Tin tức từ mặt trận dồn dập đến. Đó là những tin đáng buồn. Các thông báo của Cục Thông tin ngày càng xuất hiện tên nhiều thành phố nghỉ mát miền Nam như: thành phố Suối khoáng Pi-at-chi-gô-rơ, Crát-xnô-đa… Như vậy là quân Đức đang tiến tới vùng Cáp-ca-dơ, Vô-rô-ne-giơ đã không được nhắc đến nữa. Chả lẽ đã mất rồi hay sao?… Chiến sự đang diễn ra ở vùng Clét-ca và Cô-ten-nhi-cốp… Mỗi lần nghe tin chiến sự, Li-đa-ve-ta lại lo lắng-Chúng ta đang rút lui! Rút đến bao giờ? Và đến đâu mới dừng lại, mới ngăn chặn được cái thể chẻ tre này của quân Đức? Và thế là chúng nó, cuối cùng đã đến được Vôn-ga, Đnhi-ép đã bị mất, sông Đông cũng chằng giữ nổi. Và bây giờ đến lượt Vôn-ga. Nghĩ thật kinh khủng. Li-đa-ve-ta cởi chiếc quần đùi của An-đriu vất vào chậu giặt và mệt mỏi ngồi xuống, đưa cánh tay mỏi nhừ xoa xoa trán lấm tấm mồ hôi.

-Đến bao giờ hả?-Chị bỗng hỏi to một mình,-Còn tiếp tục đến bao giờ?

-Mẹ ơi, đừng mắng con nữa, con có nhổ cà-rốt đâu.

Tiếng gọi của đứa con trai đã giúp Li-đa-ve-ta thoát khỏi những ý nghĩ buồn rầu. Chị mím đôi môi khô khốc nuốt nước bọt. An-đriu-sa đứng cách chị ba bước, tay giơ củ cà-rốt, cởi trần, chân đi đất, người sạm nắng. Mãi lúc này chị mới để ý tới ba củ cà-rốt trong tay cậu con trai.

-Không phải con nhổ cà-rốt đâu! Bác Mác-ta cho con đấy mẹ ạ…

“Bác Mác-ta mà An-đriu-sa vừa gọi chính là bà Mác-pha Kha-ri-tô-nốp-na, chủ nhà nơi mẹ con Li-đa-ve-ta ở nhờ. Từ sáng sớm bà đã làm hết việc này đến việc khác ngoài vườn rau. Nào xới đất, vun trồng, làm cỏ, phơi phóng… ”Bà ấy lấy đâu ra lắm sức thế chả?” đã bao lần Li-đa-ve-ta tự hỏi khi biết bà đã đổ bao nhiêu sức lực cho việc bốc xếp, vận chuyển đạn pháo lên tàu. Đội bốc xếp của bà là một đội gương mẫu của nhà máy. Li-đa-ve-ta hiểu khá rõ công việc nặng nề của họ. Họ luôn phải làm việc đột xuất, quá sức. Thường thường sau ca hoặc cuối ngày làm việc họ lại bốc xếp thêm những hòm đạn đầy ắp lên các toa tàu. Sau những chuyến đột xuất như vậy chân tay Li-đa-ve-ta bải hoải, mỏi nhừ toàn thân, đau ê ẩm ba bốn ngày mới lại sức. Còn bà Mác-ta thì hình như được tạo nên từ sắt thép, chẳng thấy kêu ca phàn nàn gì cả mà trái lại, sau những buổi làm việc nặng nề ấy về tới nhà bà lại cứ luôn tay luôn chân, nào dọn dẹp nhà cửa, giặt giũ, nào bổ củi, làm vườn.

-Con nói là bác ấy cho con à?-Li-đa-ve-ta hỏi con.

-Vâng ạ!

-Thế con có cảm ơn không?

-Có ạ!

Chú bé Vát-ca sáu tuổi, bạn láng giềng của An-đriu-sa xuất hiện nơi hàng rào. Chú bé có khuôn mặt sáng sủa, thông minh. Tuần trước gia đình chú vừa được tin đau buồn-bố chú vừa hi sinh… Vát-ca ra hiệu gọi An-đriu-sa:

-Mẹ ơi cho con đi chơi nhé?-An-đriu-sa hỏi và ngước mắt nhìn mẹ.

-Ừ, con đi đi!

Li-đa-ve-ta đưa mắt nhìn theo hai chú bé. Chiến tranh chẳng vừa chúng ra. Anh ấy vừa nhập ngũ được ít lâu, cứ như là vừa đi đâu đó ra khỏi nhà. Mấy ngày này mẹ Vát-ca gầy sọp và xanh hẳn đi trông như người mất hồn. Chị đi tha thẩn, thầm lặng như người câm. Không đau buồn sao được! Trong tay còn ba đứa con thơ dại. Vát-ca là con út. Trước đây chị là người vui tính, mau mồm mau miệng nhất đội. Bà Mác-pha đã phải buồn rầu thốt lên là “Bà già đau khổ” và quyết định nhận chị ấy vào đội bốc xếp.

Lod cúi mình trên chậu giặt, đổ chậu nước xà phòng và thay nước sạch. Mải làm, chị không để ý đến tiếng xe ô-tô ngoài cổng mặc dầu đường này ít xe qua lại. Nhưng tiếng xe phanh kít ngoài cửa khiến chị ngẩng lên nhìn. Một chiếc xe con màu đen đỗ ngay trước cổng hàng rào. Lại có người đến gặp mình. Một quân nhân lạ mặt bước xuống xe và đi về phía cổng.

-Chị ơi, cho tôi hỏi, đây có phải là nhà chị Mi-cla-sốp không?

Li-đa-ve-ta vội lau tay vào tạp dề.

-Vâng, ở đây đấy ạ.

-Tôi đến gặp chị có chút việc…

-Có tin gì về anh I-go phải không ạ?

-Đúng đấy. Anh ấy vẫn sống! Mạnh khoẻ! Chiến đấu giỏi!-Giọng nói của anh ta có vẻ vui và chân thật.-Tôi mang đến cho chị lời chào của anh ấy đây. Tôi vào được chứ. Chị có khách nữa đấy.

-Mời anh vào, Li-đa-ve-ta vội mời khách và chưa hiểu ngay ý anh định nói “có khách” là như thế nào. Chị không còn nghe gì hết vì tất cả trong chị lúc này chỉ đọng lại hai tiếng duy nhất, là “còn sống”. Chỉ cần thế thôi cũng đủ mang lại cho chị niềm vui sướng vô hạn rồi.

-Đồng chí Ô-xip Xtê-pan-nút, mang vào đây đi!-Người sĩ quan quay về phía anh bộ đội lái xe, gọi.

Bà Mác-pha Kha-ri-tô-nô-va ngừng việc và đứng nhìn, hết sức ngạc nhiên khi thấy hai người bộ đội khệ nệ xách hai chiếc va-li da màu nâu đi vào. Dựa chiếc cuốc vào tường, bà vội bước lên thềm vừa chùi tay vào tạp dề vừa nói:

-Mời các anh vào! Xin mời các đồng chí!

-Đại uý Lê-liu-sen-cô. Pa-ven Xtê-pa-nô-vích Lê-liu-sen-cô người sĩ quan đứng tuổi tự giới thiệu, lần lượt bắt tay Li-đa-ve-ta và bà Mác-pha. Chồng chị gửi lời chào và thư đây, chị Li-đa-ve-ta Xta-lin-grát-ve-lép-na. Đúng hơn là chuyển lời chào qua vô tuyến điện.

Li-đa run run cầm mẩu giấy trong tay và ánh mắt như mờ đi, ngạc nhiên. Thư gì mà chỉ có một dòng thôi? Cố nén lo lắng, chị bình tâm lại, lướt nhanh trên hàng chữ. Chị vẫn không hiểu gì cả. Chị phải đọc lại lần nữa.

-Sao, có gì bí mật mà im lặng thế?-Không kìm được, bà Mác-pha sốt ruột hỏi.

-“Em thân yêu, anh vẫn mạnh khoẻ”.

-Chỉ có thế thôi à?-Mác-pha lại hỏi.

-Chỉ có thế thôi… Đây bác đọc xem.-Li-đa đưa cho bà chủ nhà mẩu giấy nhỏ, mỏng manh.

Bà Mác-pha đưa mắt đọc kỹ từng chữ trên mảnh giấy vuông vắn và càng đọc thái độ càng trở nên trân trọng hơn. Với bộ óc thông minh và từng trải, bà hiểu rằng những lời chào ngắn ngủi này được chuyển theo đường dây đặc biệt, chứ không phải qua bưu điện thông thường và lại do một đại uý thân chinh mang đến thì không phải là chuyện thường. Thế có nghĩa là, anh Mi-cla-sốp, chồng Li-đa không phải là một chiến sĩ bình thường. Hiển nhiên là như vậy. Chỗ anh ấy có cả điện đài thường xuyên liên lạc với Mát-xcơ-va. Không phải bất cứ người chiến sĩ hay du kích nào cũng có thể chuyển lời chào cho vợ qua đường dây như thế. Theo bà biết thì trong nhà máy cũng có một người được chuyển lời theo kiểu này.

-Ồ, sao các đồng chí lại đứng như thế này. Xin mời vào nhà đi.-Bà Mác-pha hồ hởi mời khách.-Tiện thể, nhà có khoai tây luộc đây. Tôi đưa ra ngay bây giờ.

Vào bàn, đại uý Lê-liu-sen-cô đặt lên bàn những thực phẩm khác nhau lấy từ trong va-li. Hai người đàn bà ngạc nhiên nhìn những món hàng quý giá mà họ không dám nghĩ tới-đường viên để trong hộp trắng, dễ có đến năm kilô, rồi hai gói đường cát trắng tinh, tám hộp thịt Mỹ, mỗi hộp 1 kilô, sữa đặc, sô-cô-la thanh, các loại bột mì và gạo lúa mạch…

-Chị Li-đa-ve-ta, xin chị nhận cho. Đây là tiêu chuẩn của anh ấy…

Bà Mác-pha nhìn lên bàn và trong đầu thoáng lên câu hỏi day dứt, bà định hỏi người sĩ quan về tin tức chồng và con trai mình, có tin là đã hy sinh. Nhưng giờ đây bà lại hy vọng. Cũng có thể như Mi-cla-sốp họ đang sống chăng?