Đêm thánh Gio-an đã qua. Trên các cánh đồng ở vịnh Bonne-Nuit, tiếng "Brow-brow! ben-ben!" của Bài ca Chiếc vạc đã làm cho màn đêm thêm phần kinh hãi; những tiếng tù và ồn ã, làm lu mờ cả âm thanh hỗn độn của một buổi lễ tụ hội phù thủy, được thổi lên bởi những kẻ, như lời lão già Jean Touzel thường nói, mang rất ít chì dưới mũi mình. Các đồng cỏ ngập tràn những người dân đảo ngây thơ chào đón ngày dài nhất trong năm. Ngày Giữa hè cũng đến rồi đi, nhưng với ít tiếng ồn và sự huyên náo hơn, bởi Hội chợ thánh Gio-an đã diễn ra trong một không khí vui tươi có trật tự — như chính lão Jean Touzel đã nói, giống như một bản nhạc. Ngay cả các ca sĩ và vũ công người Pháp đến từ St. Malo cũng được quan Bailly và các Jurat ca ngợi bằng những câu tiếng Normandy, bởi giờ đây giữa Anh và Pháp không còn chiến tranh nữa, Na-pô-lê-ông đang bị lưu đày ở St. Helena, và nhà Bourbon đã trở về với giang sơn của mình.

Đó là một ngày hội lớn, và các con đường mịt mờ bụi bặm do những người trẩy hội Giữa hè kéo nhau về nhà. Nhưng dẫu có kẻ đi thì cũng có người ở lại, dựng lều cắm trại giữa các gian hàng, vì hội chợ vẫn tiếp diễn vào ngày mai và những ngày sau nữa. Và giờ đây, khi các cuộc vui trong ngày đã chấm dứt, những kẻ mê tín đang quây quanh khối đá mang tên Ngựa William ở vịnh Boulay, hát bài ca về William — người, với nhành tầm gửi thần thánh trong huyền thoại, đã hóa thành đá con ngựa quái vật mang ông đến cái chết.

Tuy nhiên, có một chiếc thuyền, khi rẻ sóng ra vịnh lại không hướng về phía Ngựa William, mà bắt lấy ngọn gió đông để xuôi về phía tây tới mũi Plemont. Trên mạn đuôi thuyền được sơn những màu sắc tươi sáng dòng chữ Hardi Biaou. Lão thủy thủ hoa tiêu râu tóc điểm bạc Jean Touzel vừa liếc nhìn cánh buồm căng gió vừa hướng về phía mặt trời lặn, lên tiếng: "Chẳng mấy chốc sau khi mặt trời lặn là chúng ta sẽ tới nơi thôi."

Không một ai trong số hai người bạn đồng hành đáp lời, và trong chốc lát sự im lặng bao trùm, ngoại trừ tiếng mạn thuyền rẽ nước xoèn xoẹt. Nhưng cuối cùng Jean cũng cất tiếng:

— Su' m'n ame, thật là dễ chịu làm sao, sau ngần ấy chuyện! — rồi lão hất đầu về phía bãi hội trên ngọn đồi. — Ngay cả cậu cũng sẽ được ngủ một giấc đêm nay, Dormy Jamais ạ, và cả em nữa, người vợ yêu quý của tôi.

Maitresse Aimable chậm rãi lắc cái đầu lớn trên đôi vai rộng và khép đôi mi nặng trĩu lại. Jean lại tiếp lời: — Dame, tao nghĩ là mày đang ngủ gật rồi đấy, mày ấy chứ.

Maitresse Aimable mở trừng đôi mắt và lại lắc đầu.

Jean nhìn nàng cười qua cặp kính gọng đồng to bản và nói thêm:

— Ba su, thế thì ta biết rồi. Ấy là vì chúng ta sắp được ngủ trong cái lán của ta ở Plemont, nơi Nơi ấy đã sống suốt bao lâu nay. Ta biết chứ, em chưa từng ngủ ở đó bao giờ.

Maitresse Aimable lại lắc đầu một lần nữa, rồi rút từ trong túi ra một bức thư.

Vừa trông thấy nó, Dormy Jamais liền bò nhanh đến chỗ người đàn bà gác chắn ngồi, vươn tay chạm vào bức thư bằng cả hai tay.

— Công chúa của cả thế gian — bidemme! — hắn thốt lên, dang rộng hai tay và cười lớn.

Hai giọt nước mắt lớn đang lăn dài trên má Maitresse Aimable.

— Nhớ thương cô âý biết nhường nào, ma fuifre! — Jean Touzel nói. — Nào, hãy đọc tiếp những tin tức về cô ấy đi chứ.

Maitresse Aimable trải rộng bức thư ra và trìu mến ngắm nhìn nó. Giọng nàng từ từ cất lên như một bọt khí sủi lên từ đáy giếng, và nàng cất lời:

— Ah man pethe benin ạ, lúc thư đến thì anh không có nhà, hỡi Jean của em. Em bèn mang nó đến chỗ ngài thư ký để đọc giùm. Tin tức lớn lắm, nhưng cái cách ngài ấy đọc sao mà khô khan chua chát quá, em không thích chút nào đâu, ba su! Thế rồi em thấy thầy giáo Maitre Damian đi ngang qua cửa nhà mình. Em liền ra hiệu gọi thầy ấy vào. Em cầm bức thư này, giơ thật sát vào mắt thầy ấy. "Thầy đọc cái này hộ tôi đi, hỡi Maitre Damian," em bảo vậy. Ơi chao là hay, khi thầy ấy đọc lên, nghe ngọt ngào như tiếng hát ấy, pergui! Em bắt thầy ấy đọc đi đọc lại một, hai, ba lần — thầy Maitre Damian nhà ta có giọng đọc mới dịu dàng và trầm ấm làm sao.

— Mừng quá và tốt quá rồi! — Jean cắt lời. — Tin tức ra sao hỡi mình? Tin tức về vị vương tử thế nào — cậu âý ấy?

Maitresse Aimable mỉm cười, rồi nàng cố nói tiếp, nhưng giọng nàng nghẹn lại.

— Đứa con trai — đứa con trai — cuối cùng thằng bé cũng được phong làm Công tước xứ Bercy. E'fin, mọi chuyện đều ở trong này cả. Vua Pháp mới, ngài ấy đang ở trong cung điện khi đứa trẻ từng ngủ trong vòng tay em, đứa trẻ mà mẹ nó đã được em yêu thương suốt bao nhiêu năm trời, được ôm hôn người con trai của mình với tư cách là Công tước xứ Bercy.

— Ch'est ben, — Jean nói, — cuối cùng thì em vẫn có thể đặt niềm tin nơi Chúa nhân từ.

Dormy Jamais không nói gì. Đôi mắt hắn dán chặt về phía bắc, nơi có những mỏm đá Paternoster. Mặt trời đã lặn, bóng chiều đang buông xuống, và đối lập với màn đêm u tối phía bắc là một ánh chớp lập lòe — một ngọn lửa đang nhảy múa và bập bùng quanh các mỏm đá Paternoster.

Dormy giơ ngón tay chỉ. Dù là ánh sáng ma quái hay phép màu của tự nhiên, những ngọn lửa bập bùng ấy vẫn thỉnh thoảng xuất hiện rồi biến mất trong suốt bao năm qua, và giờ đây, sự kỳ diệu của thứ ánh sáng huyền bí ấy lại một lần nữa thu hút ánh nhìn của họ.

— Gatd'en'ale, tao thực sự không hiểu nổi chúng mày nữa — lũ chúng mày ấy! — Jean nói, cất lời với những ngọn lửa kỳ quái cứ như thể chúng là con người vậy.

— Có biết bao điều ta thấy mà chẳng thể hiểu nổi, và cũng có biết bao điều ta hiểu được nhưng chẳng bao giờ nhìn thấy. Ah bah, sự đời là thế đấy! — Maitresse Aimable nói, rồi nàng cất bức thư của Guida vào ngực áo.

…………………..

Trên ngọn đồi Plemont phía trên họ, một viên đá lấy từ ống khói của túp lều nơi Guida từng sinh sống, đứng sừng sững bên cạnh một ngôi mộ nhỏ. Trên đó được khắc dòng chữ:

BIRIBI,

Fidele ami

De quels jours!

Như lời của Maitresse Aimable, "Ah bah, sự đời là thế đấy."