Ai cũng bảo người Uyển Châu sành ăn, thực ra ai mà chẳng coi trọng chuyện ăn uống chứ? Chỉ là vì Uyển Châu thái bình phú quý, nuôi nổi biết bao nhiêu quán ăn nổi tiếng cùng những thực khách sành sỏi miệt mài theo đuổi mỹ vị. Nói đến mỹ thực, tất phải nhắc đến Uyển Châu; nói đến mỹ thực Uyển Châu, không nghi ngờ gì cả, đứng đầu chính là Hoài An; nhưng nếu hỏi quán nào ở Hoài An ngon nhất, thì lại khó nói lắm! Người ngoại tỉnh thường nghe danh Trích Tinh Lâu, thế nhưng trong mắt thực khách, Trích Tinh Lâu chẳng qua cũng chỉ là đắt, hận không thể biến lá vàng, bột Trân Châu thành món ăn để người ta nuốt xuống bụng - đương nhiên, càng đắt càng có người công nhận, đây cũng là chân lý. Nếu thật sự đã tạo được danh tiếng, thì dù có đặt một cục phân chó vào trong hộp ngọc, vẫn có người bỏ ra hàng trăm kim châu để mua.

Nói thật về danh điếm, thực ra có rất nhiều quán xuất sắc hơn Trích Tinh Lâu, mỗi nơi một vẻ. Đào Nhiên Cư ở bên cạnh Văn Miếu là một ví dụ. Quán này không có món tủ, vì đầu bếp chính và nguyên liệu cứ hai tháng lại thay một lần, nhưng chắc chắn đều là trân phẩm đến từ khắp nơi trên Cửu Châu. Mỗi khi đến cuối tháng thứ hai, lại có thực khách quen ra đứng trước cửa quán ngóng trông, xem món đặc sản sắp tới là gì. Chưởng quầy Đào Nhiên Cư giữ mồm giữ miệng cực kỳ, muốn cạy miệng ông ta để moi tin tức là điều không thể. Tuy nhiên đến lúc, trên tấm mành vải trắng trước cửa sẽ viết rất rõ ràng. Ngày nộp bản thảo cho Đào Nhiên Cư đúng vào dịp cuối tháng, khi đi ngang qua, thấy trên tấm mành bên trái viết "Thanh Thạch Hòa Tước", bên phải lại là "Lạc Hoa Bạch Lý", lúc này mới sực tỉnh: hóa ra mùa thu đã đến rồi.

Xung quanh Thanh Thạch đều là đất kiềm mặn, chỉ trồng được hoàng thử. Hoàng thử thô sáp khó ăn, tuy gia súc ưa thích, nhưng chỉ người nghèo mới lấy nó làm lương thực. Thế nhưng mỗi độ thu sang, thứ này lại có thể nuôi ra hai loại nguyên liệu thượng hạng của Thanh Thạch, một là Bách Hoa Thố, hai chính là Thái Hòa Tước. Hóa ra hoàng thử tuy không hợp khẩu vị nhưng lại rất béo. Những con thỏ hoang và chim sẻ ăn hoàng thử suốt mùa thu đều trở nên cực kỳ mập mạp, xẻ thịt ra thấy vân đỏ rực, toàn là những sợi mỡ đan xen, cho nên mới gọi là "Bách Hoa", gọi là "Thái". Nếu chế biến đúng cách, thì thịt tan ngay trong miệng, ngon tuyệt trần. Còn Lạc Hoa Bạch Lý thì xuất xứ từ Lạc Hoa Khê ở phía nam Thanh Thạch, cũng là thời điểm đẹp nhất vào mùa thu. Nghe đồn loài bạch lý này ăn hoa, gió thu mưa thu, hoa rụng đầy suối, cá bạch lý được nuôi béo tốt, dùng nước trong nấu lên có mùi thơm lạ, đó là hương vị nơi khác không thể có được.

Chưởng quầy Đào Nhiên Cư là một nhân vật lợi hại, từ quả thanh lê chỉ quý tộc Ninh Châu mới trồng được, đến con tế thú tuyết dương được các pháp sư Khoa Phụ ở Lan Châu thuần dưỡng, thậm chí ngay cả da xích mãng ở nơi hoang dã Lôi Châu ông ta cũng có thể kiếm được, thì khoảng cách ba bốn trăm dặm đến Cẩm Bình, Thanh Thạch thật sự chẳng tính là gì. Điều kỳ lạ chính là hai thứ này, đều là ăn cái sự tươi mới. Thái Hòa Tước phải dùng lưới bắt, nếu dùng súng cao su bắn chết thì đó là thịt chết rồi. Giống chim này tính tình nóng nảy, sẽ tự tức chết, bắt được thì cũng chỉ sống nổi một đêm, mà từ Thanh Thạch, Cẩm Bình đến Hoài An, thương đội bình thường phải mất mấy ngày đường. Còn Lạc Hoa Bạch Lý thì bắt lên là giết ngay, nước trong lăn một cái là ra nồi, bưng lên còn chú trọng cái miệng cá và đuôi cá phải còn cử động được. Nếu chịu bỏ vốn, Thái Hòa Tước còn có thể giải thích được - những năm gần đây, dịch vụ chuyển phát nhanh vạn dặm của nhà họ Trang ở Thông Bình làm rất lớn, khắp Uyển Châu đều đặt trạm ngựa, toàn là ngựa tốt Lan Châu, xe nhẹ gỗ ngô đồng. Nếu dùng dịch vụ chuyển phát nhanh vạn dặm, một lồng Thái Hòa Tước chuyển đến Hoài An có lẽ vẫn còn vài con sống. Còn bạch lý thì không được, đặt trong bình nước trên lưng ngựa, chẳng cần tới nửa bữa cơm là đã xóc chết rồi, không hiểu làm sao có thể chuyển đến nơi. Hai thứ này, sợ rằng còn khó kiếm hơn cả thanh lê hay tuyết dương.

Đào Nhiên Cư thực ra tôi không ăn nổi, nhưng tình cờ chưởng quầy quán đó lại thích đọc "Tư Viên Bút Đàm" của tôi, lại biết tôi ham ăn, hễ có món mới thường gọi tôi đến nếm thử. Lòng hiếu kỳ nổi lên, tôi liền vào hỏi cho ra nhẽ. Chưởng quầy chỉ mời tôi ăn, chứ không chịu nói. Cũng khó trách ông ta, chiêu này nếu truyền ra ngoài, quán khác cũng có thể làm món Thanh Thạch, món Cẩm Bình rồi. Ép hỏi hồi lâu, ông ta mới cười nói: "Ngày nào đi ăn món cá nước trong ở Cẩm Bình, mới biết được sự tình." Nghi hoặc này giấu trong lòng bấy lâu, hôm qua đi về phía bắc cùng thương đội, đúng lúc ghé vào quán không tên ở Cẩm Bình kia để nghỉ chân, quả nhiên được ăn món cá nước trong. Cá vừa vào miệng, liền hiểu ngay ý của ông chủ. Món cá nước trong ở Cẩm Bình này so với Đào Nhiên Cư vị hoàn toàn khác biệt. Ngẫm lại mới biết sự khác biệt đó, Lạc Hoa Bạch Lý ở Đào Nhiên Cư thoảng chút mùi cỏ tanh, còn cá ở Cẩm Bình thì chỉ thấy vị tươi ngọt tràn đầy khoang miệng. Ở Hoài An hai năm, đã quen ăn cá Tây Giang, cái vị này rất dễ phân biệt.

Như vậy, bí mật của Lạc Hoa Bạch Lý cũng đã lộ rõ. Cẩm Bình nằm ở phía bắc Tây Giang, giao thông đường thủy đường bộ đều thuận tiện. Từ Sấm Dương đi qua Thanh Thạch chủ yếu là đường bộ, người từ Hoài An đi đường thủy cũng không ít. Bạch lý được đánh bắt từ Lạc Hoa Khê, ngựa phi nước đại chuyển đến bến đò Cẩm Bình, dùng thuyền con (tạc đĩnh) vận chuyển đến Hoài An. Tạc đĩnh là loại thuyền nhẹ tám mái chèo, tốc độ không chậm hơn ngựa nhanh là bao, khoang đuôi còn có thể dùng nước sống ở Tây Giang để nuôi bạch lý, hèn gì có thể chuyển đến được bạch lý tươi sống. Chỉ là bạch lý đã thấm đẫm vị nước Tây Giang, so với cá ở Cẩm Bình rốt cuộc vẫn có đôi chút khác biệt.

Chỉ vẻn vẹn hai loại nguyên liệu, vận chuyển mỗi ngày từ Thanh Thạch, Cẩm Bình đến đây, không biết phải bán với giá bao nhiêu. Thứ đắt đỏ như vậy mà lại thường xuyên bán sạch, không biết Hoài An có bao nhiêu nhà giàu có. Nhưng ngẫm kỹ lại, đây cũng chẳng phải là vấn đề tiền bạc. Hoàng đế Thiên Khải, dù có bỏ ra bao nhiêu tiền đi chăng nữa, có thể ăn được những món tươi sống như thế này không? Đừng nói là bạch lý, ngay cả Thái Hòa Tước cũng không được. Cùng là đường quan đạo, quan đạo ở Trung Châu làm sao chạy được loại xe nhẹ ngựa nhanh như nhà họ Trang? Đi chưa đầy bốn mươi dặm là xóc nát bấy rồi. Tam Lục Cửu Châu, lại có nơi nào có được thuyền nhanh thuyền dài như ở Tây Giang, Kiến Thủy của Uyển Châu? Sông ngòi Uyển Châu chằng chịt, núi non hiểm trở, chỉ nói về điều kiện tự nhiên, còn kém xa Trung Châu. Có được sự phú quý như ngày hôm nay, đó là từng chút từng chút gây dựng nên, giao thông chỉ là một khâu trong đó.

Nếu thế đạo thái bình, làm sao có cục diện Uyển Châu độc tôn giàu có như vậy được chứ?