thầy tôi một hôm đã thổ lộ "mi thấy không, chúng ta cần hắn, chàng trai trẻ này, bởi hắn không coi mình là đồ vớ vẩn, hắn kể những điều xằng bậy cho dân chúng nghe, hình như hắn đi kể rằng ta bị bệnh hoạn và rằng có một con vật ăn thịt ta hàng đêm", và chúng tôi chờ đợi kỳ nghỉ hè mùa khô khi chàng trai trẻ từ chầu Âu trở về mang theo những hộp các-tông sách của hắn, rồi một hôm Amédée đã đi qua trước cửa nhà thầy tôi, hắn đã nhìn thấy Kibandi ngồi bên ngoài với một cuốn sách bí hiểm trong tay, Amédée đã lên tiếng "thưa ông, tôi lấy làm sung sướng vì thỉnh thoảng ông cũng đọc sách", thầy tôi đã không đáp lời hắn, chàng trai trẻ tiếp tục "nếu tôi không lầm, thì tôi thấy có vẻ như ông rất gầy, và điều đó khiến tôi nhớ đến một nhân vật bất hạnh trong một tác phẩm về tình yêu, về sự điên loạn và về cái chết, và mỗi năm trôi đi điều đó càng ngày càng trở nên tồi tệ với ông hơn, dẫu sao cũng chẳng phải cái chết của mẹ ông đã khiến ông lâm vào tình cảnh này chứ hả, tôi biết nhiều hiểu rộng để có thể khuyên ông nên đi khám một bác sĩ nào đó trong thành phố, tôi hy vọng không có một con vật nào đó ẩn dưới gối của ông và nó nuôi sống mình bằng máu, và nhờ cái vòi của nó, nếu quả đúng như vậy, thì vẫn còn đủ thời giờ đốt cái gối ấy đi, để giết chết con quái vật ẩn náu trong đó", thầy tôi không hề nổi cáu thêm lấy một lần nào nữa, cậu thậm chí còn thấy kẻ được tiếng thông minh của làng này đang hoang tưởng, lấy người dân để tạo nên những nhân vật trong các cuốn sách mà hắn đem từ châu Âu về, và Kibandi tiếp tục đọc sách, cuốn sách nói về những điều còn quan trọng hơn những thứ đã được kể trong cuốn sách của Amédée, và khi chàng trai kia đi khỏi chỗ cậu đang ngồi, thì Kibandi ném cho hắn cái nhìn cuối cùng và nhủ thầm "để rồi xem kẻ nào sẽ gày guộc đến tận mức chỉ còn là một cái khung xương nữa thôi, ta không phải là một trong những đứa con gái u muội mà mi kể cho chúng nghe những chuyện tầm phào của mi"

vào lúc sáng sớm, Amédée quyết định cuốc bộ trong cuộc đi dạo hàng ngày của hắn trên trảng cỏ, hắn mặc một chiếc quần soóc, vừa đi vừa huýt sáo cho đến tận bờ sông, hắn dầm chần dưới nước, nằm dài trên bờ và bắt đầu đọc những cuốn sách dối trá của hắn, thầy tôi đã bảo tôi đi dò xét, xem hắn đang một mình mưu toan điều gì, để đảm bảo chàng trai này không sở hữu một con phó-bản mà nó có thể sẽ gây ra những phiền toái khi chúng tôi xử tử hắn, đó chỉ là thận trọng vô ích bởi vì, Baobab thân mến ạ, những con người này đến châu Âu, mồ cha nhà nhím chứ, trở nên quá thiển cận đến nỗi họ cho rằng những chuyện về phó-bản chỉ tồn tại trong những cuốn tiểu thuyết của người châu Phi thôi, và điều đó khiến họ thích thú hơn là đẩy họ đến chỗ phải suy nghĩ sâu xa chín chắn, họ thích dùng lý lẽ dưới sự bảo hộ của khoa học, của những người Da Trắng hơn, và họ đã học những lập luận, chúng khiến họ nói rằng lãnh vực nào thì cũng có một giải thích khoa học, và khi Amédée thấy tôi chui ra từ một bụi cây rậm gần sông, mồ cha nhà nhím chứ, thì hắn điên khùng gào lên "đồ súc vật bẩn thỉu, biến khỏi mắt ta ngay, đồ ung ủng trong suốt đầy gai nhọn, ta sẽ biến mi thành pa-tê và ta sẽ ăn gỏi ngươi kèm với ớt tươi và sắn", tôi thu nhỏ mình lại, tôi chỉ thiếu chút nữa là nổ tung, mắt lồi ra, tôi làm những chiếc lông nhọn của mình kêu rít lên, tôi xoay tròn quanh mình, tôi thấy hắn cầm một mẩu gỗ với ý định dứt khoát sẽ choảng tôi, điều đó khiến tôi nhớ đến thái độ của "Cha" Mationgo, vào cái thời thầy tôi còn là thợ học việc của ông ấy, tôi quay ngang một vòng chín mươi độ, tìm kiếm phương hướng để thoát khỏi cơn đe dọa chết người này, và chẳng mấy chốc tôi đã biến mất vào bụi cây mà từ đó tôi đã chui ra, Amédée tiến tới gần hơn, tôi tường tận bụi cây này hơn hắn, thế là tôi khoanh tròn người lại và để mình lăn trên lớp lá rụng và trườn xuống phía dưới chân đồi, mẩu gỗ hắn ném theo đã đậu cách mõm tôi chỉ vài xăng-ti-mét, và chừng nửa giờ sau đó khi gặp lại thầy tôi thì tôi kể cho cậu ấy nghe gã trai này đã thóa mạ chúng tôi như thế nào, hắn đã suýt giết chết chúng tôi bằng mẩu gỗ của hắn ra sao, Kibandi không mất bình tĩnh, cậu ấy trấn an tôi "chớ lo lắng làm gì, hắn sẽ không thể làm gì được chúng ta đâu, ta thì ta chưa từng ở châu Âu, tuy vậy ta không phải là một kẻ vô học, chất mayamvumbi miễn cho việc đến học đường để biết đọc biết viết, nó mở mang đầu óc, nắm bắt được trí thông minh, và gã này sẽ không lên được máy bay để đến châu Âu nữa đâu, chính ta nói cho mi hay điều này, hắn đang nằm trong tay chúng ta, chỗ của hắn là ở dưới sâu ba tấc đất kia, với ta, hắn đã chết từ lâu rồi, nhưng hắn không biết điều đó bởi dân Da Trắng không dạy những điều này ở học đường"

vào nửa đêm, khi ấy trời mưa, chúng tôi lên đường đi về phía ngôi nhà nhỏ của Amédée, nằm ngay cạnh nhà của cha mẹ hắn, chúng tôi đã để mặc Con Trùng của thầy tôi nằm xoài trên chiếc chiếu cuối cùng do Mẹ Kibandi dệt, thỉnh thoảng bầu trời phát ra những tia loằng ngoằng lóa mắt, Kibandi ngồi dưới một gốc cây, cậu đưa tay ra dấu cho tôi tiến lên, còn mình thì uống già một liều maymavumbi, tôi chẳng cần phải đợi cậu ra lệnh đến lần thứ hai, bởi tôi cũng nổi đóa chống lại con người thần đồng này, tôi đến cào đất với vẻ điên dại dưới cánh cửa ngôi nhà tồi tàn của hắn để sửa soạn một lỗ ra vào, và do lúc đó mưa ào ào như trút nên nhiệm vụ của tôi trở nên dễ dàng hơn, điều đó khiến tôi, sau một lúc đào bới, đã đục được một lỗ rất lớn đến nỗi thậm chí cả hai con nhím béo tròn và lười biếng nhất cũng có thể chui qua được mà chẳng khó khăn gì, và khi đã vào được bên trong, tôi thấy một ngọn nến đang cháy, tên đần ấy đã quên tắt, hắn ngủ sấp, thế là tôi tiến đến với những bước thật nhẹ nhàng, lúc đến ngang tầm chiếc giường tre, không hiểu tại sao tôi bỗng cảm thấy sợ, nhưng tôi đã kịp chế ngự cơn sợ đó, tôi đứng trên hai chân sau và bám giường leo lên, lúc này tôi đã ở giữa hai chân giang rộng của Amédée, cả người tôi co rúm lại để lựa chọn chiếc lông vững chãi nhất trong số hàng ngàn chiếc mà chiếc nào cũng muốn gây lợi cho tôi vào lúc ấy, thế là bụp, tôi lẳng đạn và nó đã đậu vào chính giữa gáy chàng trai trẻ, chiếc lông nhọn gần như cắm sâu toàn bộ vào óc kẻ ấy, kẻ đã khiến thầy tôi bực mình biết bao và do vậy, cũng khiến tôi bực mình nữa, Amédée không có thời giờ để trở dậy, hắn đã bị hàng loạt những cơn co giật và nấc choán lấy, còn tôi lúc đó thì đã đứng hẳn lên người hắn để dùng đám răng cửa của mình lôi chiếc lông nhọn ra khỏi đó, và tôi đã rút được nó, tôi liếm sạch máu cho đến tận lúc không còn một dấu vết nào của hành động của tôi đọng lại, tôi nhìn thấy cái lỗ hổng nhỏ khít lại hệt như hồi tôi làm việc với cô con gái trẻ của Cha Louboto, thiếu nữ trẻ đẹp Kiminou, tôi nhảy một bước và rơi xuống đất, và trước khi ra đi khỏi đó tôi tiến gần lại cây nến bởi tôi đã muốn đốt cả cái nhà ấy đi, thế rồi tự nhủ rằng điều đó chẳng đem lại ích lợi chi cả, tôi không được vượt quá phạm vi nhiệm vụ của tôi, Kibandi hẳn sẽ mắng mỏ, do tò mò, tôi ngó qua xem tựa cuốn sách mà vị học giả đang đọc trước khi đi nằm, những câu chuyện đặc biệt, và hắn chìm vào giấc ngủ, bị cuốn vào thế giới của những chuyện ấy, vẫn chính là một trong những cuốn sách ấy cho phép hắn kể những ,điều dối trá cho lũ con gái trong làng, giờ đây hắn sẽ đi mà kể cho lũ ma nghe, và ở đó, Baobab thân mến ạ, phải là một người thật đáng tin cậy bởi những con ma ấy mà, chúng là một thế giới khác hẳn, là một vũ trụ khác hẳn, chẳng đâu còn tồn tại bọn vô thần hơn chúng nữa, nhất là chúng không còn tin vào đoạn kết của thể xác chúng, chúng oán thán những người khác vẫn tiếp tục sống, chúng oán thán Trái Đất sao vẫn cứ tiếp tục quay, và chính do vậy mà, thay bằng việc bay lên trời thì những bóng hồn lẩn quất này trụ lại dưới hạ giới với chủ ý sẽ sống lại, điều ấy chứng tỏ rằng lũ ma chẳng ghét bỏ bất kỳ thứ gì hết

lễ an táng Amédée là một trong những đám ma gây xúc động nhiều nhất ở Séképembé, sự kiện trái ngược hẳn với Mẹ Kibandi đáng tiếc, người ta có cảm giác chỉ toàn các thiếu nữ quây quanh quan tài, các cô này đã gọi mời những cô bạn trong các làng lân cận đến để tưởng nhớ một con người thật xứng đáng có một không hai ấy, một con người là niềm tự hào của Séképembé, của cả khu vực thậm chí cả nước nữa kia, và thế là người ta muốn biết chuyện gì đã xảy đến với nhà trí thức nọ, một số ông già bà cả nói rằng do hắn đã đọc quá nhiều những cuốn sách đến từ châu Âu, một số khác đòi người ta cho tiến hành tập tục dùng xác chết để lôi ra kẻ đã ám hại nó, cha mẹ Amédée phản đối ý tưởng này, bởi họ nhắc lại cho mọi người nhớ rằng con trai họ không tin những chuyện ấy, rằng đó hẳn sẽ là một xúc phạm ghê gớm khi để cho xác chết của hắn đi rông khắp làng, chính vì vậy mà họ chấp nhận cái chết ấy, người ta an táng chàng trai trẻ với hai hộp các-tông chất đầy sách, một số ấn phẩm vẫn còn bọc kín, với những giá tiền hiện đang được thịnh hành ở châu Âu, và khi đến bài điếu văn, lần này được một cha xứ đến từ thành phố đảm nhận, chứ không phải là một trong những đạo sĩ của làng, do người ta nghi ngờ ông ta không đủ khả năng diễn đạt bằng tiếng la-tinh, người của Chúa nhắc cho dân làng nhớ rằng chàng học giả trẻ đã biết đẩy lùi sự dốt nát như thế nào, chàng đã chứng tỏ sách vở là một vũ trụ của tự do, của cuộc chinh phục lại bản lai của con người ra sao, ông ta diễn đạt bằng tiếng la-tinh, đọc trọn vài trang trong cuốn Những câu chuyện kỳ diệu, để cuốn sách sang bên cạnh, rồi lấy một cuốn Kinh thánh còn mới tinh, đặt nó vào trong quan tài trước khi kết luận bằng một giọng the thé tựa dê cái "con trai Amédée yêu dấu của ta, cuốn sách này có thể cho phép con tiến gần đến những con lộ không thể thâm nhập được của Đấng Tối cao và cuối cùng là để hiểu rằng câu chuyện kỳ diệu nhất, mà đúng thực sự là kỳ diệu nhất kia, là chuyện về Đấng Tối cao đã sáng tạo ra loài người, và câu chuyện tuyệt diệu ấy được kể lại trong cuốn Kinh thánh mà ta tặng cho con đây để con có thể đọc ở thế giới bên kia, amen"

thầy tôi dẫu sao cũng là một người đàn ông bình thản, chẳng biểu lộ gì, nhưng chớ có kiếm chuyện gây gổ với cậu ấy nhé, tôi nghĩ rằng chỉ một đôi lần đã chứng kiến cậu cãi cọ với ai đó, và tôi nhớ tới lão già Moudiongui, thợ chắt rượu cọ, có thể nói đó Jà ngườỉ chắt rượu cọ ngon nhất Séképembé, họ rất biết nhau, lão ta và thầy tôi ấy mà, tôi có lẽ đã không thể hình dung được một ngày nào đó tôi sẽ được giao nhiệm vụ đổ tội lên con người quê mùa này, có thể nói cuộc đời của lão gói gọn trong rượu cọ, lão biết làm thế nào để chắt rượu mwengué, thứ rượu ngon nhất mà một cây cọ có thể tiết ra, phụ nữ trong làng phát ngốt lên vì nó, bởi đó là một loại rượu ít đắng nhất, thế nhưng điều tệ hại nhất với loại rượu mwengué này đó là người ta thậm chí không nhận ra được lúc mình say mèm, người ta cứ uống hết cốc này đến cốc khác, người ta không nhận ra rằng mình đang nhăn nhó như một con linh cẩu, và chỉ đến tận lúc phải đứng dậy, thì mới nhận thấy rằng mình không còn điều khiển được đôi chân mình nữa, thế là cứ di chuyển loạng choạng như một con cua, mọi người cười ồ lên, và họ nói "đấy, lại một tên nữa đã uống rượu mwengué của lão Moudiongui rồi", và thầy tôi hiện giờ đã học thói xấu pha một chút rượu mwengué vào trong chất lỏng thụ pháp để làm dịu chất đó đi, cậu chỉ còn muốn dùng đồ uống của mình được trộn với chất rượu cọ của lão Moudiongui ấy, thế nên mỗi buổi sang ông già quê mùa ấy lại đi qua nhà của Kibandi để đổ một lít rượu cọ, lão tưởng nhớ đến Mẹ Kibandi và nói sao thời gian trôi nhanh nhường ấy, thực ra đó chỉ là trò để gây thêm lòng thương cảm với Kibandi thôi, nhằm moi được ở cậu thêm tí tiền nữa, thầy tôi chỉ nghe làm vì, đưa cho lão một tờ tiền nhàu nát, Kibandi tin chắc rằng rượu cọ làm tăng thêm độ cho chất maymavumbi của mình, ấy thế nhưng lão Moudiongui lại trở nên đỏng đảnh, lão bỗng hờn dỗi chỉ vì một việc tí ti, thi thoảng Kibandi buộc phải đến đánh thức lão để mời lão đi vào rừng chắt rượu cọ, và, lợi dụng việc thầy tôi bị phụ thuộc thứ rượu này, lão già tăng giá tiền tùy theo tính khí của lão, có nghĩa là lấy hay không lấy, "nếu bay không đồng ý, thì bay cứ việc tự mình đi chắt rượu mwengué mà dùng, nếu không thì bay thanh toán số tiền ta muốn, chấm hết", Moudiongui huênh hoang rằng rượu mwengué càng ngày càng hiếm dần, rằng những cây cọ trong vùng không còn tiết ra chất rượu đặc biệt này nữa, rằng thầy tôi phải đành lòng chấp nhận thứ rượu vang thường thôi, và một hôm lão già ấy đã về đưa rượu mwengué như lệ thường, thầy tôi nếm thử, sự ngờ vực thoáng qua trong tâm thức cậu, cậu đã nhận ra đó không phải là rượu mwengué thực, rằng lão già đã qua mặt cậu, cậu chẳng nói gì hết, mà một tối cậu đã gọi tôi đến "này, ngày mai ngay lúc bình minh rạng, vào lúc vùng nông thôn tảng sáng, ta muốn ngươi đi theo lão đần chắt rượu cọ này, có cái gì đó không ổn trong cách cư xử của lão, ta cảm thấy thế, vậy hãy đi xem lão làm việc thế nào nhé", và hôm sau tôi đi theo gã ấy từ rất sớm, tôi đã thấy lão mất hút vào trong rừng, đi đến một nơi có những cây cọ mọc bạt ngàn ngút tầm mắt, tôi thấy lão leo tới ngọn một cây cọ, trên cao nơi lão treo những chiếc bình cũ kỹ, lão gỡ ra, các bình ấy đầy ứ, lão lại leo xuống, lão bắt đầu ngồi xuống gốc cây ấy, lấy từ trong túi ra một gói nhỏ, tôi bắt quả tang lão đã đổ đường vào trong rượu cọ mà lão vừa chắt xong, và do tức tối thầy tôi, lão thậm chí còn khạc nhổ vào trong bình và làu bàu những câu thậm ác, sau đó tôi đã kể hết cho Kibandi biết, thế là khi lão chắt rượu cọ đứng trước cửa nhà Kibandi để rao bán cho cậu thứ đồ uống bẩn ấy, thì lão đối diện với một người đàn ông thổ hết cho lão nghe sự thực, tôi nghe thấy họ cãi nhau, lão già Moudiongui bằng mọi giá muốn bán rượu cọ của mình, thầy tôi đáp lại rằng đó không phải là thứ mwengué thật, và họ lời qua tiếng lại thóa mạ nhau bằng tên các loài chim di cư, lão già Moudiongui đã chửi rủa thầy tôi, "bộ xương khốn nạn, bay đã chết từ lâu rồi, bay ganh tị với nghề của ta bởi ngươi chỉ là một tên thợ mộc khốn khổ, bay không thể leo lên thậm chí một là một cây xoài, những gã như bay là những kẻ nhút nhát, bọn ntaniongi, lũ ngébés, ngoubas ya ko pola" Kibandi đã không đáp lại tràng thóa mạ bằng tiếng bembé ấy, cậu chỉ đành lòng nói với lão chắt rượu cọ "để rồi xem kẻ nào là một maniongi, một ngébés, một ngoubas ya ko pola", lão già Moudiongui đã nói, trước khi ra về "để rồi xem cái gì hả, bay chỉ là một gã khốn khổ, chớ có cậy đến ta để uống mwengué trong làng này nữa nhé, xác chết khốn nạn, mẹ bay chờ bay ở nghĩa địa đấy"

tôi để mặc thặy tôi ngồi lại với Con Trùng của mình, cả hai nằm dài trên tấm chiếu cuối cùng mà Mẹ Kibandi đã dệt, ngày bắt đầu rạng, tôi đã tới chính gốc cây cọ mà lần trước tôi đã bắt quả tang người chắt rượu cọ pha đường vào trong bình và nhổ vào đó, tôi bình tĩnh leo lên, náu mình trên ngọn cây này, chỉ cách những chiếc bình mà lão già treo rất cao vài xăng-ti-mét, và chiếc nào chiếc ấy đầy ứ rượu cọ, đàn ong đã bắt đầu bữa tiệc thịnh soạn xung quanh chúng, tôi đã nhìn thấy lão Moudiongui đi tới, tôi thấy lão có vẻ lo lắng bởi lão hết nhìn sang trái lại nhìn sang phải, lão không hiểu làm thế nào mà thầy tôi lại biết được những tiểu xảo xằng bậy của lão, tôi đã thấy lão sửa soạn những chiếc dây đeo mà lão sẽ dùng để đến được tận ngọn cây cọ, và lúc này lão bắt đầu leo, và lại leo nữa, nhưng khi lên đến nửa chặng đường thì lão đưa mắt quét khắp vùng một lượt hệt như để chắc chắn rằng không một ai đã bám theo vết của lão, thế rồi, yên tâm, lão đã tiếp tục trèo, lão không còn cách những chiếc bình quá xa nữa, và khi ngẩng đầu lên, mồ cha nhà con nhím chứ, lão đã chạm phải ánh mắt tôi, vừa tối tăm vừa lóe sáng, đã quá muộn cho lão mất rồi, hai trong đám lông sắc nhọn của tôi đã lao đi và cắm vào chính giữa mặt lão, lão già đã trượt xuống, và cố gắng bám vào một cành cọ rậm rạp bám hờ trên, vô vọng, tôi nghe thấy tiếng lão ngã xuống, chạm đất hệt như một bịch khoai tây ở phía dưới, chân tay ruỗi đượi, người làng đã tìm thấy lão tại chỗ này vào một ngày sau đó, cặp mắt mở to, mặt cứng đờ, còn dân chúng thì kết luận rằng lão đã trở nên quá già nua để không thể đi chắt rượu cọ được nữa, rằng lão lẽ ra nên nghỉ hưu từ nhiều năm trước đó thì hơn và nên truyền lại nghề cho một trong đám thanh niên làng Séképembé để người này tiếp tục nghề của lão truyền lại

vấn đề với Youla là anh ta nợ tiền thầy tôi, đây có lẽ là một trong những giai đoạn khiến tim tôi tan nát nhất cho đến tận lúc này bởi vì, khi suy ngẫm kỹ thì đó chính là nguyên nhân sâu xa gây ra cái chết cho Kibandi, nhưng tôi cần phải bình tĩnh hơn để kể cho anh nghe chuyện này, tôi không được thoải mái sau khi hoàn thành nhiệm vụ hôm ấy, tôi liên tục gặp lại khuôn mặt nạn nhân, vẻ ngây thơ vô tội của nó, tôi nhận thấy Kibandi đã đi hơi quá xa trong lần ấy, liệu tôi có quyền bộc lộ với cậu ấy những tình cảm của tôi không hả, một phó-bản không được quyền phán xét hay tranh luận, buông thả mình theo những hối hận đến độ làm tê liệt các bước tiến hành thì lại càng không, và theo tôi thì hành động này là một trong những việc vô nghĩa hết sức mà chúng tôi đã phạm phải, Youla là một người cha gia đình không điều tiếng, một người nông dân không có giáo dục vậy nên mọi việc không được trôi chảy cho lắm, hắn có một người vợ yêu thương hắn và vừa cho hắn một đứa con, một đứa trẻ sơ sinh chỉ vừa mới hé mắt, thế rồi một hôm, và tôi cũng chẳng biết tại sao lại xảy ra câu chuyện nợ nần giữa hắn và Kỉbandi, Youla đã tới gặp cậu ấy để vay tiền, một khoản dẫu rằng chẳng nhiều nhặn gì mà hắn ta đã hứa sẽ trả vào tuần sau đó, hắn hình như muốn mua thuốc cho con và thề sẽ trả món nợ đó đúng hẹn, hắn gập người, quỳ gối cầu xin, nước mắt rơi lã chã bởi không ai muốn cho hắn vay khoản tiền nhỏ mọn đó, Kibandi đã giúp hắn, cậu ấy với số tiền tiết kiệm cứ mòn dần đi trong nhiều năm ròng kể từ khi cậu từ bỏ nghề thợ mộc, hơn nữa những đồng tiền cậu đưa cho Youla thì thật bẩn, thật nhàu đến nỗi người ta hẳn sẽ tin cậu ấy lôi chúng từ thùng rác ra, thế rồi một tuần qua đi, Kibandi chẳng thấy ai bén mảng trước cửa nhà mình, rồi một tuần nữa trôi đi, Youla vẫn không đến, hắn như đã biến khỏi mắt mọi người, thầy tôi thực sự nghĩ rằng hắn đã tránh né, thế là hai tháng sau cậu đi đến nhà hắn, cậu bảo hắn hãy trả tiền cho mình nếu không thì mọi việc sẽ trở nên tồi tệ giữa họ, và do con người đó hôm ấy say khướt, hắn bắt đầu cười khẩy, thóa mạ Kibandi, nói với cậu biến khỏi mắt hắn, đi mà kéo lê cái khung xương người xa khỏi đấy, điều ấy không lỡ dịp để khiến cậu tôi bực mình, cậu phản ứng với hắn, "bay tìm ra tiền để nốc rượu say khướt và bay không thể trả nợ à" và do Youla lại càng cười khẩy hơn nữa, Kibandi khô khốc nói thêm và cao giọng "khi không có tiền, thì đừng có đẻ con làm gì", Youla tự cho phép thỏa mẩn mình liền lẩm bẩm "ta mà thèm nợ tiền ngươi ư, hả, người nhầm người rồi, ra khỏi nhà ta ngay", vợ hắn hùa theo chồng, đến lượt thị cũng bảo cậu ấy biến khỏi nhà nếu không cô ta sẽ đi gọi một người hiểu biết trong Hội đồng làng, còn thầy tôi khi về đến nhà, bực bội, tôi thấy cậu lẩm bẩm một mình, thốt ra hàng tràng chửi thề, tôi biết ngay rằng mọi sự rồi sẽ diễn ra tồi tệ cho tên Youla kia, tôi chưa bao giờ chứng kiến Kibandi trong tình trạng như vậy, ngay cả khi chàng trai ngạo mạn Amédée coi cậu là kẻ bệnh hoạn thì cũng không như thế, và cậu gấp rút cho gọi tôi đến, có chuyện khẩn cấp, cậu không thể chờ được nữa, Youla sẽ biết cậu thuộc loại người nào, và vào lúc nửa đêm, sau khi Kibandi đã nuốt một lượng quá liều chất maymavumbi, lần này thì không pha thêm rượu mwengué để làm dịu đi, thì cuối cùng chúng tôi đã sẵn sàng, Con Trùng của thầy tôi đã tháp tùng chúng tôi, một lần duy nhất, dẫu tôi chẳng hiểu cụ thể đâu sẽ là vai trò của hắn, cả ba người chúng tôi đã đến trước phần đất của kẻ nông dân kia, ngôi nhà hắn hư nát đến nỗi thậm chí cả một con lừa cũng có thể chui qua những cái lỗ hổng ở mặt tiền chính diện, thầy tôi ngồi lại trên một gốc cây sum suê, Con Trùng của cậu đứng đằng sau và vẫn quay lưng lại phía chúng tôi như lệ thường mỗi khi hắn vào việc, tôi đi một vòng xung quanh ngôi nhà, tôi lẻn vào trong phòng ngủ, tôi đã nhìn thấy Youla ngáy vang trên một tấm chiếu trong khi vợ hắn ngủ trên giường kê ở đầu kia gian phòng, điều đó có lẽ vẫn thường diễn ra như thế mỗi khi người chồng say mèm, rồi đi qua phòng, tôi tiến thẳng về phía phòng của đứa trẻ, ngay khi tiến gần đến đứa trẻ sơ sinh thì tôi cảm thấy nhoi nhói trong tim, tôi đã muốn quay trở ra, thì Con Trùng của Kibandi đã ở ngay sau lưng tôi, tôi tự hỏi tại sao thầy tôi lại quyết định tấn công đứa trẻ thay bằng đả ngay vào người đàn ông đã nợ tiền cậu, hoặc quá lắm thì vào người vợ, người đã dám hùa theo chồng trong cuộc cãi cọ của họ, những chiếc lông nhọn của tôi trở nên nặng nề và lười biếng, tôi tự nhủ rằng tôi hẳn sẽ chẳng thể bắn ra được cái nào hết, cho đến tận thời điểm ấy thì tôi chưa bao giờ tấn công một đứa trẻ, tôi phải tìm cho ra một động cơ để làm tăng lên thái độ dứt khoát của mình và củng cố lại nghị lực cho vũ khí của tôi, nhưng phải tìm động thái nào đây, tôi chẳng thấy cái nào cả, thế rồi bất ngờ, tôi thầm nghĩ rằng thầy tôi dẫu sao cũng có lý khi nhắc cho gã quê mùa này nhớ rằng khi không có tiền thì đừng đẻ con làm gì, tôi cũng nhớ lại cụ nhím già đã từng thống trị chúng tôi ngày xưa chẳng dạy rằng loài người là xấu lắm, bao gồm cả lũ trẻ nữa, bởi vì "hổ con không bao giờ ra đời mà không có móng vuốt cả", cần phải gán cho gã Youla một điều xấu xa bỉ ổi, cần phải tìm cho hắn một nhược điểm không thể tha thứ được, và tôi thầm nhắc lại với mình rằng gã đó là một kẻ suốt ngày say sưa túy lúy, ngoài ra thì đứa con khốn khổ của hắn sẽ có một cuộc sống cứt đái chẳng ra gì với tên nông dân không có giáo dục này, tôi thì thầm những lý lẽ sau cùng ấy như để quét sạch làn sóng ân hận, như để xua đuổi tình cảm thương hại đang khiến những chiếc lông nhọn của tôi ngủ vùi, chúng bỗng dưng tìm lại được nghị lực, lúc này tôi bỗng nghe thấy chúng xào xạc, cơn tức tối của thầy tôi đã trở thành của tôi, đó như thể Youala nợ tiền tôi vậy, và tôi đã không còn ngộ ra được rằng con người trước mặt tôi đây chỉ là một gã vô tội khốn khổ, ngược lại, tôi tự nhủ rằng hành động của chúng tôi sẽ giải thoát cho nó thì đúng hơn, cất cho nó được gánh nặng, Youla không xứng đáng là một người cha, gã, một kẻ nghiện rượu, gã, kẻ đã không giữ trọn lời hứa cho mình, gã, người có lẽ đã nợ tiền tất cả dân chúng ở đây, và chính trong khoảnh khắc suy ngẫm như thế mà tôi đã co người lại, một chiếc lông nhọn vững chãi đã rời khỏi lưng tôi để phi đến chỗ đứa trẻ tội nghiệp, Con Trùng của thầy tôi đã biến mất khỏi gian phòng, có thể hắn ở đây là để kích thích tôi thêm nhiệt huyết vào công việc, tôi nhanh chóng rời khỏi chỗ ấy để giải tỏa nỗi phiền muộn của mình, nhất là chớ có nhìn lại một đứa trẻ vô tội biến khỏi đời này do thói ngu đần và vô lo của cha nó, tôi không muốn chứng kiến cảnh ấy, ấy thế mà tôi đâu có thanh thản, tôi xấu hổ về hình ảnh của mình khi nó phản chiếu trên mặt sông, tôi đã đến dự lễ an táng, để mang đến đó một chút niềm hy vọng xin được tha lỗi, tôi đã nghe toàn bộ cái thế giới nhỏ xíu ấy hát váng khúc ca tang tóc, và tôi đã khóc, lệ tuôn đầm đìa

những ngày tháng kéo theo sự kiện ấy, thì hình ảnh đứa trẻ sơ sinh nhà Youla cứ quay trở lại với tôi, ám ảnh tôi, tôi đã bắt đầu sợ chính cái bóng của mình giữa ban ngày ban mặt, tôi bắt đầu tự nhủ rằng bóng ma của đứa trẻ ấy đang đợi tôi ở ngay bụi rậm đầu tiên, có lẽ là tất cả những chuyện đó đã đè nặng lên ý thức của tôi, và khi tôi rút về trảng thì tôi làm bản tổng kết, tôi đã phân tích những việc khác nữa, những vụ kém trầm trọng hơn, những vụ gần như trầm trọng, rồi cả những vụ thực trầm trọng, và nhất là những vụ rất nghiêm trọng như cái chết của thằng bé ấy, rồi khuôn mặt những nạn nhân của chúng tôi cứ chảy trượt trước mặt tôi, chúng tôi đã tiến hành được những chín mươi chín vụ, nhưng cho đến tận thời điểm ấy vẫn chưa có mối nghi ngờ nào đè lên chúng tôi, thầy tôi vẫn luôn thoát ra trơn tru nhờ hạt cọ mà cậu ấn sâu trong tá tràng của cậu, và tôi không hiểu tại sao, trong số tất cả các nạn nhân của chúng tôi, chỉ duy nhất đứa bé nhà Youla ngăn cản tôi nghĩ tới việc khác, mọi sự diễn ra như thể nó dò xét tụi tôi, chờ dịp để trả thù tụi tôi, và rốt cục thì, tôi tự nhủ, đó chỉ là một mẩu người tí teo không sức đối kháng và không quyền lực, tôi cũng nhớ lại rằng cụ nhím già, người đã từng thống trị chúng tôi đã cảnh báo chúng tôi đối với kẻ thù của mình, những đứa bé nhất lại là những kẻ đáng lo ngại nhất, thế là đã đôi lúc tôi thầm nghĩ rằng đứa trẻ sơ sinh ấy đã gửi cho tôi một bức thông điệp, đẩy tôi nổi loạn và rằng chỉ cần tôi kết thúc đời mình là đủ khiến cho chuỗi sứ mệnh của chúng tôi chấm dứt, hay là tôi nổi loạn chống lại thầy tôi bằng cách cự lại cậu ấy, hay thảng như biến mất đi mà không để lại dấu vết gì, nhưng có một sức mạnh níu tôi lại dẫu rằng tôi đã linh cảm rằng chuyến thứ một trăm sẽ rất nguy hại cho chúng tôi, rằng chắc chắn nó sẽ đáng giá cả cuộc đời chúng tôi, đó có lẽ chỉ là một cơn hoảng sợ, và tôi quả quyết rằng, về phía mình, Kibandi không hề tính đếm, cậu phó mặc mình cho những vòng xoáy chóng mặt, cho cơn say mayamvumbi ngất ngưởng

do các nạn nhân cứ chất đầy lên, nên tôi không còn vui vẻ thích vâng lệnh thầy tôi nữa, cậu ấy buộc phải kêu toáng lên rất nhiều lần, phải để cho Con Trùng của cậu theo sát đít tôi, dọa giết chết tôi, tuy tôi biết rằng cậu không thể thực hành lời đe dọa sau rốt ấy, như vậy cậu sẽ ký bản xử tử tất cả chúng tôi, và do vậy, Baobab thân mến ạ, công việc về đêm của chúng tôi non yếu đi

ánh mắt của dân chúng chĩa lên thầy tôi, và chúng hình như không phải chỉ theo thói quen nữa, nên sau đó chúng tôi chật vật để có thể hoàn thành nhiệm vụ lần thứ một trăm của mình, những thất bại không còn đếm được nữa, những chiếc lông nhọn của tôi trở nên kém hiệu quả hơn, đi chệch đích, ví như với người đàn bà tên là Ma Mpori, tôi đã khiến mụ ta bị thương ở bắp chân, những chiếc lông của tôi chẳng gây tổn thương nặng nề gì cho mụ ta sất, điều đó hẳn đã khiến Kibandi để tâm tới, thế mà thầy tôi lại mong muốn tôi bắt đầu lại nhiệm vụ, tấn công hai lần cùng một người là điều không thể nghĩ tới, thậm chí còn là lì lợm, tôi biết người đàn bà này chắc cũng có cái gì đấy, người đàn bà này không phải là một người bình thường, bà ta đã khiến tôi hiểu được điều ấy khi chất vấn tôi nhiều lần rằng ai đã phái tôi đến, và ai là thầy tôi, chỉ có kẻ đã được thụ pháp mới đặt những câu hỏi này mà thôi, và khi tôi nghĩ đến mụ già Mpori ấy thì tôi lại tự nhủ thêm một lần nữa rằng chúng tôi lẽ ra phải tăng đôi sự cẩn trọng của mình lên, thì thầy tôi hôm nay hẳn sẽ không nằm dưới đất và đang bị thối rữa ra, nhưng mụ già Mpori ấy, thì tôi nói với anh rồi, đó là một câu chuyện khác hẳn, tôi tin chắc rằng mụ đã xơi vài người trong làng này rồi, và hơn nữa tại sao tôi lại nói đến mụ ở thời quá khứ trong khi mụ vẫn còn đang sống sờ sờ ra đó hả, mụ ấy không còn chiếc răng nào nữa, mụ để cửa ngỏ suốt đêm, trưng ra sự lõa lồ của mụ để tỏ lời nguyền rủa khi bọn thanh niên thiếu tôn trọng mụ, và bọn trẻ này tản đi ngay bởi nhìn thấy một cảnh tượng như vậy thì có lẽ sẽ thóa mạ anh cho đến muôn thủa ấy chứ, mụ đứng đó, trên đôi chân còi cọc với làn da của loài thằn lằn già, không hề có chút tiền lệ nào giữa mụ và thầy tôi, tuy nhiên Kibandi hình dung mụ cảm nhận được những gì chúng tôi làm ban đêm, thế nên mụ gây bấn loạn cho chúng tôi, mụ là một mối hiểm họa, cần phải làm cho mụ ta biến đi, nói thì dễ hơn là phải hoàn thành nhiệm vụ dẫu cho cửa nhà mụ vẫn mở toang vào hôm tôi phải tiến hành sứ mệnh, đó là vào tháng trước, tôi đi một mình, Con Trùng của Kibandi thậm chí cũng không tháp tùng tôi, nếu không phải hắn rạp người ở một nơi nào đó mà tôi không biết, Ma Mpori có mặt trong ngôi nhà tồi tàn của mụ, và cuối cùng khi tôi cũng đã lẻn vào được bên trong thì có một màn đêm như muốn làm lóa mắt tôi, tôi chẳng nhìn thấy gì cả, tôi chỉ đoán lờ mờ được bóng dáng mụ già trong một xó tối, những chiếc lông nhọn của tôi không nhộn nhạo nữa, tuy vậy tôi vẫn phải tiến hành nhiệm vụ, rằng tôi phải thực thi ngay, chính lúc đó thì tôi nghe thấy tiếng thì thầm "thế thì tiến lên đi nào con vật già nua, mi sẽ biết Ma Mpori là ai, ta sẽ trưng cho ngươi thấy vẻ lõa lồ của ta", mụ thì mụ nhìn thấy tôi, còn tôi thì tôi lại không thể nhìn thấy mụ, và mụ ta đã nói thêm "những trò ám muội của mi làm trong ngôi làng này cùng với kẻ đã phái mi đến đây, không phải với ta mà mi sẽ thực hiện chót lọt được đâu nhé, ngươi không gặp may rồi, đồ đần khốn khổ ạ", tôi bắt đầu thấy sợ, tôi những muốn quay ngược trở ra trong khi đó thì sau lưng tôi cánh cửa nhà hình như tự đóng lại, như có một bức tường vậy, điều đó đương nhiên chỉ là một ảo giác, "vậy ai là thầy mày hả, ai đã phái mày đến đây, có phải là tay thợ mộc Kibandi không hả, có đúng hắn không hả", mụ gào lên với tôi và do tôi không trả lời nên tôi nghe thấy tiếng giường kêu kọt kẹt, Ma Mpori liền đứng lên, mụ già thân tàn ma dại lúc ấy lại tràn trề sinh lực, "chính bay hãy nói cho ta biết ai là thầy mày hả, các ngươi ăn những người làng này như vậy vẫn còn chưa đã hay sao hả, đứa trẻ sơ sinh nhà Youla, cũng chính là các người chứ hả", và thế là, mồ cha nhà con nhím chứ, tôi cần phải sửa soạn bởi mụ ta tiến về phía tôi với vẻ cương quyết, mụ cầm cái gì đó trong tay, một cái rìu, tôi tự nhủ như vậy dẫu rằng không thật chắc chắn điều ấy cho lắm, tôi đã kịp trang bị nhanh chóng một cái lông nhọn, tôi phi nó về phía mụ, tôi đã nghe thấy tiếng mụ kêu lên "con vật bẩn thỉu, bay đã làm gì ta ở bắp chân thế hả, chờ tí để ta tóm được ngươi đã", tôi tìm kiếm lối ra trong cái bóng tối nhờ nhờ mù đặc đó, tôi cắm đầu cắm cổ lao thẳng về phía cửa, tôi đã ra được bên ngoài, mụ già lúc này ra khỏi nhà, đứng trên cặp chân gầy guộc bỗng dưng trở nên nhanh nhẹn hoạt bát, mụ đứng đó, nói trước cửa nhà mình, "các người, những tư tưởng xấu xa của ngôi làng này, ta nhìn thấy các ngươi buổi đêm, các người, những kẻ độc ác và phù thủy ma muội của ngôi làng này, khi ta để cửa ngỏ như hiện giờ, đó là để giăng một cái bẫy cho các ngươi, vậy hãy cố thử quay lại đây đi, và các người sẽ nhìn thấy sát sạt sự lõa lồ của ta", tôi đã kịp đi xa rồi, đó là cơn sợ hãi khủng khiếp nhất đời tôi, tim tôi đập rất mạnh, nếu như tôi đã có lòng quả cảm, thì tôi hẳn đã nói với thầy tôi rằng chúng tôi đã chạm tới giới hạn cao nhất của mọi hoạt động của chúng tôi rồi, rằng nhất là chớ có vượt qua khỏi vạch đỏ, nhưng hỡi ôi, tôi đã chẳng nói gì hết, và trên hết chính Kibandi đã mắng mỏ tôi, cậu ấy đã rất độc ác đối với tôi, cậu đã quên sự tận tụy của tôi, những trợ giúp mà tôi đã phục vụ cậu cho đến tận ngày hôm đó, cậu coi tôi là đồ bỏ đi, và một lần nữa lại dọa giết tôi, chính ngày hôm đó mà tôi ngộ ra được mối quan hệ của cậu với Con Trùng của cậu, đúng vậy, thầy tôi khoát tay chỉ cho tôi thấy Con Trùng ngủ trên manh chiếu cuối cùng do Mẹ Kibandi dệt, trước khi kết luận "mi thấy rõ gã đang ngủ kia chứ hả, thời gian gần đây, gã càng ngày càng đói tợn, và đây không phải là lúc chạy trục trặc như mi đã làm đầu, hắn phải ăn, gã này ấy mà, nếu không thì chúng ta sẽ phải trả giá rất đắt, mi không biết rằng mỗi lần hắn đói, thì chính ta phải chịu khổ chịu sở tất cả", và cậu ấy nhắc cho tôi nhớ rằng tôi phải đánh tiếp để lấy lại cái đã mất, rằng lần này tôi phải tấn công gia đình Moundjoula, một cặp vợ chồng chỉ mới đến Séképembé ít lâu với hai đứa con của họ, một cặp trai song sinh, mà cậu cho rằng họ thiếu tôn trọng cậu, thầy tôi khi ấy còn lâu mới biết rằng cậu vừa ký tờ giấy khai tử cho mình khi ủy thác cho tôi nhiệm vụ mà đó hẳn sẽ là thắng lợi lần thứ một trăm, xin lỗi, lần thứ một trăm linh một bởi vì cùng một hòn đá chúng tôi sẽ lẳng hai nhát với

mồ cha nhà con nhím, thời gian sao mà trôi nhanh thế không biết, giọng tôi đã khàn đi, đêm đã buông xuống làng Séképembé, bỗng dưng tôi bật khóc mà không hiểu tại sao, lần đầu tiên sự đơn độc đè nặng lên tôi, tôi cảm thấy có tội vì đã chẳng làm gì để cứu thầy tôi, liệu tôi có khả năng làm được chuyện ấy không khi đứng đối diện với hai thằng lỏi, chúng đã chẳng nể nang gì cậu vài tuần trước khi cậu ấy chết, tôi không biết, thoạt tiên tôi muốn tự cứu sống mình đã, dẫu tôi quả quyết rằng cái chết của Kibandi sẽ kéo theo cái chết của tôi, và, trong những hoàn cảnh như vậy, con người có lý khi khẳng định rằng một kẻ hèn nhát còn sống thì đáng giá hơn một người anh hùng đã chết, có thể nói rằng tôi đã sống mà không thoát được nỗi muộn phiền do sự vắng bóng của thầy Kibandi gây nên, tôi cũng không cảm thấy gượng gạo vì do may mắn mà tôi sống đến tận lúc này, được coi anh như một người bạn tri ầm tri kỷ, tôi xấu hổ về những gì tôi đã kể cho anh từ hồi sáng nay, tôi không muốn anh phán xét tôi mà không tính đến việc tôi chỉ là một vai thứ yếu, một cái bóng trong cuộc đời Kibandi, tôi đã chưa bao giờ học cách trái lệnh, tất cả đã diễn ra như thể tôi cũng bị một cơn giận giữ choán lấy, cùng một sự tước đoạt, cùng niềm hận thù, cùng một nỗi hiềm tị như thầy tôi, và tôi không hề thích thú với tâm tưởng hiện tại của tôi bởi khuôn mặt các nạn nhân không ngừng quấy quả tôi, những con người quá cố ấy ít hay nhiều đều ở đây, trước mặt tôi, họ vây quanh tôi, rình rập tôi, điểm chỉ tôi, tôi có thể đọc trên trán họ những động thái đã dẫn chúng tôi đi trừ khử họ, tôi hẳn có thể dành hết cả một năm liền để nói với anh về chuyện này, ví như chúng tôi đã xơi chàng trai trẻ Abeba, bởi hắn đã chế giễu vẻ gày guộc của thầy tôi mà hắn đã bắt quả tang nửa trần truồng bên bờ sông, điều đó là không thể tha thứ được, hãy tin tôi đi, chúng tôi đã ăn Asalaka bởi gã đã báng bổ phần mộ Mẹ Kibandi sau khi đã nói thầy tôi là phù thủy, điều đó thật khiếm nhã và thiếu tôn trọng, những người quá cố được quyền ngơi nghỉ, chúng tôi đã ăn thịt Ikôonogo bởi hắn đã dám bênh vực thái độ của kẻ phỉ báng phần mộ của Mẹ Kibandi, vậy nên cả hắn nữa cũng đoàn kết với những thủ đoạn mưu toan của kẻ báng bổ ấy, chúng tôi đã ăn thịt Loumouamou bởi vì cô ta đã công khai vứt bỏ lời tỏ tình của thầy tôi trong quán rượu Le Marigot, ngoài chuyện ấy ra thì chính ả ta đã khêu gợi Kibandi, và sau đó ả đã mạo xưng rằng chính thầy tôi là người đã đi quá xa, rằng đối với ả, đó chỉ là trò đùa, ả ta cũng nói rằng Kibandi nên soi lại mình trước gương trước khi nói chuyện với một phụ nữ như ả, anh thấy đấy, đó chỉ toàn là những chuyện không thể dung thứ được, chúng tôi đã xơi lão già Mabélé bởi lão truyền bá những sai lệch dối trá về thầy tôi, quy cho cậu tội ăn trộm một con gà trống đỏ của trưởng làng, điều thậm chí không phải là sự thật bởi chính lũ nhóc của làng ấy đã buông thả vào kiểu ăn cắp ăn trộm này, chúng tôi đã xơi Moufoundiri bởi ông ta thuộc nhóm người muốn một thầy đạo sĩ tới thanh lọc ngôi làng này, gạt bỏ tất cả những kẻ nắm giữ phó- bản ác, thế ông ta tự cho mình là ai mới được chứ hả, nhất là thầy tôi không muốn kết thúc đời mình giống như cha cậu, cậu nhớ lại viên đạo sĩ Tembé-Essouka, người là nguồn gốc cái chết của Cha Kibandi, chúng tôi đã ăn Louvounou bởi hắn thú nhận đã nhìn thấy một con vật kỳ quặc giống như một con nhím đằng sau ngôi nhà tranh của thầy tôi, hắn nói những chuyện kiểu "một đằng thì đó giống như một con nhím, thì tôi nói với các người rồi mà, đằng khác thì kỳ quặc lắm, nó thậm chí chẳng phải là một con nhím, ý tôi muốn nói đó là một con vật kỳ quặc, nó đã nhìn tôi hệt như một con người có thể nhìn một người khác, và nó còn chổng đít vào tôi trước khi biến mất vào trong xưởng của người thợ mộc, tôi thề với các bạn là tôi đã không mơ ngủ đâu, hãy tin tôi đi", gã đàn ông này nói đúng, nhưng hắn đã phạm sai lầm đi kháo lung tung cảnh tượng cho trưởng làng, người đã thân chinh tới gặp Kibandi nói chuyện và ám chỉ thẳng cậu tôi, chúng tôi đã ăn thịt Ekonda Sakadé bởi gã này đã chứng kiến thầy tôi nói chuyện với tôi trong một bụi rậm gần ngôi mộ Mẹ Kibandi, cả hắn ta nữa cũng đem chuyện này mách lẻo với trưởng làng, chúng tôi đã xơi nhà hiền triết già Otchombé bởi lão đã phản đối hồ sơ ứng cử viên của Kibandi vào Hội đồng nhân dần làng với lý do là thầy tôi mãi mãi sẽ vẫn là một kẻ ngụ cư, điều đó đã xúc phạm cậu ấy, cậu, người làm việc cật lực để chứng minh cho dân làng thấy mình cũng là một cư dân bình thường, chúng tôi đã xơi chủ hiệu bán đồ thực phẩm Komayayo Batobatanga bởi hắn đã từ chối bán chịu cho chúng tôi một cái đèn bão và hai hộp cá xác-đin ngâm dầu sản xuất tại Ma-rốc, đó là sự bất công của hắn ta, bởi cả làng ai cũng đến mua chịu ở cửa hàng hắn, chúng tôi đã xơi mụ già Dikamona bởi đêm nào mụ cũng cứ đi qua đi lại rất đáng ngờ trước cửa nhà thầy tôi, thực ra bà già này muốn bắt quả tang cả hai chúng tôi, tôi và thầy tôi ấy mà, kể từ khi có lời đồn rằng người này có cái gì đó, và, trên thực tế, mồ cha nhà con nhím chứ, chúng tôi đã bắt đầu xơi tái người dân bằng một cái gật hay lắc đầu bởi cần phải hối thúc nuôi dưỡng Con Trùng của thầy tôi, và khi sinh vật không mồm, không tai và không mũi này được thỏa thuê no cơm chán chè, thì hắn không rời tấm chiếu cuối cùng được Mẹ Kibandi dệt nữa, mà hắn gãi sồn sột, đánh rắm um ủm, không bao giờ một sinh vật bình thường lại đói ngấu như hắn, và, khi nhìn hắn nằm dài trên chiếu thì tôi có thể đoán là hắn đang đói, bởi hắn bất ngờ quay lại, động đậy tay chân trong suốt nửa tiếng liền trước khi lại nằm im bất động tựa một xác chết

nếu một số trong nạn nhân của chúng tôi không đọng lại lâu trong ký ức của tôi thì đó là bởi, Baobab thân mến ạ, những nhiệm vụ mà tôi đã hoàn thành khi ấy tiết lộ giai đoạn dài học việc của tôi, tôi coi chúng y chang như nhau đến nỗi mà tôi hẳn đã lẫn lộn chúng với nhau trong suốt dòng kể mà tôi đã chứng tỏ cho anh thấy những hành động, mà dưới con mắt tôi, là quan trọng nhất trong nghề làm phó- bản ác của tôi để đi đến sứ mệnh còn hơn cả hiểm nguy vào hôm thứ sáu tuần trước

tôi chứng kiến gia đình vừa mới cặp bến Séképembé ấy, tôi thấy hai thằng nhãi đó chạy nhảy, gào thét, cùng lúc chúng có mặt ở khắp noi, tôi đã coi những cảnh này như một lời cảnh báo trước, tôi đã muốn báo động cho thầy tôi biết, cậu đã có ý tưởng của mình, cậu đã có dự án được thiết lập cẩn thận, cậu không thể chấp nhận sự xấc láo của những đứa trẻ này, và lẩm bẩm những câu độc ác nguyền rủa chúng, thực ra cậu đang tìm cớ ngoại phạm, động cơ sẽ đẩy cậu đến trận đánh quét một lần dứt điểm, nhưng mọi thứ đã diễn ra khác đi

thầy tôi suốt ngày bị cơn khát mayamvumbi đeo đẳng và cơn đói không ngơi của Con Trùng của cậu, chính vì vậy mà cậu phạm phải một số những yếu tố cấm kỵ mà những kẻ nắm giữ phó-bản ác nhận xét, ví như nhất định không bao giờ tấn công các cặp song sinh, kể từ đó cậu hành động với độ khinh xuất mà chúng khiến tôi kinh ngạc, sự cẩn trọng lại đến từ phía tôi hơn, cậu ấy quả quyết rằng bất chấp những điều cấm kỵ này sẽ đẩy cậu đến đỉnh cao, như thể cậu chạy theo kỷ lục của cha cậu vậy, chính vì thế mà cậu không còn bình an kể từ khi gia đình Moudjoula đến lập nghiệp ở Séképembé, vả lại, vào thời kỳ nhà Moudjoula dọn đến, thì người cha của gia đình đã không che giấu niềm tự hào của anh ta, anh ta công kênh những đứa con mình trên đường làng để chứng minh cho người dân thấy niềm may mắn được, là cha của hai đứa con trai song sinh, thế là anh ta coi thường những lời phàn nàn của một số người dần đổ lỗi cho hai đứa trẻ gây ra những tổn hại các kiểu trên các cánh đồng của họ, Kibandi chỉ biết sơ sơ gia đình này, trưởng làng lấy làm vui thích đi giới thiệu các công dân mới cho dân làng, ông ta đi dọc theo con đường chính, dừng lại trước cửa mỗi ngôi nhà và nhắc đi nhắc lại "Cha Moudjoula là nhà điêu khắc, vợ anh ta làm việc nhà và chăm sóc cặp con trai song sinh, những đứa trẻ rất đáng yêu", gia đình ấy ở đầu kia ngôi làng, dần dần thâm nhập vào dần chúng đến độ người ta có cảm giác họ đã sống ở đây từ xa xưa lắm rồi

tôi làm quen với hai đứa trẻ khủng khiếp này trong những tình huống còn tồi hơn cả nỗi bất hạnh, đó là hai đứa song sinh mà trên thực tế không có bất kỳ dấu hiệu nào cho phép một nhà quan sát tỉ mẩn nhất phân biệt được sự khác nhau giữa chúng, cha mẹ chúng đặt cho chúng những cái tên khác nhau là Koty và Koté bởi chỉ cần gọi một trong hai đứa thôi thì cả hai đều tức thì quay lại, nhưng sâu trong lòng Cha và Mẹ Moundjoula đã luôn cảm thấy thích thú khi gieo rắc sự nhầm lẫn trong đầu dân làng trong khi họ có một mẹo nhỏ bí mật cho mình để phân biệt hai đứa, thực ra Cha Mẹ Moundjoula đã quyết định chỉ cắt da quy đầu của một trong hai đứa con, trong làng người ta kể rằng chính thằng lớn được cắt bao quy đầu, trong khi đó thì đứa bé lại không được, và, mỗi lần khi chính họ cũng bị nhầm lẫn giữa hai đứa, thì Cha và Mẹ Moudjoula lật chim chúng ra để biết đứa nào trong số hai đứa đã chào đời đầu tiên, tôi đảm bảo với anh rằng đó là hai mẩu người chỉ chớm mười hay mười hai, hai con người không thể tách rời nhau, chúng cùng chớp mắt, cùng gãi, cùng ho, cùng đánh rắm, cùng bị đau, cùng khóc hay cùng bị ốm, tất cả diễn ra y chang nhau giữa hai đứa trẻ, hai thực thể như hình với bóng, chúng ôm nhau ngủ một mạch cho đến tận rạng sáng hôm sau, ngồi cũng một kiểu, hai chân vắt chéo nhau, và, như thể cha mẹ chúng muốn bồi thêm sự lẫn lộn, họ cho chúng mặc những bộ quần áo giống hệt nhau, những chiếc quần có dây đeo màu xanh lơ, những chiếc áo sơ-mi màu be vải cô-tông, đầu chúng cũng to như một hòn gạch bằng đất nung, Cha và Mẹ Moudjoula cạo trọc đầu chúng, chúng ít chơi với bọn trẻ khác, chạy tứ tung khắp làng, thích chơi đằng sau bãi tha ma, trong một cánh đồng hoa cứt lợn rộng lớn, tại đó chúng hoán vị những cây thánh giá trên các ngôi mộ, đảo ngược đi, chơi các trò trốn tìm, không ngừng truy đuổi những con bươm bướm, làm hoảng sợ những con quạ, tra tấn những con chim sẻ với những cây súng bắn đá đáng gờm của chúng, người ta không thể kiểm soát được hai thằng lỏi đó, chúng luôn xuất hiện ở những nơi mà người ta không đợi, thế nên lần đầu tiên tôi chạm mặt Koty và Koté, thì những chiếc lông nhọn của tôi dựng đứng hết cả lên để tỏ cảm giác báo động, hai đứa này muốn bắt tôi làm đồ chơi ngay khi chúng thoáng nhận ra tôi động đậy trong cánh đồng hoa cứt lợn, thực ra lúc ấy tôi ra khỏi nơi ẩn náu của mình và đến nghỉ ngơi trên phần mộ của Mẹ Kibandi, sau đó tôi chuẩn bị đến lang thang lẩn quất đằng sau cái xưởng cũ của thầy tôi, và có thể đọc một lát mà không đi quá xa ngôi nhà lá của Kibandi, chờ đến tận lúc nhỡ đâu ngườỉ này có thể cần đến tôi, và hai thằng lỏi kia đã nghe thấy tôi chuyển động trong lớp lá, bọn chúng quay đầu lại, một trong hai đứa đã lấy tay chỉ tôi "một con nhím, một con nhím kìa, chúng mình tóm lấy nó đi", thằng kia đã kịp bắt đầu nạp đạn cho cái súng bắn đá của hắn, còn tôi, mồ cha nhà con nhím chứ, tôi đã hoảng hốt quay ngay lại trong khi những phát đá của chúng lao đi chỉ cách tôi vài mét, tôi tự hỏi hai thằng vô lại này từ đâu chui ra, chúng vác cái đầu trên cổ chúng sao mà lại vuông vức như thế chứ, sau một lúc tôi thầm nghĩ rằng đó là những bóng con ma ranh con mà cha mẹ chúng, từ sâu dưới lòng mộ mình, đã cho phép chúng đi chơi bên ngoài và phải trở về trước khi mặt trời lặn, nhưng hai kẻ vô lại kia đã quyết định truy đuổi tôi, tôi nghe thấy tiếng chúng vạch những bụi cây hoa cứt lợn, sung sướng ré lên, cười sằng sặc như những thằng lùn trong hội chợ, một trong hai thằng đã ra lệnh cho đứa kia đi về phía bên phải trong khi chính nó có lẽ vẫn đứng ở phía bên trái để định tóm gọn tôi cách xa đó vài trăm mét, ấy thế mà chúng không biết rằng tôi hiểu được tiếng người, thế là tôi phá tan kế hoạch của chúng, tôi ngay lập tức cuộn tròn lại, lăn xuống với vận tốc chóng mặt, và hạ cánh an toàn trên một lớp dương xỉ khô, tôi nhìn thấy trước mặt mình một đụn gai, nhưng cứ cắm đầu lao đi nhằm thoát ra trên một bãi đất trống dẫn tới dòng sông, và thế là, không cần nghĩ suy, tôi đã lặn xuống làn nước không sâu lắm của chỗ đó, tôi hít thở như một kẻ điên, rồi nhanh chóng bơi sang bờ bên kia, tôi lắc mình rũ những chiếc lông nhọn, nhưng tôi run như cầy sấy do sợ hơn là do lạnh, ngôi làng kể từ đó đã hiện ra trong tầm mắt, tôi không còn nghe thấy những tiếng động đằng sau mình nữa, từ đó tôi kết luận rằng bọn lỏi con đã quay trở lại rồi, tôi không dám chắc chúng sống ở Séképembé, nhưng nhiều ngày sau hôm đó, khi nhìn thấy chúng đi qua con lộ chính cùng với cha chúng, thì tôi nhận ra những cái đầu vuông vức và các bộ quần áo giống nhau y chang

thứ ba tuần trước, vào đầu giờ chiều, Koty và Koté vẫn còn trốn khỏi sự kiềm tỏa của cha mẹ chúng, chúng đi ngang qua trước ngôi nhà tranh của thầy tôi, cậu đang ngồi ngay trên ngưỡng cửa ra vào và đang nghiến ngấu đọc một cuốn sách thần bí, hai anh em song sinh nhà ấy đã không ngừng xuất hiện kiểu như vậy đã từ ít ngày gần đầy, chúng đứng đối diện trước căn nhà, ngay chỗ mà ngày xưa thầy tôi đã từng nhìn thấy một đàn cừu lạ xuất hiện đúng vào ngày Mẹ Kibandi tạ thế, hai thằng lỏi đó hình nhu theo dõi cậu, bắt chước tiếng than vãn của con cừu già trước khi bị người ta chọc tiết, thế rồi, chúng nhăn mặt cười khẩy, sau đó lại biến mất tiêu, thái độ này kéo dài rốt cục cũng khiến thầy tôi bực mình, cậu quả quyết rằng chúng được cha mẹ chúng phái đến để quấy rầy cậu, và khi cậu định lại gần chúng để nói chuyện, để nói với chúng rằng bọn chúng phải tôn trọng cậu, thì bọn trẻ ngay lập tức lỉnh đi luôn, để rồi ngày hôm sau lại đến đứng chôn chân trên đúng vị trí cũ, bắt chước điệu bộ của con cừu già, tôi đã nhận thấy thầy tôi mất dần sự bình thản vốn có, tự đặt cho mình không biết bao nhiêu câu hỏi, những đứa trẻ này muốn chứng tỏ cho cậu một điều gì đó, chúng biết được điều gì đó liên quan đến chúng tôi, và thế là cái buổi chiều thứ ba ấy, Koty và Koté lại đến chôn chân như thường lệ trước tư dinh của thầy tôi, cậu đã mỉm cười với chúng, nhưng bọn này đã không đáp lại, "thế tụi bay muốn gì ở ta hả", rốt cục Kibandi đã lên tiếng hỏi, thì một trong hai thằng nhóc nhà Moudjoula đã đáp lại, "ông là một kẻ độc ác, chính vì thế mà ông không thích trẻ con", còn thầy tôi bị cứng họng, đã trả lời "những đứa trẻ tội nghiệp, tụi bay quả thiếu giáo dục, tại sao tụi bay lại nói ta độc ác hả, liệu tụi bay có biết rằng ta sẽ có thể đến gặp cha mẹ tụi bay để mách không chứ", thằng thứ hai lại nói thêm "ông là kẻ độc ác, bởi ông ăn thịt trẻ con, chúng tôi đã biết rằng ông đã ăn thịt một đứa trẻ sơ sinh, nó đã nói với chúng tôi chuyện này, hôm qua khi chúng tôi chơi ngoài nghĩa địa, vả lại, tối nay nó sẽ còn nói tiếp cho chúng tôi nữa", thầy tôi bực bội gấp sách lại, cậu đã không thể kìm nổi cơn giận dữ của mình, cậu đứng bật dậy và thốt ra những lời thóa mạ "lũ rắn độc, đồ chim lợn, loài rận bẩn thỉu, ta sẽ dạy cho tụi bây phải biết tôn trọng người lớn như thế nào", cậu đã muốn đuổi theo hai anh em song sinh nhà ấy khi một trong hai đứa lẳng ra câu "thậm chí đứa trẻ sơ sinh mà ông đã ăn thịt, hắn còn nhờ chúng tôi chuyển thông điệp đến ông rằng hắn sẽ tới thăm ông, và chính vì ông mà hắn đã không thể lớn lên thêm được nữa", và rồi hai thằng lỏi đó lỉnh đi mất, Kibandi đã nhìn thấy chúng tan biến vào đường chân trời, khi ấy cậu tự nhủ kiểu gì thì cũng phải đến gặp cha mẹ của hai đứa trẻ này

thầy tôi đích thân đến nhà Moundjoula vào quãng cuối giờ chiều ngày thứ ba đó, người bố đang đẽo một chiếc mặt nạ với những đường nét xấu xí, người mẹ đang nấu món lá sắn với chuối cỏ, hai vợ chồng nhà này đã rất ngạc nhiên khi thấy cậu đến, bởi họ chưa từng chứng kiến cậu vượt khỏi ngưỡng cửa khu đất này bao giờ, người bố ngay lập tức dừng tay, anh ta hồ hởi vội chỉ một chiếc ghế bện bằng dây leo mời khách, người mẹ cúi chào ông từ xa, họ đã hỏi Kibandi xem cậu có thích dùng rượu cọ không, cậu đã từ chối dẫu rằng đó là rượu mwengué, người mẹ liền đem nước lạnh, đựng trong một cái vỏ bầu khô đến mời cậu, trước khi lại lủi đi để mặc cho hai người đàn ông trò chuyện, thầy tôi đảo mắt nhìn vào nhà với hy vọng bắt gặp lũ trẻ, nhưng chúng không có ở đấy, chúng chắc vẫn còn lang thang lêu lổng trong làng, có thể là gần nghĩa địa, trong cánh đồng hoa cứt lợn, Kibandi đã nói rõ chủ ý của cuộc viếng thăm sau vài câu hỏi thông thường về cách dựng khung nhà của gia đình Moundjoula mà theo thầy tôi là được thiết kế tồi, sau đó cậu đi thẳng vào mục đích, "hai thằng con trai nhà anh chị đến quấy quả tồi từ hơn hai tuần nay rồi, đầu giờ chiều mới đầy, chúng vẫn còn đến khiêu khích tôi nữa đấy", ông bố nhà Moundjoula đã im lặng trong giây lát rồi nhìn thầy tôi sững sờ trước khi trả lời "tôi biết, tôi biết rồi mà, đó là hai thằng lỏi phá hoại đó mà, tôi sẽ dạy bảo các cháu, chúng nó hiện giờ vẫn còn lêu lổng đâu đó, ông không phải là người duy nhất đến phàn nàn đâu, nhưng ông biết đấy, ở tuổi chúng nó, chúng vẫn chưa lường hết được những hậu quả do hành động của mình", và thế là thầy tôi đã giải thích chuyện hai thằng lỏi đó đã coi mình là kẻ độc ác như thế nào, bọn chúng thậm chí còn chẳng thèm chào hỏi cậu ra sao, bọn chúng đã nói những điều mà cậu, do tôn trọng cha mẹ chúng, nên thích chẳng nhắc lại thì hơn như thế nào, bố Moundjoula đưa mắt dò xét thái độ Kibandi, ta có thể đọc được lòng trắc ẩn của trong ánh mắt của người trụ cột gia đình này, có lẽ anh ta đang nghĩ rằng bọn trẻ nhà mình đã chế giễu sự gày nhẳng nhơ của thầy tôi, rằng sự gày nhẳng đó đối với chúng là quá đỗi kỳ quặc đến nỗi chúng đã không hề che giấu những gì chúng nghĩ tận sâu trong tâm khảm mình, vào chính lúc đó, khi bố Moundjoula hỏi Kibandi thực sự thì lũ trẻ đã nói gì với cậu, thì Koty và Koté về đến nhà, áo quần phủ đầy bụi đất, chúng ném cái nhìn vội vã về phía cha chúng và vị khách, rồi lẻn nhanh về phía mẹ để kêu tướng rằng chúng đang đói ngấu, chiếc nồi vẫn sùng sục trên bếp lửa, và người mẹ đã nói "điều đó sẽ dạy cho chúng bay chừa cái thói cứ chạy tếu táo suốt ngày khắp làng, thức ăn vẫn chưa chín đâu", bố Moundjoula gọi chúng lại với vẻ uy quyền "Koty, Koté đến xin lỗi ông trẻ Kibandi đi nào, ngay bây giờ, ông không độc ác, bố không thích các con thiếu tôn trọng đối với người lớn đâu", hai thằng lỏi lừng chừng đi đến bên họ, và người cha lên tiếng trước tiên "đưa tay cho ông đi, đó là ông trẻ của các con đấy, tất cả những người lớn tuổi trong làng này đều thuộc hàng chú, bác, ông trẻ của các con, các con phải tôn trọng ông trẻ Kibandi hệt như các con tôn trọng ta, ông có quyền đét đít nếu lần sau các con còn hỗn hào với ông", Kibandi chìa bàn tay khô xác xương xẩu của cậu, mà có lẽ Koty và Koté đã quan sát với vẻ ngờ vực và ghê tởm do bản năng trước khi cũng quyết định chìa bàn tay mình ra, thằng bé đã nhìn thẳng vào mắt Kibandi, đã có một khoảnh khắc hệt như là im lặng, đứa trẻ ấy có một cái nhìn khắc nghiệt, và, bất ngờ khuôn mặt nó biến dạng đi, trở nên mịn màng hơn, trẻ thơ hơn, cái đầu to tướng lơ thơ phủ những sợi tóc mềm mại bỗng trở nên tròn trịa hơn, thầy tôi đã cảm thấy như có một sự truyền điện xuyên suốt cơ thể mình, cậu nhìn thấy cái đầu lâu của đứa trẻ sơ sinh nhà Youla gắn vào chỗ để đầu của hai đứa trẻ song sinh đang bắt tay cậu, "chớ có nhìn người lớn theo kiểu đó đi", ông bố nhà Moundjoula đã lên tiếng, và sau đó khi bắt tay đứa trẻ còn lại, thì thầy tôi có cùng một ảo giác hệt như thế, vẫn là cái đầu của đứa trẻ sơ sinh mà chúng tôi đã xơi tái ấy, cậu cụp nhanh mắt xuống, bố Moundjoula đã chẳng nhìn thấy gì trong cảnh tượng vừa diễn ra, bọn trẻ đã xin lỗi thầy tôi mà không quên thì thầm với cậu pha chút mai mỉa "sớm gặp lại nhau nhé, ông trẻ Kibandi, chúng cháu sẽ tới thăm ông vào thứ sáu tới", và, vẫn mang vẻ mai mỉa đó, chúng đồng thanh cất lên "chúc ông một buổi tối tốt lành, ông trẻ Kibandi ạ", khi đó bố Moundjoula thở phào, hài lòng và hãnh diện về hạnh kiểm của hai đứa con mình, "rồi ông xem, đó là những đứa trẻ đặc biệt đấy, chúng rất đáng mến đến nỗi mà ngay sau khi va chạm giữa ông và chúng nó qua đi, thì ngày nào chúng cũng sẽ tới sân nhà ông chơi cho mà xem", nhưng trong luồng suy nghĩ của mình, Kibandi đã chìm vào một cõi nào đó xa xăm lắm rồi, cái đầu của đứa trẻ sơ sinh nhà Youla vẫn cứ đóng đinh trong tiềm thức ông, ông không dám nhìn hai đứa trẻ song sinh kia nữa, ông biết rằng hiện giờ ông phải để tâm sát sao đến hai con người này, những đứa mà nhìn bề ngoài, chúng là những kẻ duy nhất biết toàn bộ mọi hoạt động diễn ra trong đêm của chúng tôi, và chính vì thế mà ông đã từ chối dự bữa cơm mà gia đình Moundjoula mời ông, ông đã lấy lý do rằng có một công việc khẩn cấp phải làm cho xong trước khi đêm buông xuống, rồi chào gia đình họ ra về mà không dám ngoái lại, ông vừa đi vừa lẩm bẩm một mình, ông đã suýt ngã khi vấp phải một hòn đá, ông bắt đầu giở rượu mayamvumbi ra uống suốt đêm, tôi nghe thấy ông cười nhạo một cách bất thường và lẩm bẩm không biết bao lần tên đứa trẻ sơ sinh mà chúng tôi đã ăn thịt ấy, nụ cười này chỉ là một khía cạnh thôi, tôi bất chợt khám phá ra lần đầu tiên rằng thầy tôi cũng có thể bị sợ hãi đánh gục đến độ đánh mất cả sự bình thản

sau cái ngày thứ ba mà thầy tôi đã tới phàn nàn với ông bố nhà Moundjoula ấy, thì cuộc sống của cậu giờ đây tô. điểm những phiền muộn nho nhỏ, và ngay tối hôm đó, vào quãng nửa đêm, cậu chợt nghe thấy tiếng trẻ sơ sinh khóc ngay phía sau xưởng nhà mình, cậu cũng nghe thấy những tiếng cười khẩy, chế nhạo của lũ nhóc, những cuộc chạy hùng hục hết tốc độ, những tiếng lặn ngụp dưới sông, cậu nghe thấy tiếng động của loài thú bay, chúng đến rúc rú trên mái nhà cậu, khiến cậu không sao chợp mắt nổi, cứ giỏng tai nghe ngóng cho đến tận lúc bình minh, và chỉ đến sáng ngày hôm sau cậu mới nhận định được rằng tấn hài kịch này đã kéo dài quá lâu, và lần đầu tiên, trước sự ngỡ ngàng của tôi, cậu đã cho gọi tôi giữa thanh thiên bạch nhật, tôi hiểu ngay rằng cậu đang rối trí, không bao giờ một kẻ đã được thụ pháp lại đi gọi phó-bản ác vào giữa ban ngày ban mặt cả, nhưng tôi không thể không tuân lệnh cậu, thế là tôi đành rời khỏi nơi cư ngụ của mình, tôi không còn cảm thấy cùng một niềm hăm hở điều khiển cẳng chân tôi vào thời kỳ mà mọi thứ diễn ra hệt như tôi dự tính, bây giờ chắc là chuyện khẩn cấp, cho đến tận thời điểm ấy, chúng tôi chỉ tấn công những người sống, mà chúng tôi chưa bao giờ đối mặt với các bóng đen trong đêm tối, chưa bao giờ có người nào mà chúng tôi đã từng ăn lại quay về đòi chúng tôi giãi bày, và khi đến trước tư dinh của Kibandi, đưa một chân lên đẩy cánh cửa, thì tôi bỗng chết đứng ngay trên lối ra vào, sự ngạc nhiên của tôi đạt đến độ vô biên, tôi nhìn thấy một người đàn ông đang hoang mang, một người đàn ông đã ngồi uống rượu mayamvumbi suốt đêm, những đường nét mệt mỏi vàng võ như thể cậu đã chưa từng ngủ từ hai ba mùa trăng, tôi đọc được nỗi sợ hãi, nó khiến cái nhìn của cậu đông đặc lại, cậu bảo tôi bước hẳn vào nhà, cậu nhìn tôi, thì thầm những lời khó hiểu, khi ấy thì tôi tự nhủ rằng chúng tôi sẽ rời khỏi làng Séképembé, rằng chúng tôi sẽ theo lối mòn của số phận gia đình cậu, lại bắt đầu một cuộc di cư triền miên, tìm một vùng đất khác, ấy thế mà thực ra cậu lại nói với tôi về hai thằng lỏi song sinh kia mà chúng đối với cậu lúc này cứ như một nỗi ám ảnh, cậu đã nói rằng hai thằng lỏi đó còn mạnh hơn cậu tưởng, rằng chúng tôi phải thanh toán chúng muộn nhất là vào thứ sáu tới, cậu đã nhắc đi nhắc lại rằng tôi phải ở cạnh cậu, rằng cậu nhất thiết không muốn tôi quay trở vào rừng trước khi sứ mệnh này được hoàn thành, nhiệm vụ mà cậu thiết tha thực hiện hơn cả chín mươi chín vụ trước đó, và thế là suốt ngày tôi chỉ thui thủi ở một xó tối mờ trong góc nhà cậu, trong khi cậu nằm im bất động trên manh chiếu, hai anh em song sinh nhà Moundjoula đã không đến quấy đảo thầy tôi trong lúc tôi có mặt ở đấy đêm hôm đó, nhưng thực ra đó chỉ là một lúc tạm yên giả tạo bởi vì ngày thứ sáu, quãng mười giờ tối, khi chúng tôi chuẩn bị sẵn sàng để đi đến nơi giáp ranh đám đất nhà Moundjoula, thì tôi và thầy tôi đã bị đánh động bởi tiếng kêu của loài chim đêm, chúng náo loạn trên mái nhà, một cơn gió mạnh làm bật tung cánh cửa ra vào, cái xưởng cũ của thầy tôi bị gió thúc bay tơi tả, một luồng ánh sáng lóe lên khiến chúng tôi lóa hết cả mắt hệt như mặt trời bất ngờ mọc giữa ban đêm vậy, thế rồi, trong sân, chúng tôi đã nhìn thấy đứa trẻ sơ sinh nhà Youla mà chúng tôi đã ăn thịt, nhưng nó hình như lại rất khỏe mạnh, nó chỉ thẳng tay vào tôi, nó được hai đứa kiểu như vệ sĩ tháp tùng, hai thằng anh em song sinh Koty và Koté, hai thằng này đã tóm được Con Trùng của thầy tôi, và quả là cực hình khi phải chứng kiến cảnh tượng ấy, đó như thể chính thầy tôi Kibandi thậm chí không còn cả chút uy lực mà người ta thường gán cho những hình nộm đặt trong các cánh đồng ngô, cậu trở nên thụ động, tựa như một con rối đẽo bằng gỗ, một con rối đóng vai hề, một con rối được nhồi đầy bông gòn, những nắm giẻ hay những cục bọt biển, còn hai thằng lỏi trời đánh đang đung đưa cậu theo nhịp cơn thịnh nộ của chúng, chúng đẩy cậu lăn tròn trong bụi đất, rồi cố dựng cậu lên, nhưng cặp chần Con Trùng của thầy tôi nhũn nhùn thua trận, đầu gục xuống ngực trong khi hai cánh tay hắn buông thõng đến tận đầu gối, bọn trẻ cười nhạo báng, Kibandi ngay lập tức sủa ra cho tôi một mệnh lệnh, "tung ra đi, hãy tung ra tất cả những chiếc lông nhọn của ngươi ra đi, lẳng chúng ra đi, mẹ kiếp nhà nó chứ", than ôi, những chiếc lông lởm chởm của tôi không đụng đậy gì nữa hết, cả người tôi co cứng lại bởi ảo giác này, và khi ấy hai anh em song sinh nhà kia đã ném Con Trùng của thầy tôi xuống đất, bọn chúng lúc này tiến lại gần chúng tôi, chúng tiến đến ngang tầm đứa trẻ sơ sinh nhà Youla, tôi nhận thấy chúng đã thay đổi đi, biến dạng như thể chúng không còn là những thằng ranh con nho nhỏ đã truy đuổi tôi ngoài nghĩa địa, Kibandi đã lùi lại và chúng tôi nhanh chóng ẩn vào trong nhà, chúng tôi nghe thấy tiếng chúng ào đến rầm rập hệt như có cả đàn hàng ngàn con bò, những bước chân của chúng làm xáo trộn mặt đất, làm rung chuyển cả mặt tiền ngôi nhà, bọn chúng bước vào, tôi co quắp ẩn trong một góc tường, Kibandi đã chạy vào trong phòng ngủ của mình, tôi nhìn thấy cậu quay ra với một cây lao trong tay, cặp song sinh và đứa trẻ lọt lòng chỉ tay vào vũ khí của cậu rồi cười ngặt nghẽo vẹo cả người, thầy tôi đã tìm được tư thế, cậu đang định phóng cây lao đi, thì hai bàn tay cậu bỗng trở nên nặng nề, chúng nặng nề quá đỗi đến độ cây vũ khí rơi ngay xuống chân cậu, thế là một trong hai đứa song sinh nhảy xổ vào, nó đã túm được bàn chân trái của cậu, thằng kia nắm chân phải, hai đứa mỗi đứa kéo về một bên trong khi đứa trẻ sơ sinh nhà Youla đứng cười gằn ngay trước cửa ra vào, và tôi nhìn thấy Kibandi đổ gục xuống đất hệt như một cây gỗ bị đốn đổ bất ngờ, tôi không biết sau đó những đứa trẻ cuồng loạn ấy đã còn làm những gì với thầy tôi nữa bởi tôi đã nhắm tịt mắt lại do sợ quá, tôi đã nghe thấy như một tiếng bóp cò, rồi một phát súng nổ vang lên, ấy thế mà trong nhà lại không hề có súng ống chi cả, ấy thế mà lũ trẻ cũng không có thứ vũ khí này trong tay chúng, tôi run lẩy bẩy như một đứa tập sự, vệt sáng lóa đã xuất hiện cùng với sự đổ bộ của những con người kia đã biến mất hệt như có phù phép vậy, màn đêm lại bao trùm lên chúng tôi do một động tác từ bàn tay phải của đứa trẻ sơ sinh nhà Youla chỉ thẳng lên trời, và bằng một động tác từ bàn tay trái, nó đã làm xuất hiện trở lại cái tia sáng chói lòa ấy như thể kể từ đây nó có thể chỉ đạo được những yếu tố của thiên nhiên, từ nơi ẩn nấp của mình, tôi nhìn thấy cặp chân nó lún trong bùn đất, và, do lúc ấy cặp mắt rực lửa của nó lia về phía tôi, thì tôi đã hiểu rằng nó vừa mới tìm được tôi, rằng nó hẳn sẽ chẳng chừa tôi ra đầu, ánh mắt nó ném về phía tôi mỗi lúc một dữ dằn hơn, ý muốn nói đời tôi rốt cục sẽ kết thúc hệt như chủ tôi, người đang nằm xoài ngay cửa ra vào, thế là tôi bắt đầu động cựa ngày một mạnh hơn, rồi sau đó, hết sức ngỡ ngàng, đứa trẻ sơ sinh ấy chuyển ánh mắt nhìn đi hướng khác, tôi đã nghĩ rằng nó không muốn tự mình tấn công tôi mà sẽ ra lệnh cho cặp song sinh kia dành cho tôi cùng một sự trừng phạt như với thầy tôi, ấy thế mà không, tất cả chỉ có vậy, khi nó lại một lần nữa đảo mắt về phía tôi, thì nó đã gật đầu ra hiệu với tôi, có ý bảo tôi liệu mà chuồn đi cho rồi, tôi đã không thể tin nổi điều ấy, và đã không đợi phải đề nghị đến lần thứ hai, tôi nhẹ nhàng trườn đi, tôi đi qua phòng ngủ của thầy tôi, và khi ấy tôi nghe thấy ông hộc ra một tiếng dài, hởi thở sau chót, đó là giây phút cuối cùng của ông trên dương thế, còn tôi, tôi cứ chạy hoài trong đêm hệt như một kẻ trốn lủi

trời đã muộn rồi, Baobab thân mến ơi, vầng trăng vừa lặn đi mất rồi, tôi cảm thấy các mí mắt mình trĩu nặng, chần tay tôi không còn kháng cự nổi nữa, ánh mắt nhòa đi, tôi không biết liệu có phải những cánh tay của thần chết đang chĩa về phía tôi hay không, tôi không thể kháng cự lâu hơn được nữa đâu, tôi không thể cầm cự nổi nữa, tôi buông xuôi thôi, tôi buồn ngủ quá rồi, vâng tôi đã buồn ngủ quá

tại sao tôi là con nhím vẫn chưa phải quy tiên

ngày vừa mọc, tôi ngạc nhiên ghi nhận thấy cuộc sống xung quanh mình, chim lại quay về đậu trên các cành cây, sông vẫn chảy sôi sục hơn, vả lại một sự náo động trấn an con người ta, vậy nên đó vẫn còn là một chiến thắng nho nhỏ, tôi buộc phải chấp nhận nó như vậy thôi, tôi gần như đã không nhận thấy thời gian trôi đi kể từ ngày hôm qua, tôi chỉ đành lòng ngồi nói chuyện với anh cho đến tận lúc các mí mắt trĩu xuống, anh rốt cục đã không ngắt lời tôi lúc nào hết, dẫu vậy tôi không biết anh nghĩ gì về câu chuyện này, thôi được dẫu có thế nào đi nữa, tôi cảm thấy nhẹ nhõm, còn hơn cả như vừa trút được gánh nặng bởi tôi đã có thể giải tỏa cho mình, có thể có những điều mà tôi vẫn còn chưa nói hết với anh ở đây, ví như cái tên cúng cơm của tôi chẳng hạn, cái tên mà thầy tôi đã đặt cho tôi, ông gọi tôi là Ngoumba, thế mà trong ngôn ngữ bản địa điều đó có nghĩa là con nhím, Kibandi có thể cũng suy nghĩ rằng tôi chỉ là một con nhím, một con nhím bình thường, thì cũng là lẽ đương nhiên thôi, thầy tôi là một con người, và do tôi chẳng thích thú gì cái tên ghẻ mọn với ầm điệu vang lên thật khó chịu ấy, nên tôi giả tảng như không hề nghe thấy gì khi ông ấy gọi như vậy, nhưng ông ấy cứ cố tình gọi, bây giờ thì anh hiểu tại sao tôi đã không muốn nói cho anh biết cái tên này ngay từ đầu

ban nãy, lúc vươn vai rướn mình, tôi đã phát hiện ra những đồ ăn dự trữ đằng sau chân anh, điều này đối với tôi có vẻ kỳ quặc, tôi tự hỏi liệu chăng có một kẻ nào đó khác cũng đang cư ngụ ở đây, tuy nhiên tôi không hề nhìn thấy bất kỳ con vật nào lảng vảng từ hôm qua đến giờ, và, theo lẽ lô-gích thì những đồ dự trữ này kể từ đây thuộc về tôi, tôi không dám tin rằng chúng lại được Con Trùng của thầy tôi đem đến đặt ở đây, nếu vậy thì tôi hẳn phải nghe thấy tiếng hắn đến chứ hệt như thời hắn còn hoạt động, cả hắn nữa cũng đã biến mất vào cái ngày mà lũ quỷ nhỏ ấy, những đứa trẻ đã khuân và lắc lư hắn hệt như một con rối

tôi chỉ tiếc nuối một điều, đó là không nghe thấy tiếng nói của chính anh, Baobab thân mến ạ, và nếu anh có thể nói như tôi, thì tôi chắc sẽ cảm thấy ít phần cô độc hơn, nhưng điều quan trọng trong chuyện này đó là sự hiện diện của anh, nó khiến tôi ít hoảng loạn hơn, và nếu từ đây, tôi mà nhìn thấy mối hiểm họa nào ập đến, thì hãy tin tôi đi, tôi chỉ việc luồn lách vào một trong những hang hốc dưới chân anh, và anh sẽ chẳng đời nào giao nộp tôi vào tay thần chết chứ, đúng vậy không, tôi mong được xá lỗi trước nếu như phải đi tiểu đại tiện ngay tại đây, bởi tôi vẫn còn sợ đi xa, sợ lại vướng phải một điều bậy bạ nào đó, sợ phải tiếc nuối sự bao bọc của anh, tôi không biết tình trạng căng thẳng này sẽ còn kéo dài trong bao lâu, tôi biết rằng anh không đánh giá cao việc tôi thanh lọc các chất bẩn dưới chân anh, thế mà loài người nói rằng chính các loại phân khiến cho cây cối màu mỡ, đâm chồi nảy lộc, vậy thì, dưới một khía cạnh nào đó, tôi góp phần vào sự trường tồn của anh, đó là tất cả những gì tôi có thể dâng tặng để đổi lại sự hào phóng hiếu khách của anh

thực ra tôi cứ uổng công phải cố gắng, chứ tôi có ăn ngon miệng được đâu, tuy tôi buộc phải ăn, tất cả các quả cọ này không còn có cùng hương vị như xưa nữa, tôi vẫn khuấy đảo chúng lên, tôi dò xét kỹ lưỡng, tôi hít ngửi chúng, và tôi cố lùa hạt vào miệng, nhưng chúng đắng ngắt, tôi không còn sức để nhai, tôi biết điều đó chẳng qua chỉ là sự phản ánh của cơn hoảng loạn và lo âu mà thôi, những tình cảm này đã ghi khắc trong tôi từ những ngày mới đây, giờ tôi phải nghỉ xả hơi, phải thư giãn, người ta chẳng nên ăn khi tim đập quá nhanh, tôi có cảm giác mình muốn ăn chỉ là để tự trấn an, và có lẽ là để khỏi phải chết đói, và kể từ hôm thứ sáu tuần trước, tôi cho rằng mình đã gầy đi, ăn nói thì lúng ba lúng búng, đuôi cụp xuống, mắt đỏ ngầu, tứ chi rã rời, và khi ho thì..., quả thực là mấy giờ vừa rồi tôi đã ho rất nhiều, khi ho thì tôi cảm tưởng ọe ra cả hai buồng phổi của mình, tôi vẫn có thể cầm cự được lâu hơn nữa mà không cần ăn, tôi chẳng thèm đoái hoài vì tôi không cảm thấy đói tí nào hết, và nếu như có phải chết, thì mong sao cái chết đó đến không phải là do đói ăn

vào buổi sáng thứ hai nắng chói chang này, tôi muốn quyết định vài giải pháp lầu dài, muốn nhìn về tương lai với niềm lạc quan, muốn coi thường chuyện ngày mai sẽ lại đến, thì bất chợt tôi nghe thấy một giọng nói phát ra từ bên trong mình, nó thì thầm rằng tôi sẽ không chết vào ngày hôm nay, ngày mai lại càng không và kể cả ngày kia đi nữa thì cũng thế, chắc phải có lời giải thích nào đó cho việc này, nhưng chẳng phải chính là thằng tôi đầy sẽ đi tìm kiếm lời giải thích đó đâu, người nào sáng chế ra vũ trụ có lẽ đã hiểu rằng tôi thực ra chỉ là nạn nhân của những hủ tục của người dân trên đất nước này mà thôi, sự sống sót của tôi khi ấy hẳn chỉ là một trò nhạo báng đối với những ai, trong tương lai, sẽ muốn truyền một phó-bản ác động vật cho lũ con cái mình, hiện giờ tôi sẽ còn phải sống bao lâu nữa đây hử, tôi chẳng biết gì về chuyện đó hết, Baobab thân mến ạ, "mỗi ngày đến cũng đã đủ cực nhọc rồi", viên thủ lĩnh già của chúng tôi hẳn đã nói thế, người mà, vẻ như chẳng có gì, đã ảnh hưởng rất nhiều đến cách cư xử của tôi, từ đáy lòng mình, tôi ngưỡng mộ cụ, có nhiều lần tôi tự nhủ sao mình lại cảm thấy nhớ cụ già hay hờn dỗi ấy đến vậy, tôi hẳn vẫn muốn được nghe cụ nói chuyện với chúng tôi, giảng giải cho chúng tôi một trong những bài học xuất chúng nhất của cụ hệt như cái ngày mà cụ đã nói với chúng tôi về chất, về ba hình thái thường nhật của nó và sự thay đổi của từng hình dạng khi ấy cụ nói về dạng lỏng, dạng khí, và dạng rắn, cụ nhận thấy rõ ràng là chúng tôi vẫn có vẻ nghi ngờ và muốn có vài ví dụ cụ thể, và thế là, theo cách của mình, cụ đã đi vào từng chi tiết của sự nóng chảy, sự chuyển tiếp từ thể rắn sang thể khí, sự đông đặc, sự chuyển trạng thái hóa lỏng từ chất khí, sự hóa hơi, cụ già tội nghiệp ấy, một cụ nhím rất xứng với cái danh, cụ chắc đã chết từ nhiều năm nay rồi, giống như những người cha đỡ đầu cho thế hệ của chúng tôi, đó là điều chắc chắn

tôi không đòi hỏi được sống sót, hơn nữa, cũng giống như tôi sẽ không yêu cầu được chết, tôi hài lòng được hít thở, được nhìn thấy những gì tôi có thể làm lợi cho tương lai, tôi có hai hướng cho chuyện này mà tôi thích theo đến cùng, thứ nhất, tôi muốn tiến hành một cuộc tranh đấu không khoan nhượng chống lại các ác-phó-bản động vật của vùng này, tôi biết đó là một trận đấu khó khăn, nhưng tôi muốn truy đuổi chúng từng đàn một, một phương thức để tôi chuộc lại lỗi lầm, để xóa nhòa phần trách nhiệm của mình đối với những bất hạnh đã khiến cả ngôi làng kia và vài nơi khác nữa phải chịu tang tóc, hướng thứ hai mà tôi nghĩ đến thì thật đơn giản thôi, Baobab thân mến ạ, tôi mong muốn được quay về sống trên lãnh thổ xưa kia, bởi sự qua lại với loài người đã tạo ra trong tôi cảm giác của sự hoài niệm, một thứ tình cảm mà tôi đánh giá là nỗi nhớ vùng đất, họ nói về nỗi nhớ cố hương, kể từ đây tôi tha thiết với những kỷ niệm hệt như loài voi tha thiết với cặp ngà của chúng, đó là những hình ảnh xa xưa, những cái bóng đó đã biến mất, những tiếng động đã được tránh xa, ngăn tôi vi phạm những điều không thể chuộc lại được, vâng, đúng là điều không thể chuộc lại được nữa, tôi cũng nghĩ đến điều ấy, tìm đến cái chết, nhưng đó là điều tồi tệ nhất của những kẻ hèn mạt, cũng như loài người đánh giá rằng sự tồn tại của họ đến từ một sinh linh tối cao, thì rốt cục đến lượt mình, tôi đã tin điều đó kể từ hôm thứ sáu tuần trước, và nếu như tôi vẫn còn sống đây, đồ nhím khốn kiếp, thì đó là bởi có một ý nguyện còn cao hơn cả tôi đã quyết định điều đó, thế mà một khi nó đã quyết định chuyện ấy như vậy, thì đó là bởi tôi chắc chắn phải có một sứ mệnh cuối cùng cần phải hoàn thành dưới gầm trời này đấy

tôi có những dự án đang diễn ra trong đầu tôi, Baobab thân mến ơi, ví như tôi những muốn gặp gỡ một cô bạn gái tốt bụng, không những chỉ để dành cho hành động giao cấu đơn thuần trong mục đích cùng nhau tạo ra nòi giống mới như các loài vật khác, nhưng trên hết là để vui vẻ cái đã, sự vui vẻ của người bạn tình và của tôi nữa, rồi sau đó, đương nhiên là để sinh con đẻ cái với cô ấy nếu như chúng tôi tìm thấy sự đồng điệu nơi nhau, và khi ấy, một khi đã trở thành cha rồi thì tôi sẽ kể cho hậu thế của tôi nghe cuộc đời và những phong tục của con người, tôi sẽ cảnh báo trước cho thế hệ hậu sinh này chống lại mọi số phận có lẽ sẽ giống như số phận tôi, và, Baobab thân mến, anh chắc lại cho tôi là vô lý, là quá tham vọng và nhất là không thực tế khi anh nghĩ rằng tôi đã bốn mươi hai tuổi vào ngày hôm nay, và nữa, mồ cha nhà con nhím chứ, tuổi tác không khiến tôi sợ, tồi đã đọc trong cuốn sách khổng lồ của Chúa rằng ngày xửa ngày xưa loài người sống hàng thế kỷ và hàng thế kỷ dài, vị chúa tể của họ mà người ta gọi là Mathusalem thậm chí đã thọ tới chín trăm sáu mươi chín năm kia mà, tôi chỉ muốn nói với anh rằng tôi vẫn chưa phải là một con nhím đã đến ngày tận thế đâu, tôi mong muốn được là Mathusalem của loài động vật, tôi vẫn còn dẻo dai, nhanh nhạy, tóm lại đó là do tôi có thể dành phần thời gian còn lại của mình để làm điều thiện, không gì khác ngoài việc thiện, có thể tự mình biến thành thiện-phó-bản

vâng, tôi vẫn còn dẻo dai, và tôi chắc chắn rằng năng lực của tôi vẫn còn nguyên vẹn, a, tôi nhận thấy anh động đậy những cành nhánh của anh để biểu thị sự hoài nghi, anh không tin rằng tôi vẫn còn giữ được một số năng lực nào đó, gì hả, anh muốn bằng mọi giá có được những bằng chứng về chuyện đó ngay bây giờ và tại đây à, thế thì chúng ta bắt đầu đi nhé, để tôi đứng thẳng trên tứ chi tôi đã, để tôi khoanh tròn người lại đã, để tôi tập trung hết tinh thần đã, và, bụp, rồi lại, bụp, và tiếp tục bụp nữa, anh đã nhìn thấy tôi vừa mới bắn ra ba cái lông nhím của tôi thế nào rồi chứ hả, ngoài chuyện ấy ra thì anh xem đấy, chúng đã bắn xa cách chỗ này hàng vài trăm mét và chết lụi tàn ở đó, và còn xa hơn nữa khi tôi còn đi phục vụ thầy tôi, vậy anh còn muốn bằng chứng nào nữa để hiểu rằng người ta vẫn không ngừng được nghe nói về tôi, hả

PHẦN PHỤ LỤC

Bức thư của Escargot cứng đầuvề nguồn gốc của bản thao Hồi ức của Nhím

ông Escargot cứng đầu

Người thừa hành di chúc văn chương của Verre Cassé

Ông chủ của quán bar Le Credit a voyagé

Gửi Nhà xuất bản Seuil

27, phố Jacob

75006 Paris - Pháp

Mục đích: Gửi bản thảo của Nhím Tự Sự, bản di cảo của bạn tôi Verre Cassé

Thưa quý bà, quý ông

Tôi viết cho các quý ông bà nhân danh người thừa hành di chúc văn chương của người bạn vong niên của tôi, Verre Cassé quá cố. Tôi mong muốn lá thư này sẽ được in vào cuối cuốn sách Hồi ức của Nhím của anh ấy để đem lại chút cụ thể hơn nữa cho bạn đọc về nguồn gốc của bản thảo này.

Đúng thực là năm trước, ngay sau khi anh ấy qua đời, tôi đã cho gửi đến các quý ông bà lá thư bảo đảm ghi rõ tôi khi ấy giữ bản thảo duy nhất và có một không hai của anh ấy, bởi vì chính tôi đã đặt anh ấy viết nhằm bất tử hóa quán bar Le Credit đã đi du ngoạn của tôi. Bản viết đầu tiên này, các ngài đã xuất bản nó vài tháng sau đó dưới tựa đề Verre Cassé dẫu rằng tôi đã chính thức mong muốn rằng cuốn tiểu thuyết ấy được đặt tên là Le Credit a voyagé. Các quý vị đã đánh giá rằng - hình như là trong tiện ích của tác phẩm - không cần tính đến điều ấy...

Dẫu sao đi nữa, tôi viết cho quý vị không phải để duy dưỡng một trận bút chiến về chủ đề này. Mà ngược lại, tôi hết sức vui mừng được gửi tới quý vị một bản thảo khác nữa mà một trong những nhân viên của tôi, anh bồi bàn Mompéro đã tìm thấy trong một lùm cây, gần dòng sông Tchinouka, nơi mà người ta đã vớt được xác Verre Cassé đáng thương. Tập tài liệu đặc biệt – một cặp giấy học sinh với những tờ rời rơi rụng – trong một tình trạng thảm thương đến nỗi mà chúng tôi đã phải rất cẩn thận và tốn nhiều công sức để tập hợp những trang viết lại, sắp xếp thứ tự trước khi đánh dấu số trang. Vì thế, khi quán không quá đông khách, cả ba chúng tôi, tôi cùng hai nhân viên của mình, ngồi quây xung quanh chiếc bàn mà theo lệ thường thì anh bạn quá cố Verre Cassé thường ngồi. Khi ấy chúng tôi luận viết lại những trang đã bị bụi đất, mưa và sương sớm làm cho mờ đi. Mỗi bận chúng tôi tranh luận quan điểm của mình để không nhân nhượng ý muốn gán cho người quá cố những điều mà anh ấy đã không viết ra. Những cuộc trao đổi của chúng tôi, tôi xin thú thực với quý vị, còn hơn cả sự ác liệt nữa kia, chúng nảy lửa, và điều đó khiến một số khách hàng của tôi hoảng sợ. Vài người, trong đó có Gã trai mang kiểu dáng Pampers và Roninette, luôn luôn không chấp nhận một số cảnh mà người ta gán cho họ trong cuốn tiểu thuyết Verre Cassé. Chính vì thế, họ rất bực mình khi nghe thông báo về việc phát hiện ra một cuốn vở thứ hai, nhầm tưởng rằng Hồi ức của Nhím chỉ là phần tiếp theo của Verre Cassé! Thực ra họ lo ngại, lại bị ăn gỏi một lần nữa, bởi con người mà họ vẫn tiếp tục coi là kẻ phản bội của loài hạ đẳng nhất, kẻ hẳn đã ăn cắp những khoảng sống của họ trước khi đến hội tụ cùng mẹ mình trong khối nước xám của dòng sông Tchinouka...

Nhưng chúng ta hãy cùng quay lại với cái bản thảo mới này đã!

Một khi công việc tái dựng vất vả đó kết thúc, đích thân tôi đã ủy thác cho một nữ sinh viên trường Trung học kỹ thuật Kengué-Pauline đánh máy của cuốn Hồi ức của Nhím. Cô ấy tính tiền với tôi, các quý vị nhớ lấy nhé, 2000 frăng CRA một trang, có nghĩa là đúng cái giá của một chai rượu ngon trong quán bar của tôi đấy! Để chứng thực mệnh giá cao của trang đánh máy này, cô ấy biện minh rằng chữ viết của anh bạn quá cố Verre Cassé thật khó đọc, khó luận ra, và cô gái khốn khổ đó đôi khi đã phải đọc đến hai ba lần trên cùng một dòng, toàn bộ chuyện đó là do thói ương bướng của tác giả muốn sử dụng dấu phẩy là dấu duy nhất trong văn phong ngắt cầu.

Thưa Quý Bà, Thưa Quý Ông, vậy chính những điều rủi ro ấy đã ngăn cản tôi gửi tập bản thảo này đến tay quý ông bà được sớm hơn, và cuối cùng thì tôi cũng nhẹ nhõm hẳn khi được đệ trình theo đây phiên bản gốc để các Quý ông bà có thể, trong trường hợp cần thiết, kiểm tra lại một số những phần mà chúng tôi đã tái dựng lại, nhất là trong hai phần có tựa đề là "tại sao mà thứ sáu tuần trước đã trở thành một ngày thứ sáu bất hạnh" và "tại sao mà tôi là một con nhím vẫn chưa phải quy tiên". Những phần này bị tổn thất nhiều nhất trong tập tài liệu...

Trong cuốn này Verre Cassé bị xóa mờ đi và không còn là một người kể chuyện có mặt ở khắp nơi nữa, một nhân vật trong truyện thì lại càng không. Thực chất, anh ấy quả quyết rằng những cuốn sách theo chúng ta lâu nhất là những cuốn tái tạo lại thế giới, thăm lại tuổi thơ của chúng ta, chất vấn về nguồn gốc, tìm hiểu kỹ càng những ám ảnh và làm lay động tín ngưỡng của chúng ta. Từ việc này, khi tặng cho chúng ta cuốn sử biên niên cuối cùng mà anh ấy đặt lời tựa là Hồi ức của Nhím này – và từ đáy lòng mình, tôi hy vọng các quý vị lần này sẽ chẳng thay đổi gì cái tên truyện nữa, – vậy là theo cách phóng dụ Verre Cassé đã dựng lên lời trăng trối cuối cùng của mình. Với anh ấy, thế giới chỉ là một phiên bản gần với một cầu chuyện ngụ ngôn mà chúng ta sẽ chẳng bao giờ thấu hiểu tường tận chừng nào mà chúng ta vẫn còn tiếp tục chỉ coi trọng sự biểu hiện vật chất của vạn vật.

Tôi không thể nén mình để không thổ lộ với các quý ông bà rằng tôi đã để mặc mình cho số mệnh của Nhím cuốn đi, nó đồng thời vừa kỳ quặc lại rất hấp dẫn, lẻo mép nói nhiều, động cựa cũng lắm, rất gần gũi với bản tính loài người và sử dụng lối nói vòng như là một thứ vũ khí đến tận cùng để họa ra chân dung chúng ta, những con người, và đôi khi không ngừng khiển trách chúng ta. Và kể từ đó, tôi nhìn loài vật không cùng một con mắt nữa. Vả lại, ai, Người hay Động vật là súc vật thực sự đây? Câu hỏi thật rộng lớn quá!

Tôi rất vui mừng trước sự hợp tác mới của chúng ta đây, tôi xin các Quý Bà, Quý Ông hãy tin vào tình cảm thân tình nhất nơi tôi.

Escargot cứng đầu

Người thi hành di chúc văn chương của Verre CasséÔng chủ quán bar Le Credit a voyagé.