Lời bạt

Câu chuyện mùa Xuân

Uehashi Nahoko

Một câu chuyện thật ấm lòng...

Gấp sách lại, đó là suy nghĩ đầu tiên hiện lên trong tôi.

Tác phẩm của tôi đã vinh hạnh được nhà văn trẻ Natsukawa ưa thích, và vì cái duyên ấy, anh đã ngỏ ý nhờ tôi viết lời bạt cho cuốn sách của anh. Lúc đó tôi rất bất ngờ, tôi đã thưa với anh rằng chuyện "viết lời bạt" tôi thật không rành cho lắm. Nhưng anh nói rằng chỉ cần viết một đoạn cảm nghĩ là được, nên tôi xin mạn phép mượn một vài trang giấy để chia sẻ cảm giác dễ chịu ấm áp trong lòng tôi với quý độc giả vừa đọc xong truyện. Mong các bạn kiên nhẫn dành cho tôi một chút thời gian.

Khi đọc xong cuốn sách, trái tim tôi như được thắp sáng vậy.

Chẳng hề có những phút hồi hộp, thót tim. Chỉ có ánh sáng nhỏ bé và yên tĩnh tựa ánh lửa nơi đầu ngọn nến, nhẹ nhàng từ những con chữ truyền sang, sáng lên trong tâm khảm, khẽ rung rinh, rồi ngay sau đó lại tiếp tục lưu giữ hình hài một ngọn lửa tĩnh lặng. Đối với tôi, đây là một câu chuyện như thế.

Vừa khắc họa sự sống và cái chết của con người, vừa viết nên một câu chuyện ấm áp tựa ánh nến nhỏ bé, việc ấy thực rất khó. Thế nên tôi đây có đôi phần cảm phục anh Natsukawa, người đã làm được điều đó ngay trong tác phẩm đầu tay.

Sự sống, cái chết, tình yêu của con người, bản thân những điều ấy đã mang theo sức mạnh phi thường.

Trong chương trình Hành trình nhỏ của đài truyền hình NHK có một phiên bản được thực hiện bằng cách đọc những lá thư từ khán giả, nếu quý độc giả đây đã từng xem chương trình ấy thì có lẽ sẽ hiểu được điều tôi muốn nói. Những câu chuyện liên quan đến sự sống - cái chết hay tình cảm hướng về người khác, dù chỉ xuất hiện trong hồi ức của những con người đã sống một cuộc đời hết mực bình thường, vẫn mang theo sức cuốn hút mãnh liệt, tác động mạnh mẽ tới trái tim người nghe.

Khoảnh khắc đời thực ấy vô cùng sống động, lại mang sức mạnh sâu sắc nên chẳng cần phải biên tập làm tăng phần kịch tính, chỉ cần những câu chuyện từ những cánh thư đã vang vọng tới trái tim những khán thính giả ở nơi xa xôi.

Tại những cơ sở y tế, nhất định cũng có rất nhiều câu chuyện như thế.

Thiết nghĩ, trong tâm tư của người bệnh, hay trong vô vàn cách thức mà họ lìa bỏ cõi đời, hẳn đã khỏi sinh một điều gì đó sống động rực rỡ. Những vị bác sĩ ngày ngày chăm sóc cho họ, tiếp xúc trực tiếp với họ nhất định không thể ngăn bản thân mình trằn trọc suy nghĩ về điều ấy, rằng dù mô tả thế nào chăng nữa thì vẫn có gì đó không đúng, không chính xác... Thế nên, dẫu các bác sĩ biết rằng mọi trải nghiệm của họ khi thuật lại đều có thể làm lay động trái tim độc giả, nhưng để viết thành truyện thì thật là một công việc khó khăn.

Tuy không phải là bác sĩ, nhưng bấy lâu nay tôi cũng đã xỏ hai chiếc dép rơm mang tên "nhà văn" và "nhà nghiên cứu nhân học văn hóa" mà bước đi, nên tôi hiểu rất rõ tình trạng tiến thoái lưỡng nan mà trải nghiệm cuộc đời trao tặng cho những người sống bằng ngòi bút.

Muốn viết, nhưng càng viết lại càng cảm nhận được khoảng cách với "điều ấy".

Sự tiến thoái lưỡng nan này, có lẽ những tác giả viết thể loại phi hư cấu sẽ nhận thấy rõ nét hơn.

Còn đối với những nhà văn, tôi nghĩ đó chính là một viên đá thử vàng.

Chỉ với những mô tả bằng văn chương - tức sự hư cấu mang tên "chuyện kể" - ta mới có thể biến những kinh nghiệm cá nhân thành thứ gì đó ngân vang trong lòng những độc giả chưa từng có trải nghiệm tương tự. Đó chính là công việc của một nhà văn.

Trong số những bác sĩ ngày ngày đối diện với sinh tử của con người, có vài vị đã viết nên những tác phẩm tuyệt vời. Phương pháp mà họ sử dụng để chuyển hóa "kinh nghiệm" thành "chuyện kể" vô cùng đa dạng, nhưng thảy đều hấp dẫn. Điều đó cũng giống với những chi tiết về "cà phê" xuất hiện nhiều lần trong cuốn sách này. Có người đặc biệt sử dụng bột cà phê hòa tan, tạo ra hương vị đậm đặc quá mức, tầm thường một cách có chủ đích, vừa ngọt lịm lại vừa đắng ngắt. Có người lại kén chọn hạt cà phê, chỉ uống loại cà phê đen nguyên chất thơm lừng.

Tác giả Natsukawa không nhấn mạnh vị đắng gay gắt, cũng không câu nệ những giá trị lớn lao, mà đã tạo ra cho cuốn sách này một hương vị thơm ngon, chân thành, dễ chịu, giống như cà phê Trân Châu Ả Rập của hãng Inoda được pha đầy sữa - loại cà phê mà Ichito ưa thích.

Cách nói chuyện của Ichito, vẻ dễ thương của Haru, không khí trong lành của Matsumoto, sự hiền từ của bà Azumi, sự quan tâm của các bác sĩ cấp trên, tất cả những điều ấy nhẹ nhàng bao bọc hiện thực nghiệt ngã về sinh và tử, khiến nó tái sinh trở thành một câu chuyện tựa như nắng ấm.

Vì lẽ nào đó mà một số người thường hay hiểu sai về "truyện", họ cho rằng truyện là thứ nông cạn, ấu trĩ, và vô giá trị hơn nhiều so với "hiện thực cuộc sống". Theo tôi, định kiến ấy là hết sức sai lầm.

Nếu không phải là một người đã cắm mũi kim cảm xúc vào sâu bên trong "hiện thực", thì không thể nào viết nên được một truyện hay.

Một câu chuyện hay, đó là thứ kết tinh từ ước mong tha thiết rằng " muốn nó như thế này - nếu được như thế này thì...". Chính vì hiểu rõ mùa đông, nên mới có thể họa nên mùa xuân.

Khi đối diện với cái chết của một người nào đó, đột nhiên hình hài cuộc sống hữu hạn của bản thân sẽ tiến gần đến tâm khảm của ta. Cuộc đời vốn dĩ vô thường... Chính vì ngày ngày không ngừng trăn trở suy tư về điều đó, nên mới không thể ngăn bản thân thôi trằn trọc nghĩ về việc ôm lấy sự trống rỗng đó mà sống tiếp.

Truyện là thứ được tạo ra để những người đó, bất chấp trăn trở trong lòng, có thể thắp lên ngọn lửa nơi trái tim và tiến bước trên đường đời. Và trong tim các độc giả được trao gửi điều ấy, cũng mang theo năng lượng để thắp lửa.

Ichito, Haru, và ngay cả tác giả đều là những người trẻ tuổi. Vô cùng trẻ.

Những con người trẻ tuổi ấy đối diện với những người đã chạm tới điểm cuối của cuộc đời như bà Azumi, ngắm nhìn một mùa đông lạnh cóng xương.

Dẫu vậy, họ đã nghĩ về mùa xuân. Một mùa trẻ trung và dễ chịu.

Vậy nên, đối với tôi, cuốn sách này có lẽ là một câu chuyện mùa xuân rất đỗi ấm lòng.

Abiko, ngày 14 tháng 4 năm Heisei thứ 23[1].

(Uehashi Nahoko/ - Nhà văn, giảng viên Đại học Nữ sinh Kawamura Gakuen)

❀ ❀ ❀

[1] Tức năm 2011.