Kẻ đồi bại hóa Hadleyburg

Kẻ Đồi Bại Hóa Hadleyburg

Lượt đọc: 14 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 1

❊ ❊ ❊

Chuyện xảy ra đã nhiều năm về trước. Khi ấy, Hadleyburg là thị trấn trung thực và chính trực bậc nhất khắp cả vùng xung quanh. Nó đã giữ vững danh tiếng ấy không một vết nhơ suốt qua ba thế hệ, và tự hào về điều đó hơn bất kỳ tài sản nào khác mà mình sở hữu. Thị trấn kiêu hãnh và lo lắng bảo tồn truyền thống ấy đến mức ngay từ khi lũ trẻ còn trong nôi, người ta đã bắt đầu dạy chúng các nguyên tắc sống trung thực, và lấy đó làm nền tảng cốt lõi trong suốt những năm tháng giáo dục về sau. Thêm vào đó, trong suốt những năm tháng hình thành nhân cách của giới trẻ, mọi cám dỗ đều được gạt ra xa khỏi tầm tay chúng, nhờ vậy tính trung thực mới có mọi cơ hội để tôi luyện, rắn rỏi và thấm sâu vào tận xương tủy. Các thị trấn lân cận vô cùng ghen tị với vị thế danh giá vượt trội này; họ vờ bĩu môi chế nhạo lòng tự hào của Hadleyburg và gọi đó là sự hợm hĩnh; nhưng dù vậy, họ vẫn buộc phải công nhận rằng Hadleyburg trên thực tế là một thị trấn thanh liêm không thể tha hóa. Và nếu bị dồn vào thế phải thừa nhận, họ cũng sẽ thú nhận rằng chỉ riêng việc một thanh niên xuất thân từ Hadleyburg đã là lời giới thiệu đầy đủ nhất mà anh ta cần khi rời quê nhà đi tìm một công việc đòi hỏi sự tin cậy.

Nhưng rồi, theo dòng thời gian, Hadleyburg gặp vận rủi khi lỡ xúc phạm một người khách lạ đi ngang qua—có thể là vô tình không biết, nhưng chắc chắn là chẳng buồn bận tâm, vì Hadleyburg vốn tự bế kỷ lập, chẳng coi người xa lạ hay dư luận của họ ra gì. Dẫu vậy, lẽ ra thị trấn nên ngoại lệ với người này thì hơn, bởi hắn là một kẻ cay nghiệt và vô cùng thù hằn. Suốt một năm trời bôn ba khắp nơi, hắn luôn găm giữ mối hận trong lòng, dành trọn mọi phút rảnh rỗi để tìm cách nghĩ ra một trò trả thù sao cho thỏa dạ. Hắn vạch ra nhiều kế hoạch, cái nào cũng hay, nhưng chẳng cái nào đủ sức quét sạch tất cả: kế hoạch tồi nhất cũng sẽ làm hại vô số cá nhân, nhưng điều hắn muốn là một kế hoạch phải bao trọn toàn bộ thị trấn, không để một ai thoát khỏi tai hại. Cuối cùng, hắn nảy ra một ý tưởng độc đáo, và khi nó xuất hiện trong đầu, toàn bộ tâm trí hắn rực lên một niềm vui gian ác. Hắn lập tức bắt tay vào vạch kế hoạch, tự thầm thì với chính mình: “Đúng là trò này rồi—ta sẽ làm hỏng cả cái thị trấn này.”

Sáu tháng sau, hắn đến Hadleyburg trên một chiếc xe ngựa nhỏ, dừng lại trước nhà vị thủ quỹ già của ngân hàng vào khoảng mười giờ đêm. Hắn vác từ trên xe xuống một chiếc bao tải, ghé vai vác, liêu xiêu bước qua khoảng sân nhỏ của ngôi nhà rồi gõ cửa. Một giọng phụ nữ cất lên: “Xin mời vào.” Hắn bước vào, đặt chiếc bao tải đằng sau chiếc bếp sưởi trong phòng khách, rồi lịch sự nói với bà lão đang ngồi đọc tờ “Báo Truyền Giáo” bên đèn:

“Xin bà cứ ngồi yên, tôi không làm phiền bà đâu. Đấy—bây giờ thì nó đã được giấu khá kỹ rồi, khó ai biết được nó ở đó. Thưa bà, tôi có thể gặp ông nhà một chút được không?”

Không được rồi, ông ấy đã đi Brixton và chắc phải đến sáng mai mới về.

“Rất tốt, thưa bà, không sao cả. Tôi chỉ muốn gửi lại chiếc bao tải này nhờ ông nhà trông nom, để giao lại cho người chủ hợp pháp khi tìm thấy người đó. Tôi là người xa lạ; ông nhà không biết tôi; đêm nay tôi chỉ ghé qua thị trấn để hoàn thành một việc đã nung nấu trong lòng từ lâu. Giờ thì việc đã xong, tôi ra đi trong lòng mãn nguyện và có chút tự hào, rồi bà sẽ không bao giờ gặp lại tôi nữa. Có một tờ giấy đính kèm trên bao tải sẽ giải thích mọi chuyện. Chúc bà ngủ ngon.”

Bà lão vốn sợ gã người lạ to lớn ưng ẩn này nên rất mừng khi thấy hắn bỏ đi. Nhưng tính mò tò nổi lên, bà tiến thẳng đến chiếc bao tải và lấy tờ giấy ra. Nó bắt đầu như sau:

“CẦN ĐĂNG BÁO, hoặc tìm người đúng qua điều tra riêng—cách nào cũng được. Bao tải này chứa tiền vàng nặng một trăm sáu mươi pound bốn ounce—”

“Chúa ơi, mà cửa lại chưa khóa!”

Bà Richards run rẩy lao ra khóa chặt cửa, rồi kéo rèm cửa sổ xuống, đứng đó sợ hãi, lo âu và băn khoăn không biết mình còn có thể làm gì khác để bản thân và số tiền được an toàn hơn. Bà lắng nghe một hồi xem có tên trộm nào không, rồi đành chịu thua trước sự tò mò, quay lại bên đèn và đọc nấc phần còn lại của tờ giấy:

“Tôi là người nước ngoài và sắp sửa trở về quê hương để sinh sống vĩnh viễn. Tôi biết ơn nước Mỹ vì những gì mình nhận được trong thời gian dài sống dưới lá cờ của quý quốc; và đối với một trong những công dân của quý quốc—một công dân của Hadleyburg—tôi đặc biệt biết ơn vì một ân huệ lớn lao mà người đó đã dành cho tôi cách đây một hai năm. Thực ra là hai ân huệ lớn. Tôi xin giải thích. Tôi từng là một kẻ cờ bạc. Tôi nhấn mạnh là TỪNG LA. Tôi là một kẻ cờ bạc đã khuynh gia bại sản. Tôi đến làng này vào một đêm tối, đói meo và không một xu dính túi. Tôi đã xin trợ giúp—trong đêm tối; tôi xấu hổ không dám ăn xin ban ngày. Tôi đã cầu xin đúng người. Ông ấy cho tôi hai mươi đô la—nghĩa là cho tôi sự sống, theo cách tôi nhìn nhận. Ông ấy cũng cho tôi cả vận may; vì từ số tiền đó, tôi đã làm giàu trên bàn cờ bạc. Và cuối cùng, một câu nói mà ông ấy thốt ra với tôi vẫn còn khắc sâu trong tâm trí tôi cho đến tận hôm nay, và rốt cuộc đã chinh phục tôi; chính sự chinh phục đó đã cứu vớt chút đạo đức còn lại trong tôi: Tôi sẽ không bao giờ chơi cờ bạc nữa. Giờ đây tôi không biết người đó là ai, nhưng tôi muốn tìm thấy ông ấy, và muốn ông ấy nhận số tiền này để cho đi, ném đi, hoặc giữ lại tùy ý. Đó chỉ là cách tôi thể hiện lòng biết ơn của mình đối với ông ấy. Nếu có thể ở lại, tôi sẽ tự mình tìm ông ấy; nhưng không sao, ông ấy sẽ được tìm thấy thôi. Đây là một thị trấn trung thực, một thị trấn không thể tha hóa, và tôi biết mình có thể tin tưởng mà không chút sợ hãi. Người này có thể được nhận diện nhờ câu nói mà ông ấy đã thốt ra với tôi; tôi tin chắc rằng ông ấy vẫn còn nhớ.”

“Và đây là kế hoạch của tôi: Nếu quý vị muốn tiến hành điều tra riêng, cứ việc làm. Hãy cho bất kỳ ai có khả năng là người đó biết nội dung lá thư này. Nếu người đó trả lời: ‘Tôi chính là người đó; câu nói tôi đã thốt ra là thế này thế nọ,’ thì hãy áp dụng bài kiểm tra—cụ thể là: mở bao tải ra, bên trong quý vị sẽ thấy một phong thư niêm phong có chứa câu nói đó. Nếu câu nói do ứng viên nêu ra trùng khớp với câu trong phong thư, hãy giao tiền cho ông ấy và không cần hỏi gì thêm, vì chắc chắn ông ấy là đúng người.”

“Nhưng nếu quý vị muốn điều tra công khai, hãy đăng lá thư này lên tờ báo địa phương—kèm theo hướng dẫn sau, cụ thể là: Ba mươi ngày kể từ hôm nay, xin mời ứng viên có mặt tại tòa thị chính vào lúc tám giờ tối (thứ Sáu), và trao câu nói của mình trong một phong thư niêm phong cho Mục sư Burgess (nếu ông ấy vui lòng đứng ra giúp); và xin Mục sư Burgess ngay tại đó xé niêm phong của bao tải, mở ra và xem câu nói đó có đúng không: nếu đúng, xin hãy giao số tiền cùng lòng biết ơn chân thành của tôi cho vị ân nhân đã được xác định đó.”

Bà Richards ngồi xuống, người khẽ run lên vì hồi hộp, và nhanh chóng chìm vào những dòng suy nghĩ—kiểu như: “Thật là một chuyện kỳ lạ! ... Và quả là một khối tài sản khổng lồ cho người tốt bụng đã làm việc thiện tích đức! ... Giá như chính chồng mình là người đã làm việc đó!—vì vợ chồng mình nghèo quá, vừa già vừa nghèo! ...” Rồi bà thở dài—“Nhưng đâu phải Edward nhà mình; phải rồi, ông ấy đâu có cho gã người lạ nào hai mươi đô la. Thật tiếc quá; giờ mình mới thấy... ” Rồi bà rùng mình—“Nhưng đó là tiền cờ bạc! Tiền tội lỗi; mình không thể lấy; mình không thể chạm vào. Mình chẳng thích ở gần nó chút nào; cảm giác như một sự ô uế.” Bà dời sang một chiếc ghế xa hơn... “Ước gì Edward về mau để mang nó ra ngân hàng; trộm có thể đột nhập bất cứ lúc nào; ở lại đây một mình với nó thật đáng sợ.”

Mười một giờ, ông Richards về đến nhà. Trong khi người vợ vội vã nói: “Em mừng quá vì anh đã về!” thì ông lại than thở: “Anh mệt quá—mệt rã rời cả người; nghèo khổ thật là khổ sở, ở tuổi này rồi mà còn phải lặn lội những chuyến đi ảm đạm thế này. Lúc nào cũng đầu tắt mặt tối làm thuê ăn lương—làm nô lệ cho kẻ khác, trong khi hắn ta ngồi nhà đi dép trong nhà, giàu có và sướng thân.”

“Em rất thương anh, Edward, anh biết mà; nhưng hãy an ủi đi; mình vẫn có miếng ăn; mình vẫn giữ được danh tiếng tốt—”

“Đúng vậy, Mary, và đó là tất cả. Đừng bận tâm lời anh nói—chỉ là sự bực bội trong phút chốc chứ chẳng có ý gì đâu. Hôn anh một cái nào—đấy, mọi chuyện qua rồi, anh không phàn nàn nữa đâu. Em đang cầm cái gì thế? Trong cái bao tải kia là gì vậy?”

Thế là người vợ kể cho ông nghe bí mật lớn lao đó. Ông bàng hoàng mất một lúc, rồi nói:

“Nó nặng một trăm sáu mươi pound ư? Trời ơi, Mary, thế là bốn-mươi-ngàn đô la đấy—nghĩ mà xem—cả một gia tài! Trong cái làng này chưa đầy mười người có được ngần ấy tiền đâu. Đưa tờ giấy cho anh xem nào.”

Ông đọc lướt qua rồi thốt lên:

“Kỳ thú chưa này! Chà, đúng là một câu chuyện tiểu thuyết; giống như những chuyện tưởng chừng không thể có mà người ta chỉ đọc thấy trong sách vở chứ chẳng bao giờ gặp ngoài đời.” Giờ đây ông đã thực sự phấn khích, vui vẻ, thậm chí hân hoan. Ông vỗ nhẹ lên má bà vợ già và hài hước nói: “Chà, chúng ta giàu rồi, Mary ơi, giàu rồi; tất cả những gì chúng ta cần làm là chôn số tiền này đi và đốt mấy tờ giấy này. Nếu gã cờ bạc kia có bao giờ đến hỏi, chúng ta chỉ việc lạnh lùng nhìn hắn và bảo: ‘Anh đang nói cái chuyện nhảm nhí gì thế? Chúng tôi chưa từng nghe nói đến anh hay cái bao tải vàng của anh bao giờ;’ thế là hắn sẽ trông thật ngốc nghếch, và—”

“Trong khi anh cứ mải đùa giỡn như thế thì số tiền vẫn còn ở đây, và trời thì sắp đến giờ trộm hoành hành rồi đấy.”

“Phải rồi. Được rồi, chúng ta nên làm gì đây—điều tra riêng tư nhé? Không, không nên; làm thế sẽ hỏng mất tính ly kỳ của câu chuyện. Cách công khai tốt hơn. Hãy nghĩ xem nó sẽ gây xôn xao đến mức nào! Và nó sẽ khiến tất cả các thị trấn khác phải ghen tị; vì chẳng có người xa lạ nào lại tin tưởng giao một chuyện như thế cho thị trấn nào khác ngoài Hadleyburg, và họ thừa biết điều đó. Đó là một lá bài tuyệt vời cho chúng ta. Anh phải đến văn phòng nhà in ngay bây giờ, kẻo muộn mất.”

“Nhưng từ từ đã—từ từ đã—đừng bỏ em ở lại đây một mình với nó, Edward!”

Nhưng ông đã đi mất rồi. Tuy nhiên cũng chỉ một chốc thôi. Cách nhà không xa, ông gặp chủ bút kiêm chủ nhà báo, trao tài liệu cho anh ta và nói: “Có một tin hay cho anh đây, Cox—đưa lên báo đi.”

“Có thể muộn rồi đấy, ông Richards, nhưng tôi sẽ xem sao.”

Trở về nhà, ông và bà ngồi xuống bàn luận về sự thật bí ẩn đầy quyến rũ đó; họ chẳng còn tâm trí đâu mà ngủ. Câu hỏi đầu tiên là: Ai có thể là vị công dân đã cho gã người lạ hai mươi đô la? Sự việc xem ra thật đơn giản; cả hai cùng trả lời trong một hơi—

“Barclay Goodson.”

“Đúng vậy,” Richards nói, “ông ấy có thể làm điều đó, và điều đó rất đúng với tính cách của ông ấy, nhưng trong cái thị trấn này không có người thứ hai đâu.”

“Ai cũng sẽ công nhận điều đó, Edward—ít nhất là công nhận riêng với nhau. Suốt sáu tháng qua, cái làng này lại trở về đúng bản chất của nó—trung thực, hẹp hòi, tự cậy mình công chính và bủn xỉn.”

“Đó chính là những gì ông ấy vẫn thường gọi nó cho đến tận ngày bặt vô âm tín—thậm chí còn nói thẳng ra trước công chúng.”

“Phải, và vì thế mà ông ấy bị ghét.”

“Ôi, dĩ nhiên rồi; nhưng ông ấy chẳng bận tâm. Tôi đoán ông ấy là người bị ghét nhất trong số chúng ta, chỉ trừ Mục sư Burgess.”

“Chà, Burgess xứng đáng bị như thế—ông ta sẽ chẳng bao giờ có được một giáo xứ nào khác ở đây đâu. Thị trấn này dù có đê tiện đến mấy thì cũng biết cách đánh giá ông ta. Edward này, anh có thấy lạ không khi gã người lạ lại chỉ định Burgess trao số tiền đó?”

“Chà, phải—lạ thật. Nghĩa là—nghĩa là—”

“Sao lại cứ ấp ấp úp úp thế? Anh có chọn ông ta không?”

“Mary này, có lẽ gã người lạ hiểu ông ấy rõ hơn cái làng này đấy.”

“Giúp gì được cho Burgess cơ chứ!”

Người chồng tỏ ra lúng túng không biết trả lời sao; người vợ vẫn đăm đăm nhìn ông và chờ đợi. Cuối cùng Richards lên tiếng, vẻ ngập ngừng của một người sắp đưa ra một nhận định dễ bị nghi ngờ:

“Mary à, Burgess không phải là người xấu đâu.”

Bà vợ hoàn toàn kinh ngạc.

“Vớ vẩn!” bà thốt lên.

“Ông ấy không phải người xấu. Anh biết mà. Toàn bộ sự căm ghét của mọi người dành cho ông ấy đều bắt nguồn từ một chuyện duy nhất đó—chuyện đã gây xôn xao dư luận ấy.”

“Chiếc ‘chuyện duy nhất’ đó sao! Làm như ‘chuyện duy nhất’ đó chưa đủ tồi tệ hay sao.”

“Quá đủ. Quá đủ. Chỉ có điều ông ấy không hề có tội trong chuyện đó.”

“Anh nói cái gì thế! Không có tội! Ai ai cũng biết ông ta có tội.”

“Mary, anh thề với em—ông ấy vô tội.”

“Em không thể tin được và em không tin. Sao anh biết được?”

“Đó là một lời thú tội. Anh rất xấu hổ, nhưng anh sẽ thú nhận. Anh là người duy nhất biết ông ấy vô tội. Anh đã có thể cứu ông ấy, và—và—chà, em biết thị trấn lúc đó sục sôi thế nào rồi đấy—anh không có can đảm làm việc đó. Điều đó sẽ khiến mọi người quay lưng lại với anh. Anh cảm thấy mình thật đê tiện, đê tiện vô cùng; nhưng anh không dám; anh không đủ bản lĩnh nam nhi để đối mặt với điều đó.”

Mary nhìn chồng vẻ lo âu, và giữ im lặng một lúc. Rồi bà ngập ngừng nói:

“Em—em không nghĩ việc anh làm thế là nên—là nên—Người ta không được—ơ—dư luận—người ta phải rất cẩn trọng—rất—” Đó là một lối đi gian nan, và bà bị sa lầy; nhưng một lúc sau bà lại lấy lại đà. “Thật là đáng tiếc, nhưng—Kìa, chúng ta làm sao gánh nổi hậu quả đó, Edward—thực sự không gánh nổi. Ôi, em sẽ không đời nào muốn anh làm việc đó đâu!”

“Làm vậy sẽ khiến chúng ta mất đi thiện cảm của biết bao nhiêu người, Mary à; và rồi—và rồi—”

“Điều làm em lo lắng bây giờ là ông ấy nghĩ gì về chúng ta, Edward.”

“Ông ấy ư? Ông ấy không hề nghi ngờ việc anh đã có thể cứu ông ấy.”

“Ôi,” người vợ thốt lên với giọng thở phào nhẹ nhõm, “em mừng vì điều đó. Miễn là ông ấy không biết anh đã có thể cứu ông ấy, thì ông ấy—ông ấy—chà, thế thì tốt hơn rất nhiều rồi. Kìa, lẽ ra em phải biết là ông ấy không biết mới phải, vì ông ấy lúc nào cũng cố tỏ ra thân thiện với chúng ta, dẫu chúng ta chẳng mấy mặn mà. Đã nhiều lần người ta giễu cợt em về chuyện đó. Mấy nhà Wilson, Wilcox, rồi Harkness, họ cứ thích thú một cách đểu giả khi gọi ‘Burgess bạn của cô,’ vì họ biết điều đó làm em khó chịu. Em ước gì ông ấy đừng cứ cố quý mến chúng ta như thế; em không hiểu sao ông ấy lại cứ như vậy.”

“Anh có thể giải thích được. Đó lại là một lời thú tội nữa. Khi chuyện đó mới xảy ra còn đang nóng hổi, và thị trấn lên kế hoạch bêu tiếu ông ấy trên mảng gỗ rồi đuổi đi, lương tâm anh cắn rứt đến mức anh không chịu nổi, nên anh đã lén đến báo trước cho ông ấy, và ông ấy đã trốn khỏi thị trấn cho đến khi an toàn mới quay về.”

“Edward! Nếu thị trấn mà phát hiện ra—”

“Đừng nói nữa! Giờ nghĩ lại anh vẫn còn sợ. Anh đã hối hận ngay phút giây vừa làm xong việc đó; và anh thậm chí không dám kể với em vì sợ nét mặt em sẽ làm lộ chuyện với ai đó. Đêm đó anh không sao ngủ được vì lo lắng. Nhưng sau vài ngày, anh thấy không ai nghi ngờ mình cả, và từ đó anh bắt đầu cảm thấy mừng vì đã làm việc đó. Và đến giờ anh vẫn mừng, Mary à—mừng từ đáy lòng.”

“Em cũng vậy, bây giờ thì em mừng, vì đối xử với ông ấy như thế thì tàn nhẫn quá. Vâng, em mừng; vì thực sự anh nợ ông ấy điều đó mà. Nhưng, Edward này, nhỡ đâu một ngày nào đó chuyện này lại bị lộ ra thì sao!”

“Sẽ không đâu.”

“Tại sao?”

“Vì ai cũng nghĩ người làm việc đó là Goodson.”

“Tất nhiên là họ sẽ nghĩ vậy rồi!”

“Chắc chắn rồi. Và dĩ nhiên là ông ấy chẳng bận tâm. Họ thuyết phục lão Sawlsberry tội nghiệp đến quy kết trách nhiệm cho ông ấy, và lão đã hăm hở sang đó làm thật. Goodson nhìn lão từ đầu đến chân, như thể đang tìm xem điểm nào trên người lão mà ông ấy có thể khinh bỉ nhất; rồi ông ấy nói: ‘Ra ông là Ủy ban Điều tra đấy à?’ Sawlsberry đáp đại loại là thế. ‘Hừm. Họ đòi hỏi chi tiết, hay ông nghĩ một câu trả lời chung chung là đủ rồi?’ ‘Nếu họ đòi hỏi chi tiết, tôi sẽ quay lại, ông Goodson; tôi sẽ nhận câu trả lời chung chung trước.’ ‘Rất tốt, vậy thì bảo họ đi chết đi—tôi nghĩ thế là đủ chung chung rồi đấy. Và tôi cho ông một lời khuyên, Sawlsberry; khi ông quay lại lấy chi tiết, nhớ mang theo cái xọt để đựng những gì còn lại của ông mang về nhé.’”

“Đúng là phong cách của Goodson; không lẫn vào đâu được. Ông ấy chỉ có một điểm tự mãn duy nhất: ông ấy nghĩ mình có thể đưa ra lời khuyên tốt hơn bất kỳ ai khác.”

“Chuyện đó đã dẹp êm mọi việc và cứu chúng ta đấy, Mary. Chủ đề đó bị bỏ qua luôn.”

“Chúa ơi, em đâu có nghi ngờ điều đó.”

Sau đó họ lại quay trở lại với bí ẩn về bao tải vàng với sự hứng thú mãnh liệt. Chẳng mấy chốc, cuộc trò chuyện bắt đầu bị đứt đoạn—những quãng dừng do cả hai mải chìm đọng trong suy nghĩ. Những quãng dừng xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn. Cuối cùng Richards hoàn toàn chìm ngập trong tâm tưởng. Ông ngồi thẫn thờ hồi lâu, nhìn chằm chằm vào sàn nhà, rồi dần dần đắt đầu nhấn mạnh những suy nghĩ của mình bằng những cử động tay nhỏ bé, run rẩy có vẻ như thể hiện sự bực bội. Trong khi đó, người vợ cũng rơi vào sự im lặng trầm tư, và những cử động của bà bắt đầu bộc lộ sự bồn chồn khó chịu. Cuối cùng Richards đứng dậy, bước đi vô định quanh phòng, luồn tay vò tóc, giống như một kẻ mộng du đang gặp cơn mộng mị. Sau đó, ông dường như đi đến một quyết định rõ ràng; không nói một lời, ông đội mũ lên và nhanh chóng bước ra khỏi nhà. Người vợ ngồi ngâm ngợi với khuôn mặt hốc hác, dường như không nhận ra mình đang ở một mình. Thỉnh thoảng bà lại thì thầm: “Xin chớ để chúng con sa vào... nhưng—nhưng—chúng mình nghèo quá, nghèo quá! ... Xin chớ để chúng con.... Ôi, có ai bị hại vì chuyện này đâu?—và cũng chẳng ai biết được.... Xin chớ.... ” Giọng nói lịm dần thành những tiếng rì rầm. Một lúc sau, bà ngước mắt lên và lẩm bẩm với vẻ vừa sợ hãi vừa có chút mừng rỡ—

“Ông ấy đi rồi! Nhưng trời ơi, có khi ông ấy lại quá muộn mất—quá muộn.... Biết đâu không—biết đâu vẫn còn kịp.” Bà đứng dậy, đứng suy nghĩ, hai tay xoắn quẩy vào nhau đầy vẻ bồn chồn. Một cơn rùng mình nhẹ chạy qua người bà, và bà cất tiếng với cái cổ họng khô khốc: “Xin Chúa tha thứ cho con—thật kinh khủng khi nghĩ những điều như thế—nhưng.... Lạy Chúa, con người ta được tạo ra thế nào—thật kỳ lạ làm sao!”

Bà vặn nhỏ đèn, rón rén bước lại gần và quỳ xuống bên chiếc bao tải, dùng tay sờ sờ vào những gờ nhấp nhô của nó, âu yếm vuốt ve; và trong đôi mắt già nua tội nghiệp của bà rực lên một ánh nhìn thèm hờn. Bà lại rơi vào những cơn thẫn thờ; và thỉnh thoảng tỉnh lại một nửa để lẩm bẩm: “Giá như chúng mình đợi thêm chút nữa!—ôi, giá như chúng mình đợi thêm một chút và không quá vội vàng!”

Trong khi đó, Cox đã từ văn phòng về nhà và kể cho vợ nghe toàn bộ chuyện kỳ lạ vừa xảy ra, và họ đã bàn bạc sôi nổi, đoán rằng Goodson quá cố là người duy nhất trong thị trấn có thể giúp đỡ một gã người lạ gặp nạn với số tiền lớn tới hai mươi đô la như thế. Sau đó là một khoảng lặng, và cả hai trở nên trầm tư, im lặng. Rồi dần dần trở nên bồn chồn, lo lắng. Cuối cùng, người vợ nói như thể tự nói với chính mình:

“Chẳng ai biết bí mật này ngoài nhà Richards ... và vợ chồng mình ... chẳng một ai.”

Người chồng giật mình thoát khỏi dòng suy nghĩ, đăm đăm nhìn vợ, người có khuôn mặt vừa trở nên tái nhạt; rồi ông ngập ngừng đứng dậy, lén nhìn chiếc mũ của mình, rồi lại nhìn vợ—như một lời hỏi ngầm. Bà Cox nuốt nước bọt một hai lần, tay đặt lên cổ họng, rồi thay cho lời nói, bà gật đầu. Chỉ trong chớp mắt, bà đã còn lại một mình, lầm bầm tự nói.

Và giờ đây Richards và Cox đang hối hả bước đi trên những con phố vắng vẻ từ hai hướng ngược nhau. Họ gặp nhau, thở hổn hển, ngay chân cầu thang văn phòng nhà in; dưới ánh đèn đêm ở đó, họ đọc được nét mặt của nhau. Cox thì thầm:

“Không ai biết chuyện này ngoài chúng ta chứ?”

Câu trả lời thì thầm là:

“Không một ai—lấy danh dự ra đảm bảo, không một ai!”

“Nếu chưa quá muộn để—”

Hai người đàn ông bắt đầu bước lên cầu thang; đúng lúc này họ bị một cậu bé đuổi kịp, và Cox hỏi:

“Có phải cháu đấy không, Johnny?”

“Vâng, thưa ông.”

“Cháu không cần gửi chuyến thư sớm đâu—cũng đừng gửi chuyến nào cả; chờ đến khi chú bảo.”

“Chuyến thư đã đi rồi, thưa ông.”

“Đi rồi ư?” Âm thanh cất lên mang một niềm thất vọng vô bờ bến.

“Vâng, thưa ông. Lịch trình đi Brixton và tất cả các thị trấn phía sau đã đổi từ hôm nay rồi thưa ông—phải chuyển báo đi sớm hơn hai mươi phút so với mọi khi. Cháu đã phải chạy thục mạng; nếu chậm hai phút nữa thì—”

Hai người đàn ông quay lưng chậm rãi bước đi, không buồn nghe nốt phần còn lại. Suốt mười phút không ai nói câu nào; rồi Cox lên tiếng với giọng bực bội:

“Cái gì xui khiến ông lại vội vã đến thế, tôi thật không hiểu nổi.”

Câu trả lời vô cùng nhún nhường:

“Bây giờ thì tôi thấy rồi, nhưng chẳng hiểu sao lúc đó tôi lại không nghĩ ra, ông biết đấy, cho đến khi quá muộn. Nhưng lần sau—”

“Mặc kệ lần sau! Có đến nghìn năm nữa cũng không có lần sau đâu.”

Thế rồi hai người bạn chia tay nhau mà không một lời chúc ngủ ngon, lết thân về nhà với dáng đi của những kẻ đã trúng đòn chí mạng. Tại nhà họ, những người vợ chồm dậy với tiếng hỏi dồn dập: “Sao rồi?”—rồi nhìn thấy câu trả lời qua ánh mắt họ và gục xuống đau đớn, chẳng cần nghe thành lời. Ở cả hai ngôi nhà, một cuộc tranh cãi gay gắt nổ ra sau đó—một điều mới mẻ; trước đây cũng từng có tranh luận, nhưng không gay gắt, không thiếu ôn hòa như vậy. Những cuộc tranh cãi đêm nay giống như những bản sao chép lại của nhau. Bà Richards nói:

“Giá như anh chịu chờ đợi, Edward—giá như anh dừng lại suy nghĩ một chút; nhưng không, anh cứ phải chạy ngay đến nhà in để rêu rao cho cả thế giới biết.”

“Tờ giấy bảo đăng báo mà.”

“Cái đó chẳng là gì cả; nó cũng bảo làm riêng tư nếu muốn cơ mà. Nào—có đúng thế không, hay không đúng?”

“Chà, đúng—đúng, điều đó đúng; nhưng khi anh nghĩ đến việc nó sẽ gây xôn xao thế nào, và đó là một lời khen ngợi lớn biết bao cho Hadleyburg khi một gã người lạ tin tưởng thị trấn đến thế—”

“Ôi, dĩ nhiên rồi, em biết tất cả những thứ đó; nhưng giá như anh dừng lại suy nghĩ, anh sẽ thấy rằng anh chẳng thể nào tìm được đúng người đâu, bởi vì ông ấy đã nằm dưới mộ rồi, chẳng để lại mụn con hay họ hàng thân thích nào cả; và miễn là số tiền đến tay một ai đó đang cực kỳ cần nó, và chẳng ai bị hại vì điều đó, và—và—”

Bà nghẹn ngào khóc nức nở. Người chồng cố nghĩ ra điều gì đó để an ủi, và nhanh chóng thốt ra câu này:

“Nhưng suy cho cùng, Mary à, chuyện này hẳn phải là điều tốt nhất—chắc chắn phải vậy; chúng ta biết điều đó mà. Và chúng ta phải nhớ rằng đó là do ý Chúa an bài—”

“An bài! Ôi, cái gì mà chẳng là an bài khi một kẻ phải tìm đường thoái lùi sau khi đã hành động ngu ngốc. Cũng như vậy thôi, số tiền đó được an bài để đến với chúng ta theo cách đặc biệt này, thế mà anh lại tự tiện nhúng tay vào ý đồ của Đấng Tối Cao—và ai cho anh cái quyền đó? Đó là tội lỗi, đúng là như thế—chỉ là sự kiêu ngạo phạm thượng chứ chẳng có gì hợp với một tín đồ khiêm nhường và nhún nhường của—”

“Nhưng, Mary, em biết chúng ta đã được rèn luyện suốt cả cuộc đời như thế nào rồi đấy, giống như cả cái làng này vậy, đến mức việc dừng lại dù chỉ một giây để suy nghĩ khi có một việc trung thực cần làm đã trở thành bản năng thứ hai của chúng ta rồi—”

“Ôi, em biết chứ, em biết chứ—đó là một sự rèn luyện bất tận về tính trung thực—tính trung thực được che chắn, ngay từ trong nôi, khỏi mọi cám dỗ có thể xảy ra, và vì thế nó là thứ trung thực nhân tạo, và yếu như nước khi cám dỗ đến, như chúng ta đã thấy đêm nay. Chúa mới biết em chưa bao giờ có một chút mảy may nghi ngờ nào về tính trung thực đúc thành đá và không thể phá hủy của mình cho đến tận bây giờ—và giờ đây, ngay trước cám dỗ lớn lao và thực sự đầu tiên, em—Edward ơi, em tin rằng tính trung thực của cái thị trấn này cũng mục nát như của em vậy; mục nát như của anh. Đó là một thị trấn đê tiện, một thị trấn nghiệt ngã, bủn xỉn, và chẳng có một đức tính nào trên đời ngoại trừ tính trung thực mà nó vốn nổi tiếng và tự cao tự đại; và nguyện Chúa giúp em, em tin rằng nếu có ngày nào đó tính trung thực của nó gặp phải cám dỗ lớn, cái danh tiếng lừng lẫy của nó sẽ sụp đổ như một nhà bằng bài gạch. Đấy, bây giờ em đã thú nhận rồi, và em cảm thấy dễ chịu hơn; em là một kẻ dối trá, và em đã làm kẻ dối trá suốt cả đời mà không hề hay biết. Đừng ai gọi em là trung thực nữa—em không chấp nhận đâu.”

“Anh—Chà, Mary, anh cũng cảm thấy giống như em vậy: chắc chắn là vậy. Chuyện này nghe cũng thật kỳ lạ, kỳ lạ quá. Anh không bao giờ có thể tin được—không bao giờ.”

Một khoảng im lặng kéo dài nối tiếp; cả hai cùng chìm đắm trong suy tư. Cuối cùng người vợ ngước lên và nói:

“Em biết anh đang nghĩ gì rồi, Edward.”

Richards có nét mặt ngượng ngùng của một kẻ bị bắt quả tang.

“Anh xấu hổ khi phải thú nhận, Mary, nhưng—”

“Không sao đâu, Edward, em cũng đang nghĩ về chính câu hỏi đó đấy.”

“Anh hy vọng vậy. Nói ra xem nào.”

“Anh đang nghĩ, giá như người ta có thể đoán ra câu nói mà Goodson đã thốt ra với gã người lạ là gì.”

“Đúng hoàn toàn. Anh cảm thấy có lỗi và xấu hổ. Còn em thì sao?”

“Em vượt qua sự xấu hổ đó rồi. Chúng ta hãy trải tạm cái đệm ở đây đi; chúng ta phải thức canh cho đến khi kho ngân hàng mở cửa vào sáng mai để nhận cái bao tải... Ôi trời ơi, ôi trời ơi—giá như chúng mình không phạm phải sai lầm đó!”

Tấm đệm được trải ra, và Mary nói:

“Câu thần chú mở cửa—nó có thể là gì được nhỉ? Em thực sự băn khoăn không biết câu nói đó là gì. Nhưng thôi; bây giờ chúng ta đi ngủ thôi.”

“Và ngủ sao?”

“Không; suy nghĩ.”

“Phải; suy nghĩ.”

Vào lúc này, vợ chồng nhà Cox cũng đã kết thúc cuộc cãi vả và hòa giải với nhau, rồi leo lên giường—để suy nghĩ, để trằn trọc, dằn dơ và lo lắng xem câu nói mà Goodson đã thốt ra với kẻ dạt nhà sa cơ kia có thể là gì; câu nói bằng vàng đó; câu nói trị giá bốn mươi ngàn đô la tiền mặt.

Lý do văn phòng điện báo của làng mở cửa muộn hơn thường lệ đêm đó là thế này: Quản đốc nhà in của Cox là đại diện địa phương của hãng tin Associated Press. Người ta có thể gọi anh ta là đại diện danh dự, vì chẳng mấy khi đến bốn lần một năm anh ta mới cung cấp được một bản tin ba mươi từ được chấp nhận. Nhưng lần này thì khác. Điện văn của anh ta báo cáo những gì anh ta nắm được đã nhận được lời đáp tức thì:

“Gửi toàn bộ vụ việc—mọi chi tiết—một nghìn hai trăm từ.”

Một đơn đặt hàng khổng lồ! Viên quản đốc đã đáp ứng hoàn hảo; và anh ta là người tự hào nhất bang. Đến giờ điểm tâm sáng hôm sau, cái tên Hadleyburg Thanh Liêm đã nằm trên môi mọi người dân nước Mỹ, từ Montreal cho đến Vịnh Mexico, từ những dải băng hà ở Alaska cho đến những rừng cam ở Florida; và hàng triệu hàng triệu người đang bàn tán về gã người lạ cùng bao tải tiền của hắn, băn khoăn không biết có tìm được đúng người hay không, và hy vọng sẽ sớm có thêm tin tức về vụ việc—ngay lập tức.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.