Tôi hạnh phúc biết bao khi được ra đi! Bạn hiền của tôi ơi, trái tim con người quả là một cõi kỳ lạ làm sao! Rời xa bạn — người tôi gắn bó không thể rời, người tôi yêu thương vô vàn — vậy mà tôi lại cảm thấy hạnh phúc! Tôi biết bạn sẽ tha thứ cho tôi. Chẳng phải định mệnh đã an bài những mối bận tâm khác để hành hạ một cái đầu như tôi đó sao? Tội nghiệp Leonora thay! Thế nhưng tôi nào có lỗi gì. Nào phải lỗi tại tôi khi trong lúc những nét duyên dáng đặc biệt của người em gái mang lại cho tôi niềm vui thú dịu dàng, thì một niềm đam mê dành cho tôi lại nảy nở trong trái tim yếu mềm của nàng? Và dẫu vậy, phải chăng tôi hoàn toàn vô tội? Nào phải tôi đã khơi gợi những cảm xúc ấy hay sao? Nào phải tôi đã chẳng say mê trước những biểu hiện chân thực đầy tự nhiên ấy — dẫu kỳ thực chẳng mấy vui vẻ gì, nhưng lại thường làm chúng ta thích thú? Nào phải tôi — nhưng ôi! con người là gì, mà dám cả gan tự trách cứ mình như thế? Bạn hiền của tôi ơi, tôi hứa với bạn tôi sẽ sửa đổi; tôi sẽ không còn tiếp tục nghiền ngẫm về mọi nỗi bực dọc cỏn con mà vận mệnh có thể giáng xuống, thói quen vốn dĩ từ trước đến nay của tôi; tôi sẽ tận hưởng hiện tại, và quá khứ đối với tôi sẽ mãi là quá khứ. Chắc chắn bạn đã đúng, người bạn tốt nhất của tôi ơi, nhân loại sẽ đỡ đau khổ biết bao nếu con người — và Chúa mới biết tại sao họ lại được tạo dựng như thế — không dùng hết tâm trí để kiên trì gợi nhắc lại ký ức về những nỗi buồn trong quá khứ, thay vì thản nhiên đón nhận số phận hiện tại của mình.

Xin hãy làm ơn thông báo với mẹ tôi rằng tôi sẽ tận tâm lo liệu công việc của bà hết sức có thể, và sẽ gửi thông tin sớm nhất cho bà về việc đó. Tôi đã gặp dì tôi, và nhận ra rằng dì ấy hoàn toàn không phải là một con người khó chịu như những người quen của chúng ta vẫn đồn đại. Dì ấy là một phụ nữ hoạt bát, vui vẻ và có một tấm lòng nhân hậu nhất. Tôi đã giải thích cho dì nghe về những bất công mà mẹ tôi phải chịu liên quan đến phần tài sản lẽ ra thuộc về bà nhưng đã bị giữ lại. Dì đã kể cho tôi nghe những động cơ và lý do đằng sau cách hành xử của dì, cùng những điều kiện mà dì sẵn lòng nhượng lại toàn bộ, thậm chí còn làm nhiều hơn những gì chúng ta yêu cầu. Tóm lại, lúc này tôi không thể viết thêm về vấn đề này được nữa; chỉ xin hãy trấn an mẹ tôi rằng mọi chuyện sẽ tốt đẹp cả. Và một lần nữa, bạn hiền của tôi ơi, qua sự việc nhỏ nhặt này, tôi lại nhận ra rằng những sự hiểu lầm và thờ ơ lại gây ra nhiều tai họa trên thế giới này hơn cả sự ác tâm và hiểm độc. Dù sao đi nữa, hai điều sau xuất hiện ít thường xuyên hơn nhiều.

Về những mặt khác, tôi có một cuộc sống rất tốt đẹp ở đây. Sự cô tịch chốn thiên đường trần thế này giống như một thứ dầu thơm dịu ngọt vỗ về tâm hồn tôi, và mùa xuân tươi trẻ đang dùng những lời hứa hẹn dồi dào của nó để cổ vũ cho trái tim vốn hay ngờ vực của tôi. Mọi cái cây, mọi bụi rậm đều rực rỡ hoa; và người ta có thể ước gì mình biến thành một chú bướm, để dập dờn bay lượn trong đại dương hương thơm này, và tìm thấy toàn bộ sự tồn tại của mình trong đó.

Bản thân thị trấn thì chẳng lấy gì làm dễ chịu; bù lại, khắp xung quanh, bạn sẽ tìm thấy một vẻ đẹp thiên nhiên không thể diễn tả bằng lời. Điều này đã thôi thúc cố Bá tước M lập nên một khu vườn trên một trong những sườn đồi vốn cắt ngang nhau tạo nên khung cảnh vô cùng phong phú và quyến rũ, hình thành nên những thung lũng đẹp như tranh vẽ. Khu vườn rất đỗi mộc mạc; và ngay từ lúc bước chân vào, bạn có thể dễ dàng nhận ra rằng bản thiết kế không phải do một nhà làm vườn chuyên nghiệp vẽ nên, mà bởi một người muốn dâng hiến trọn vẹn bản thân nơi đây cho sự tận hưởng của trái tim đa cảm của mình. Tôi đã rơi không biết bao nhiêu giọt nước mắt tưởng nhớ người chủ quá cố của nó trong một ngôi nhà mùa hè nay chỉ còn là phế tích, nhưng từng là chốn dừng chân yêu thích của ông, và giờ đây là của tôi. Chẳng bao lâu nữa tôi sẽ làm chủ nơi này. Người làm vườn đã trở nên gắn bó với tôi trong vài ngày qua, và ông ấy sẽ chẳng thiệt thòi gì đâu.

Một sự thanh thản tuyệt diệu đã ngự trị trong toàn bộ tâm hồn tôi, tựa như những buổi sáng xuân ngọt ngào mà tôi đang tận hưởng bằng cả trái tim mình. Tôi chỉ có một mình, và cảm nhận trọn vẹn vẻ quyến rũ của sự tồn tại nơi chốn này, nơi được tạo ra cho niềm hạnh phúc của những tâm hồn như tôi. Tôi hạnh phúc biết bao, bạn hiền của tôi ơi, đắm chìm sâu sắc trong cảm giác tuyệt vời của sự tồn tại hoàn toàn tĩnh lặng, đến nỗi tôi sao lãng cả những tài năng của mình. Lúc này đây, tôi chẳng thể vẽ nổi dù chỉ là một nét đơn độc; thế nhưng tôi cảm thấy chưa bao giờ mình lại là một nghệ sĩ vĩ đại như lúc này. Khi mà, giữa lúc thung lũng nên thơ đang ngập tràn làn hơi mờ ảo xung quanh tôi, và ánh nắng ban trưa rọi lên tầng lá rậm rạp không thể xuyên thủng ở phía trên của những tán cây, chỉ còn vài tia nắng lạc lõng len lỏi vào chốn thâm u bên trong, tôi thả mình nằm xuống giữa đám cỏ cao bên dòng suối nhỏ đang róc rách; và khi tôi nằm sát vào lòng đất, hàng ngàn loài thực vật vô danh lọt vào tầm mắt tôi; khi tôi lắng nghe tiếng vo ve của thế giới nhỏ bé giữa những thân cây, và trở nên quen thuộc với vô số hình thù kỳ diệu không thể tả nổi của loài ruồi muỗi và côn trùng, thì khi ấy, tôi cảm nhận được sự hiện diện của Đấng Tối Cao — Đấng đã tạo ra chúng ta theo hình ảnh của Ngài, và hơi thở của tình yêu phổ quát bao bọc, nâng đỡ chúng ta, lững lờ trôi quanh ta trong cõi vĩnh hằng của hạnh phúc; và rồi, bạn tôi ơi, khi bóng tối phủ kín đôi mắt tôi, và trời đất dường như hòa quyện vào tâm hồn tôi, hấp thụ lấy nguồn sức mạnh của nó, tựa như hình bóng của một người tình dấu yêu, thì khi ấy, tôi thường khao khát nghĩ rằng: Ồ, ước gì mình có thể diễn tả lại những ý niệm này, có thể khắc họa lên trang giấy tất cả những gì đang sống động, tràn trề và ấm áp trong tôi, để nó trở thành tấm gương phản chiếu tâm hồn tôi, cũng như tâm hồn tôi là tấm gương phản chiếu vị Thiên Chúa vô hạn! Ôi người bạn của tôi — nhưng điều đó vượt quá sức chịu đựng của tôi rồi — tôi ngã gục dưới sức nặng của vẻ huy hoàng từ những ảo ảnh ấy!

Tôi không biết liệu có thứ linh hồn lừa dối nào vẫn quẩn quanh chốn này, hay chính sức tưởng tượng ấm áp mang hương vị thiên đàng trong trái tim tôi đã khiến vạn vật xung quanh trông tựa chốn thiên thai. Ngay trước ngôi nhà là một con suối — một mạch nước ngầm trói buộc tôi bằng thứ bùa chú giống như nàng Melusina và các chị em của nàng. Đi xuống theo một con dốc thoai thoải, bạn sẽ đến một vòm đá, nơi thấp hơn chừng hai mươi bước chân, dòng nước trong vắt như pha lê phun trào từ ghềnh đá cẩm thạch. Bức tường hẹp bao bọc phía trên, những tán cây cao ôm trọn lấy không gian, và sự mát lạnh tự thân của chốn ấy — tất cả mang lại một ấn tượng vừa dễ chịu lại vừa hùng vĩ. Không ngày nào trôi qua mà tôi không dành ra một tiếng đồng hồ ở đó. Những thiếu nữ trong thị trấn đến lấy nước — một công việc hồn nhiên và thiết thực, mà thuở trước từng là bổn phận của những nàng công chúa. Khi tôi ngồi nghỉ ngơi nơi đó, ý niệm về đời sống phụ hệ thuở xưa chợt bừng tỉnh xung quanh tôi. Tôi nhìn thấy họ, những bậc tổ tiên của chúng ta, cách họ kết mốiâm giao và lập nên những lời thề nguyền bên bờ suối; và tôi cảm nhận được suối nguồn và sông ngòi từng được che chở bởi những vị thần nhân hậu biết nhường nào. Ai xa lạ với những cảm giác ấy thì chưa bao giờ thực sự tận hưởng được sự nghỉ ngơi mát rượi bên bờ suối sau những mệt nhọc của một ngày hè oi ả.

Bạn hỏi có nên gửi sách cho tôi không. Người bạn thân mến của tôi ơi, vì tình yêu thương của Chúa, tôi nài xin bạn hãy giải cứu tôi khỏi cái ách đó! Tôi chẳng cần phải được dẫn dắt, kích động hay làm cho sục sôi thêm nữa. Bản thân trái tim tôi đã tự sục sôi đủ lắm rồi. Tôi cần những giai điệu để ru ngủ tâm hồn, và tôi tìm thấy chúng một cách hoàn hảo trong cuốn Homer của mình. Biết bao lần tôi cố gắng xoa dịu cơn sốt đang hừng hực trong dòng máu mình; và chưa bao giờ bạn được chứng kiến điều gì bất ổn, điều gì mong manh đến thế, như trái tim tôi. Nhưng há tôi lại phải thú nhận điều này với bạn sao, người bạn thân mến của tôi — người đã từng bao lần chịu đựng nỗi thống khổ khi phải chứng kiến sự chuyển biến đột ngột của tôi từ nỗi buồn sang niềm vui khôn tả, từ nỗi u sầu ngọt ngào sang những cơn bộc phát dữ dội? Tôi đối xử với trái tim tội nghiệp của mình như một đứa trẻ ốm đau, và chiều chuộng mọi sở thích của nó. Đừng nhắc lại chuyện này nữa: có những kẻ sẽ vì thế mà quở trách tôi đấy.

Những người bình dân ở đây đã biết tôi, và quý mến tôi, đặc biệt là lũ trẻ. Khi mới đầu tiếp xúc với chúng, và hỏi han bằng giọng thân thiện về đủ thứ chuyện vặt vãnh của chúng, vài đứa tưởng rằng tôi muốn chế giễu chúng, nên đã quay đi với vẻ vô cùng khó chịu. Tôi không để điều đó làm mình bận lòng: tôi chỉ cảm nhận sâu sắc hơn điều mà tôi từng nhận ra trước đây. Những kẻ tự cho mình có địa vị thường giữ khoảng cách lạnh lùng với người bình dân, như thể họ sợ đánh mất sự tôn nghiêm của mình khi tiếp xúc; trong khi những kẻ lười biếng ngông cuồng, hay những kẻ thích đùa cợt lố bịch, lại ra vẻ hạ mình xuống ngang hàng với họ, cốt chỉ để làm cho những người nghèo khổ cảm nhận rõ hơn sự xấc láo của chúng.

Tôi thừa biết rằng chúng ta không phải ai cũng bình đẳng, và cũng không thể như vậy; nhưng theo quan điểm của tôi, kẻ nào tránh né người bình dân chỉ để không đánh mất sự kính trọng của họ, thì cũng đáng trách chẳng kém gì một kẻ hèn nhát trốn chạy kẻ thù vì sợ thất bại.

Hôm nọ, tôi ra suối và bắt gặp một cô hầu bàn trẻ tuổi, người vừa đặt chiếc vại nước lên bậc thềm thấp nhất và đang ngó nghiêng xem có cô bạn nào tới để giúp cô nhấc nó lên đầu không. Tôi chạy xuống và nhìn cô bé. "Để ta giúp cháu một tay nhé, cô bé xinh xắn?" tôi nói. Cô đỏ bừng cả mặt. "Ôi, thưa ngài!" cô thốt lên. "Đừng khách sáo!" tôi đáp. Cô chỉnh lại chiếc khăn đội đầu, và tôi giúp cô nhấc vại nước lên. Cô cảm ơn tôi rồi bước lên những bậc thềm.

Tôi đã kết thân đủ mọi loại người, nhưng đến nay vẫn chưa tìm được một hội nhóm nào thực sự ăn ý. Tôi chẳng hiểu mình có sức hút gì với mọi người nữa, mà rất nhiều người lại yêu mến và gắn bó với tôi; để rồi khi con đường chúng tôi cùng đi chỉ kéo dài được một quãng ngắn, tôi lại cảm thấy chạnh lòng nuối tiếc. Nếu bạn hỏi con người ở đây như thế nào, tôi buộc phải trả lời rằng: "Cũng giống như mọi nơi khác mà thôi." Loài người chẳng qua cũng chỉ là một sự tồn tại đơn điệu. Hầu hết bọn họ lao động phần lớn thời gian chỉ để kiếm sống qua ngày; và phần tự do ít ỏi còn sót lại khiến họ khốn khổ đến mức họ phải tìm mọi cách để vứt bỏ nó đi. Ôi, số phận con người!

Nhưng họ quả thực là những con người vô cùng tốt bụng. Nếu đôi khi tôi quên mất bản thân, tham gia vào những niềm vui ngây thơ chưa bị cấm đoán đối với những người nông dân, và tận hưởng niềm vui — chẳng hạn như sự tự do và chân thành thực sự quanh một bàn ăn bày biệnươm bờm, hay nhân cơ hội tổ chức một chuyến dã ngoại, một buổi khiêu vũ, vân vân — thì tất cả những điều đó đều mang lại tác động tốt đẹp cho tâm trạng tôi; chỉ có điều tôi phải quên đi rằng ẩn giấu sâu thẳm trong tôi còn biết bao phẩm chất khác đang mòn mỏi một cách vô ích, những thứ mà tôi buộc phải cẩn thận che giấu. A! ý nghĩ này làm tâm trạng tôi chấn động sợ hãi. Thế nhưng, bị hiểu lầm lại chính là số phận của những kẻ như chúng ta.

Than ôi, người bạn của tuổi trẻ tôi đã ra đi! Than ôi, tại sao tôi lại từng biết đến nàng! Tôi có thể tự nhủ rằng: "Ngươi đúng là một kẻ mộng mơ khi đi tìm những thứ chẳng thể tìm thấy chốn trần gian này." Thế nhưng nàng đã từng là của tôi. Tôi đã sở hữu trái tim ấy, tâm hồn cao cả ấy — nơi mà khi đứng trước nàng, tôi dường như trở nên vĩ đại hơn thực tế của mình, bởi vì tôi đã được là tất cả những gì mình có thể trở thành. Hỡi Chúa tôi! khi ấy chẳng lẽ không còn một năng lực nào trong tâm hồn tôi lại chưa được phát huy hay sao? Trước mặt nàng, há tôi lại không thể bộc lộ trọn vẹn thứ cảm xúc huyền bí mà qua đó trái tim tôi ôm ấp thiên nhiên đó sao? Chẳng phải mối giao cảm giữa chúng tôi là một thứ tơ kết vô tận của những cảm xúc tinh tế nhất, của sự thông minh sắc sảo nhất — những biến tấu dẫu có đôi phần kỳ quặc, vẫn mang đậm dấu ấn thiên tài hay sao? Than ôi! khoảng cách vài tuổi mà nàng lớn hơn tôi đã đưa nàng về nấm mồ trước cả tôi. Tôi không bao giờ có thể quên được ý chí kiên định hay sự nhẫn nại tựa thiên thần của nàng.

Vài ngày trước, tôi gặp một thanh niên mang họ V— nào đó, một chàng trai thẳng thắn, cởi mở với gương mặt vô cùng dễ mến. Cậu ta vừa rời ghế nhà trường, không tự cho là mình thông thái hơn người, nhưng tin rằng mình biết nhiều hơn kẻ khác. Cậu ta đã học hành chăm chỉ, điều mà tôi có thể nhận ra qua nhiều chi tiết; tóm lại, cậu ta sở hữu một kho tàng kiến thức phong phú. Khi nghe tin tôi vẽ khá nhiều và biết tiếng Hy Lạp (hai điều kỳ diệu đối với vùng quê này), cậu ta liền đến thăm tôi và bày tỏ toàn bộ vốn học识 của mình, từ Batteaux đến Wood, từ De Piles đến Winkelmann; cậu ta quả quyết với tôi rằng mình đã đọc xong phần đầu trong lý thuyết của Sulzer, và còn sở hữu cả bản thảo công trình của Heyne về việc nghiên cứu đồ cổ. Tôi để mặc cậu ta khoe hết.

Tôi cũng đã làm quen với một người rất đáng kính, ngài chánh án huyện, một con người thẳng thắn và cởi mở. Người ta kể rằng thật là một điều tuyệt vời khi ngài ở giữa những đứa con của mình, tất cả có chín đứa. Cô con gái cả đặc biệt được mọi người ca ngợi hết lời. Ngài đã mời tôi đến chơi, và tôi dự định sẽ ghé thăm vào dịp sớm nhất. Ngài sống tại một trong những nhà nghỉ săn bắn của hoàng gia, có thể đi bộ từ đây đến đó trong vòng một tiếng rưỡi, nơi ngài xin được sinh sống sau khi người vợ qua đời, bởi ngài quá đau lòng khi phải ở lại thị trấn và triều đình.

Tôi cũng tình cờ gặp một vài nhân vật kỳ quặc khác theo một cách đáng ngờ, những kẻ hoàn toàn chẳng có điểm gì thú vị, và sự thể hiện tình bạn của họ thì quả thực là không thể chịu nổi. Tạm biệt nhé. Bức thư này hẳn sẽ làm bạn thích thú: nó mang đậm tính chất lịch sử đấy.

Rằng cuộc đời con người chỉ là một giấc mơ, đó là điều mà từ trước đến nay rất nhiều kẻ đã phỏng đoán; và bản thân tôi cũng bị cảm giác này đeo bám khắp mọi nơi. Khi tôi ngẫm nghĩ về những giới hạn chật hẹp mà trong đó các năng lực hoạt động và tìm tòi của chúng ta bị kìm hãm; khi tôi chứng kiến mọi sinh lực của chúng ta bị tiêu tốn ra sao chỉ để lo cho những nhu cầu thuần túy sinh tồn, mà rốt cuộc những nhu cầu ấy cũng chẳng có mục đích nào khác ngoài việc kéo dài một sự tồn tại khốn khổ; và rồi khi mọi sự thỏa mãn của chúng ta đối với một số đối tượng nghiên cứu nào đó lại kết thúc chẳng có gì tốt đẹp hơn một sự nhẫn nại thụ động, trong lúc chúng ta tự khuây khỏa bằng cách tô điểm những bức tường ngục thất của mình bằng những hình vẽ rực rỡ cùng phong cảnh huy hoàng — khi tôi ngẫm nghĩ tất cả những điều đó, hỡi Wilhelm, tôi chỉ biết im lặng. Tôi soi rọi vào bản thể chính mình và tìm thấy ở đó cả một thế giới, nhưng đó là thế giới của trí tưởng tượng và những khao khát mơ hồ nhiều hơn là sự minh bạch và sức mạnh sinh động.

Rồi mọi thứ nhòe đi trước các giác quan tôi, để rồi tôi mỉm cười và mơ mộng trong lúc tiếp bước hành trình xuyên qua thế giới này.

Tất cả các giáo sư và tiến sĩ uyên bác đều đồng thuận rằng trẻ em không hiểu rõ nguyên nhân của những khao khát ở chúng; nhưng việc những kẻ trưởng thành lại vẩn vơ lang thang trên mặt đất này như những đứa trẻ, chẳng biết mình từ đâu đến hay sẽ đi về đâu, bị chi phối bởi những động cơ chẳng mấy kiên cố, mà thay vào đó lại được dẫn dắt giống hệt như lũ trẻ bởi bánh quy, kẹo ngọt và roi vọt — đó là điều chẳng ai chịu thừa nhận; thế nhưng tôi nghĩ nó rõ mười mươi.

Tôi biết bạn sẽ đáp lại thế nào; vì tôi sẵn sàng thừa nhận rằng hạnh phúc nhất là những kẻ, giống như trẻ con, tự khuây khỏa với đồ chơi của mình, mặc quần áo rồi cởi ra cho búp bê, và chăm chú canh chừng chiếc tủ nơi mẹ chúng khóa kín đám kẹo ngon, để rồi khi cuối cùng nhận được một miếng bánh ngọt lịm, chúng ngấu nghiến ăn và thấu lên: "Nữa!" Những kẻ đó quả thực là những sinh vật hạnh phúc; nhưng có những kẻ khác cũng đáng để ghen tị không kém, những kẻ khoác lên những công việc tầm thường của mình, và đôi khi thậm chí cả những niềm đam mê của họ, bằng những danh xưng hoa mỹ, coi chúng như những thành tựu vĩ đại thực hiện vì sự an sinh và vinh quang của nhân loại. Nhưng kẻ nào khiêm nhường thừa nhận tính hư ảo của tất cả những điều đó, kẻ quan sát với niềm hân hoan khi thấy người dân thị thành thịnh vượng biến khu vườn nhỏ của mình thành chốn thiên thai, và thấy ngay cả người nghèo khổ cũng kiên nhẫn bước đi mệt mỏi dưới gánh nặng của họ, cùng ước nguyện chung của tất cả mọi người là được ngắm nhìn ánh mặt trời thêm một chút nữa — vâng, một kẻ như thế sẽ được bình yên, và tự tạo ra thế giới cho riêng mình; và hắn cũng hạnh phúc, bởi vì hắn là một con người. Và rồi, dẫu phạm vi hoạt động của hắn có chật hẹp đến đâu, hắn vẫn giữ gìn trọn vẹn trong lồng ngực cảm giác ngọt ngào của sự tự do, và thừa biết rằng mình có thể rời khỏi ngục thất bất cứ khi nào hắn muốn.

Bạn đã rõ thói quen của tôi từ xưa rồi đấy: thích ổn định ở bất cứ đâu, chọn một ngôi nhà tranh nhỏ xinh ở một góc ấm cúng nào đó, và kiên nhẫn chịu đựng mọi sự bất tiện trong đó. Ở đây, tôi cũng vừa phát hiện ra một chốn ẩn mình ấm cúng, thoải mái như thế, mang những vẻ quyến rũ rất riêng đối với tôi.

Cách thị trấn chừng một dặm rưỡi là một nơi có tên gọi Walheim. (Độc giả không cần phải nhọc công tìm kiếm cái tên được chỉ định này. Chúng tôi thấy cần thiết phải thay đổi những cái tên có trong bản gốc.) Nơi ấy nằm ở một vị trí vô cùng nên thơ bên sườn đồi; và đi dọc theo một trong những con đường mòn dẫn ra khỏi làng, bạn có thể ngắm nhìn toàn cảnh thung lũng. Một bà lão tốt bụng sống ở đó, người trông nom một quán trọ nhỏ. Bà bán rượu vang, bia và cà phê, tính tình vui vẻ, dễ mến dẫu tuổi đã cao. Điểm quyến rũ nhất của chốn này nằm ở hai cây bồ đề tỏa những cành lá xum xuê che bóng mát cho khoảng sân cỏ nhỏ trước nhà thờ — nơi được bao bọc xung quanh hoàn toàn bởi những ngôi nhà tranh, chuồng trại và điền trang của nông dân. Hiếm khi tôi thấy một nơi nào lại vắng vẻ và yên bình đến thế; và tôi thường mang bàn ghế của mình từ quán trọ nhỏ ra đó, ngồi nhâm nhi cà phê và đọc cuốn Homer của mình. Sự tình cờ đã đưa tôi đến chốn này vào một buổi chiều đẹp trời, và tôi thấy nó hoàn toàn vắng bóng người. Tất cả mọi người đều ra đồng, trừ một cậu bé chừng bốn tuổi đang ngồi trên mặt đất, kẹp giữa hai chân một đứa trẻ chừng sáu tháng tuổi: cậu ôm chặt đứa bé vào ngực bằng cả hai tay, tạo thành một chiếc ghế tựa bồng bềnh; và mặc cho đôi mắt đen láy cứ lấp lánh vẻ tinh nghịch, đứa bé vẫn nằm ngoan ngoãn bất động. Cảnh tượng ấy khiến tôi mê mẩn. Tôi ngồi xuống một chiếc cày bỏ không ở đối diện và say sưa phác họa bức tranh nhỏ về tình anh em đầy cảm động ấy. Tôi vẽ thêm hàng rào bên cạnh, cánh cửa chuồng, và vài chiếc bánh xe bò hỏng vứt lăn lóc đúng như thực tế; và chỉ trong khoảng một tiếng đồng hồ, tôi nhận ra mình đã vẽ được một bức họa vô cùng chuẩn xác và thú vị mà chẳng hề thêm thắt chút ý chủ quan nào của mình. Điều này càng củng cố quyết tâm của tôi trong việc tuân thủ tuyệt đối tự nhiên từ nay về sau. Chỉ có tự nhiên mới là nguồn cội vô tận, có khả năng nhào nặn nên những bậc thầy vĩ đại nhất. Người ta có thể viện dẫn vô số lý lẽ để bênh vực cho các quy tắc, cũng như người ta có thể đưa ra bao luận điểm ủng hộ các chuẩn mực xã hội: một nghệ sĩ trưởng thành dựa trên những khuôn phép ấy sẽ không bao giờ tạo ra được điều gì hoàn toàn tồi tệ hay ghê tởm; cũng như một con người tuân thủ luật pháp và phép tắc xã giao sẽ không bao giờ trở thành một người láng giềng hoàn toàn khó ưa, hay một kẻ đồi bại quyết liệt: thế nhưng, dù bạn có ca ngợi các quy tắc đến đâu đi nữa, chúng vẫn tiêu diệt cảm xúc thuần khiết của tự nhiên cũng như cách biểu đạt chân thực của nó. Đừng có bảo tôi rằng "điều này quá khắt khe, rằng chúng chỉ kìm hãm và cắt tỉa những cành cây thừa thãi, vân vân." Bạn hiền của tôi ơi, tôi sẽ minh họa điều này bằng một phép loại suy. Những thứ đó giống như tình yêu vậy. Một chàng trai nhiệt huyết đem lòng yêu sâu sắc một thiếu nữ: cậu dành mọi giờ phút trong ngày ở bên nàng, vắt kiệt sức lực và phung phí cả gia tài để liên tục chứng minh rằng cậu hoàn toàn tận tụy vì nàng. Rồi một kẻ thế gian, một kẻ có chức sắc và địa vị xuất hiện, và nói với chàng trai thế này: "Cậu thanh niên tốt bụng của tôi ơi, yêu đương là chuyện tự nhiên; nhưng cậu phải biết yêu trong khuôn khổ. Hãy phân chia thời gian ra: dành một phần cho công việc, và cống hiến những giờ giải trí cho người tình. Hãy tính toán gia sản của mình; và từ phần dư dả đó, cậu có thể tặng nàng món quà, chỉ là đừng quá thường xuyên — vào ngày sinh nhật hay những dịp tương tự thôi." Nghe theo lời khuyên ấy, cậu ta có lẽ sẽ trở thành một thành viên hữu ích cho xã hội, và tôi khuyên bất kỳ vị hoàng tử nào cũng nên bổ nhiệm cậu ta vào một chức vụ; thế nhưng tình yêu của cậu ta thì chấm hết, và thiên tài của cậu ta cũng tiêu tùng nếu cậu ta là một nghệ sĩ. Ồ bạn tôi ơi! tại sao dòng thác thiên tài lại hiếm hoi đến thế khi bùng nổ, lại hiếm hoi đến thế khi cuồn cuộn chảy trong dòng chảy dạt dào cuốn phăng tâm hồn bàng hoàng của bạn? Đó là bởi vì, ở hai bên bờ của dòng chảy ấy, những kẻ lạnh lùng và đáng kính đã dựng nhà cửa lên, và ngặt thay, những ngôi nhà mùa hè cùng luống hoa tulip của chúng sẽ bị dòng thác tàn phá; thế nên từ lâu chúng đã sớm đào mương đắp lũy để ngăn chặn hiểm họa chực chờ.

Tôi nhận ra mình đã sa đà vào những lời ca tụng say sưa, những lời hùng biện cùng các phép so sánh, và hậu quả là quên bẵng mất việc phải kể cho bạn nghe chuyện gì đã xảy ra với lũ trẻ. Chìm đắm trong những suy ngẫm nghệ thuật mà tôi vừa phác qua trong bức thư ngày hôm qua, tôi cứ ngồi trên chiếc cày suốt hai tiếng đồng hồ. Đến chập tối, một người phụ nữ trẻ tay xách giỏ hớt hải chạy về phía lũ trẻ — những đứa từ nãy đến giờ vẫn ngồi im không dịch chuyển. Cô cất giọng gọi từ đằng xa: "Con ngoan lắm, Philip!" Cô chào tôi: tôi chào lại, đứng dậy và tiến đến gần cô. Tôi hỏi liệu cô có phải là mẹ của những đứa trẻ xinh xắn kia không. "Vâng, đúng vậy," cô đáp; và trao cho đứa lớn một miếng bánh mì, cô bồng đứa nhỏ trên tay rồi âu yếm hôn nó bằng tình mẫu tử. "Tôi gửi bé nhà tôi cho Philip trông hộ," cô nói, "trong lúc tôi vào thị trấn cùng thằng cả để mua ít bánh mì trắng, đường và một cái niêu đất." Tôi nhìn thấy những món đồ khác nhau nằm trong chiếc giỏ đã tuột mất nắp. "Tối nay tôi sẽ nấu ít cháo cho bé Hans nhà tôi (đó là tên đứa út): cái thằng quậy phá lớn xác hôm qua đã làm vỡ cái niêu của tôi trong lúc tranh giành với Philip phần thức ăn thừa." Tôi hỏi thăm về đứa con trai cả; và cô chưa kịp kể rằng nó đang lùa một đàn ngỗng từ đồng cỏ về nhà, thì thằng bé đã chạy xộc tới và đưa cho Philip mộth cành liễu. Tôi trò chuyện thêm một lát với người phụ nữ và phát hiện ra cô là con gái của ông giáo làng, còn chồng cô thì đang đi chuyến hành hương sang Thụy Sĩ để lãnh số tiền mà một người họ hàng để lại cho ông. "Họ định lừa gạt anh ấy," cô kể, "và chẳng thèm hồi âm thư từ gì cả; thế nên anh ấy phải tự thân đi đến đó. Tôi chỉ mong anh ấy không gặp tai nạn gì, vì từ lúc đi tới giờ tôi chẳng nhận được tin tức gì về anh ấy cả." Tôi bịn rịn chia tay người phụ nữ, tặng mỗi đứa trẻ một xu, và cho đứa út thêm một xu nữa để mua bánh mì trắng nấu cháo khi lần tới cô ra thị trấn; và thế là chúng tôi chào nhau. Tôi đảm bảo với bạn, người bạn thân của tôi ơi, khi tâm trí tôi rối bời, việc ngắm nhìn một sinh vật như thế này lại có thể xoa dịu tâm hồn đang chao đảo của tôi. Cô sống trong một sự vô tư hạnh phúc giữa vòng tròn chật hẹp của cuộc đời mình; cô tự lo liệu nhu cầu sống qua ngày; và khi nhìn thấy lá rụng, trong đầu cô chẳng dấy lên ý niệm nào khác ngoài việc mùa đông đang đến gần. Kể từ dạo ấy, tôi thường xuyên lui tới chốn đó. Lũ trẻ đã trở nên vô cùng thân thiết với tôi; và đứa nào cũng nhận được một cục đường mỗi khi tôi uống cà phê, còn buổi tối chúng cùng chia sẻ bánh mì phết bơ và sữa với tôi. Vào các ngày Chủ nhật, chúng luôn nhận được đồng xu của mình, bởi người phụ nữ tốt bụng ấy có lệnh phải phát cho chúng khi tôi không ghé qua sau giờ kinh chiều. Chúng hoàn toàn tự nhiên khi ở bên tôi, kể cho tôi nghe đủ thứ chuyện; và tôi vô cùng thích thú khi quan sát tính nết cùng sự ngây thơ trong cách hành xử của chúng mỗi khi có thêm mấy đứa trẻ khác trong làng tụ tập cùng.

Tôi đã tốn bao công sức mới trấn an được nỗi lo lắng của người mẹ, kẻ luôn sợ rằng (như cô ấy nói) "chúng sẽ làm phiền đến ngài quý tộc."

Những gì tôi vừa bàn về hội họa cũng hoàn toàn đúng đối với thi ca. Chúng ta chỉ cần biết thế nào là thực sự xuất chúng và dám cất lời diễn tả nó; đó là cách nói ít ý nhiều. Hôm nay tôi vừa chứng kiến một cảnh tượng mà nếu được kể lại từng câu chữ, nó sẽ biến thành khúc ca điền viên đẹp nhất trên đời. Nhưng sao tôi cứ phải nói về thơ ca, phong cảnh với điền viên làm gì nhỉ? Chẳng lẽ chúng ta không bao giờ có thể tận hưởng niềm vui từ tự nhiên mà không cần phải nhờ cậy đến nghệ thuật hay sao?

Nếu bạn trông đợi điều gì đó vĩ đại hoặc tráng lệ từ phần mở đầu này, bạn sẽ phải thất vọng tràn trề đấy. Nó chỉ liên quan đến một chàng nông dân trẻ, kẻ đã khơi dậy trong tôi niềm hứng khởi nồng nhiệt nhất. Vẫn như mọi khi, tôi sẽ kể câu chuyện của mình một cách dở tệ; và bạn, cũng như mọi khi, sẽ cho rằng tôi thật ngông cuồng. Lại là Walheim — lúc nào cũng là Walheim — nơi sản sinh ra những hiện tượng kỳ lạ này.

Một nhóm người đã tụ tập bên ngoài ngôi nhà dưới bóng những cây bồ đề để uống cà phê. Đám đông ấy không làm tôi vừa ý cho lắm; và với lý do này hay lý do khác, tôi nán lại đằng sau.

Một bác nông dân từ ngôi nhà bên cạnh bước tới, bắt tay vào việc sắp xếp lại một bộ phận của chính chiếc cày mà tôi vừa phác họa dạo trước. Vẻ ngoài của bác làm tôi ưng ý; và tôi đã bắt chuyện, hỏi thăm hoàn cảnh, làm quen với bác, và như thói quen của tôi với những người tầng lớp đó, tôi nhanh chóng chiếm được sự tin tưởng của bác. Bác bảo mình đang làm việc cho một góa phụ trẻ, người rất mực quý trọng bác. Bác kể về người chủ của mình nhiều đến thế, ca ngợi bà quá đỗi nồng nhiệt, đến nỗi tôi có thể nhận ra ngay bác đang yêu bà đến cuồng si. "Bà ấy không còn trẻ nữa," bác nói: "và bà ấy từng bị người chồng trước đối xử tệ bạc đến mức không hề có ý định tái giá." Qua lời kể của bác, người ta thấy rõ ràng những nét duyên dáng độc đáo của bà có sức hút nhường nào đối với bác, và bác khao khát đến nhường nào việc được bà lựa chọn để xóa nhòa đi ký ức về thói hư tật xấu của người chồng đầu tiên — đến mức tôi sẽ phải lặp lại chính những lời của bác mới mô tả hết chiều sâu của sự gắn bó, lòng chung thủy và sự tận tụy của anh chàng tội nghiệp ấy. Thật ra, phải cần đến tài năng của một nhà thơ vĩ đại mới có thể truyền tải được biểu cảm trên gương mặt bác, sự hài hòa trong giọng nói, và ngọn lửa thiên đàng trong ánh mắt bác. Không từ ngữ nào có thể diễn tả được sự dịu dàng trong từng cử động và từng nét mặt của bác: mọi nỗ lực của tôi đều không thể làm nổi bật lên khung cảnh ấy. Sự lo lắng của bác sợ rằng tôi sẽ hiểu lầm mối quan hệ của bác với bà chủ, hay hoài nghi sự đoan trang của bà, đã chạm đến cảm xúc của tôi một cách sâu sắc. Cách thức vô cùng quyến rũ mà bác dùng để mô tả vóc dáng và hình hài của bà — dù không còn sở hữu vẻ đẹp của tuổi trẻ, vẫn đủ sức chinh phục và trói buộc bác vào bà — là điều không thể diễn tả bằng lời, và chỉ đành phó mặc cho trí tưởng tượng. Chưa bao giờ trong đời tôi được chứng kiến, mường tượng hay nhận thức được khả năng tồn tại của một sự tận tụy mãnh liệt đến thế, một tình cảm nồng nàn đến vậy đi kèm với sự trong trắng nhường này. Đừng trách tôi nếu tôi nói rằng ký ức về sự ngây thơ và chân thành ấy đã khắc sâu vào tận tâm hồn tôi; rằng bức tranh về lòng thủy chung và sự dịu dàng ấy cứ ám ảnh tôi mãi ở khắp mọi nơi; và rằng trái tim tôi, như thể được châm ngòi bởi ngọn lửa ấy, đang hừng hực bùng cháy trong lồng ngực.

Bây giờ tôi định tìm cách gặp bà ấy càng sớm càng tốt; hoặc có lẽ, suy đi tính lại, tôi không nên làm thế thì hơn; tốt hơn là tôi nên chiêm ngưỡng bà qua đôi mắt của người tình. Trong mắt tôi, có lẽ bà sẽ không hiện lên đúng như khi bà đang đứng trước mặt tôi lúc này; và cớ gì tôi phải phá hủy một bức tranh ngọt ngào nhường ấy?

"Tại sao tôi không viết thư cho bạn?" Bạn tự nhận mình là kẻ có chữ nghĩa mà lại đi hỏi một câu như thế. Lẽ ra bạn phải đoán được rằng tôi vẫn khỏe — nghĩa là — nói tóm lại, tôi vừa làm quen được một người đã chiếm trọn trái tim tôi: tôi đã — tôi không biết nữa.

Để kể cho bạn nghe một cách rành mạch về việc tôi đã làm quen với người phụ nữ khả ái nhất ấy như thế nào quả là một nhiệm vụ khó khăn. Tôi là một kẻ phàm trần hạnh phúc và mãn nguyện, nhưng lại là một nhà sử học tồi.

Một thiên thần! Vớ vẩn thật đấy! Ai mà chẳng miêu tả người tình của mình như thế; thế nhưng tôi lại thấy bất khả thi khi muốn kể cho bạn nghe nàng hoàn hảo đến nhường nào, hay tại sao nàng lại hoàn hảo đến thế: chỉ cần nói rằng nàng đã quyến rũ toàn bộ các giác quan của tôi là đủ.

Sự giản dị biết bao đi liền với trí tuệ uyên thâm biết bao — dịu dàng nhường ấy, nhưng cũng vô cùng quả quyết — một tâm hồn phẳng lặng biết bao, và một cuộc đời năng nổ nhường nào.

Nhưng tất cả những điều này chỉ là thứ ngôn từ thô tục, chẳng thể diễn tả được một nét tính cách hay đặc điểm nào cả. Hẹn dịp khác — nhưng không, chẳng dịp khác nào hết, ngay lúc này đây, chính giây phút này, tôi sẽ kể cho bạn nghe tất cả mọi chuyện. Ngay bây giờ hoặc không bao giờ. Chà, thú thật với bạn, từ lúc bắt đầu viết thư đến giờ, đã có ba lần tôi định vứt quách ngòi bút, giục ngựa và phi thẳng ra ngoài. Thế mà sáng nay tôi vừa thề là hôm nay sẽ không cưỡi ngựa cơ mà, vậy mà từng khoảnh khắc trôi qua tôi cứ liên tục lao ra cửa sổ để xem mặt trời đã lên cao đến đâu rồi.

Tôi không sao kìm chế nổi bản thân — tôi nhất định phải đến gặp nàng. Tôi vừa trở về đây, hỡi Wilhelm; và trong lúc đang ăn tối, tôi sẽ viết thư cho bạn. Được nhìn ngắm nàng giữa bầy em thơ thân yêu, xinh đẹp — tám người anh chị em — quả là một niềm hạnh phúc vô bờ bến cho tâm hồn tôi!

Nhưng nếu tôi cứ tiếp tục thế này, đến cuối bức thư bạn cũng chẳng khôn ra được tí nào so với lúc bắt đầu. Vậy hãy chú ý lắng nghe, tôi sẽ tự ép mình phải cung cấp cho bạn từng chi tiết.

Hôm nọ tôi có kể với bạn rằng mình đã làm quen với S—, ngài chánh án huyện, và rằng ngài đã mời tôi đến thăm ngài trong chốn ẩn dật của ngài, hay đúng hơn là trong vương quốc nhỏ bé của ngài. Nhưng tôi cứ khất lần, và có lẽ đã chẳng bao giờ đặt chân tới đó nếu sự tình cờ không giúp tôi phát hiện ra kho báu đang ẩn giấu trong chốn thâm sơn cùng cốc ấy. Vài người trẻ tuổi trong nhóm chúng tôi đề xuất tổ chức một buổi khiêu vũ ở vùng ngoại ô, và tôi đã đồng ý tham dự. Tôi ngỏ ý mời nhảy vào buổi tối hôm đó với một cô gái xinh xắn, dễ thương nhưng có phần tầm thường ở vùng lân cận; và chúng tôi thống nhất rằng tôi sẽ thuê một chiếc xe ngựa, ghé đón Charlotte cùng với người bạn nhảy của tôi và người dì của cô ấy để đưa họ đến buổi khiêu vũ. Trên đường lái xe xuyên qua công viên để đến nhà nghỉ săn bắn, bạn đồng hành của tôi thông báo rằng tôi sắp được làm quen với một tiểu thư vô cùng duyên dáng. "Cẩn thận đấy," người dì bồi thêm, "đừng để mất trái tim cậu." "Tại sao ạ?" tôi hỏi. "Bởi vì con bé đã đính ước với một người đàn ông rất đỗi đáng kính," bà đáp, "người đang đi giải quyết gia sản sau cái chết của cha mình, và sẽ thừa kế một gia tài vô cùng kếch xù." Thông tin này chẳng gợi lên chút hứng thú nào trong tôi. Khi chúng tôi đến cổng, mặt trời đang lặn sau những đỉnh núi. Bầu trời trĩu nặng; và các quý cô bày tỏ nỗi lo sợ về một cơn giông sắp đến, khi những đám mây đen cuồn cuộn thấp lè tè đang tụ lại nơi chân trời. Tôi trấn an sự sợ hãi của họ bằng cách giả vờ là kẻ am hiểu thời tiết, dẫu bản thân tôi cũng có chút e dè sợ rằng cuộc vui của chúng tôi sẽ bị gián đoạn.

Tôi bước xuống xe; một nữ gia nhân ra mở cửa và yêu cầu chúng tôi chờ người chủ nhà giây lát. Tôi bước qua khoảng sân để đến ngôi nhà được xây cất khang trang, bước lên dãy bậc thềm phía trước, đẩy cửa và chứng kiến trước mắt khung cảnh quyến rũ nhất mà tôi từng thấy trong đời. Sáu đứa trẻ, từ mười một tuổi cho đến hai tuổi, đang rầm rập chạy quanh sảnh và vây quanh một người phụ nữ vóc dáng trung bình, thân hình uyển chuyển, khoác trên mình chiếc váy trắng giản dị điểm những dải băng hồng. Nàng đang cầm một ổ bánh mì lúa mạch đen trên tay, cắt thành từng lát cho lũ trẻ xung quanh tùy theo độ tuổi và sức ăn của chúng. Nàng thực hiện công việc của mình với vẻ duyên dáng và đầy âu yếm; từng đứa chờ đến lượt với đôi bàn tay chìa ra và lớn tiếng hò hét cảm ơn. Vài đứa chạy biến đi ngay lập tức để thưởng thức bữa tối; trong khi những đứa khác có tính tình dịu dàng hơn thì lui ra khoảng sân để ngắm nhìn những vị khách lạ và quan sát chiếc xe ngựa mà Charlotte của họ sẽ bước lên để đi. "Xin hãy tha thứ cho tôi vì đã phiền các vị đến đón và bắt các quý cô phải chờ đợi; nhưng việc thay trang phục cùng sắp xếp vài công việc gia đình trước khi đi đã khiến tôi quên bấp mất giờ ăn tối của lũ trẻ; và chúng chẳng chịu ăn nếu không phải do chính tay tôi đút." Tôi thốt lên vài lời xã giao vô thưởng vô phạt; nhưng toàn bộ tâm hồn tôi đã bị cuốn hút bởi phong thái, giọng nói và cách hành xử của nàng; và tôi chỉ vừa kịp định thần lại khi nàng chạy vào phòng để lấy găng tay và quạt. Lũ trẻ ném những ánh mắt tò mò về phía tôi từ đằng xa; trong khi tôi tiến lại gần đứa út — một sinh vật nhỏ bé đáng yêu vô cùng. Nó rụt rè lùi lại; và Charlotte bước ra đúng khoảnh khắc ấy, cất giọng: "Louis, hãy bắt tay với anh họ đi nào." Cậu nhóc ngoan ngoãn vâng lời; và tôi không sao cưỡng lại được việc trao cho nó một cái hôn thật kêu, dẫu khuôn mặt nó có phần hơi lem luốc. "Anh họ ư," tôi nói với Charlotte trong lúc dìu nàng bước xuống, "em nghĩ anh xứng đáng với niềm hạnh phúc được làm họ hàng với em chứ?" Nàng đáp lại bằng nụ cười tươi tắn: "Ôi! Em có nhiều anh họ lắm, nên em sẽ rất tiếc nếu anh là kẻ không xứng đáng nhất trong số đó đấy." Lúc chia tay, nàng dặn dò người em gái kế tên là Sophy — một cô bé chừng mười một tuổi — hãy chăm sóc lũ trẻ thật cẩn thận và gửi lời chào tạm biệt bố thay nàng khi ngài đi săn về. Nàng dặn dò lũ trẻ phải vâng lời chị Sophy hệt như khi có mặt nàng, và thế là một vài đứa hứa sẽ làm theo; thế nhưng một cô bé tóc vàng hoe chừng sáu tuổi lại tỏ vẻ bất mãn và phán: "Nhưng chị Sophy đâu phải là chị Charlotte; chúng em thích chị Charlotte nhất cơ." Hai cậu con trai lớn đã trèo lên xe ngựa; và theo lời thỉnh cầu của tôi, nàng cho phép chúng đi theo chúng tôi một quãng trong rừng với điều kiện chúng phải hứa ngồi thật im lặng và bám chắc vào xe.

Chúng tôi vừa ngồi xuống xe, các quý cô chưa kịp trao nhau những lời xã giao, đưa ra các nhận xét quen thuộc về trang phục của nhau và về những người khách họ dự định sẽ gặp, thì Charlotte bỗng ra lệnh dừng xe và bảo các em trai bước xuống. Chúng khăng khăng đòi được hôn tay nàng thêm lần nữa; cậu lớn làm điều đó với tất cả sự dịu dàng của một thiếu niên mười lăm tuổi, còn cậu nhỏ thì hời hợt và vô tư hơn. Nàng dặn chúng chuyển lời hỏi thăm đến lũ trẻ ở nhà, rồi chúng tôi phóng xe đi.

Người dì hỏi Charlotte xem nàng đã đọc xong cuốn sách mà bà gửi cho lần trước chưa. "Chưa ạ," Charlotte đáp; "con không thích nó cho lắm: dì cứ lấy lại đi. Còn cuốn trước đó cũng chẳng khá kh-hẩm hơn là bao." Tôi không khỏi ngạc nhiên khi hỏi tên cuốn sách và nghe thấy đó là ____. (Chúng tôi thấy buộc phải lược bỏ đoạn này trong bức thư để tránh làm bất kỳ ai phật lòng; dẫu rằng chẳng tác giả nào cần phải bận tâm nhiều đến ý kiến của một cô bé choai choai hay của một gã thanh niên bồng bột.)

Tôi tìm thấy sự thấu suốt và nét cá tính trong mọi lời nàng nói: từng biểu đạt đều làm bừng sáng gương mặt nàng với những nét duyên dáng mới — với những tia sáng thiên tài mới — dần dần hé lộ khi nàng cảm thấy mình được thấu hiểu.

"Khi còn nhỏ," nàng nhận xét, "em chẳng thích gì hơn tiểu thuyết. Không gì có thể sánh được với niềm vui của em khi vào một ngày nghỉ lễ, em có thể cuộn tròn ngoan ngoãn trong một góc phòng và đắm chìm bằng cả tâm hồn lẫn thể xác vào niềm vui hay nỗi buồn của một nàng Leonora hư cấu nào đó. Em không phủ nhận rằng chúng vẫn có những sức hút nhất định đối với em cho tới tận bây giờ. Nhưng em đọc rất ít, nên em thích những cuốn sách phù hợp tuyệt đối với gu thưởng thức của mình. Và em thích nhất những tác giả mà bối cảnh trong truyện mô tả chính hoàn cảnh sống của em — và những người bạn xung quanh em, những câu chuyện chạm đến sự quan tâm của em vì chúng tương đồng với cuộc sống bình dị của em — một cuộc sống dẫu không hẳn là thiên đường, nhưng nhìn chung lại là nguồn cội của niềm hạnh phúc khôn tả."

Tôi cố gắng che giấu cảm xúc mà những lời này khơi gợi, nhưng chẳng ăn thua là mấy; bởi vì khi nàng bày tỏ quá đỗi chân thực quan điểm của mình về "The Vicar of Wakefield" cùng những tác phẩm khác mà tôi xin giấu tên (Dẫu tên sách bị lược bỏ, nhưng các tác giả được nhắc đến hoàn toàn xứng đáng với sự chuẩn thuận của Charlotte và sẽ cảm nhận được điều đó trong tim khi họ đọc đoạn này. Nó không liên quan đến bất kỳ ai khác.), tôi không thể kìm ném được nữa, mà bộc lộ trọn vẹn suy nghĩ của mình về nó; và mãi cho đến khi Charlotte quay sang trò chuyện với hai quý cô còn lại, tôi mới sực nhớ ra sự hiện diện của họ và nhận thấy họ đang ngồi im lìm vì kinh ngạc. Người dì nhìn tôi vài lần với vẻ mặt đầy mỉa mai, tuy nhiên tôi chẳng thèm bận tâm đến điều đó chút nào.

Chúng tôi bàn về niềm vui khiêu vũ. "Nếu yêu thích nó là một cái tội," Charlotte nói, "em xin sẵn sàng thú nhận rằng em coi trọng nó hơn mọi thú vui khác. Nếu có điều gì làm em phiền muộn, em sẽ tiến đến bên đàn piano, chơi một khúc nhạc mà em từng nhảy theo, và mọi thứ lại đâu vào đấy ngay lập tức."

Bạn — những kẻ hiểu rõ tôi — có thể tưởng tượng ra tôi đã đắm đuối ngắm nhìn đôi mắt thẫm màu đầy quyến rũ của nàng biết bao trong suốt những lời nhận xét ấy, tâm hồn tôi đã ngấu nghiến đôi môi ấm áp cùng đôi má ửng hồng tươi tắn của nàng ra sao, tôi đã lạc lối hoàn toàn trong ý nghĩa tuyệt diệu của từng câu chữ nàng nói thế nào, đến mức tôi hầu như chẳng còn nghe rõ những từ ngữ thốt ra thực tế là gì. Tóm lại, tôi bước xuống xe giống như một kẻ đang mơ mộng, và hoàn toàn cách ly với thế giới mờ ảo xung quanh, đến nỗi tôi hầu như chẳng nghe thấy tiếng âm nhạc đang vang lên từ phòng khiêu vũ rực rỡ ánh đèn.

Hai anh em nhà Andran và một gã N.N. nào đó (tôi chẳng buồn nhớ tên tuổi làm gì), những người là bạn nhảy của người dì và Charlotte, đã đón chúng tôi ngay cửa xe và tiếp quản các quý cô của họ, trong khi tôi lẽo đẽo theo sau với bạn nhảy của mình.

Chúng tôi bắt đầu bằng điệu minuet. Tôi lần lượt mời từng quý cô, và ngặt nỗi đúng những kẻ khó chịu nhất lại cứ nhất quyết không chịu dừng lại. Charlotte và bạn nhảy của cô bắt đầu điệu nhảy đồng quê Anh quốc, và bạn phải tưởng tượng ra niềm vui sướng tột độ của tôi khi đến lượt họ nhảy đối xứng với chúng tôi. Bạn phải được ngắm Charlotte khiêu vũ. Nàng nhảy bằng cả trái tim và linh hồn: vóc dáng nàng là một sự hòa quyện tuyệt mỹ của sự uyển chuyển, thanh tao và duyên dáng, tựa như nàng chẳng màng đến bất cứ điều gì khác trên đời, không vướng bận một suy nghĩ hay cảm xúc nào khác; và chắc chắn rằng, trong khoảnh khắc ấy, mọi giác quan khác đều đã lụi tàn.

Nàng đã nhận lời nhảy điệu đồng quê thứ hai với người khác, nhưng hứa dành cho tôi điệu thứ ba, đồng thời quả quyết với tôi bằng sự tự do dễ mến nhất rằng nàng rất thích nhảy waltz. "Ở đây có tục lệ thế này," nàng nói, "các bạn nhảy trước đó sẽ cùng khiêu vũ waltz với nhau; nhưng bạn nhảy của tôi lại là một tay waltz tồi và sẽ cảm thấy mừng rỡ nếu tôi miễn cho anh ta rắc rối đó. Bạn nhảy của anh không được phép waltz, và quả thực cũng chẳng có khả năng đó; nhưng em quan sát thấy trong điệu nhảy đồng quê rằng anh waltz rất giỏi; thế nên nếu anh muốn waltz cùng em, xin hãy ngỏ lời với bạn nhảy của tôi, và em sẽ ngỏ lời với bạn nhảy của anh." Chúng tôi đồng thuận, và sắp xếp để các bạn nhảy của đôi bên sẽ tự túc giải trí cho nhau.

Chúng tôi bắt đầu bước vào điệu nhảy, và thoạt đầu tự khuây khỏa bằng những động tác uyển chuyển quen thuộc của đôi tay. Nàng di chuyển mới duyên dáng làm sao, mới nhẹ nhàng làm sao! Khi điệu waltz cất lên, và những đôi nam nữ xoay tròn quanh nhau giữa mê cung chóng mặt, có đôi chút hỗn loạn xảy ra do sự vụng về của một số vũ công. Chúng tôi rất khôn ngoan đứng yên một chỗ, để mặc những kẻ khác tự vắt kiệt sức mình; và khi những vũ công vụng về đã lùi ra hết, chúng tôi chính thức hòa nhịp và duy trì điệu nhảy cực kỳ xuất sắc cùng với một cặp đôi duy nhất khác — Andran và bạn nhảy của anh ta. Chưa bao giờ tôi khiêu vũ nhẹ nhàng đến thế. Tôi cảm thấy bản thân vượt lên trên cả cõi trần gian, ôm trọn sinh vật đáng yêu nhất này trong vòng tay, bay lượn cùng nàng nhanh tựa gió cuốn, cho đến khi tôi quên sạch mọi đối tượng khác xung quanh; và ôi Wilhelm, ngay khoảnh khắc ấy tôi đã thề rằng một thiếu nữ mà tôi yêu mến, hay người mà tôi dành dù chỉ chút xíu tình cảm, tuyệt đối — tuyệt đối không bao giờ được phép waltz với bất kỳ ai khác ngoài tôi, cho dù có phải xuống địa ngục vì điều đó đi chăng nữa! — chắc bạn hiểu ý tôi mà.

Chúng tôi đi dạo vài vòng trong phòng để lấy lại hơi thở. Charlotte ngồi xuống, và cảm thấy sảng khoái hơn nhờ thưởng thức vài múi cam mà tôi đã tranh thủ cất giữ — những múi cam duy nhất còn sót lại; thế nhưng với mỗi miếng cam mà vì phép lịch sự, nàng chia sẻ cho những người ngồi cạnh, tôi lại có cảm giác như thể có một nhát dao đâm xuyên qua tim mình.

Chúng tôi là cặp đôi thứ hai trong điệu nhảy đồng quê thứ ba. Trong lúc đang lướt đi (và Chúa mới biết tôi đã đắm đuối ngắm nhìn đôi tay và đôi mắt nàng biết bao — đôi mắt đang rực sáng thứ cảm xúc ngọt ngào nhất của niềm vui thuần khiết và chân nguyên), chúng tôi bước ngang qua một quý cô mà tôi từng để ý nhờ biểu cảm vô cùng duyên dáng trên gương mặt, dẫu bà không còn trẻ trung gì nữa. Bà nhìn Charlotte mỉm cười, rồi giơ ngón tay ra đe dọa, lặp lại hai lần cái tên "Albert" với một giọng điệu đầy ẩn ý.

"Albert là ai thế," tôi hỏi Charlotte, "nếu không phải là thất lễ khi tôi gặng hỏi?" Nàng toan trả lời thì chúng tôi buộc phải tách ra để thực hiện một động tác trong điệu nhảy; và khi chúng tôi lướt qua nhau ở chiều ngược lại, tôi nhận ra nàng có vẻ trầm ngâm đôi chút. "Cớ gì tôi phải giấu anh cơ chứ?" nàng nói trong lúc đưa tay cho tôi trong phần điệu dạo bước. "Albert là một người đàn ông vô cùng đáng kính, người mà em đã đính ước." Chà, điều đó chẳng có gì là mới mẻ với tôi (vì mấy cô gái đã kể cho tôi nghe trên đường đi rồi); nhưng nó mới ở chỗ tôi chưa từng nghĩ đến anh ta trong mối liên hệ với người mà chỉ trong một khoảng thời gian ngắn ngủi thế này, tôi đã học được cách trân trọng biết bao. Đủ rồi, tôi đâm ra bối rối, bước hụt nhịp trong điệu nhảy và gây ra sự hỗn loạn chung, đến mức phải nhờ hết sự điềm tĩnh của Charlotte mới kéo tôi về đúng vị trí bằng cách kéo và đẩy tôi.

Điệu nhảy vẫn chưa kết thúc thì những tia chớp xuất hiện từ nãy đến giờ ở chân trời — thứ mà tôi vẫn khăng khăng cho rằng hoàn toàn phát ra từ hơi nóng — trở nên dữ dội hơn; và tiếng sấm lấn át cả tiếng nhạc. Khi sự hoảng loạn hay nỗi sợ hãi bất ngờ ập đến giữa lúc chúng ta đang vui chơi, nó tự nhiên để lại ấn tượng sâu sắc hơn những lúc bình thường, hoặc có thể vì sự tương phản khiến chúng ta trở nên nhạy cảm hơn, hoặc có lẽ vì các giác quan của chúng ta lúc đó rộng mở hơn trước mọi kích thích và hệ quả là cú sốc trở nên mạnh mẽ hơn. Do nguyên nhân này mà tôi quy sự hoảng hốt và những tiếng thét của các quý cô. Một nàng khôn ngoan ngồi phịch vào góc phòng với tấm lưng quay ra cửa sổ, đưa hai ngón tay bịt chặt tai lại; nàng thứ hai quỳ sụp xuống đất, giấu mặt vào lòng người khác; nàng thứ ba lao vào giữa họ và ôm chầm lấy em gái mình với hàng ngàn giọt nước mắt; vài người khăng khăng đòi về nhà; những kẻ khác vì không kiểm soát được hành động nên đánh mất sự điềm tĩnh cần thiết để ngăn chặn sự xấc láo của mấy cậu bạn nhảy trẻ tuổi — những kẻ đang cố hướng về phía họ những tiếng thở dài mà đôi môi của những người đẹp đang hoảng loạn của chúng ta lẽ ra chỉ dành cho bầu trời. Vài quý ông đã đi xuống lầu để hút một điếu xì gà trong yên tĩnh, và phần còn lại của nhóm vui vẻ đón nhận gợi ý tuyệt vời của nữ chủ nhà là lui vào một căn phòng khác có trang bị sẵn cửa chớp và rèm cửa. Chúng tôi vừa bước vào trong thì Charlotte đã nhanh chóng xếp ghế thành hình vòng tròn; và khi mọi người đã ngồi xuống theo yêu cầu của nàng, nàng lập tức đề xuất một trò chơi tập thể.