrude Stein lấy từ Three Lives (New York: Pocket Books, 2003), 250.

Ý tưởng về tâm lý đám đông được đề cập trong bài của Damon J. Phillips và Ezra W. “Middle-Status Conformity: Theoretical Restatement and Empirical Demonstration in Two Markets”, American Journal of Sociology 107, số 2 (tháng 9/2001).

Nghiên cứu về vi phạm pháp luật của P. Piff và cộng sự, “Higher Social Class Predicts Increased Unethical Behavior”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 109, số 11 (2012): 4086-4091.

Câu chuyện về Zhou Yuanyan xuất hiện trong bài của David Pilling, “Asia: The Rise of the Middle Class”, Financial Times, ngày 04/1/2011, và câu chuyện về John Monday trong bài của Norimitsu Onishi, “Nigeria Goes to the Mair, New York Times, ngày 05/1/2016.

Nghiên cứu của Deloitte, “Africa: A 21st Century View”, trên trang https://www2.deloittecomcontentdamDeloittengDocumentsconsumer-businessthe-deloitte-consumer-review-africa-a-21st-century-viewpdf, và bảng xếp hạng thương hiệu chấu Phi tại http://wwwbrandafricanetRankingsaspx.

Dữ liệu về bằng sáng chế lấy từ bài của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới, “World Intellectual Property Indicators 2017”, 12, http://wwwwipointedocspubdocsenwipo_pub_941_2017.pdf..

Câu chuyện về Tạp đoàn đồ nội thất Hooker được kể lại trong bài của Jason Margolis, “North Carolinas Fight to Keep Its Foothold on Furniture”, The World, ngày 02/5/2018, https://wwwpriorgstories/2018-05-02/north-carolina-s-fight-keep-its-foothold-furniture. Dữ liệu khác lấy từ Hooker Furniture, “Creating Opportunities: 2018 Annual Report”, http://investorshookerfurniturecomstatic-files/3551b785-4637-4d55-a5b7-8221clbl5164.

Nghiên cứu của Pew, “The American Middle Class Is Losing Ground”, trên trang http://wwwpewsocialtrendsorg/2015/12/09/the-american-middle-class-is-losing-ground.

Dữ liệu bán hàng cho Spotify lấy từ hồ sơ IPO của công ty, https://wwwsecgovArchivesedgardata/1639920/000119312518063434/d494294dflhtm. Dữ liệu về Netflix từ bài của Louis Brennan, “How Netflix Expanded to 190 Countries in 7 Years”, Harvard Business Review, ngày 12/10/2018; Manish Singh, “Netflix Will Roll Out a Lower-Priced Subscription Plan in India”, TechCrunch, ngày 17/7/2019, https://techcrunchcom/2019/07/17/netflix-lower-price-india-plan; và PR Sanjai, Lucas Shaw và Sheryl Tian Tong Lee, “Netflix’s Next Big Market Is Already Crowded with Cheaper Rivals”, Economic Times, ngày 20/7/2019, https://economictimesindiatimescomindustrymediaentertainmentmedianetf lixs-next-big-market-is-already-crowded-with-cheaper-rivalsarticleshow/70287704.cms.

Ví dụ về cú lật ngược tình thế của các công ty Mỹ trên khắp thế giới lấy từ “10 Successful American Businesses That Have Failed Overseas”, International Business Degree Guide, ngày 12/9/2013, https://wwwinternationalbusinessguideorg/10-successful-american-businesses-that-have-failed-overseas.

Những câu chuyện và trích dẫn về hành vi buông thả của người tiêu dùng trẻ Trung Quốc lấy từ bài của Yiling Pan, “Why Chinese Millennials Are Willing to Max Out Their Cards for Luxury Goods”, được đăng trên tờ Jing Daily lần đầu vào ngày 2/1/2019, bản tiếng Anh trên trang https://wwwscmpcommagazinesstylepeople-eventsarticle/2178689/can-chinas-debt-ridden-millennial-and-gen-z-shoppers; và từ bài của Stella Yifan Xie, Shan Li và Julie Wer-nau, “Young Chinese Spend Like Americans-and Take on Worrisome Debt”, Wall Street Journal, ngày 29/8/2019.

Vế thảm họa tái chế Trung QuốcMỹ, xem bài của Cassandra Profita “Recycling Chaos in US. as China Bans ‘Foreign Waste”, Morning Edition, NPR, ngày 09/12/2017, https://wwwnprorg/2017/12/09/568797388/recycling-chaos-in-u-s-as-china-bans-foreign-waste; Sara Kiley Watson, “China Has Refused to Recycle the Wests Plastics. What Now?”, NPR, ngày 28/6/2018, https://wwwnprorgsectionsgoatsandsoda/2018/06/28/623972937/china-has-refused-to-recycle-the-wests-plastics-what-now; và Amy L. Brooks, Shunli Wang, và Jenna R. Jambeck, “The Chinese Import Ban and Its Impact on Global Plastic Waste Trade”, ScienceAdvances 4, số 6 (2018), http://advancessciencemagOrgcontent/4/6/eaat0131.

Các bài đăng của Reddit trên trang https://wwwredditcomrjobscomments/6e6p3nis_it_really_that_hard_to_find_a_job_as_a. Nghiên cứu của OECD có tên Under Pressure:The Squeezed Middle Class (Paris: OECD Publishing, 2019). Trích dẫn trong các trang 26, 57 và 69.

Tác phẩm của Patrick Coleman xuất hiện trên “Americas Middle-Class Parents Are Working Harder for Less”, Fatherly, ngày 15/5/2019, https://wwwfatherlycomlove-moneyamerican-middle-class-parent-cant-afford-kids.

Quá trình phục hồi của công ty Buffalo được viết trong các bài: David Russell Schilling “Buffalo: The Best Designed & Planned City in the United States”, Industry Tap, ngày 25/1/2015, http://wwwindustrytapcomBuffalo-best-design-plan-city-United-States/26019; Courtney Kenefick, “Buffalo, New York, Is Staging a Comeback”, Surface, 26/6/2017, https://wwwsurfacemagcomarticlesarchitecture-buffalo-newyork-urban-renewal; David A. Stebbins, “Buffalos Comeback”, Urbanland (blog), Urban Land Institute, 17/10/2014, https://urbanlanduliorgdevelopment-businessbuffalos-comeback; và Jesse McKinley, “Cuomos ‘Buffalo Billion: Is New York Getting Its Moneys Worth?”, New York Times, 02/7/2018. Nghiên cứu Brookings của Alan Berube và Cecile Murray, “Renewing America’s Economic Promise Through Older Industrial Cities”, tháng 4/2018, xem trên trang https://wwwbrookingseduwp-contentuploads/2018/04/2018-04_brookings-metro_older-industrial-cities_full-report-berube_murray_-final-version_af4-18.pdf#page=16.

Bài báo của Daniel Raff với tựa đề “Wage Determination Theory and the Five-Dollar Day at Ford”, Journal of Economic History 48, số 2 (tháng 6/1988): 387-399. John Dos Passos, The Big Money (New York: New American Library, 1979), được xuất bản lần đầu vào năm 1936; trích dẫn ở trang 73. Tài liệu về The Henry Ford trên trang https://wwwthehenryfordorgexploreblogfords-five-dollar-day. Về mức lương 15 USD ở Amazon, xem bài của Louise Matsakis, “Why Amazon Really Raised Its Minimum Wage to $15”, Wired, ngày 02/10/2018. Bài của Nathan Heller, “Who Really Stands to Win from Universal Basic Income?” trên The New Yorker, ngày 9-16/7/2018.

Kết quả thí điểm về thuế thu nhập âm của chính quyền Johnson được Jodie T. Allen tóm tắt trong “Negative Income Tax”, Encyclopedia of Economics, http://wwweconliborglibraryEnclNegativeIncomeTaxhtml.

Các trích dẫn và nghiên cứu về thu nhập cơ bản phổ thông lấy từ bài của Catherine Clifford, “Why Everyone Is Talking About Free Cash Handouts-an Explainer on Universal Basic Income”, CNBC, 27/6/2019, https://wwwcnbccom/2019/06/27/free-cash-handouts-what-is-universal-basic-income-or-ubihtml. Nghiên cứu về Alaska của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia do Damon Jones và Joana Elena Marinescu thực hiện, “The Labor Market Impacts of Universal and Permanent Cash Transfers: Evidence from the Alaska Permanent Fund”, Tài liệu nghiên cứu của NBER số W24312, tháng 2/2018. Nghiên cứu bi quan hơn của Hilary W. Hoynes và Jesse Rothstein, “Universal Basic Income in the US. and Advanced Countries”, Tài liệu nghiên cứu của NBER số 25538, tháng 2/2019.

Nghiên cứu về tác động xã hội đến cổ tức Alaska của Mouhcine Chettabi, “What Do We Know about the Effects of the Alaska Permanent Fund Dividend?”, Institute of Social and Economic Research, University of Alaska Anchorage, ngày 20/5/2019, https://pubsiseralaskaorgmediaa25fa4fc-7264-4643-ba46-1280f329f33a/2019_05_20-EffectsOfAKPFDpdf.

Chương 4: Người phụ nữ mới

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 06/9/2019.

Xem bài phát biểu của Margaret Atwood tại tiệc trưa Variety’s Power of Women năm 2018 trên https://varietycom/2018/tvfeaturesmargaret-atwood-power-of-women-handmaids-tale-1202751729.

Dữ liệu về địa vị xã hội và điều kiện kinh tế của phụ nữ sử dụng trong chương này lấy từ các bài: Sarah Jane Glynn, “Breadwinning Mothers Are Increasingly the US. Norm”, Center for American Progress, 2016, https://wwwamericanprogressorgissueswomenreports/2016/12/19/295203/breadwinning-mothers-are-increasingly-the-u-s-norm; Capgemini và RBC Wealth Management, World Wealth Report, 2014, https://worldwealthreportcomwp-contentuploadssites/7/2018/10/2014-World-Wealth-Report-Englishpdf; Equal Measures 2030, “Harnessing the Power of Data for Gender Equality: Introducing the EM2030 SDG Gender Index”, 2019, https://dataem2030.org/2019-global-report; Alexandre Tanzi, “US. Women Outpacing Men In Higher Education”, Bloomberg, 06/8/2018, https://wwwbloombergcomnewsarticles/2018-08-06/u-s-women-outpacing-men-in-higher-education-demographic-trends.

Nghiên cứu Harvard-Yale của Neil G. Bennett, David E. Bloom và Patricia H. Craig có tên “The Divergence of Black and White Marriage Patterns”, American Journal of Sociology 95, số 3 (tháng 11/1989): 692-722. Bài báo gây bão là của Lisa Marie Petersen, “They’re Falling in Love Again, Say Marriage Counselors”, Advocate (Stamford, CT), 14/2/1986, Al và A12. Trang bìa tờ Newsweek khắc họa “Vết nứt hôn nhân” xuất hiện trong số ra ngày 02/6/1986. Bài đánh giá phê bình trong cuộc bút chiến của Andrew Cherlin, “A Review: The Strange Career of the ‘Harvard-Yale’ Study”, Public Opinion Quarterly 54, số 1 (1990): 117-124.

Số liệu thống kê về tiêu dùng, tiết kiệm và đầu tư theo giới tính lấy từ “Sales Share of the Luxury Goods Market”, https://wwwstatistacomstatistics/246146/sales-of-the-luxury-goods-market-worldwide-by-gender; S. A. Grossbard và A. Marvao Pereira, “Will Women Save More than Men? A Theoretical Model of Savings and Marriage”, Working Paper số 3146, Ifo Institute for Economic Research, Munich, 2010; Gary Charness và Uri Gneezy, “Strong Evidence for Gender Differences in Risk Taking”, Journal of Economic Behavior and Organization 83, số 1 (2012): 50-58.

Trải nghiệm khác nhau của những phụ nữ như Groff và Scanlon lấy từ bài của Bùi Quốc Trung và Claire Cain Miller, “The Age That Women Have Babies”, New York Times, ngày 04/8/2018. Người mẹ đơn thân ẩn danh được giới thiệu trong bài của Mike Dang, “A Conversation with a Single Mom Living on $40,000 a Year”, Billfold, ngày 22/4/2013, https://wwwthebillfoldcom/2013/04/a-conversation-with-a-single-mom-living-on-40000-a-year. Thông tin về tình trạng ly hôn lấy từ bài của Pamela J. Smock, Wendy D. Manning, và Sanjiv Gupta, “The Effect of Marriage and Divorce on Women’s Economic Well-Being”, American Sociological Review 64, số 6 (tháng 12/1999): 794-812; Jay L. Zagorsky, “Marriage and Divorces Impact on Wealth”, Journal of Sociology 41, số 4 (2005): 406-424.

Những câu chuyện và dữ liệu về các bà mẹ vị thành niên lấy từ bài của CDC “About Teen Pregnancy”, https://wwwcdcgovteenpregnancyaboutindexhtm; Jamie Rush chia sẻ với Debra Immergut trong bài, “My Life as a Teen Mom”, Parents, https://wwwparentscomparentingdynamicssingle-parentingmy-life-as-a-teenage-mom; Kevin Ryan và Tina Kelley, “Out of the Shelter: How One Homeless Teenage Mother Built a Life of Her Own”, Atlantic, 16/11/2012; Paul Heroux, “Two Stories of Homeless, Teenage Mothers”, Huffington Post, 09/7/2016, https://wwwhuffingtonpostcompaul-herouxhomeless-teenage-mothers_b_7758958.html; Poverty USA, “Facts: The Population of Poverty USA”, https://povertyusaorgfacts.

Về phụ nữ và nam giới không con, xem các bài: Cục điều tra dân số Mỹ, “Childlessness Rises for Women in Their Early 30s”, ngày 03/5/2017, https://wwwcensusgovnewsroomblogsrandom-samplings/2017/05/childlessness_riseshtml; Lindsay M. Monte và Brian Knop, “Mens Fertility and Fatherhood: 2014”, Current Population Reports, P70-162, tháng 6/2019, https://wwwcensusgovcontentdamCensuslibrarypublications/2019/demoP70-162.pdf; Claire Cain Miller, “They Didn’t Have Children, and Most Said They Don’t Have Regrets”, New York Times, ngày 23/7/2018; Sian Cain, “Women Are Happier Without Children or a Spouse, Says Happiness Expert”, Guardian, ngày 25/5/2019; Jennifer Glass, Robin W. Simon, và Matthew A. Anderson, “Parenthood and Happiness”, American Journal of Sociology 122, số 3 (tháng 11/2016): 886-929.

Về tình trạng trẻ gái phải làm vợ và làm mẹ, xem các bài: Girls Not Brides, “Child Marriage Around the World”, https://wwwgirlsnotbridesorgwhere-does-it-happen; Office of the High Commissioner on Human Rights, “Ending Forced Marriage Worldwide”, ngày 21/11/2013, https://wwwohchrorgENNewsEventsPagesEnforcedMarriagesaspx; United Nations Population Fund, “Female Genital Mutilation”, https://wwwunfpaorgfemale-genital-mutilation.

Về quá trình phụ nữ trở thành doanh nhân, xem các bài: Ester Boserup, Women's Role in Economic Development (London: Earthscan, 1970); UNIFEM, Annual Report 2009-2010 (New York: United Nations Development Fund for Women, 2010), trích dẫn của Clark xuất hiện ở trang 3; Global Entrepreneurship Monitor, https://wwwgemconsortiumorg. Các câu chuyện của Kisyombe, Sambo, Fahmy, Wu, Dionne, Roa, Kasuri, Kkubana và Zamora được kể lại trong tác phẩm của Mauro E Guillén, Women Entrepreneurs: Inspiring Stories from Emerging Economies and Developing Countries (New York: Routledge, 2013). Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới về địa vị pháp lý của phụ nữ là Women, Business, and the Law (Washington, DC: World Bank, 2010).

Thảo luận và trích dẫn về sự cân bằng giữa công việc và gia đình dựa trên các bài: “5 Women, 5 WorkLife Balance Tales”, Forbes, ngày 29/5/2013; “If I Think about My Money Problems Too Much, I’ll Miss My Babies Growing Up”, Huffpost, ngày 06/12/2017, https://wwwhuffpostcomentryhelen-bechtol-working-poor_n_4748631?utm_hp_ref=%40working_poor; Katie Johnston, “The Working Poor Who Fight to Live on $10 an Hour”, Boston Globe, ngày 17/8/2014; Adrienne Green, “The Job of Staying Home”, Atlantic, ngày 30/9/2016; MBertrand, C. Goldin, và L. F. Katz, “Dynamics of the Gender Gap for Young Professionals in the Financial and Corporate Sectors”, American Economic Journal, tháng 7/2010, 228-255; Emma Johnson, “You Cannot Afford to Be a SAHM”, ngày 20/6/2019, https://wwwwealthysinglemommycomyou-cannot-afford-to-be-a-sahm-mom; Motoko Rich, “Japans Working Mothers”, New York Times, ngày 02/2/2019; Wendy J. Casper và cộng sự, “The jinglejangle of Work-Nonwork Balance”, Journal of Applied Psychology 103, số 2 (2018): 182-214; Nancy Rothbard, Katherine W. Phillips, và Tracy L. Dumas, “Managing Multiple Roles: Family Policies and Individuals’ Desires for Segmentation”, Organization Science 16, số 3 (2005): 243-248; Gosta Esping-Andersen, Social Foundations of Postindustrial Economies (Oxford: Oxford University Press, 1999). Câu chuyện về Ancharya lấy từ tác phẩm của Mauro E Guillén, Women Entrepreneurs: Inspiring Stories from Emerging Economies and Developing Countries (New York: Routledge, 2013).

Phần viết về biến động trong tỷ lệ tử vong theo giới tính do công việc dựa trên tài liệu của Liên Hợp Quốc, Triển vọng Dân số Thế giới, ấn bản năm 2019, https://populationunorgwpp; Bertrand Desjardins, “Why Is Life Expectancy Longer for Women than It Is for Men?”, Scientific American, ngày 30/8/2004; Rochelle Sharpe, Womens Longevity Falling in Some Parts of the US., Stress May Be Factor”, Connecticut Health I-Team, ngày 12/11/2012, http.7/c-hitorg/2012/11/12/womens-longevity-falling-in-some-parts-of-u-s-stress-may-be-factor; Irma T. Elo và cộng sự, “Trends in NonHispanic White Mortality in the United States by Metropolitan-Nonmetropolitan Status and Region, 1990-2016”, Population and Development Review, 2019, 1-35; Arun S. Hendi, “Trends in Education-Specific Life Expectancy, Data Quality, and Shifting Education Distributions: A Note on Recent Research”, Demography 54, số 3 (2017): 1203-1213; Monica Potts, “What’s Killing Poor White Women?” American Prospect, ngày 03/9/2013.

Về giới hạn của phụ nữ, xem bài của Justin Wolfers, “Fewer Women Run Big Companies than Men Named John”, New York Times, ngày 02/3/2015. Dữ liệu về tỷ lệ phụ nữ làm kinh doanh và chính trị lấy từ bài của OECD, “Gender Equality”, https://wwwoecdorggender; ILO, Women in Business and Management: Gaining Momentum (Geneva: ILO, 2015), https://wwwiloorgwcmsp5/groupspublic/-dgreports/-dcomm/-publdocumentspublicationwcms_316450.pdf. Xem trích dẫn của Laura Liswood trên https://wwwgoodreadscomquotes/159719-there-s-no-such-thing-as-a-glass-ceiling-for-women.

Về bà Thatcher và bà Merkel, xem bài của Judith Baxter, “How to Beat the Female Leadership Stereotypes”, Guardian, ngày 09/12/2013; Daniel Fromson, “The Margaret Thatcher Soft-Serve Myth”, New Yorker, ngày 09/4/2013; “Nicknames of Margaret Thatcher”, Searching in History (blog), https://searchinginhistoryblogspotcom/2014/04/nicknames-of-margaret-thatcherhtml; Helen Walters, “Ban the Word Bossy. Sheryl Sandberg Lights Up TED Women 2013”, TED Blog, ngày 05/12/2013, https://blogtedcomsheryl_sandberg_tedwomen2013; “Americans No Longer Prefer Male Boss to Female Boss”, Gallup News, ngày 16/11/2017, https://newsgallupcompoll/222425/americans-no-longer-prefer-male-boss-female-bossaspx.

Lý thuyết của Rosabeth M. Kanter ban đầu được đề cập trong bài viết “Some Effects of Proportions on Group Life: Skewed Sex Ratios and Responses to Token Women”, American Journal of Sociology 82, số 5 (tháng 3/1977): 965-990.

Lời khuyên trên tạp chí dành cho phụ nữ Trung Quốc được Roseann Lake được tóm tắt từ “China: A Wife Less Ordinary”, The Economist 1843, tháng 4-5/2018, https://www.1843magazinecomfeaturesa-wife-less-ordinary. Sở thích ô tô của phụ nữ Ả-rập Xê-út được thảo luận trong bài của Margherita Stancati, “What Saudi Women Drivers Want: Muscle Cars”, Wall Street Journal, ngày 18/7/2018.

Nghiên cứu gần đây ghi lại tác động của nhiều phụ nữ quyền lực đến mức độ tham nhũng và bạo lực lấy từ các bài của Chandan Kumar Jha và Sudipta Sarangi, “Women and Corruption: What Positions Must They Hold to Make a Difference?” Journal of Economic Behavior and Organization 151 (tháng 7/2018): 219-233; C. E. DiRienzo, “The Effect of Women in Government on Country-Level Peace”, Global Change, Peace and Security 31, số 1 (2019): 1-18; Naomi Hossein, Celestine Nyamu Musembi, và Jessica Hughes, “Corruption, Accountability and Gender”, United Nations Development Programme, 2010, https://wwwundporgcontentdamaplawspublicationenpublicationswomens-empowermentcorruption-accountability-and-gender-understanding-the-connectionCorruption-accountability-and-genderpdf.

Về tác động của biến đổi khí hậu đến phụ nữ và trẻ em, xem bài của WHO, Gender, Climate Change, and Health (Geneva: WHO, 2014), https://wwwwhointglobalchangeGenderClimateChangeHealthfinalpdf.

Chương 5: Cái chết của đô thị

Tất cả các trang web truy cập được lần cuối ngày 12/9/2019.

Số liệu thống kê về các thành phố, khu vực đô thị và biến đổi khí hậu lấy từ bài của Liên Hợp Quốc, “World Urbanization Prospects 2018”, https://populationunorgwup; Rohinton Emmanuel, “How to Make a Big Difference to Global Warming-Make Cities Cooler”, The Conversation, ngày 09/2/2015, http://theconversationcomhow-to-make-a-big-difference-to-global-warming-make-cities-cooler-37250; Laura Parker, “Sea Level Rise Will Flood Hundreds of Cities in the Near Future”, National Geographic, ngày 12/7/2017, https://newsnationalgeographiccom/2017/07/sea-level-rise-flood-global-warming-science; Jonathan Watts, “The Three-Degree World: The Cities That Will be Drowned by Global Warming”, Guardian, ngày 03/11/2017; John Englander, “Top 10 Sinking Cities in the World,” ngày 07/1/2018, http://wwwjohnenglandernetsea-level-rise-blogtop-10-sinking-cities-in-the-world.

Trích dẫn Wouters lấy từ bài của Larry O’Hanlon, “Heat Stress Escalates in Cities Under Global Warming”, American Geophysical Union, ngày 08/9/2017, https://physorgnews/2017-09-stress-escalates-cities-globalhtml.

Tài liệu Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu có trên https://wwwunorgensectionsissues-depthclimate-change. Tác động của biến đổi khí hậu đến khảo cổ học được thảo luận trong bài của Nick Paumgarten, “An Archeological space Oddity”, New Yorker, ngày 08-15/7/2019.

Trích dẫn Churchill được đưa ra nhiều lần, ví dụ “Africa as a Frontier Market,”https://wwwcfrorgeventafrica-frontier-market-0.

Trích dẫn của Dickens từ một bức thư gửi cho William C. Macready tháng 10/1855, http://wwwvictorianweborgauthorsdickensldbezruckalhtml.

Dữ liệu về người giàu và người nghèo ở các đô thị lấy từ World Ultra Wealth Report 2018, Wealthx, 2018, https://wwwwealthxcomreportworld-ultra-wealth-report-2018; Michael Savage, “Richest 1% on Target to Own Two-Thirds of All Wealth by 2030”, Guardian, ngày 07/4/2018; Economic Analysis Division, Census and Statistics Department, Hong Kong Poverty Situation Report 2016 (Hong Kong: Government of the Hong Kong special Administrative Region, 2017), https://wwwpovertyreliefgovhkengpdfHong_Kong_Poverty_Situation_Report_2016(2017.11.17).pdf.

Về nạn đói nghèo ở Mỹ, xem bài của Allan Mallach, The Divided City: Poverty and Prosperity in Urban America (Washington, DC: Island Press, 2018); Barbara Raab, “Poverty in America: Telling the Story”, Talk Poverty, ngày 21/5/2014, https://talkpovertyorg/2014/05/21/raab; Poverty USA, “Facts: The Population of Poverty USA”, https://povertyusaorgfacts; Leon Dash, “Rosa Lees Story”, Washington Post, ngày 18-25/9/1994, https://wwwwashingtonpost, comwp-srvlocallongtermlibraryrosaleebackgrndhtm.

Trích dẫn về Gatsby trong Chương 9 tác phẩm The Great Gatsby của F. Scott Fitzgerald, ấn bản trực tuyến, https://ebooksadelaideeduauffitzgeraldf_scottgatsbycontentshtml. Trích dẫn Thorstein Veblen trong Chương 4 của tác phẩm The Theory of the Leisure Class, ấn bản trực tuyến, http://wwwgutenbergorgfiles/833/833-h/833-hhtm#link2HCH0004.

Về bệnh béo phì, xem bài của Sarah Catherine Walpole và cộng sự, “The Weight of Nations: An Estimation of Adult Human Biomass”, BMC Public Health 12, bài số 439 (2012); WHO, “Obesity,” https://wwwwhointtopicsobesityen; OECD, Obesity Update 2017, https://wwwoecdorgelshealth-systemsObesity-Update-2017.pdf; National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, “Overweight and Obesity Statistics”, tháng 8/2017, https://wwwniddknihgovhealth-informationhealth-statisticsoverweight-obesity; “Why the Pacific Islands Are the Most Obese Nations in the World”, Healthcare Global, ngày 21/4/2015, https://wwwhealthcareglobalcomhospitalswhy-pacific-islands-are-most-obese-nations-world.

Thống kê về việc sử dụng mạng xã hội lấy từ “Digital in 2019”, We Are Social, https://wearesocialcomglobal-digital-report-2019.

Ý tưởng thay đổi nhỏ dẫn đến kết quả lớn là của Daniel F. Chambliss, “The Mundanity of Excellence: An Ethnographic Report on Stratification and Olympic Swimmers”, Sociological Theory 7, số 1 (1989): 70-86; Richard H. Thaler và Cass R. Sunstein, Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness (New Haven, CT: Yale University Press, 2008); Olivier Poirier-Leroy, “Mary T. Meagher: Success Is Ordinary”, Your Swim Book, https://wwwyourswimlogcommary-t-meagher-success-is-ordinary.

Phần viết về tài nguyên nước dựa trên bài “Water: Scarcity, Excess, and the Geopolitics of Allocation”, Lauder Institute, Wharton School, University of Pennsylvania, 2016, https://lauderwhartonupennedulife-at-laudersantander-globalization-trendlab-2016; Willa Paterson và cộng sự, “Water Footprint of Cities”, Sustainability 7 (2015): 8461-8490; UN-Water Decade Programme on Advocacy and Communication, “Water and Cities: Facts and Figures”, 2010, https://wwwunorgwaterforlifedecadeswm_cities_zaragoza_2010/pdfzfacts_and_figures_long_final_engpdf; Water Security and the Global Water Agenda: A UN-Water Analytical Brief (Hamilton, Ontario: United Nations University Institute for Water, Environment and Health, 2013); Towards Green Growth (Paris: OECD, 2011); Report on Women and Water (New Delhi: National Commission for Women, 2018), http://ncwnicinpdfReportsWomenandWaterpdf; Bethany Caruso, “Women Carry More than Their Fair Share of the Worlds Water,” Grist, ngày 22/7/2017, https://gristorgarticlewomen-carry-more-than-their-fair-share-of-the-worlds-water; Kassia Binkowski, “Clean Water for a Thirsty World: Cynthia Koenig, Founder of Wello”, The Good Trade, 2019, https://wwwthegoodtradecomfeaturesinterview-series-cynthia-koenig-wello; Mary Howard, “An Idea That Holds Water”, Trinity Reporter, Mùa xuân 2017, https://commonstrincolledureporter-spring2017/featuresan-idea-that-holds-water; “Cynthia Koenig, Wello Water,” Asia Society, ngày 23/4/2014, https://asiasocietyorgtexaseventscynthia-koenig-wello-water.

Về nông nghiệp đô thị, xem bài của Christopher D. Gore, “How African Cities Lead: Urban Policy Innovation and Agriculture in Kampala and Nairobi”, World Development 108 (2018): 169-180; Ravindra Krishnamurthy, “Vertical Farming: Feeding the Cities of the Future?”, Permaculture News, ngày 29/10/2015, https://permaculturenewsorg/2015/10/29/vertical-farming-feeding-the-cities-of-the-future; Breana Noble, “Indoor Farms Give Vacant Detroit Buildings New Life”, Detroit News, ngày 15/8/2016; “Nigerian Entrepreneur: ‘Were Farming in a Shipping Container’”, BBC, ngày 02/2/2018, https://wwwbbccomnewsavbusiness-42919553/nigerian-entrepreneur-we-re-farming-in-a-shipping-container.

Về sự hồi sinh của Bilbao, xem bài của Herbert Muschamp, “The Miracle in Bilbao”, New York Times Magazine, ngày 07/9/1997; Ibon Areso, “Bilbao’s Strategic Evolution”, Mas Context 30 (2017), http://wwwmascontextcomissues/30-31-bilbaobilbaos-strategic-evolution-the-metamorphosis-of-the-industrial-city; “The Internationalization of Spanish Companies: Ferrovial, the Rise of a Multinational”, MIT, ngày 28/2/2008, https://techtvmiteduvideos/16339-the-internationalization-of-spanish-companies-ferrovial-the-rise-of-a-multinational (nhận xét của Rafael del Pino xuất hiện ở phút thứ 5:09 trong video).

Về sự hồi sinh của Pittsburgh và các thành phố khác ở Mỹ, xem bài của Eillie Anzilotti, “American Cities Are Reviving-But Leaving the Poor Behind”, Fast Company, ngày 05/7/2018; David Rotman, “From Rust Belt to Robot Belt”, MIT Technology Review, ngày 18/6/2018; Allan Mallach, The Divided City: Poverty and Prosperity in Urban America (Washington, DC: Island Press, 2018). Trích dẫn của Richard Florida, The New Urban Crisis (New York: Basic Books, 2017) ở trang 4.

Về Chattanooga, xem bài của David Eichenthal và Tracy Windeknecht,”Chattanooga,Tennessee”,MetropolitanPolicyProgram, Brookings Institution, 2008, https://wwwbrookingseduwp-contentuploads/2016/06/200809_Chattanoogapdf; Jason Koebler, “The City That Was Saved by the Internet”, Vice, ngày 27/10/2016, https://wwwvicecomen_usarticleezpk77/chattanooga-gigabit-fiber-network; Bento J. Lobo, “The Realized Value of Fiber Infrastructure in Hamilton Country, Tennessee”, Department of Finance, University of Tennessee, Chattanooga, ngày 18/6/2015, http://ftpcontent2.worldnowcomwrcbpdf/091515EPBFiberStudypdf; Daniel T. Lewis, “A History of the Chattanooga Choo-Choo Terminal”, http://lewisdtnetindexphp?option=com_content&view=article&id=77%3Aa-history-of-the-chattanooga-choo-choo-terminal-station-a-trolley&catid=39%3 Ahistory-&Itemid= 1.

Về văn hóa ở các thành phố sôi động và kỹ năng sống của cư dân, xem bài của Saskia Sassen, The Global City (Princeton, NJ: Princeton University Press, 2001); Richard Florida, “Bohemia and Economic Geography”, Journal of Economic Geography 2 (2002): 55-71; Richard Florida, “America’s Leading Creative Class Cities in 2015”, CityLab, ngày 20/4/2015, https://wwwcitylabcomlife/2015/04/americas-leading-creative-class-cities-in-2015/390852; Richard Florida, “A New Typology of Global Cities”, CityLab, ngày 04/10/2016, https://wwwcitylabcomlife/2016/10/the-seven-types-of-global-cities-brookings/502994; David J. Deming, “The Growing Importance of Social Skills in the Labor Market,” NBER Working Paper No. 21473, tháng 6/2017, https://wwwnberorgpapersw21473; World Values Survey, http://wwwworldvaluessurveyorgWVSContentsjsp?CMSID=Findings.

Chương 6: Điện thoại còn nhiều hơn nhà vệ sinh

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 21/9/2019.

Về nhà vệ sinh, xem bài “A Brief History of the Flush Toilet”, British Association of Urological Surgeons, https://wwwbausorgukmuseum/164/the_flush_toilet; Nate Barksdale, “Who Invented the Flush Toilet?”, History Channel, cập nhật lần cuối ngày 22/8/2018, https://wwwhistorycomnewswho-invented-the-flush-toilet; Lina Zeldovich, “Reinventing the Toilet”, Mosaic, ngày 19/7/2017, https://mosaicsciencecomstorypoo-toilet-waste-energy-madagascar-loowatt-future; Phoebe Parke, “More Africans Have Access to Cell Phone Service than Piped Water”, CNN, ngày 19/1/2016, https://wwwcnncom/2016/01/19/africaafrica-afrobarometer-infrastructure-reportindexhtml; United Nations University, “Greater Access to Cell Phones than Toilets in India: UN”, press release, ngày 14/4/2010, https://unuedumedia-relationsreleasesgreater-access-to-cell-phones-than-toilets-in-indiahtml; Pramit Bhattacharya, “88% of Households in India Have a Mobile Phone”, LiveMint, ngày 05/12/2016, https://wwwlivemintcomPoliticskZ7jlNQf5614UvO6WURXfO/88-of-households-in-India-have-a-mobile-phonehtml.

Về lịch sử đồng hồ đeo tay, xem bài của Alexis McCrossen, Marking Modern Times: A History of Clocks, Watches, and Other Timekeepers in American Life (Chicago: University of Chicago Press, 2013); Michael L. Tushman và Daniel Radov, “Rebirth of the Swiss Watch Industry, 1980-1992 (A)”, Harvard Business School Case 400-087, tháng 6/2000.

Các trích dẫn của Schumpeter về doanh nghiệp và sự biến động lấy từ Capitalism, Socialism, and Democracy (New York: Harper & Brothers, 1942), 83.

Về trí tuệ nhân tạo, xem bài của Laura Geggel, “Elon Musk Says ‘Humans Are Underrated’”, LiveScience, ngày 17/4/2018, https://wwwlivesciencecom/62331-elon-musk-humans-underratedhtml; William Fifield, “Pablo Picasso: A Composite Interview”, Paris Review 32 (Hè-Thu 1964).

Về công nghệ, robot và việc làm, xem bài của Association for Advancing Automation, “Record Number of Robots Shipped in North America in 2018”, ngày 28/2/2019, https.7/wwwa3automateorgrecord-number-of-robots-shipped-in-north-america-in-2018; Executive Office of the President, “Artificial Intelligence, Automation, and the Economy”, tháng 12/2016, https://obamawhitehousearchivesgovsiteswhitehousegovfilesdocumentsArtificial-lntelligence-Automation-Economypdf; Maximiliano Dvorkin, “Jobs Involving Routine Tasks Arent Growing”, Federal Reserve Bank of St. Louis, ngày 04/1/2016, https://wwwstlouisfedorgon-the-economy/2016/januaryjobs-involving-routine-tasks-arent-growing; Michael J. Hicks và Srikant Devaraj, “Myth and Reality of Manufacturing in America”, Center for Business and Economic Research, Ball State University, 2017; Mark Muro, “Manufacturing Jobs Arent Coming Back”, MIT Technology Review, ngày 18/11/2016; “Automation and Anxiety”, Economist, ngày 23/6/2016, https://wwweconomistcomnewsspecial-report/21700758-will-smarter-machines-cause-mass-unemployment-automation-and-anxiety; Eliza Strickland, “Autonomous Robot Surgeon Bests Humans in World First”, IEEE Spectrum, ngày 04/5/2016, https://spectrumieeeorgthe-human-osroboticsmedical-robotsautonomous-robot-surgeon-bests-human-surgeons-in-world-first; Laura Sydell, “Sometimes We Feel More Comfortable Talking to a Robot”, NPR, ngày 24/2/2018, https://wwwnprorgsectionsalltechconsidered/2018/02/24/583682556/sometimes-we-feel-more-comfortable-talking-to-a-robot; Eyal Press, “The Wounds of a Drone Warrior”, New York Times, ngày 13/6/2018; E. Awad và cộng sự, “The Moral Machine Experiment”, Nature 563 (tháng 11/2018): 59-64; Mauro F. Guillén và Srikar Reddy, “We Know Ethics Should Inform AL But Which Ethics?”, World Economic Forum, ngày 26/7/2018, https://wwwweforumorgagenda/2018/07/we-know-ethics-should-inform-ai-but-which-ethics-robotics.

Về in 3D, xem bài của Tim Moore, “This Startup Is Building Houses with the Worlds Biggest Freeform 3D Printer”, Hypepotamous, ngày 09/4/2019, https://hypepotamuscomcompaniesbranch-technology; Dave Flessner, “3D Printer to Move into Branch Technology’s Riverside Drive Warehouse”, Times Free Press, ngày 08/7/2018, https://wwwtimesfreepresscomnewsbusinessaroundregionstory/2018/jul/08/branch-technology-expands-beyond-incubator3d/474370; Davide Sher, “Branch Technologies’ C-FAB 3D Process Can Build Better Walls… on Mars”, 3D Printing Media Network, ngày 26/2/2018, https://www.3dprintingmedianetworkbranch-technologies-c-fab-3d-process-can-take-us-mars.

Dự đoán về Internet Vạn vật, xem bài của Michelle Manafy, “Exploring the Internet of Tilings in 5 Charts”, Digital Content Next, ngày 13/10/2015, https://digitalcontentnextorgblog/2015/10/13/exploring-the-internet-of-things-in-5-charts.

Về thực tế ảo, xem bài của Daniel Freeman và Jason Freeman, “How Virtual Reality Could Transform Mental Health Treatment”, Psychology Today , ngày 13/5/2016, https://wwwpsychologytodaycomusblogknow-your-mind/201605/how-virtual-reality-could-transform-mental-health-treatment; S. M. Jung và W. H. Choi, “Effects of Virtual Reality Intervention on Upper Limb Motor Function and Activity of Daily Living in Patients with Lesions in Different Regions of the Brain”, Journal of Physical Therapy Science 29, số 12 (tháng 12/2017): 2103-2106; Juanita Leatham, “How VRIs Helping Children with Autism Navigate the World Around Them”, VR Fitness Insider, ngày 22/6/2018, https://wwwvrfitnessinsidercomhow-vr-is-helping-children-with-autism-navigate-the-world-around-them.

Về công nghệ nano, xem bài xã luận “The Price of Fast Fashion”, Nature Climate Change 8, số 1 (2018); Jelena Bozic, “Nano Insulation Materials for Energy Efficient Buildings”, Contemporary Materials 6, số 2 (2015): 149-159; Amy Yates, “Potential Breakthrough in Cancer-Fighting Nanomedicine”, National Foundation for Cancer Research, ngày 19/6/2018, https://wwwnfcrorgblogpotential-breakthrough-cancer-fighting-nanomedicine; “MIT Programmable Material Adapts to Temperature Just Like Human Skin”, Design Boom, ngày 13/2/2017, https://wwwdesignboomcomtechnologymit-programmable-material-adapts-to-tempterature-02-13-2017; Michael Alba, “The Promise and Peril of Programmable Matter”, Engineeringcom, ngày 24/5/2017, https://wwwengineeringcomDesignerEdgeDesignerEdgeArticlesArticleID/14967/The-Promise-and-Peril-of-Programmable-Matteraspx.

Về sách in và sách điện tử, xem bài của Edward Tenner, “Why People Stick with Outdated Technology”, Scientific American, ngày 24/11/2015; Craig Mod, “Digital Books Stagnate in Closed, Dull Systems, While Printed Books Are Shareable, Lovely and Enduring. What Comes Next?”, Aeon, ngày 01/10/2015, https://aeoncoessaysstagnant-and-dull-can-digital-books-ever-replace-print; Gregory Bufithis, “Books vs. E-Books”, ngày 04/7/2016, http://wwwgregorybufithiscom/2016/07/04/books-vs-e-books-lets-not-lose-sight-of-the-main-goal-diverse-reading-and-increased-literacy; Ferris Jabr, “The Reading Brain in the Digital Age: The Science of Paper Versus Screens”, Scientific American, ngày 11/4/2013; Pew Research Center, “Book Reading 2016”, https://wwwpewinternetorg/2016/09/01/book-reading-2016. Đoạn video về bé gái một tuổi “A Magazine Is an iPad That Does Not Workm4v”, đăng trên User Experience Works, ngày 16/10/2011, https://wwwyoutubecomwatch?v=aXV-yaFmQNk. Số liệu thống kê lấy từ bài của Amy Watson, “Book Formats in the US.” Statista, ngày 11/1/2019, https://wwwstatistacomtopics/3938/book-formats-in-the-us.

Về ứng dụng sách điện tử và giáo dục trẻ em, xem bài “Revolutionising eBook Access in South African Schools”, Montegray Capital, tháng 2/2015, https://wwwmontegraycomour-e-learning-solution-revolutỉonises-ebook-access-in-south-african-schools; “Worldreader”, Center for Education Innovations, https://educationinnovationsorgprogramworldreader.

Về sức ì và bước nhảy vọt của tổ chức, xem bài của Michael Hannan “Structural Inertia and Organizational Change”, American Sociological Review 49, số 2 (1984): 149-164; United Nations Conference on Trade and Development, Technology and Innovation Report 2018 (Geneva: UN, 2018), https://unctadorgenPublicationsLibrarytir2018_enpdf.

Thông tin thị trường rượu trực tuyến lấy từ Euromonitor. Về vương quốc Anh, xem bài của Julia Bower, “The Evolution of the UK Wine Market: From Niche to Mass-Market Appeal”, Beverages, tháng 11/2018, https://wwwmdpieom/2306-5710/4/4/87/pdf.

Về bánh đà, xem bài của Ben Harder, “Reinventing the (Fly) Wheel”, Washington Post, ngày 18/4/2011.

Chương 7: một thế giới không tư hữu

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 21/9/2019.

Về nền kinh tế hợp đồng tự do, xem bài của Eileen Appelbaum, Arne Kalleberg và Hye Jin Rho “Nonstandard Work Arrangements and Older Americans, 2005-2017”, Economic Policy Institute, ngày 28/2/2019, https://wwwepiorgpublicationnonstandard-work-arrangements-and-older-americans-2005-2017; “Run, TaskRabbit, Run: July 2030”, Economist, ngày 07/7/2018; Niam Yaraghi và Shamika Ravi, “The Current and Future State of the Sharing Economy”, Brookings Institution, Impact Series No. 032017, tháng 3/2017; PwC, “The Sharing Economy”, 2015, https://wwwpwcfrfrassetsfilespdf/2015/05/pwc_etude_sharing_economypdf; Brad Stone, The upstarts: How Uber, Airbnb, and the Killer Companies of the New Silicon Valley Are Changing the World (New York: Little, Brown, 2017), bản Kindle, 32; Shirin Ghaffary, “The Experience Economy Will be a ‘Massive Business’, According to Airbnb CEO Brian Chesky”, Vox, ngày 30/5/2018, https://wwwrecodenet/2018/5/30/17385910/airbnb-ceo-brian-chesky-code-conference-interview; Kari Paul, “Millennials Are Trying to Redefine What It Means to Be an American Tourist Abroad”, MarketWatch, ngày 05/10/2017, https://wwwmarketwatchcomstorywhat-we-can-all-learn-from-millennials-about-travel-2017-10-04.

Các trích dẫn của Yuval Noah Harari lấy từ bài “Were We Happier in the Stone Age?”, Guardian, ngày 05/9/2014.

Các khía cạnh chính trị xã hội về bất động sản, xem bài của Andrew G. Walder/’Transitions from State Socialism: A Property Rights Perspective”, trong The Sociology of Economic Life, Mark Granovetter và Richard Swedberg (Boulder, CO: Westview, 2011), 510; Nathan Heller, “Is the Gig Economy Working?”, New Yorker, ngày 15/5/2017.

Về WhatsApp, xem bài của Jillian D’Onfro, “Facebook Bought WhatsApp One Year Ago Today. Here Are 11 Quotes from Its Billionaire Cofounders” Business Insider, ngày 19/2/2015, https://wwwbusinessinsidercombrian-acton-jan-koum-quotes-whatsapp-2015-2#koum-on-their-no-nonsense-style-neither-of-us-has-an-ability-to-bull-10. Trích dẫn của Zuckerberg lấy từ bài của Jillian D’Onfro, “11 Mark Zuckerberg Quotes That Show How He Built the Company That Took Over the World”, Business Insider, ngày 01/01/2014, https://wwwbusinessinsidercombest-mark-zuckerberg-quotes-2013-12?.

Về thứ hạng và vị trí các công ty ‘kỳ lân’, xem bài của CB Insights, “The Global Unicorn Club”, https://wwwcbinsightscomresearch-unicorn-companies.

Về văn hóa chia sẻ, xem bài của Rachel Botsman, what’s Mine Is Yours: The Rise of Collaborative Consumption (New York: Harper Collins, 2010); Caren Maio, “Forget the American Dream: For Millennials, Renting Is the American Choice”, Inman, ngày 30/8/2016, https://wwwinmancom/2016/08/30/forget-the-american-dream-for-millennials-renting-is-the-american-choice/#; Enel, “Millennials: Generation (Car) Sharing”, ngày 29/8/2018, https://wwweneleomstoriesa/2018/08/millennials-sharing-economy; Blake Morgan, “NOwnership, No Problem”, Forbes, ngày 02/01/2019; Anjli Raval, “What Millennial Homes Will Look Like in the Future”, Financial Times, ngày 30/7/2018; Bernard Marr, “The Sharing Economy-What It Is, Examples, and How Big Data, Platforms and Algorithms Fuel It”, Forbes, ngày 21/10/2016; “Uberize”, Collins Dictionary, https://wwwcollinsdictionarycomusdictionaryenglishuberize; Executive Office of the President, “Artificial Intelligence, Automation, and the Economy”, tháng 12/2016, https://obamawhitehousearchivesgovsiteswhitehousegovfilesdocumentsArtificial-Intelligence-Automation-Economypdf; Nielsen, “Global Survey of Share Communities”, 2014, https://wwwnielsencomapacenpress-releases/2014/global-consumers-embrace-the-share-economy/.

Về bi kịch cộng đồng và nền kinh tế chia sẻ, xem bài của Tad Borek, “Uber Exemplifies the Tragedy of the Commons”, Financial Times, ngày 06/12/2017; Arwa Mahdawi, “How to Monetise Your Home”, Guardian, ngày 28/10/2018; Garrett Hardin, “The Tragedy of the Commons”, Science 162, số 3859 (ngày 13/12/1968): 1243-1248; Peter Cohen và cộng sự, “Using Big Data to Estimate Consumer Surplus: The Case of Uber”, NBER Working Paper số 22627, 2016, https://wwwnberorgpapersw22627; David Sloan Wilson, “The Tragedy of the Commons: How Elinor Ostrom Solved One of Life’s Greatest Dilemmas”, Evonomics, ngày 29/102016, https://evonomicscomtragedy-of-the-commons-elinor-ostrom.

Câu nói của Adam Smith lấy từ Wealth of Nations, Chương 2 (1776), https://wwwgutenbergorg I files/3300/3300-h/3300-hhtm.

Ve Uber, xem bài của Andy Kessler, “Travis Kalanick: The Transportation Trustbuster”, Wall Street Journal, ngày 25/01/2013; Marcus Wohlsen, “Uber s Brilliant Strategy to Make Itself Too Big to Ban”, Wired, ngày 08/7/2014; Sheelah Kolhatkar, “At Uber, a New CEO Shifts Gears”, New Yorker, ngày 30/3/2018; Sam Knight, “How Uber Conquered London”, Guardian, ngày 27/4/2016; Christopher N. Morrison và cộng sự, “Ridesharing and Motor Vehicle Crashes in 4 US Cities: An Interrupted Time-Series Analysis”, American Journal of Epidemiology 187, số 2 (2018): 224-232.

Về công việc trong nền kinh tế hợp đồng tự do, xem bài của Matt Williams, “The Evolution of American Labor: A Defense of the Gig Economy”, Department of Anthropology, University of Notre Dame, tháng 4/2005, https://anthropologyndeduassets/200504/williamsmatthewpdf; Robert Reich, “The Share-the Scraps Economy”, ngày 02/02/2015, http://robertreichorgpost/109894095095; Lawrence F. Katz và Alan B. Krueger, “The Rise and Nature of Alternative Work Arrangements in the United States, 1995-2015”, https://kruegerprincetonedusitesdefaultfilesakruegerfileskatz_krueger_cws_-_march_29_20165.pdf; Guy Standing, The Precariat: The New Dangerous Class (London: Bloomsbury, 2011); Steven Hill, “Good Riddance, Gig Economy”, Salon, ngày 27/3/2016; Samuel P. Fraiberger và Arun Sundararajan, “Peer-to-Peer Rental Markets in the Sharing Economy”, Heartland Institute, ngày 06/10/2015, https://wwwheartlandorgpublications-resourcespublicationspeer-to-peer-rental-markets-in-the-sharing-economy; Juliet B. Schor, “Does the Sharing Economy Increase Inequality Within the Eighty Percent?”, Cambridge Journal of Regions, Economy, and Society 10, SỐ 2 (tháng 7/2017): 263-297; Emma Plumb, “Author Insights: Diane Mulcahy on the Gig Economy”, 1 Million for Work Flexibility, ngày 02/2/2017, https://wwwworkflexibilityorgdiane-mulcahy-gig-economy. Các trích dẫn về người lao động trong nền kinh tế hợp đồng tự do được lấy từ bài báo của Schor.

Về hệ thống chia sẻ và phân cấp, xem bài của Julian Brave NoiseCat, “The Western Idea of Private Property Is Flawed. Indigenous People Have It Right”, Guardian, ngày 27/3/2017; Jacob S. Hacker, The Great Risk Shift (New York: Oxford University Press, 2019). Trích dẫn Fishback lấy từ Hill, “Good Riddance, Gig Economy”.

Về việc sử dụng phương tiện truyền thông xã hội trong các chiến dịch chính trị, xem Lynda Lee Kaid, “Changing and Staying the Same: Communication in Campaign 2008”, Journalism Studies 10 (2009): 417-423; Derrick L. Cogburn, “From Networked Nominee to Networked Nation: Examining the Impact of Web 2.0 and Social Media on Political Participation and Civic Engagement in the 2008 Obama Campaign”, Journal of Political Marketing 10 (2011): 189-213.

Về lợi ích môi trường của văn hóa chia sẻ, xem “Sharing Is Caring”, Scientific American, ngày 10/10/2013; “How Green is the Sharing Economy?”, Knowledge@Wharton, ngày 11/12/2015, http://knowledgewhartonupenneduarticlehow-green-is-the-sharing-economy; Laura Bliss, “The Ride-Hailing Effect: More Cars, More Trips, More Miles”, CityLab, ngày 12/10/2017, https://wwwcitylabcomtransportation/2017/1Othe-ride-hailing-effect-more-cars-more-trips-more-miles/542592; Benjamin Snyder, “Exclusive: Airbnb Says It’s Saving Our World with Each Rented Room”, Fortune, ngày 31/7/2014; Andrew Simon, “Using Airbnb Is Greener than Staying in Hotels”, Grist, ngày 31/7/2014, https://gristorgbusiness-technologyusing-airbnb-is-greener-than-staying-in-hotels; Martin J. Smith, “Don’t Toss That Lettuce-Share It”, Stanford Graduate School of Business, ngày 23/10/2017, https://wwwgsbstanfordeduinsightsdont-toss-lettuce-share-it; “The Real Sustainable Fashion Movement”, Rent the Runway, https://wwwrenttherunwaycomsustainable-fashion?action_type=footer_link.

Chương 8: nhiều loại tiền trong quốc gia

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 22/9/2019.

phần về tiền và tiền tệ dựa trên bài của Walter Bagehot, Lombard Street: A Description of the Money Market (London: Henry S. King, 1873); “The Invention of Money”, New Yorker, ngày 05-12/8/2019; Dante Bayona, “The Fed and the ‘Salvador Dali Effect’”, Mises Institute, ngày 19/8/2014, https://misesorglibraryfed-and-%E2%80%9Csalvador-dali-effect%E2%80%9D; Barry Eichengreen, “Number One Country, Number one Currency?”, World Economy 36, số 4 (2013): 363-374; Milton Friedman, Inflation: Causes and Consequences (New York: Asia Publishing House, 1963), 39; Milton Friedman, There Is No Such Thing as a Free Lunch (Chicago: Open Court, 1975); Deroy Murdock, “The Friedmans, Up Close: An Interview with Rose and Milton Friedman”, National Review, ngày 11/5/2001.

Về tính ưu việt của đồng USD trong nền kinh tế toàn cầu, xem bài của Emine Boz, Gina Gopinath, và Mikkel Plagborg-Moller, “Global Trade and the Dollar”, ngày 31/3/2018, https://scholarharvardedufilesgopinathfilesglobal_trade_dollar_20180331.pdf; Gita Gopinath, “Dollar Dominance in Trade”, Exim Bank of India, ngày 21/12/2017, https://wwweximbankindiainblogblog-contentaspx?BlogID=9&BlogTitle=Dollar%20Dominance%20 in%20Trade:%20Facts%20and%20Implications.

Nhà Rothschild được thảo luận trong bài của Michael A. Hirchubel, Vile Acts of Evil: Banking in America (CreateSpace Independent Publishing, 2009), 1:28.

Về bitcoin, xem bài của Satoshi Nakamoto, “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” (2008), https://bitcoinorgbitcoinpdf; Brian Armstrong, “What Is Coinbases Strategy?” Medium, ngày 06/6/2017, https://mediumcom/@barmstrongwhat-is-coinbases-strategy-lc5413f6e09d; Evelyn Chang và Kayla Tausche, “Jamie Dimon Says If You’re ‘Stupid’ Enough to Buy Bitcoin, You’ll Pay the Price One Day”, CNBC, ngày 13/10/2017, https://wwwcnbccom/2017/10/13/jamie-dimon-says-people-who-buy-bitcoin-are-stupidhtml; Ryan Browne, “Roubini Doubles Down on Criticisms of Crypto”, CNBC, ngày 12/10/2018, https://wwwcnbccom/2018/10/12/dr-doom-economist-nouriel-roubini-calls-crypto-stinking-cesspoolhtml.

Về blockchain, xem bài của European Parliament, How Blockchain Technology Could Change Our Lives (Strasbourg: European Parliament, 2017); Mike Orcutt, “Hate Lawyers? Can’t Afford One? Blockchain Smart Contracts Are Here to Help”, MIT Technology Review, ngày 11/1/2019; Michael Del Castillo, “Relax Lawyers, Nick Szabo Says Smart Contracts Won’t Kill Jobs”, CoinDesk, cập nhật lần cuối ngày 11/8/2017, https://wwwcoindeskcomnick-szabo-lawyers-jobs-safe-in-smart-contract-era; Jacob Pramuk, “Trump to Slap 25% Tariffs on Up to $50 Billion of Chinese Goods; China Retaliates”, CNBC, ngày 15/6/2018, https://wwwcnbccom/2018/06/15/trump-administration-to-slap-a-25-percent-tariff-on-50-billion-of-chinese-goods-threatens-morehtml; Andrew Rossow, “How Can We Make Intellectual Property Rights ‘Smarter’ with the Blockchain?”, Forbes, ngày 24/7/2018; Birgit Clark, “Blockchain and IP Law: A Match Made in Crypto Heaven” WIPO Magazine, tháng 2/2018, https://wwwwipointwipo_magazineen/2018/01/article_0005.html; Nick Ismail, “What Is Blockchains Role in the Future of Intellectual Property?”, Information Age, ngày 12/7/2018; UK Government Chief Scientific Adviser, Distributed Ledger Technology: Beyond Block Chain (London: Government Office for Science, 2016); Nathan Heller, “Estonia, the Digital Republic”, New Yorker, ngày 18-25/12/2017; Matt Reynolds, “Welcome to E-stonia”, Wired, ngày 26/10/2016; World Bank, “eGhana Additional Financing,” http://projectsworldbankorgP093610/eghana?lang=en; Esther Nderitu Imbamba và Nancy Kimile, “A Review of Status of e-Government Implementation in Kenya”, Regional Journal of Information and Knowledge 2, số 2 (2017): 14-28; Sissi Cao, “Blockchain Could Improve Gun Control-But Lawmakers Hate the Idea”, Observer, ngày 22/2/2018; “Blockchain Could Be Key to Cracking Gun Debate”, ScienceBlog, ngày 12/5/2018, https://scienceblogcom/500871/blockchain-could-be-key-to-cracking-gun-debate; Thomas F. Heston, “A Blockchain Solution to Gun Control”, PeerJcom, ngày 13/11/2017, https://peerjcompreprints/3407.pdf; Matt Egan, “30% of Bank Jobs Are Under Threat”, CNN Money, ngày 04/4/2016, https://moneycnncom/2016/04/04/investingbank-jobs-dying-automation-citigroupindexhtml; Mike Orcutt, “The World Bank Is a Verified Blockchain Booster”, MIT Technology Review, ngày 13/9/2018; Mike Orcutt, “The World Bank Is Betting Big on BlockchainBased Bonds”, MIT Technology Review, ngày 10/8/2018; Elizabeth Woyke, “How Blockchain Can Bring Financial Services to the Poor”, MIT Technology Review, ngày 18/4/2017, https://wwwtechnologyreviewcoms/604144/how-blockchain-can-lift-up-the-worlds-poor/; World Bank, “Somalia Economic Update: Rapid Growth in Mobile Money”, press release, ngày 13/9/2018, https://wwwworldbankorgennewspress-release/2018/09/13/somalia-economic-update-rapid-growth-in-mobile-money; “Endangered Species Protection Finds Blockchain and Bitcoin Love”, Bitcoin Warrior, ngày 22/2/2018, https://bitcoinwarriornet/2018/02/endangered-species-protection-finds-blockchain-and-bitcoin-love; Moe Levin, “Top Five Blockchain Projects That Will Save the Environment”, Medium, ngày 26/3/2018, https://mediumcom/@kingslandtop-five-blockchain-projects-that-will-save-the-environment-28a2d4366ec0; Kate Harrison, “Blockchain May Be the Key to a Sustainable Energy Future”, Forbes, ngày 14/2/2018; Lisa Walker, “This New Carbon Currency Could Make US More Climate Friendly”, World Economic Forum, ngày 19/9/2019, 2017, https://WWWweforumorgagenda/2017/09/carbon-currency-blockchain-poseidon-ecosphere; Nicola Jones, “How to Stop Data Centres from Gobbling Up the Worlds Electricity”, Nature, ngày 12/9/2018; Sean Stein Smith, “Tackling Blockchain in the Accounting Profession”, Accounting Today, ngày 13/3/2018.

Các trích dẫn của Jamie Dimon và Amy Webb là từ Egan, “30% of Bank Jobs Are Under Threat”.

Phần kết: Bí quyết để tồn tại năm 2030

Tất cả các trang web được truy cập lần cuối ngày 22/9/2019.

Câu nói của Bezos về “hậu thuẫn” lấy từ lá thư năm 1997 của ông gửi cho các cổ đông Amazon, https://wwwsecgovArchivesedgardata/1018724/000119312517120198/d373368dex991.htm.

Bức ảnh chụp đầu tiên về một lỗ đen có trong bài của Dennis Overbye, “Darkness Visible, Finally: Astronomers Capture First Ever Image of a Black Hole”, New York Times, ngày 10/4/2019.

Trích dẫn của Faulkner đôi khi được gán cho của Christopher Columbus: https://wwwquoterycomquoteone-doesnt-explore-new-land.

Biên niên sử về cuộc chinh phục Mexico là của Bernal Diaz del Castillo, The True History of the Conquest of New Spain (New York: Penguin, 1963), xuất bản lần đầu năm 1632, https://archiveorgstreamtesisnoquepreseOOgarcgoogtesisnoquepreseOOgarcgoog_djvutxt. Các trích dẫn trong Chương 58 và 22.

Phần về Lego dựa trên bài của David C. Robertson, Brick by Brick: How LEGO Rewrote the Rules of Innovation and Conquered the Global Toy Industry (New York: Crown Business, 2013); Mary Blackiston, “How Lego Went from Nearly Bankrupt to the Most Powerful Brand in the World”, Success Agency, ngày 27/2/2018, https://wwwsuccessagencycomgrowth/2018/02/27/lego-bankrupt-powerful-brand; Lucy Handley, “How Marketing Built Lego into the World's Favorite Toy Brand”, CNBC, ngày 27/4/2018, https://wwwcnbccom/2018/04/27/lego-marketing-strategy-made-it-world-favorite-toy-brandhtml; Johnny Davis, “How Lego Clicked: The Super Brand That Reinvented Itself”, Guardian, ngày 04/6/2017; Jeff Beer, “The Secret to Legos Social Media Success Is in the Creative Power of Crowds”, Fast Company, ngày 20/6/2017; Jonathan Ringen, “How Lego Became the Apple of Toys”, Fast Company, ngày 01/8/2015; David Kindy, “How Lego Patents Helped Build a Toy Empire, Brick by Brick”, Smithsonian Magazine, ngày 07/2/2019.

Trích dẫn của Steinbeck về ý tưởng và thỏ đến từ một cuộc phỏng vấn năm 1947: https://smallbusinesscommonday-morning-enginejohn-steinbeck-quote-ideas-are-like-rabbits.

Ve Steve Jobs, xem bài của Malcolm Gladwell, “The Tweaker”, New Yorker, ngày 14/11/2011.

Về sự leo thang cam kết, xem bài của Barry M. Staw, “The Escalation of Commitment: An update and Appraisal”, in Organizational Decision Making, ed. Zur Shapira (New York: Cambridge University Press, 1997), 191-215. Xem trích dẫn Wellington Ở The Nineteenth Century: A Monthly Review, tập 17 (London: Kegan Paul, Trench, 1885), 905.

Về tư duy chọn lựa, xem bài của Heidi Grant Halvorson, “Why Keeping Your Options Open Is a Really, Really Bad Idea”, Fast Company, ngày 27/5/2011; Hugh Courtney, “Keeping Your Options Open”, World Economic Affairs, mùa Đông 1999,https://wwwmcgillcaeconomicsfileseconomicskeeping_your_options_openpdf.

Về tâm lý “lo lắng khi thì đấu”, xem bài của Nathan Davidson, “The 20 Greatest Sports Psychology Quotes of All Time”, Thriveworks, ngày 08/8/2017, https://thriveworkscombloggreatest-sports-psychology-quotes-of-all-time; Simon M. Rice và các cộng sự, “Determinants of Anxiety in Elite Athletes: A Systematic Review and Meta-analysis”, British Journal of Sports Medicine 53, số 11 (2019): 722-730.

Về Rapa Nui, xem sách của Jared Diamond, Collapse (New York: Viking, 2005); Terry Hunt và Carl Lipo, The Statues That Walked: Unraveling the Mystery of Easter Island (Berkeley, CA: Counterpoint, 2012), với lời trích dẫn ở trang 53, 92, 155, và 180; Paul Bahn và John Flenley, Isla de Pascua, Isla de Tierra, 4th ed. (Vina del Mar, Chile: Rapanui Press, 2018), với lời trích dẫn ở trang 15, 204, 235, và 257; Nicholas Casey và Josh Haner, “Easter Island Is Eroding”, New York Times, ngày 15/3/2018; Megan Gannon, “People of Easter Island Weren’t Driven to Warfare and Cannibalism. They Actually Got Along”, LiveScience, ngày 13/8/2018, https://wwwlivesciencecomamp/63321-easter-island-collapse-mythhtml; David Bressan, “Climate, Overpopulation and Environment-The Rapa Nui Debate”, Scientific American, ngày 31/10/2011.

Về sự hồi sinh các ý tưởng công nghệ cũ, xem bài của Ron Miller và Alex Wilhelm, “With Tech, What’s Old Is New Again”, TechCrunch, ngày 06/4/2015, https://techcrunchcom/2015/04/06/with-tech-whats-old-is-new-again.

Về câu nói của Eugene O’Neill, xem tác phẩm của ông Recklessness: It's a Great Game-The Pursuit of Happiness (Amazon Digital Edition, 2014).