Phòng khách buổi sáng tại Manor House.
[Gwendolen và Cecily đang ở bên cửa sổ, phóng tầm mắt ra khu vườn.]
GWENDOLEN.
Việc họ không đi theo chúng ta vào nhà ngay lập tức như bất kỳ ai khác sẽ làm, đối với tôi cho thấy rằng họ vẫn còn chút liêm sỉ.
CECILY.
Họ vừa ăn bánh nướng muffin xong. Trông có vẻ như đã biết hối cải rồi đấy.
GWENDOLEN.
[Sau một thoáng im lặng.] Họ dường như chẳng thèm để ý gì đến chúng ta cả. Cậu ho lên một tiếng xem nào?
CECILY.
Nhưng tớ có ho đâu mà ho.
GWENDOLEN.
Họ đang nhìn chúng ta kìa. Đúng là đồ mặt dày!
CECILY.
Họ đang tiến lại gần. Thật là bạo dạn hết chỗ nói.
GWENDOLEN.
Chúng ta hãy giữ một sự im lặng đầy kiêu hãnh.
CECILY.
Nhất trí. Đó là cách duy nhất lúc này. [Jack bước vào theo sau là Algernon. Cả hai huýt sáo một giai điệu đại chúng khủng khiếp nào đó từ một vở ô-pê-ra Anh quốc.]
GWENDOLEN.
Sự im lặng đầy kiêu hãnh này có vẻ mang lại một hiệu ứng khó chịu nhỉ.
CECILY.
Một hiệu ứng khó ưa vô cùng.
GWENDOLEN.
Nhưng chúng ta sẽ không mở lời trước đâu.
CECILY.
Đương nhiên rồi.
GWENDOLEN.
Anh Worthing, tôi có điều rất quan trọng muốn hỏi anh. Mọi chuyện phụ thuộc rất nhiều vào câu trả lời của anh đấy.
CECILY.
Gwendolen, sự khôn ngoan thực tế của cậu thật vô giá. Anh Moncrieff, làm ơn trả lời giúp tôi câu hỏi sau. Tại sao anh lại giả vờ làm anh trai của người giám hộ tôi?
ALGERNON.
Để tôi có cơ hội được gặp em chứ.
CECILY.
[Hướng sang Gwendolen.] Nghe có vẻ là một lời giải thích thỏa đáng đấy chứ, phải không cậu?
GWENDOLEN.
Ừ, mình à, nếu cậu có thể tin được anh ta.
CECILY.
Tớ không. Nhưng điều đó chẳng hề làm giảm đi vẻ đẹp tuyệt vời trong câu trả lời của anh ấy.
GWENDOLEN.
Đúng thế. Trong những vấn đề nghiêm trọng, phong cách mới là điều cốt lõi chứ không phải sự chân thành. Anh Worthing, anh có lời giải thích nào cho việc giả vờ có một người anh trai? Có phải là để anh có cơ hội lên thành phố gặp tôi thường xuyên nhất có thể không?
JACK.
Em có thể hoài nghi điều đó sao, cô Fairfax?
GWENDOLEN.
Tôi hoài nghi trầm trọng về vấn đề này là đằng khác. Nhưng tôi định sẽ dập tắt chúng. Đây không phải lúc để bày tỏ chủ nghĩa hoài nghi kiểu Đức. [Tiến về phía Cecily.] Những lời giải thích của họ có vẻ hoàn toàn thỏa đáng, đặc biệt là của anh Worthing. Nó dường như mang dấu ấn của sự thật.
CECILY.
Tôi còn thấy vô cùng thỏa mãn với những gì anh Moncrieff vừa nói nữa cơ. Chỉ riêng giọng nói của anh ấy thôi cũng đủ khơi gợi sự tin tưởng tuyệt đối rồi.
GWENDOLEN.
Thế cậu nghĩ chúng ta nên tha thứ cho họ chứ?
CECILY.
Có. Ý tớ là không.
GWENDOLEN.
Đúng thế! Tớ suýt quên mất. Vẫn còn những nguyên tắc cốt lõi mà người ta không thể nhượng bộ. Ai trong chúng ta sẽ nói với họ đây? Nhiệm vụ này chẳng dễ chịu gì cho cam.
CECILY.
Hay là cả hai chúng ta cùng nói một lúc được không?
GWENDOLEN.
Ý kiến tuyệt vời! Tớ hầu như lúc nào cũng nói cùng lúc với người khác mà. Cậu đếm nhịp cho tớ nhé?
CECILY.
Chắc chắn rồi. [Gwendolen giơ ngón tay ra nhịp.]
GWENDOLEN và CECILY [Đồng thanh.] Tên thánh của các anh vẫn là một rào cản không thể vượt qua. Chỉ vậy thôi!
JACK và ALGERNON [Đồng thanh.] Tên thánh của chúng tôi á! Chỉ vậy thôi sao? Nhưng chiều nay bọn anh sẽ làm lễ rửa tội mà.
GWENDOLEN.
[Hướng về Jack.] Vì em mà anh sẵn sàng làm điều khủng khiếp này ư?
JACK.
Anh sẵn sàng.
CECILY.
[Hướng về Algernon.] Để làm vui lòng em mà anh sẵn sàng đối mặt với thử thách đáng sợ này ư?
ALGERNON.
Anh sẵn sàng!
GWENDOLEN.
Thật ngớ ngẩn khi bàn về sự bình đẳng giữa các giới! Khi những vấn đề hy sinh vì người khác được đặt lên bàn cân, đàn ông vượt xa chúng ta một cách vô tận.
JACK.
Đúng vậy. [Siết chặt tay Algernon.]
CECILY.
Họ có những khoảnh khắc thể hiện lòng dũng cảm về mặt thể chất mà chúng ta, những người phụ nữ, hoàn toàn mù tịt.
GWENDOLEN.
[Hướng về Jack.] Cưng ơi!
ALGERNON.
[Hướng về Cecily.] Cưng ơi! [Cả hai lao vào vòng tay nhau.]
[Merriman bước vào. Khi vừa bước vào, hắn ho lớn khi chứng kiến cảnh tượng trước mắt.]
MERRIMAN.
Hèm! Hèm! Phu nhân Bracknell!
JACK.
Chúa ơi!
[Phu nhân Bracknell bước vào. Các cặp đôi hoảng hốt tách ra. Merriman rời đi.]
LADY BRACKNELL.
Gwendolen! Thế này là thế nào?
GWENDOLEN.
Chỉ là con đã đính hôn với anh Worthing rồi, thưa mẹ.
LADY BRACKNELL.
Lại đây. Ngồi xuống. Ngồi xuống ngay lập tức. Sự do dự dưới bất kỳ hình thức nào cũng là dấu hiệu của sự suy đồi tâm thần ở người trẻ, và sự suy yếu thể chất ở người già. [Quay sang Jack.] Được người hầu trung thành của con bé — kẻ mà sự tín nhiệm đã bị ta mua chuộc bằng một đồng xu nhỏ — báo tin về cuộc bỏ trốn bất ngờ của nó, ta đã lập tức đuổi theo bằng một chuyến tàu chở hàng. Ta rất vui khi biết rằng người cha bất hạnh của con bé vẫn đang đinh ninh rằng nó đang tham dự một buổi diễn thuyết dài hơn mức bình thường của Chương trình Mở rộng Đại học về chủ đề “Ảnh hưởng của nguồn thu nhập cố định đối với tư duy”. Ta không có ý định làm cho ông ấy vỡ lẽ. Thật vậy, ta chưa bao giờ vỡ lẽ với ông ấy về bất kỳ vấn đề gì cả. Ta cho điều đó là sai trái. Nhưng dĩ nhiên, anh phải hiểu rõ một điều rằng mọi liên lạc giữa anh và con gái ta phải chấm dứt ngay lập tức từ giây phút này. Về điểm này, cũng như trên mọi điểm khác, ta rất kiên quyết.
JACK.
Tôi đã đính hôn với Gwendolen rồi, thưa phu nhân Bracknell!
LADY BRACKNELL.
Anh chẳng đính hôn với cái gì sất, thưa anh kia. Và giờ thì, nói tới chuyện của Algernon! . . . Algernon!
ALGERNON.
Vâng, dì Augusta.
LADY BRACKNELL.
Ta có thể hỏi rằng có phải người bạn ốm yếu Bunbury của con đang cư ngụ tại ngôi nhà này không?
ALGERNON.
[Lắp bắp.] Ồ! Không ạ! Bunbury không sống ở đây. Hiện tại Bunbury đang ở đâu đó khác cơ. Thật ra, Bunbury đã chết rồi ạ.
LADY BRACKNELL.
Chết rồi! Mr. Bunbury chết hồi nào thế? Cái chết của ông ta hẳn phải cực kỳ đột ngột.
ALGERNON.
[Thản nhiên.] Ồ! Con vừa cho Bunbury chết chiều nay. Ý con là tội nghiệp Bunbury đã qua đời vào chiều nay.
LADY BRACKNELL.
Ông ta chết vì bệnh gì thế?
ALGERNON.
Bunbury á? Ồ, ông ấy bị nổ tung rồi ạ.
LADY BRACKNELL.
Nổ tung! Ông ta là nạn nhân của một vụ bạo loạn cách mạng nào đó chắc? Ta không hề biết rằng Mr. Bunbury lại quan tâm đến luật pháp xã hội đấy. Nếu vậy thì ông ta đáng bị trừng phạt vì tính khí bệnh hoạn của mình rồi.
ALGERNON.
Dì Augusta kính yêu của con ơi, ý con là ông ấy bị lật tẩy! Các bác sĩ phát hiện ra rằng Bunbury không thể sống tiếp được nữa, ý con là thế — thế là Bunbury chết.
LADY BRACKNELL.
Xem ra ông ta rất tin tưởng vào ý kiến của các y bác sĩ nhỉ. Tuy nhiên, ta rất vui vì cuối cùng ông ta cũng quyết định được một đường lối hành động dứt khoát và hành xử theo lời khuyên y tế đàng hoàng. Và giờ, khi chúng ta đã tống khứ được cái ông Bunbury này rồi, ta xin phép được hỏi, anh Worthing, cô thiếu nữ mà cháu trai Algernon của ta đang nắm tay theo một cách có vẻ vô cùng thừa thãi kia là ai vậy?
JACK.
Thưa vị phu nhân đó là cô Cecily Cardew, người được tôi giám hộ. [Phu nhân Bracknell lạnh lùng gật đầu chào Cecily.]
ALGERNON.
Con đã đính hôn với Cecily rồi, thưa dì Augusta.
LADY BRACKNELL.
Con vừa nói gì cơ?
CECILY.
Anh Moncrieff và cháu đã đính hôn với nhau, thưa phu nhân Bracknell.
LADY BRACKNELL.
[Rùng mình, bước sang ghế bành và ngồi xuống.] Ta không biết liệu có điều gì kích thích một cách kỳ lạ trong bầu không khí ở cái vùng Hertfordshire này không, nhưng số lượng các đám đính hôn cứ mọc lên xem ra vượt quá mức trung bình mà thống kê đã đề ra để chúng ta noi theo. Ta nghĩ một vài câu hỏi thăm dò trước là hoàn toàn cần thiết. Anh Worthing, cô Cardew có họ hàng gì với bất kỳ nhà ga xe lửa lớn nào ở Luân Đôn không? Tôi chỉ muốn biết thông tin thôi. Cho đến ngày hôm qua, tôi không hề biết rằng lại có bất kỳ gia đình hay nhân vật nào có nguồn gốc xuất phát từ một Ga Cuối Tuyến cả. [Jack trông tức giận tột độ, nhưng cố nén lại.]
JACK.
[Với giọng lạnh lùng, rành mạch.] Cô Cardew là cháu nội của cố ông Thomas Cardew, ngụ tại số 149 Belgrave Square, S.W.; Gervase Park, Dorking, Surrey; và The Sporran, Fifeshire, N.B.
LADY BRACKNELL.
Nghe cũng không đến nỗi nào. Ba địa chỉ luôn tạo được sự tin cậy, ngay cả đối với giới tiểu thương. Nhưng tôi lấy gì làm bằng chứng xác thực cho những điều đó đây?
JACK.
Tôi đã cẩn thận giữ gìn các cuốn Danh bạ Tòa án của thời kỳ đó. Phu nhân có thể tự mình kiểm tra.
LADY BRACKNELL.
[Nghiêm nghị.] Tôi từng biết có những sai sót kỳ lạ trong ấn phẩm đó rồi đấy.
JACK.
Công ty luật của gia đình cô Cardew là hãng Markby, Markby và Markby.
LADY BRACKNELL.
Markby, Markby và Markby? Một hãng luật có vị thế tối cao trong nghề nghiệp của họ. Thật ra tôi nghe nói rằng một trong những ngài Markby đôi khi cũng xuất hiện tại các bữa tiệc tối. Tạm thời thì tôi hài lòng.
JACK.
[Vô cùng cáu kỉnh.] Phu nhân mới chu đáo làm sao! Thật vui khi phu nhân biết rằng tôi cũng đang giữ các giấy khai sinh, giấy rửa tội, giấy chứng nhận bệnh ho gà, giấy đăng ký khai sinh, giấy chủng ngừa đậu mùa, giấy xác nhận giáo lý, và cả bệnh sởi của cô Cardew; bao gồm cả loại sởi của Đức lẫn loại sởi của Anh.
LADY BRACKNELL.
À! Một cuộc đời đầy ắp sự kiện, tôi thấy vậy; dù có lẽ hơi quá kích thích đối với một thiếu nữ. Bản thân tôi không ủng hộ những trải nghiệm quá sớm. [Đứng dậy, nhìn đồng hồ.] Gwendolen! Đã đến giờ chúng ta phải khởi hành rồi. Chúng ta không còn một giây để lãng phí nữa. Theo thủ tục hình thức, anh Worthing, tôi thiết nghĩ tốt hơn là nên hỏi anh xem cô Cardew có chút tài sản nào không?
JACK.
Ồ! Khoảng một trăm ba mươi ngàn bảng Anh trong quỹ công trái. Chỉ vậy thôi. Chào phu nhân Bracknell. Rất vui vì được gặp phu nhân.
LADY BRACKNELL.
[Lại ngồi xuống.] Khoan đã, anh Worthing. Một trăm ba mươi ngàn bảng Anh! Lại nằm trong quỹ công trái nữa chứ! Cô Cardew trông có vẻ là một thiếu nữ vô cùng thu hút, bây giờ khi tôi ngắm kỹ con bé. Rất ít cô gái thời nay có được những phẩm chất thực sự vững vàng, bất kỳ phẩm chất nào có thể trường tồn và trở nên tốt đẹp hơn theo thời gian. Tiếc thay, chúng ta đang sống trong một thời đại nông cạn. [Hướng sang Cecily.] Lại đây nào con yêu. [Cecily bước lại gần.] Đứa trẻ xinh xắn! Váy áo của con giản dị đến đáng thương, và mái tóc của con trông gần như để tự nhiên giống như tạo hóa ban tặng vậy. Nhưng chúng ta có thể sớm thay đổi tất cả những điều đó. Một người hầu gái người Pháp có tay nghề thực sự sẽ tạo ra kết quả kỳ diệu chỉ trong một khoảng thời gian vô cùng ngắn ngủi. Ta nhớ mình từng giới thiệu một người cho tiểu thư Lancing trẻ tuổi, và sau ba tháng thì chính chồng con bé cũng chẳng nhận ra vợ mình nữa.
JACK.
Và sau sáu tháng thì chẳng một ai nhận ra cô ấy nữa.
LADY BRACKNELL.
[Trừng mắt nhìn Jack một lúc. Sau đó quay sang Cecily với một nụ cười đã được tập luyện nhuần nhuyễn.] Làm ơn quay người lại nào, đứa bé ngoan. [Cecily quay một vòng trọn vẹn.] Không, góc nghiêng mới là thứ ta muốn. [Cecily trưng ra góc nghiêng gương mặt.] Được rồi, đúng như ta kỳ vọng. Có những tiềm năng xã hội rõ rệt trong góc nghiêng khuôn mặt của con đấy. Hai điểm yếu lớn nhất trong thời đại chúng ta là sự thiếu nguyên tắc và sự thiếu góc nghiêng khuôn mặt. Cằm ngẩng cao lên một chút nữa đi con. Phong cách phụ thuộc phần lớn vào cách ngẩng cằm đấy. Dạo này người ta toàn ngẩng cằm rất cao. Algernon!
ALGERNON.
Vâng, dì Augusta!
LADY BRACKNELL.
Có những tiềm năng xã hội rất rõ ràng trong góc nghiêng khuôn mặt của cô Cardew.
ALGERNON.
Cecily là cô gái ngọt ngào, đáng yêu và xinh đẹp nhất trên toàn thế giới này. Và con chẳng thèm bận tâm dù chỉ hai xu về những cái tiềm năng xã hội quái quỷ gì đó đâu.
LADY BRACKNELL.
Đừng bao giờ ăn nói bất kính với Giới Thượng Lưu như vậy, Algernon. Chỉ những kẻ không thể bước chân vào đó mới làm thế thôi. [Hướng sang Cecily.] Con yêu, chắc chắn con biết rằng Algernon chẳng có gì ngoài những khoản nợ để dựa dẫm vào đâu. Nhưng ta không ủng hộ những cuộc hôn nhân vụ lợi. Khi ta kết hôn với huân tước Bracknell, ta chẳng có bất kỳ tài sản nào cả. Nhưng ta chưa bao giờ dù chỉ một giây mơ tưởng đến việc để điều đó ngáng đường mình cả. Thôi được, ta đoán là mình phải ban ơn chuẩn thuận rồi.
ALGERNON.
Cảm ơn dì Augusta.
LADY BRACKNELL.
Cecily, con có thể hôn ta!
CECILY.
[Hôn bà.] Cảm ơn phu nhân Bracknell.
LADY BRACKNELL.
Từ nay về sau con cũng có thể gọi ta là dì Augusta.
CECILY.
Cảm ơn dì Augusta.
LADY BRACKNELL.
Ta nghĩ đám cưới nên diễn ra sớm một chút thì hơn.
ALGERNON.
Cảm ơn dì Augusta.
CECILY.
Cảm ơn dì Augusta.
LADY BRACKNELL.
Nói một cách thành thật, ta không thích những cuộc đính hôn kéo dài. Chúng tạo cơ hội cho người ta tìm hiểu tính cách của nhau trước khi kết hôn, điều mà ta nghĩ chẳng bao giờ khôn ngoan cả.
JACK.
Tôi xin lỗi vì phải ngắt lời phu nhân Bracknell, nhưng cuộc đính hôn này là điều hoàn toàn không thể xảy ra. Tôi là người giám hộ của cô Cardew, và con bé không thể kết hôn mà không có sự đồng ý của tôi cho đến khi đủ tuổi trưởng thành. Sự đồng ý đó, tôi hoàn toàn từ chối ban phát.
LADY BRACKNELL.
Dựa trên lý do gì mà anh dám nói vậy? Algernon là một thanh niên cực kỳ, ta có thể nói là phô trương sự thích hợp để kết hôn. Nó chẳng có gì trong tay, nhưng diện mạo của nó thì cái gì cũng có. Còn gì để mà đòi hỏi nữa cơ chứ?
JACK.
Tôi rất đau lòng khi phải nói chuyện thẳng thắn với phu nhân Bracknell về đứa cháu trai của phu nhân, nhưng sự thật là tôi hoàn toàn không thể chấp nhận được đạo đức của cậu ta. Tôi nghi ngờ cậu ta là kẻ dối trá. [Algernon và Cecily nhìn anh với vẻ kinh ngạc đầy phẫn nộ.]
LADY BRACKNELL.
Dối trá! Cháu trai Algernon của ta á? Không thể nào! Nó là một sinh viên đại học Oxford cơ mà.
JACK.
Tôi e rằng chẳng còn nghi ngờ gì về vấn đề này nữa đâu. Chiều nay trong lúc tôi vắng mặt tạm thời ở Luân Đôn vì một vấn đề lãng quan trọng, cậu ta đã đột nhập vào nhà tôi bằng cách giả mạo làm em trai tôi. Dưới một cái tên giả, tôi vừa được quản gia cho biết, cậu ta đã nốc sạch cả một chai rượu vang Perrier-Jouet loại Brut đời ’89 nguyên chất; loại rượu mà tôi đã đặc biệt để dành cho chính mình. Tiếp tục hành vi lừa dối đáng khinh bỉ đó, trong buổi chiều hôm nay cậu ta đã thành công trong việc cướp đoạt tình cảm của người ward duy nhất của tôi. Sau đó cậu ta còn ở lại ăn trà, và ngốn sạch từng chiếc bánh muffin một. Và điều khiến hành vi của cậu ta càng thêm phần nhẫn tâm chính là, cậu ta thừa biết từ đầu rằng tôi không có em trai, chưa từng có em trai, và không có ý định có em trai, thậm chí dưới bất kỳ hình thức nào. Tôi đã nói rõ điều đó với cậu ta vào chiều hôm qua rồi.
LADY BRACKNELL.
Hèm! Anh Worthing, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, tôi đã quyết định hoàn toàn bỏ qua hành vi của cháu trai tôi đối với anh.
JACK.
Phu nhân thật rộng lượng làm sao. Tuy nhiên, quyết định của riêng tôi là không thể thay đổi. Tôi từ chối ban sự đồng ý.
LADY BRACKNELL.
[Hướng về Cecily.] Lại đây nào con yêu. [Cecily bước tới.] Năm nay con bao nhiêu tuổi rồi con?
CECILY.
Dạ, thực ra cháu mới chỉ mười tám, nhưng cháu luôn nhận mình hai mươi tuổi mỗi khi đi dự tiệc tối.
LADY BRACKNELL.
Con hoàn toàn đúng khi thay đổi đi một chút như thế. Thật vậy, không người phụ nữ nào nên khai chính xác tuổi của mình cả. Làm thế trông toan tính quá mức . . . [Với vẻ trầm ngâm.] Mười tám, nhưng nhận mình hai mươi khi đi tiệc tối. Chà, sẽ chẳng mất bao lâu nữa đâu để con đến tuổi trưởng thành và thoát khỏi những ràng buộc của sự giám hộ. Thế nên ta nghĩ sự đồng ý của người giám hộ xét cho cùng cũng chẳng phải là vấn đề gì to tát cả.
JACK.
Xin phu nhân hãy thứ lỗi vì tôi lại ngắt lời phu nhân, nhưng cũng phải nói cho công bằng rằng theo các điều khoản trong di chúc của ông nội cô Cardew, cô Cardew chỉ chính thức hợp pháp đủ tuổi trưởng thành khi bước sang tuổi ba mươi lăm.
LADY BRACKNELL.
Điều đó đối với tôi có vẻ không phải là một sự phản đối nghiêm trọng. Ba mươi lăm là một độ tuổi vô cùng hấp dẫn. Giới thượng lưu Luân Đôn đầy rẫy những phụ nữ có dòng dõi cao quý nhất đã tự nguyện duy trì tuổi ba mươi lăm trong suốt nhiều năm trời. Phu nhân Dumbleton là một ví dụ điển hình. Theo chỗ tôi biết thì bà ấy đã giữ nguyên tuổi ba mươi lăm kể từ khi bà ấy chạm mốc bốn tuổi rưỡi — à không, từ khi bà ấy bốn mươi tuổi, cách đây đã nhiều năm rồi. Tôi không thấy có lý do gì mà Cecily thân yêu của chúng ta lại không thể trở nên hấp dẫn hơn nữa ở cái độ tuổi mà anh vừa nhắc tới so với hiện tại. Hơn nữa sẽ có một lượng lớn tài sản được tích lũy.
CECILY.
Algy, anh có thể chờ em đến năm ba mươi lăm tuổi không?
ALGERNON.
Dĩ nhiên là anh có thể rồi, Cecily. Em biết thừa là anh chờ được mà.
CECILY.
Vâng, em cảm nhận được điều đó theo bản năng, nhưng em không thể chờ đợi suốt khoảng thời gian dài như thế được. Em ghét phải đợi chờ dù chỉ năm phút cho bất kỳ ai. Nó luôn khiến em hơi cáu kỉnh. Bản thân em cũng đâu có đúng giờ, em biết chứ, nhưng em lại thích sự đúng giờ ở người khác, và việc phải chờ đợi, ngay cả để được kết hôn, là điều hoàn toàn không thể chấp nhận được.
ALGERNON.
Thế thì phải làm sao đây, Cecily?
CECILY.
Em chịu, anh Moncrieff ạ.
LADY BRACKNELL.
Anh Worthing thân mến, vì cô Cardew đã khẳng định chắc nịch rằng con bé không thể chờ đến khi năm mươi — à nhầm, ba mươi lăm tuổi — một lời phát biểu mà ta buộc phải nói là cho thấy một bản tính có phần thiếu kiên nhẫn — ta xin anh hãy xem xét lại quyết định của mình.
JACK.
Nhưng phu nhân Bracknell thân mến, mọi chuyện hoàn toàn nằm trong tay phu nhân mà. Ngay khoảnh khắc phu nhân đồng ý cho tôi kết hôn với Gwendolen, tôi sẽ rất vui lòng cho phép cháu trai phu nhân kết duyên với người ward của tôi.
LADY BRACKNELL.
[Đứng dậy và ưỡn ngực.] Anh hẳn phải thừa biết rằng điều anh vừa đề xuất là hoàn toàn không thể rồi.
JACK.
Thế thì một cuộc đời độc thân đầy đam mê chính là tất cả những gì chúng ta có thể trông chờ ở tương lai.
LADY BRACKNELL.
Đó không phải là số phận ta vạch ra cho Gwendolen. Còn Algernon, dĩ nhiên nó có thể tự chọn lấy đường đi cho mình. [Lấy đồng hồ ra xem.] Đi nào con yêu, [Gwendolen đứng dậy] chúng ta đã lỡ năm, nếu không muốn nói là sáu chuyến tàu rồi. Nếu lỡ thêm chuyến nữa thì chúng ta có nguy cơ trở thành đề tài bàn tán trên sân ga mất.
[Dr. Chasuble bước vào.]
CHASUBLE.
Mọi thứ đã sẵn sàng hoàn tất cho các buổi lễ rửa tội rồi.
LADY BRACKNELL.
Lễ rửa tội ư, thưa mục sư! Chẳng phải hơi vội vã quá sao?
CHASUBLE.
[Trông có vẻ bối rối, chỉ tay về phía Jack và Algernon.] Cả hai vị gentlemen này đều bày tỏ mong muốn được rửa tội ngay lập tức.
LADY BRACKNELL.
Ở độ tuổi của chúng nó á? Ý tưởng đó thật kỳ quặc và vô đạo đức! Algernon, ta cấm con không được phép chịu lễ rửa tội. Ta không muốn nghe đến những chuyện quá đà như thế. Huân tước Bracknell sẽ vô cùng phẫn nộ nếu ông ấy biết đó là cách mà con ném tiền qua cửa sổ và phí phạm thời gian đấy.
CHASUBLE.
Vậy tôi phải hiểu là chiều nay sẽ không có lễ rửa tội nào diễn ra nữa phải không?
JACK.
Tôi nghĩ là trong hoàn cảnh hiện tại, nó sẽ chẳng mang lại giá trị thực tiễn nào cho cả hai chúng tôi nữa đâu, thưa Dr. Chasuble.
CHASUBLE.
Tôi rất đau lòng khi nghe những tâm sự đó từ anh, anh Worthing. Chúng phảng phất tư tưởng dị giáo của phái Tái Báp-tít, những quan điểm mà tôi đã bác bỏ hoàn toàn trong bốn bài giảng chưa xuất bản của mình. Tuy nhiên, vì tâm trạng hiện tại của các anh có vẻ vô cùng trần tục, tôi sẽ quay lại nhà thờ ngay lập tức. Thật vậy, người mở cửa nhà thờ vừa thông báo cho tôi biết rằng suốt tiếng rưỡi qua cô Prism đang đợi tôi trong phòng mặc áo lễ.
LADY BRACKNELL.
[Giật mình.] Cô Prism! Tôi vừa nghe anh nhắc đến cô Prism phải không?
CHASUBLE.
Vâng, thưa phu nhân Bracknell. Tôi đang trên đường tới gặp cô ấy đây.
LADY BRACKNELL.
Làm ơn cho phép tôi giữ chân anh lại một lát. Vấn đề này có thể hóa ra lại có tầm quan trọng sống còn đối với huân tước Bracknell và cả tôi nữa. Cô Prism này có phải là một người phụ nữ có vẻ ngoài đáng sợ, có dính dáng chút ít đến ngành giáo dục không?
CHASUBLE.
[Có vẻ hơi phẫn nộ.] Cô ấy là một phụ nữ vô cùng tao nhã, và là hình mẫu của sự đáng kính.
LADY BRACKNELL.
Rõ ràng là cùng một người rồi. Tôi xin phép được hỏi cô ấy giữ chức vụ gì trong hộ gia đình của anh?
CHASUBLE.
[Nghiêm khắc.] Tôi sống độc thân, thưa phu nhân.
JACK.
[Chen vào.] Thưa phu nhân Bracknell, cô Prism đã là gia sư đáng kính và là người bầu bạn trân quý của cô Cardew suốt ba năm qua.
LADY BRACKNELL.
Mặc cho những gì tôi nghe được về cô ta, tôi phải gặp ngay lập tức. Hãy cho gọi cô ta tới đây.
CHASUBLE.
[Nhìn ra phía ngoài.] Cô ấy đang đến gần; cô ấy ở gần đây rồi.
[Miss Prism vội vã bước vào.]
MISS PRISM.
Tôi được bảo rằng ngài đợi tôi ở phòng mặc áo lễ mà, thưa vị kinh sĩ kính yêu. Tôi đã ngồi đợi ngài ở đó suốt một tiếng ba mươi lăm phút rồi đấy. [Bắt gặp ánh mắt của phu nhân Bracknell — người đang nhìn cô chằm chằm bằng một ánh mắt vô cảm lạnh lùng. Miss Prism tái mặt và run lẩy bẩy. Cô lo lắng nhìn quanh như thể muốn tìm đường trốn chạy.]
LADY BRACKNELL.
[Bằng giọng nghiêm khắc, mang tính phán xét.] Prism! [Miss Prism cúi đầu hổ thẹn.] Lại đây nào, Prism! [Miss Prism rụt rè bước tới.] Prism! Đứa bé đó đâu rồi? [Sự bàng hoàng bao trùm. Vị kinh sĩ giật lùi vì kinh hãi. Algernon và Jack giả vờ như đang sốt sắng che chở cho Cecily và Gwendolen để họ không phải nghe những chi tiết về một vụ bê bối chấn động công khai.] Hai mươi tám năm trước, hỡi Prism, cô đã rời khỏi dinh thự của huân tước Bracknell ở số 104 Upper Grosvenor Street, mang theo một chiếc xe nôi trẻ em có chứa một đứa bé giống đực. Cô không bao giờ quay về nữa. Vài tuần sau đó, qua cuộc điều tra công phu của cảnh sát thủ đô, chiếc xe nôi đã được tìm thấy vào lúc nửa đêm, đứng lẻ loi một mình ở một góc khuất tại Bayswater. Trong xe có chứa bản thảo của một cuốn tiểu thuyết ba tập mang thứ tình cảm sướt mướt vượt mức bình thường. [Miss Prism giật mình vì nỗi phẫn nộ không kìm nén được.] Nhưng đứa bé thì không có ở đó! [Tất cả mọi người đổ dồn ánh mắt nhìn Miss Prism.] Prism! Đứa bé đó đâu rồi? [Một thoáng im lặng.]
MISS PRISM.
Thưa phu nhân Bracknell, tôi xấu hổ thừa nhận rằng tôi không biết. Tôi ước gì mình biết được điều đó. Sự tình cụ thể là thế này. Vào buổi sáng của ngày hôm đó, một ngày bị thiêu đốt vĩnh viễn trong ký ức của tôi, tôi chuẩn bị như thường lệ để đưa em bé ra ngoài bằng xe nôi. Tôi cũng mang theo một chiếc túi xách tay hơi cũ nhưng rộng rãi, định bụng sẽ bỏ vào đó bản thảo của một tác phẩm hư cấu mà tôi đã viết trong những giờ rảnh rỗi ít ỏi của mình. Trong một phút lơ đễnh tinh thần mà tôi không bao giờ có thể tự tha thứ cho bản thân, tôi đã nhét bản thảo vào chiếc nôi, và đặt đứa bé vào chiếc túi xách tay.
JACK.
[Nãy giờ vẫn chăm chú lắng nghe.] Thế còn chiếc túi xách tay cô đã bỏ ở đâu?
MISS PRISM.
Xin đừng hỏi tôi điều đó, anh Worthing.
JACK.
Miss Prism, đây là một vấn đề không hề nhỏ đối với tôi. Tôi nhất định phải biết cô đã để chiếc túi xách tay chứa đứa trẻ sơ sinh đó ở đâu.
MISS PRISM.
Tôi đã để quên nó ở phòng gửi hành lý của một trong những nhà ga xe lửa lớn ở Luân Đôn.
JACK.
Nhà ga xe lửa nào?
MISS PRISM.
[Hoàn toàn suy sụp.] Victoria. Tuyến đường sắt Brighton. [Ngã quỵ xuống ghế.]
JACK.
Tôi phải lui về phòng mình một lát. Gwendolen, hãy đợi tôi ở đây nhé.
GWENDOLEN.
Nếu anh không đi quá lâu, em sẵn sàng đợi anh ở đây suốt quãng đời còn lại. [Jack rời đi với vẻ vô cùng hào hứng và kích động.]
CHASUBLE.
Thưa phu nhân Bracknell, phu nhân nghĩ chuyện này có nghĩa là gì?
LADY BRACKNELL.
Tôi thậm chí không dám nghi ngờ nữa là đằng khác, thưa Dr. Chasuble. Tôi thiết nghĩ không cần phải nói cho anh biết rằng trong những gia đình danh giá, những sự trùng hợp kỳ lạ vốn không được phép xảy ra. Chúng hiếm khi được coi là chuyện bình thường.
[Tiếng động vang lên trần nhà như thể ai đó đang quăng quật các Vali. Mọi người cùng ngước nhìn lên.]
CECILY.
Bác Jack có vẻ đang vô cùng kích động.
CHASUBLE.
Người giám hộ của cháu có một bản tính rất dễ xúc động.
LADY BRACKNELL.
Tiếng ồn này khó chịu quá mức. Nghe cứ như thể nó đang tranh cãi với ai vậy. Tôi ghét mọi thể loại tranh cãi. Chúng lúc nào cũng thô tục, và thường thì lại rất thuyết phục.
CHASUBLE.
[Ngước nhìn lên.] Nó dừng lại rồi kìa. [Tiếng động lại vang lên gấp bội.]
LADY BRACKNELL.
Tôi ước gì nó đi đến được một kết luận nào đó cho xong chuyện.
GWENDOLEN.
Sự hồi hộp này thật kinh khủng. Tôi hy vọng nó cứ kéo dài mãi thế này. [Jack bước vào tay cầm một chiếc túi xách tay bằng da màu đen.]
JACK.
[Lao tới chỗ Miss Prism.] Có phải chiếc túi xách này không, thưa cô Prism? Hãy kiểm tra nó thật kỹ trước khi nói nhé. Hạnh phúc của không chỉ một cuộc đời đang phụ thuộc vào câu trả lời của cô đấy.
MISS PRISM.
[Điềm tĩnh.] Trông có vẻ là của tôi rồi. Vâng, đây là vết rách do vụ lật xe buýt ở phố Gower trong những năm tháng tuổi trẻ tươi đẹp hơn gây ra. Đây là vết bẩn trên lớp lót do vụ nổ của một loại thức uống kiêng khem — sự cố từng xảy ra ở Leamington. Và đây, trên ổ khóa, là chữ cái viết tắt tên tôi. Tôi đã quên mất rằng trong một phút phung phí ngông cuồng tôi từng cho khắc chúng lên đó. Chiếc túi này đích thị là của tôi rồi. Tôi thật vui mừng khôn xiết khi nó bất ngờ được hoàn trả lại cho mình. Việc thiếu vắng nó suốt bao nhiêu năm qua thực sự gây ra biết bao phiền toái.
JACK.
[Bằng giọng đầy bi cảm.] Miss Prism, thứ được trả lại cho cô không chỉ có mỗi chiếc túi xách này đâu. Tôi chính là đứa bé mà cô đã đặt vào trong đó.
MISS PRISM.
[Kinh ngạc.] Cậu á?
JACK.
[Ôm lấy cô ấy.] Vâng . . . mẹ ơi!
MISS PRISM.
[Lùi lại với vẻ ngạc nhiên đầy phẫn nộ.] Anh Worthing! Tôi chưa hề kết hôn!
JACK.
Chưa kết hôn ư! Tôi không phủ nhận đó là một cú sốc lớn. Nhưng suy cho cùng, ai mới là kẻ có quyền ném viên đá vào một người từng chịu đựng đau khổ chứ? Chẳng lẽ sự ăn năn không thể xóa nhòa một hành vi dại dột hay sao? Tại sao lại có luật dành cho đàn ông, lại có luật khác dành cho phụ nữ chứ? Mẹ ơi, con tha thứ cho mẹ. [Lại định ôm lấy cô ấy lần nữa.]
MISS PRISM.
[Càng thêm phẫn nộ.] Anh Worthing, có sự nhầm lẫn nào ở đây rồi. [Chỉ tay về phía phu nhân Bracknell.] Đứng đằng kia mới là vị phu nhân có thể cho anh biết thân phận thực sự của anh là ai.
JACK.
[Sau một thoáng ngập ngừng.] Phu nhân Bracknell, tôi rất ghét phải tỏ ra tò mò, nhưng phu nhân làm ơn cho tôi biết tôi rốt cuộc là ai được chứ?
LADY BRACKNELL.
Tôi e rằng tin tức mà tôi sắp trao cho anh sẽ không hoàn toàn làm anh vui lòng đâu. Anh là con trai của người em gái bất hạnh của tôi, phu nhân Moncrieff, và do đó anh chính là người anh trai lớn của Algernon.
JACK.
Anh trai của Algy ư! Vậy là rốt cuộc tôi cũng có một người anh em. Tôi biết ngay là mình có anh em mà! Lúc nào tôi cũng nói là mình có em trai — à nhầm, anh trai mà! Cecily, — sao em lại từng có thể hoài nghi việc tôi có anh trai cơ chứ? [Túm lấy Algernon.] Dr. Chasuble, người anh trai bất hạnh của tôi đây. Miss Prism, người anh trai bất hạnh của tôi đây. Gwendolen, người anh trai bất hạnh của tôi đây. Algy, cái đồ tiểu nhân cậu ấm nhà cậu, từ nay về sau cậu sẽ phải đối xử với tôi bằng sự tôn trọng hơn đấy. Cả đời này cậu chưa bao giờ cư xử với tôi như một người anh em cả.
ALGERNON.
Chà, tính đến ngày hôm nay thì đúng là chưa thật, anh bạn già ạ, tôi thừa nhận. Tuy nhiên tôi đã cố gắng hết sức rồi đấy, dù đã lâu không luyện tập. [Bắt tay nhau.]
GWENDOLEN.
[Hướng về Jack.] Người yêu của em! Nhưng rốt cuộc anh là người yêu của ai cơ chứ? Tên thánh của anh là gì, bây giờ khi anh đã biến thành một ai khác rồi?
JACK.
Chúa ơi! . . . Tôi suýt quên mất vấn đề đó. Quyết định của em về chủ đề tên của tôi chắc là không thể thay đổi nữa phải không, Gwendolen?
GWENDOLEN.
Em chẳng bao giờ thay đổi cả, ngoại trừ trong tình cảm của mình.
CECILY.
Bản tính của cậu cao quý làm sao, Gwendolen!
JACK.
Thế thì câu hỏi này tốt hơn là nên được làm sáng tỏ ngay lập tức. Dì Augusta, xin chờ một lát. Vào thời điểm mà Miss Prism để quên tôi trong chiếc túi xách, tôi đã được làm lễ rửa tội chưa nhỉ?
LADY BRACKNELL.
Mọi thứ xa hoa mà tiền bạc có thể mua được, bao gồm cả lễ rửa tội, đã được đổ dồn lên người anh bởi những bậc sinh thành yêu thương và cưng chiều anh hết mực.
JACK.
Thế là tôi đã được rửa tội rồi! Vụ đó xong xuôi nhé. Giờ thì, tôi được đặt tên thánh là gì vậy? Xin hãy cho tôi biết điều tồi tệ nhất đi.
LADY BRACKNELL.
Là con trai trưởng nên hiển nhiên anh được đặt tên thánh theo tên cha mình rồi.
JACK.
[Cáu kỉnh.] Vâng, nhưng tên thánh của cha tôi là gì cơ chứ?
LADY BRACKNELL.
[Trầm ngâm.] Hiện tại ta không thể nhớ nổi tên thánh của ngài Thiếu tướng là gì. Nhưng ta chắc chắn là ông ấy có tên chứ. Ta thừa nhận ông ấy hơi kỳ quặc. Nhưng chỉ là khi về già thôi. Và đó là hậu quả của khí hậu Ấn Độ, việc lập gia đình, chứng khó tiêu, và những thứ đại loại thế.
JACK.
Algy! Bộ cậu không nhớ nổi tên thánh của cha chúng ta là gì sao?
ALGERNON.
Anh bạn thân mến ơi, tụi mình thậm chí chưa bao giờ nói chuyện với nhau cơ mà. Ông ấy qua đời trước khi tôi tròn một tuổi.
JACK.
Tên của ông ấy chắc chắn sẽ xuất hiện trong Danh bạ Quân đội của thời kỳ đó chứ, thưa dì Augusta?
LADY BRACKNELL.
Thiếu tướng vốn dĩ là một người đàn ông ưa chuộng hòa bình, ngoại trừ trong đời sống gia đình. Nhưng ta không hoài nghi gì việc tên của ông ấy sẽ xuất hiện trong bất kỳ cuốn danh bạ quân sự nào.
JACK.
[Lao tới giá sách và lôi tung những cuốn sách ra.] Những cuốn Danh bạ Quân đội của bốn mươi năm qua ở đây rồi. Những tài liệu thú vị này đáng lẽ phải là thứ tôi nghiền ngẫm liên tục mới phải. Các Thiếu tướng . . . Mallam, Maxbohm, Magley, toàn những cái tên nghe ghê rợn làm sao — Markby, Migsby, Mobbs, Moncrieff! Thiếu úy 1840, Đại úy, Trung tá, Đại tá, Thiếu tướng 1869, Tên thánh: Ernest John. [Đặt cuốn sách xuống một cách cực kỳ nhẹ nhàng và cất giọng vô cùng bình tĩnh.] Anh đã luôn nói với em rồi mà Gwendolen, tên của anh chính là Ernest, đúng không nào? Chà, rốt cuộc thì nó vẫn là Ernest. Ý anh là hiển nhiên nó là Ernest rồi.
LADY BRACKNELL.
Đúng rồi, giờ thì ta nhớ ra là ngài Thiếu tướng mang tên Ernest, ta biết mình có một lý do đặc biệt để ghét cái tên đó mà.
GWENDOLEN.
Ernest! Anh Ernest của đời em! Ngay từ đầu em đã cảm thấy anh không thể mang bất kỳ cái tên nào khác được rồi!
JACK.
Gwendolen, thật là một điều khủng khiếp đối với một người đàn ông khi bỗng nhiên phát hiện ra rằng cả cuộc đời mình chưa từng nói gì ngoài sự thật. Em có thể tha thứ cho anh chứ?
GWENDOLEN.
Em có thể. Vì em cảm thấy chắc chắn anh sẽ thay đổi thói quen đó thôi.
JACK.
Người yêu dấu của anh!
CHASUBLE.
[Hướng về Miss Prism.] Lætitia! [Ôm lấy cô ấy.]
MISS PRISM.
[Đầy phấn khích.] Frederick! Cuối cùng thì!
ALGERNON.
Cecily! [Ôm lấy cô ấy.] Cuối cùng thì!
JACK.
Gwendolen! [Ôm lấy cô ấy.] Cuối cùng thì!
LADY BRACKNELL.
Cháu trai của ta, xem ra con lại bắt đầu biểu lộ những dấu hiệu của sự phù phiếm rồi đấy.
JACK.
Trái lại là đằng khác, thưa dì Augusta, lần đầu tiên trong đời giờ đây con mới nhận thức được Tầm quan trọng cốt yếu của việc phải sống chân thành — Ernest.
BỨC TRANH SỐNG (TABLEAU)
