Về đến nhà, ông bà Richards phải chịu đựng những lời chúc mừng và khen ngợi cho đến tận nửa đêm. Sau đó, họ mới được yên thân một mình. Trông họ có vẻ hơi buồn bã, ngồi lặng thinh và chìm trong suy nghĩ. Cuối cùng, Mary thở dài và nói:
“Anh có nghĩ rằng chúng ta đáng trách không, Edward—ráng chịu một phần lỗi lớn không?” và ánh mắt bà hướng về ba tờ ngân phiếu lớn mang tội lỗi đang nằm trên bàn, nơi những người đến chúc mừng vừa mới hau háu ngắm nhìn và cung kính chạm vào. Edward không đáp ngay; đoạn ông thở dài và ngập ngừng nói:
“Chúng—chúng ta đâu muốn thế, Mary. Mọi chuyện... chà, đã được định đoạt sẵn rồi. Mọi thứ đều thế cả.”
Mary ngước lên nhìn thẳng vào ông, nhưng ông không nhìn lại. Lát sau, bà bảo:
“Em vẫn nghĩ những lời chúc mừng và tán dương nghe lúc nào cũng ngọt ngào. Nhưng—giờ thì em thấy sao ấy—Edward?”
“Sao hả em?”
“Anh có định tiếp tục làm ở ngân hàng nữa không?”
“K—không.”
“Từ chức ư?”
“Sáng mai—bằng thư.”
“Xem ra đó là cách tốt nhất.”
Richards ôm mặt gục đầu lẩm bẩm:
“Trước kia tôi chẳng hề sợ hãi khi để dòng tiền của thiên hạ qua tay mình, nhưng—Mary, tôi mệt mỏi lắm rồi, mệt mỏi lắm...”
“Chúng ta đi ngủ thôi.”
Chín giờ sáng hôm sau, người lạ mặt ghé lấy chiếc túi và bắt xe chở về khách sạn. Đến mười giờ, Harkness có một cuộc riêng tư trao đổi với hắn. Người lạ mặt yêu cầu và nhận được năm tấm séc của một ngân hàng lớn ở đô thị—đề tên người nhận là “Người cầm” (Bearer)—trong đó có bốn tấm mệnh giá 1.500 đô-la và một tấm trị giá 34.000 đô-la. Hắn đút một tấm mệnh giá nhỏ vào ví, còn lại số tiền tương đương 38.500 đô-la thì bỏ vào một phong bì, kèm theo một bức thư ngắn mà hắn viết sau khi Harkness đã rời đi. Mười một giờ, hắn đến nhà ông bà Richards và gõ cửa. Bà Richards lén nhìn qua khe cửa chớp, rồi ra nhận chiếc phong bì, và người lạ biến mất không nói một lời. Bà quay vào, mặt đỏ bừng, chân bước hơi lạng choạng, thở hổn hển:
“Em chắc chắn là mình nhận ra hắn! Đêm qua em cứ thấy mang máng hình như đã gặp hắn ở đâu đó rồi.”
“Hắn là kẻ đã mang chiếc túi đến đây phảị không?”
“Em gần như chắc chắn là thế.”
“Vậy thì hắn cũng chính là gã Stephenson giả mạo, kẻ đã lừa gạt mọi nhân vật quan trọng trong thị trấn này với cái trò bịp bợm của hắn. Giờ đây, nếu hắn gửi séc thay vì tiền mặt, thì chúng ta lại tiếp tục bị lừa sau khi tưởng rằng đã thoát nạn. Anh cứ ngỡ mình đã có thể yên tâm trở lại sau một giấc ngủ ngon đêm qua, nhưng nhìn cái phong bì này khiến anh phát ốm. Nó không đủ dày; 8.500 đô-la dù là loại tiền giấy lớn nhất đi nữa thì thể tích cũng phải phồng hơn thế này.”
“Edward, sao anh lại phản đối séc cơ chứ?”
“Séc do chính Stephenson ký! Anh đành chịu nhận 8.500 đô-la nếu nó được trả bằng tiền giấy—vì ngẫm lại thì mọi chuyện quả đã an bài như thế, Mary ạ—nhưng anh vốn chẳng can đảm gì, và anh không có gan mang ra thị trấn một tấm séc ký tên cái họ tai họa đó. Đó là một cái bẫy. Tên đó đã định tóm cổ anh; chẳng biết bằng cách nào chúng ta đã thoát được; và bây giờ hắn lại giở trò mới. Nếu đúng là séc—”
“Ôi, Edward, tệ quá đi mất!” Và bà cầm những tờ séc lên rồi bật khóc.
“Ném chúng vào lò sủi đi! Nhanh lên! Chúng ta không được để bản thân bị cám dỗ. Đó là một cạm bẫy cốt để thiên hạ cười vào mũi chúng ta cùng với những kẻ khác, và—Đưa đây cho anh, nếu em không làm nổi!” Ông giật lấy và cố ghì chặt tay cho đến khi lết được tới lò sủi; nhưng ông cũng chỉ là một con người bằng xương bằng thịt, lại là một thủ quỹ, nên ông đã dừng lại một thoáng để xem cho kỹ chữ ký. Rồi ông suýt ngất xỉu.
“Quạt cho anh mau, Mary, quạt cho anh! Chúng có giá trị y như vàng ấy!”
“Ôi, tuyệt quá phải không anh, Edward! Sao lại thế nhỉ?”
“Do Harkness ký. Điều bí ẩn đằng sau chuyện này là gì cơ chứ, Mary?”
“Edward, anh nghĩ xem—”
“Nhìn đây này—nhìn cái này xem! Mười lăm—mười lăm—mười lăm—ba mươi tư. Ba mươi tám nghìn năm trăm! Mary ạ, chiếc túi rách ấy chẳng đáng nổi mười hai đô-la, thế mà Harkness—có vẻ như—đã trả đúng giá trị thực của nó.”
“Và anh nghĩ tất cả số tiền đó thuộc về chúng ta chứ—thay vì mười nghìn đô-la ư?”
“Ừ, xem chừng là thế. Hơn nữa, những tấm séc này còn đề tên người nhận là ‘Người cầm’ nữa.”
“Thế có tốt không anh, Edward? Nó dùng để làm gì cơ chứ?”
“Anh đoán là một ngầm ý bảo đem đến một ngân hàng ở xa nào đó mà lĩnh tiền. Có lẽ Harkness không muốn vụ này bị lộ. Thế còn cái gì đây—một bức thư à?”
“Vâng. Nó nằm trong phong bì cùng với mấy tờ séc.”
Nó được viết bằng nét chữ của “Stephenson”, nhưng không ký tên. Nội dung như sau:
“Tôi là một kẻ vỡ mộng. Sự trung thực của ông vượt ngoài tầm với của mọi sự cám dỗ. Ban đầu tôi nghĩ khác về chuyện đó, nhưng tôi đã sai lầm khi đánh giá ông, và tôi thành thật xin lỗi. Tôi kính trọng ông—và điều đó cũng rất thành thật. Thị trấn này không đáng để xách dép cho ông. Thưa ông, tôi đã đánh cược sòng phẳng với chính mình rằng có mười chín kẻ dễ dại dột ngã lòng trước đồng tiền trong cộng đồng tự xưng là đạo đức của các ông. Tôi đã thua. Xin cứ giữ toàn bộ số tiền, ông hoàn toàn xứng đáng với nó.”
Richards thở dài một tiếng thật sâu và nói:
“Nó cứ như được viết bằng lửa ấy—nóng bỏng đến mức làm rát cả người. Mary—anh lại thấy đau khổ rồi.”
“Em cũng vậy. Ôi anh yêu, em ước gì—”
“Nghĩ mà xem, Mary—ông ta tin tưởng tôi.”
“Ôi, đừng nói nữa, Edward—em không chịu nổi đâu.”
“Nếu những lời lẽ tốt đẹp ấy mà xứng đáng với anh, Mary—và Chúa biết là có lúc anh đã tin mình xứng đáng—anh nghĩ mình sẵn sàng đánh đổi cả bốn mươi nghìn đô-la để nhận lấy chúng. Và anh sẽ cất giữ tờ giấy đó như một vật quý giá hơn cả vàng châu báu, giữ mãi bên mình. Nhưng giờ đây—Chúng ta không thể sống dưới cái bóng của sự cáo buộc rành rành này đâu, Mary ạ.”
Ông ném nó vào lò sủi.
Một người đưa thư đến giao một chiếc phong bì. Richards lấy bức thư ra đọc; đó là thư của Burgess:
“Ông đã cứu tôi trong một thời gian khó khăn. Đêm qua tôi đã cứu ông. Đánh đổi bằng một lời dối trá, nhưng tôi thực hiện sự hy sinh đó một cách tự nguyện và với một tấm lòng biết ơn sâu sắc. Không ai trong cái làng này hiểu rõ bằng tôi về sự dũng cảm, tốt bụng và cao thượng của ông. Xâu xa ra, xét đến chuyện tôi từng bị buộc tội và bị dư luận kết án mà ông đều rõ, hẳn ông không thể tôn trọng tôi; nhưng tôi cầu xin ông hãy tin rằng tôi là một người biết ơn; điều đó sẽ giúp tôi vơi bớt gánh nặng trên vai. [Ký tên] ‘BURGESS’.”
“Lại được cứu thoát một lần nữa. Và phải đổi bằng cái giá ấy sao!” Ông ném bức thư vào lò sủi. “Tôi—tôi ước gì mình chết đi cho rồi, Mary ạ, tôi ước gì mình thoát khỏi tất cả những chuyện này!”
“Ôi, những ngày tháng này mới cay đắng làm sao, Edward. Những nhát dao, xuất phát từ chính lòng tốt của họ, lại đâm quá sâu—và chúng dồn dập kéo đến!”
Ba ngày trước cuộc bầu cử, mỗi người trong số hai nghìn cử chỉ bỗng thấy mình sở hữu một món kỷ vật đáng giá—một trong những đồng tiền vàng kép giả nổi tiếng. Khắc quanh một mặt của nó là những dòng chữ sau: “CÂU NÓI MÀ TÔI ĐÃ THỐT RA VỚI KẺ LẠ MẶT KHỔ SỞ ĐÓ LÀ—” Khắc quanh mặt kia là: “HÃY ĐI ĐI, VÀ TỰ SỬA MÌNH. [KÝ TÊN] PINKERTON.” Thế là toàn bộ phần rác rưởi còn lại của trò đùa tai tiếng đã dội thẳng lên đầu một người, với hậu quả vô cùng thảm khốc. Nó thổi bùng trở lại trận cười lớn vừa qua và trút tất cả lên đầu Pinkerton; và chiến thắng trong cuộc bầu cử của Harkness diễn ra dễ như trở bàn tay.
Chỉ trong vòng hai mươi bốn giờ sau khi nhận được séc, lương tâm của ông bà Richards bắt đầu dịu xuống, dẫu đầy ngao ngán; cặp vợ chồng già đang tự tập cách dung hòa với tội lỗi mà họ từng phạm phải. Thế nhưng, giờ đây họ sắp sửa nhận ra rằng tội lỗi sẽ mang những nỗi kinh hoàng mới mẻ và thực sự khi có vẻ như nó sắp bị bại lộ. Điều đó gán cho tội lỗi một diện mạo hoàn toàn mới mẻ, vững chắc và quan trọng hơn bao giờ hết. Tới nhà thờ buổi sáng hôm đó, bài giảng vẫn theo khuôn mẫu thường ngày; vẫn là những điều cũ kỹ được thuyết giảng theo lối cũ mòn; họ đã nghe đến cả ngàn lần và thấy nó vô hại, gần như vô nghĩa, và dễ dàng chìm vào giấc ngủ dưới tiếng giảng kinh ấy; nhưng giờ thì mọi thứ đã khác: bài giảng như tua tủa những lời cáo buộc; nó như nhắm thẳng và đặc biệt vào những kẻ đang che giấu tội lỗi tày trời. Tan lễ, họ vội vã chuồn khỏi đám đông chúc mừng ngay khi có thể và rảo bước về nhà, lạnh buốt đến tận xương tủy bởi những nỗi sợ mơ hồ, mờ mịt và không rõ hình thù. Rồi tình cờ họ thoáng thấy ông Burgess đang rẽ qua góc phố. Ông chẳng mảy may để ý đến cái gật đầu chào của họ! Hông hề nhìn thấy; nhưng nào họ có biết điều đó. Hành động ấy có nghĩa là gì cơ chứ? Nó có thể có nghĩa là—có thể—có nghĩa là—ôi, hàng tá điều kinh khủng. Liệu có khi nào ông ta biết rằng Richards từng có khả năng giải oan cho mình trong quá khứ mà lại âm thầm chờ đợi cơ hội để thanh toán sòng phẳng nợ nần xưa cũ hay không? Về đến nhà, trong cơn hoảng loạn, họ bắt đầu tưởng tượng rằng có lẽ người giúp việc đã đứng ở căn phòng bên cạnh nghe lén khi Richards hé lộ bí mật với vợ rằng ông biết Burgess vô tội; rồi Richards lại đản ra tưởng tượng rằng lúc ấy mình từng nghe thấy tiếng sột soạt của tà áo váy ở bên trong; tiếp đến, ông chắc mẩm là mình đã nghe thật. Họ sẽ gọi Sarah vào bằng một cái cớ nào đó để dò xét nét mặt; nếu con bé đã bán đứng họ cho ông Burgess, điều đó thể hiện rõ trên thái độ của nó. Họ gặng hỏi nó vài câu—những câu hỏi bâng quơ, lủng củng và có vẻ vô mục đích đến nỗi con bé đinh ninh rằng đầu óc của hai ông bà đã có vấn đề vì bất ngờ gặp vận may; ánh mắt dò xét sắc bén mà họ đăm đăm nhìn vào khiến nó sợ hãi, và điều đó càng đẩy mọi chuyện đi xa hơn. Nó đỏ bừng mặt, trở nên lúng túng cuống cuồng, và trong mắt cặp vợ chồng già thì đó chính là những dấu hiệu rành rành của tội lỗi—tội lỗi gì đó ghê gớm lắm—không trật đi đâu được, chắc chắn con bé là một kẻ chỉ điểm và phản trơ. Khi chỉ còn lại hai người, họ bắt đầu xâu chuỗi những thứ chẳng ăn nhập gì với nhau lại để thu về những kết quả kinh hoàng từ sự kết hợp ấy. Khi mọi chuyện đã đẩy đến bờ vực tồi tệ nhất, Richards bỗng thở hắt ra một tiếng khiến vợ ông hoảng hốt hỏi:
“Ôi, chuyện gì thế anh?—chuyện gì thế?”
“Bức thư—bức thư của Burgess! Lời lẽ trong đó mang ý mỉa mai, giờ thì anh đã hiểu.” Ông trích dẫn lại: “‘Xâu xa ra, xét đến chuyện tôi từng bị buộc tội mà ông đều rõ, hẳn ông không thể tôn trọng tôi’—ôi, mọi thứ rõ mười mươi rồi, Chúa cứu con với! Hắn biết là anh biết! Em thấy sự tinh vi trong cách dùng từ chưa. Đó là một cái bẫy—và như một kẻ ngốc, anh đã tự lao đầu vào tròng. Hòn Mary ơi—!”
“Ôi, thật kinh khủng—em biết anh định nói gì rồi—hắn đã không trả lại bản sao chép câu nói thử nghiệm giả mạo đó cho anh.”
“Đúng thế—giữ lại để làm bằng chứng tiêu diệt chúng ta. Mary ạ, chắc chắn hắn đã vạch trần chúng ta với vài người rồi. Anh biết chắc điều đó—biết rõ lắm. Anh đã thấy nó trong ánh mắt của hàng tá người sau buổi lễ ở nhà thờ. À, hèn gì hắn chẳng thèm đáp lại cái gật đầu chào của chúng ta—hắn thừa biết mình đã làm gì rồi chứ bộ!”
Nửa đêm, vị bác sĩ được mời đến. Sáng hôm sau, tin đồn lan ra khắp thị trấn rằng cặp vợ chồng già đang lâm trọng bệnh—bác sĩ cho biết họ bị kiệt quệ do sự phấn khích quá độ bắt nguồn từ món vận may lớn, những lời chúc mừng và việc thức quá khuya. Cả thị trấn vô cùng lo lắng; bởi vì hai ông bà già này dường như là tất cả những gì còn lại để họ có thể tự hào.
Hai ngày sau, tình hình tồi tệ hơn. Cặp vợ chồng già đã mê sảng và bắt đầu có những hành động kỳ lạ. Theo lời kể của những người y tá chăm sóc, Richards đã chìa ra những tấm séc—trị giá 8.500 đô-la ư? Không—là một con số kinh hoàng—38.500 đô-la! Giải thích thế nào về vận may khổng lồ này đây?
Hôm sau, các y tá mang đến nhiều tin tức hơn—và thật kỳ diệu. Họ quyết định giấu đi những tấm séc kẻo tai họa ập xuống; thế nhưng khi lục tìm thì chúng đã biến mất khỏi dưới chiếc gối của bệnh nhân—tiêu tan đâu mất hút. Bệnh nhân nói:
“Đừng có động vào cái gối; cô muốn gì hả?”
“Chúng tôi nghĩ tốt hơn là nên cất mấy tờ séc—”
“Các người sẽ không bao giờ nhìn thấy chúng nữa đâu—chúng bị tiêu hủy rồi. Chúng xuất phát từ quỷ dữ. Tôi đã nhìn thấy dấu ấn của địa ngục trên đó, và tôi thừa biết chúng được phái đến để dụ dỗ tôi sa ngã vào tội lỗi.” Rồi ông bắt đầu lẩm bẩm những điều kỳ quái, đáng sợ chẳng tài nào hiểu nổi, và bác sĩ đã dặn dò các y tá phải giữ kín chuyện này.
Richards đã nói đúng; những tấm séc chẳng bao giờ xuất hiện trở lại.
Chắc hẳn một cô y tá nào đó đã ngủ mơ nói mãng, bởi vì chỉ trong vòng hai ngày, những lời lẩm bẩm bị cấm đoán kia đã trở thành đề bàn tán của cả thị trấn; và chúng thật đáng kinh ngạc. Chúng ngầm ám chỉ rằng chính Richards mới là kẻ từng đứng ra nhận chiếc túi, và Burgess đã che giấu sự thật đó rồi sau đó ác ý đem bán đứng ông ta.
Burgess bị chất vấn về việc này và đã kiên quyết chối bay chối biến. Ông nói rằng thật bất công khi bận tâm đến những lời lẩm bẩm nhảm nhí của một ông già bệnh nặng đang lúc tâm trí không bình thường. Mặc dù vậy, sự nghi ngờ vẫn bao trùm bầu không khí và có rất nhiều điều bàn tán.
Chỉ sau một hai ngày, người ta đồn rằng những lời mê sảng của bà Richards cũng y hệt như của chồng bà. Sự nghi ngờ lúc này bùng lên thành sự thật, và niềm tự hào của thị trấn về sự thanh cao của vị cư dân quan trọng duy nhất không tì vết bỗng mờ dần, lụi tàn rồi tắt hẳn.
Sáu ngày trôi qua, rồi thêm tin tức mới lại đến. Cặp vợ chồng già đang hấp hối. Tâm trí Richards tỉnh táo lại trong những giờ phút cuối đời, và ông cho gọi Burgess đến.
Burgess nói:
“Hãy để mọi người ra ngoài. Tôi nghĩ ông ấy muốn nói chuyện riêng.”
“Không!” Richards thốt lên; “Tôi muốn có nhân chứng. Tôi muốn tất cả các người hãy nghe lời thú tội của tôi, để tôi có thể chết như một con người, chứ không phải như một con chó. Tôi từng trong sạch—một cách gượng gạo—giống như những người khác; và cũng như những kẻ khác, tôi đã ngã quỵ khi sự cám dỗ ập đến. Tôi đã ký vào một lời dối trá, và nhận vinh quang giả dối về cái túi khốn nạn đó. Ông Burgess nhớ rằng tôi từng giúp đỡ ông ấy, và vì lòng biết ơn (cùng sự mù quáng), ông ấy đã giấu nhẹm yêu sách của tôi và cứu rỗi tôi. Các người đều biết chuyện bị buộc tội của Burgess nhiều năm trước. Lời khai của tôi, và chỉ duy nhất một mình lời khai của tôi mới có thể giải oan cho ông ấy, thế mà tôi lại là một kẻ hèn nhát bỏ mặc ông ấy chịu đựng nỗi nhục nhã—”
“Không—không—ông Richards, ông—”
“Người hầu của tôi đã bán đứng bí mật của tôi cho hắn—”
“Không có ai phản bội hay tiết lộ gì với tôi cả—”
—“Và rồi ông ấy đã làm một việc rất đỗi tự nhiên và chính đáng; ông ấy hối hận vì lòng tốt cưu mang mà ông ấy dành cho tôi, và ông ấy đã phơi bày tội lỗi của tôi—như những gì tôi đáng phải nhận—”
“Không bao giờ!—Tôi xin thề—”
“Từ tận đáy lòng, tôi tha thứ cho anh ấy.”
Những lời thanh minh đầy thiết tha của Burgess trôi vào câm lặng; người đàn ông sắp chết trút hơi thở cuối cùng mà chẳng hề hay biết rằng một lần nữa ông lại gây tổn thương cho tội nghiệp Burgess. Người vợ già cũng qua đời vào đêm hôm đó.
Mười chín con người thiêng liêng cuối cùng đều đã gục ngã làm mồi cho chiếc túi quỷ quái; thị trấn bị tước đi mảnh giáp vinh quang cuối cùng từ thuở xa xưa. Nỗi tiếc thương của họ chẳng phô trương, nhưng thấm đượm vô cùng.