Thời nay, thế gian quá say mê tiểu thuyết và truyện tình cảm, khiến cho một tập hồi ký cá nhân khó lòng được công nhận là chuyện có thật, khi mà tên tuổi và các tình tiết liên quan đến nhân vật đều được giấu kín. Vì lý do này, chúng ta đành phải để độc giả tự đưa ra phán xét cho những trang sách tiếp theo và tùy ý đón nhận nó theo cách riêng của mình.

Tác giả ở đây được ngầm hiểu là đang tự viết lại cuộc đời mình, và ngay phần đầu của câu chuyện, bà đã đưa ra những lý do khiến bà thấy cần thiết phải giấu đi tên thật của mình, sau đó chúng ta không cần phải bàn thêm gì về điều đó nữa.

Quả thực, bản thảo gốc của câu chuyện này đã được trau chuốt lại bằng những từ ngữ mới, và văn phong của người phụ nữ nổi tiếng mà chúng ta đang nhắc tới đã được sửa đổi đôi chút; đặc biệt là bà được miêu tả kể lại câu chuyện của chính mình bằng những lời lẽ kín đáo hơn so với cách bà kể ban đầu. Bản sao đến tay chúng ta đầu tiên vốn được viết bằng thứ ngôn ngữ giống kẻ đang ở tù Newgate hơn là một người đã ăn năn, khiêm nhường như cái cách mà bà sau đó tự nhận.

Cây bút dốc sức hoàn thiện câu chuyện của bà, để nó thành hình như các bạn thấy hiện nay, đã gặp không ít khó khăn trong việc khoác lên nó một vẻ bề ngoài lịch sự và trau chuốt cho câu chữ sao cho tao nhã. Khi một người phụ nữ đã sa ngã từ thuở trẻ, vâng, thậm chí là đứa con hoang của sự đồi trụy và tội lỗi, lại đứng ra kể lại toàn bộ những hành vi tội lỗi của mình, thậm chí đi sâu vào từng hoàn cảnh và sự kiện cụ thể mà bà đã trải qua trong suốt sáu mươi năm cuộc đời, thì người chấp bút hẳn phải vô cùng nhọc nhằn để gói ghém mọi thứ thật kín đáo, sao cho không tạo cơ hội, đặc biệt là cho những độc giả tà tâm, lợi dụng nó vào mục đích xấu.

Tuy nhiên, mọi sự cẩn trọng có thể đều đã được áp dụng để không gợi lên những ý nghĩ lầu xanh hay những khúc quanh dung tục trong lần khoác áo mới này cho câu chuyện; tuyệt đối không, kể cả trong những phần diễn đạt gai góc nhất. Nhằm mục đích ấy, một phần đời tội lỗi của bà – những điều không thể kể lại một cách đoan trang – đã bị lược bỏ hoàn toàn, và nhiều đoạn khác cũng được rút ngắn đáng kể. Những gì được giữ lại, chúng tôi hy vọng sẽ không làm tổn lòng vị độc giả nào thuần khiết nhất hay thính giả nào đoan trang nhất; và hễ điều tốt đẹp nhất được rút ra từ ngay cả câu chuyện tồi tệ nhất, thì bài học đạo đức, chúng tôi hy vọng, sẽ giữ cho độc giả một thái độ nghiêm túc, ngay cả khi cốt truyện có phần lôi kéo họ theo hướng ngược lại. Việc thuật lại một cuộc đời tội lỗi đã được hướng thiện tất yếu đòi hỏi phần sa ngã phải được phơi bày trọn vẹn sự tàn nhẫn mà lịch sử chân thực của nó dung chứa, nhằm làm nổi bật và tôn vinh phần hoàn lương—vốn dĩ là phần đẹp đẽ và rạng rỡ nhất, nếu được kể lại với đầy đủ sinh khí và sức sống.

Có ý kiến cho rằng không thể có cùng một sức sống, một vẻ rạng rỡ và xinh đẹp trong việc miêu tả phần hướng thiện giống như trong phần tội ác. Nếu nhận định đó có phần nào đúng, thì tôi phải xin phép được nói rằng đó là vì người đọc không có cùng khẩu vị và sự thưởng ngoạn, và quả thực rất đúng là sự khác biệt ấy không nằm ở giá trị thực sự của đề tài mà nằm ở khiếu thẩm mỹ và khẩu vị của người đọc.

Nhưng vì tác phẩm này chủ yếu được giới thiệu đến những ai biết cách đọc và biết cách tận dụng những giá trị tốt đẹp mà câu chuyện hằng ca ngợi, nên chúng tôi hy vọng rằng những độc giả ấy sẽ thấy hài lòng với bài học đạo đức hơn là cốt truyện, với phần ứng dụng thực tế hơn là lời kể, và với mục đích cuối cùng của người viết hơn là cuộc đời của nhân vật được viết ra.

Trong câu chuyện này có vô vàn tình tiết lý thú, và tất cả đều được vận dụng một cách hữu ích. Chúng được thổi vào một ngòi bút khéo léo và duyên dáng khi thuật lại, mang tính giáo dục tự nhiên đối với độc giả theo cách này hay cách khác. Nửa đầu cuộc đời truân chuyên của bà với vị công tử trẻ tuổi ở Colchester đã được biến tấu đầy khéo léo nhằm vạch trần tội ác, đồng thời cảnh tỉnh tất cả những ai có hoàn cảnh tương tự về cái kết bi thảm của những việc làm như vậy, cùng với cách hành xử ngốc nghếch, thiếu suy nghĩ và đáng ghê tởm của cả hai phía, khiến nó thừa sức bù đắp cho mọi mô tả sinh động về sự dại dột và tội lỗi của bà.

Sự ăn năn của người tình tại Bath, và việc anh ta bị thúc đẩy bởi cơn trọng bệnh như một lời cảnh tỉnh chính đáng để từ bỏ cô ta; lời cảnh báo xác đáng được đưa ra ở đó nhằm chống lại ngay cả những sự thân mật hợp pháp giữa những người bạn chí cốt, và việc họ bất lực thế nào trong việc giữ vững những lời thề nguyện đức hạnh thiêng liêng nếu không có sự trợ giúp từ ơn trên; đây là những phần mà, đối với một sự nhận thức thấu đáo, sẽ thấy mang trong mình vẻ đẹp thực chất hơn toàn bộ chuỗi tình sử ái tình mở đầu cho nó.

Nói một cách ngắn gọn, toàn bộ câu chuyện đã được gạn lọc cẩn thận khỏi mọi thứ nhẹ dạ và lỏng lẻo vốn có trong đó, để rồi tất cả đều được ứng dụng, với sự cẩn trọng tột bậc, vào những mục đích đức hạnh và tôn giáo. Không ai có thể, mà không phạm tội bất công rõ mươi mươi, ném lời quở trách vào tác phẩm này hay vào dụng ý của chúng tôi khi cho xuất bản nó.

Những người bênh vực cho sân khấu kịch nghệ, qua mọi thời đại, vẫn luôn lấy đây làm luận điểm lớn nhất để thuyết phục mọi người rằng các vở kịch của họ rất hữu ích, và rằng chúng nên được dung dưỡng ở những nền chính quyền văn minh nhất và tôn giáo nhất; cụ thể là chúng được ứng dụng vào các mục đích đạo đức, và thông qua những màn trình diễn sống động nhất, chúng không bao giờ quên ca ngợi đức hạnh cùng các nguyên tắc cao đẹp, đồng thời đả phá và vạch trần mọi thói hư tật xấu cùng sự suy đồi phong hóa; và nếu quả thực chúng làm được như vậy, và nếu chúng luôn tuân thủ nguyên tắc ấy như thước đo cho hoạt động trên sân khấu, thì có rất nhiều điều để nói đỡ cho họ.

Xuyên suốt sự đa dạng vô tận của cuốn sách này, nền tảng cốt lõi ấy được tuân thủ nghiêm ngặt nhất; không có một hành động tội ác nào trong bất kỳ phần nào của nó, mà trước sau gì cũng mang lại kết quả bất hạnh và bi đát; không một tên ác nhân tột cùng nào được đưa lên sân khấu, mà lại không đi đến một cái kết bi thảm hoặc trở thành một kẻ ăn năn; không có một điều xấu xa nào được nhắc đến mà không bị lên án ngay trong lời kể, và cũng chẳng có một điều gì đức hạnh, công chính lại không mang theo lời ca ngợi bên mình. Còn điều gì có thể đáp ứng chính xác hơn quy tắc đã được vạch ra, đó là ca ngợi ngay cả những màn trình diễn vốn vấp phải quá nhiều lời phản đối chính đáng khác? Cụ thể là những vấn đề về gương xấu, thói quen giao du với kẻ xấu, ngôn từ tục tĩu và những thứ tương tự.

Dựa trên nền tảng này, cuốn sách được giới thiệu đến bạn đọc như một tác phẩm mà từ mọi ngóc ngách của nó, người ta đều có thể rút ra bài học nào đó, cùng những suy luận đúng đắn và mang tính tôn giáo, nhờ đó độc giả sẽ thu nhận được chút ít giáo huấn nếu họ chịu khó tận dụng nó.

Toàn bộ những chiến tích của người phụ nữ nổi danh này trong các cuộc cướp bóc nhắm vào nhân loại, đứng đó như những lời cảnh tỉnh để những người lương thiện đề phòng chúng, ngầm cho họ biết bằng phương thức nào những con người vô tội bị dụ dỗ, tước đoạt và cướp bóc, và hệ quả là làm thế nào để tránh xa chúng. Vụ bà ta cướp của một đứa trẻ ngây thơ vô số tội, được ăn diện lộng lẫy bởi sự vanh vanh của người mẹ để đến lớp học múa, là một lời nhắc nhở hữu ích cho những người như thế trong tương lai, cũng giống như vụ bà ta móc chiếc đồng hồ vàng bên hông vị tiểu thư nọ ở Công viên.

Việc bà ta cuỗm một gói đồ từ tay một ả đàn bà bốc đồng tại trạm xe ngựa ở phố St. John, chiến lợi phẩm thu được trong vụ hỏa hoạn, và một lần nữa tại Harwich, tất cả đều mang đến cho chúng ta những lời cảnh báo tuyệt vời trong những tình huống như vậy để vững vàng hơn trước mọi bất ngờ bất chợt dưới mọi hình thức.

Việc bà ta quay trở lại với một cuộc sống nền nã và sự quản lý cần cù vào giai đoạn cuối đời ở Virginia, cùng với người chồng bị lưu đày của mình, là một câu chuyện dồi dào bài học cho tất cả những mảnh đời bất hạnh buộc phải tìm kiếm chốn dung thân nơi xứ người, dù là do nỗi thống khổ bị lưu đày hay tai họa khác; cho họ hay rằng sự siêng năng và tận tụy luôn nhận được sự khích lệ xứng đáng, ngay cả ở những vùng xó xỉnh xa xôi nhất trên thế giới, và không có hoàn cảnh nào là quá bần cùng, quá đáng khinh, hay quá mịt mờ tương lai, mà một sự nhẫn nại bền bỉ không thể đưa chúng ta thoát khỏi, không thể theo thời gian nâng một sinh linh hèn mus nhất ngẩng cao đầu bước ra thế giới một lần nữa, và ban cho người ấy một cơ hội mới để sống cuộc đời mình.

Đó là một vài trong số những suy luận nghiêm túc mà chúng ta được dắt tay đi qua trong cuốn sách này, và chúng hoàn toàn đủ sức để biện minh cho bất kỳ ai muốn giới thiệu nó với thế giới, và hơn thế nữa là biện minh cho việc xuất bản nó.

Vẫn còn hai phần đặc sắc nhất ở phía sau, mà câu chuyện này phác họa đôi nét và đưa chúng ta thâm nhập vào các khía cạnh của chúng, nhưng mỗi phần đều quá dài để nhét vào cùng một cuốn sách và thực ra chúng là, tôi có thể gọi như vậy, những tập sách hoàn chỉnh của riêng mình, cụ thể là: 1. Cuộc đời của người mụ nết na theo cách gọi của bà ta—người mà hình như chỉ trong vài năm đã trải qua đủ mọi bậc thang danh giá của một quý bà, một ả điếm và một tú bà; một bà đỡ và một kẻ che chở cho bà đỡ đúng như người ta vẫn gọi; một kẻ cầm đồ, một kẻ bắt cóc trẻ con, một ổ tiêu thụ gian thương và đồ gian, nghĩa là hàng hóa trộm cắp; và tóm lại, bản thân mụ cũng là kẻ trộm, kẻ nuôi dưỡng trộm cắp và những thứ tương tự, thế mà cuối cùng lại là một người ăn năn.

Thứ hai là cuộc đời của người chồng bị lưu đày của bà, một tên tướng cướp đường, kẻ hình như đã sống suốt mười hai năm trời hành nghề cướp bóc thành công trên các nẻo đường, và thậm chí cuối cùng lại rút lui êm đẹp đến mức trở thành kẻ tình nguyện lưu đày chứ không phải tội phạm bị kết án; và trong cuộc đời hắn ẩn chứa một sự phong phú đến khó tin.

Nhưng, như tôi đã nói, đây là những thứ quá dài để đưa vào đây, thế nên tôi cũng không thể hứa hẹn về việc chúng sẽ được phát hành độc lập.

Quả thật, chúng ta không thể nói rằng cuốn hồi ký này được kéo dài đến tận đoạn cuối cuộc đời của người nổi danh Moll Flanders này—như cách bà ta tự gọi mình—vì chẳng ai có thể tự viết về cuộc đời mình đến tận cùng tận số, trừ phi họ viết nó sau khi đã chết. Nhưng cuộc đời của người chồng bà, được chấp bút bởi một bàn tay thứ ba, đã cung cấp một bức tranh toàn cảnh về cả hai người, rằng họ đã sống cùng nhau ở xứ sở đó bao lâu, và cách thức mà cả hai cùng quay trở lại nước Anh sau khoảng tám năm, khoảng thời gian mà họ đã trở nên vô cùng giàu có, và nơi mà bà ta, hình như, đã sống đến tuổi rất cao, chỉ có điều không còn là một tội nhân ăn năn xuất chúng như thuở ban đầu nữa; có vẻ như bà ta chỉ luôn nhắc đến quá khứ và mọi ngóc ngách của nó với sự ghê tởm mà thôi.

Trong màn kết của bà tại Maryland và Virginia, nhiều điều thú vị đã xảy ra khiến phần đời đó của bà trở nên vô cùng dễ chịu, nhưng chúng không được kể lại với sự thanh tao như những gì do chính tay bà thuật lại; thế nên việc chúng ta dừng lại ở đây vẫn mang lại nhiều lợi thế hơn cả.