Trầm tĩnh là một đức tính cần thiết của con người trong nghệ thuật xử thế.
Bản tính trầm tĩnh là một đức tính coi thường những chuyện khó khăn, bình thường hóa mọi vấn đề. Người có tính trầm tĩnh thường là những người có tính thích sống lạc quan với chính cá nhân cho bản thân mình. Con người có một đức tính trầm tĩnh thường thường là một con người có rất nhiều bản lĩnh trong mọi vấn đề, không có những tư tưởng hấp tấp vội vàng.
Đối với cá tính của con người trầm tĩnh thường chỉ thích suy nghĩ một cách trầm ngâm, khi có những chuyện âu lo hay bực bội họ không thích thổ lộ hay tố cáo ai, họ cũng không lo âu quá nóng tính, không bận chen tranh thủ cốt sao giải quyết câu chuyện cần có một thời gian tối thiểu để cho công việc chóng được kết thúc, mà ngược lại con người trầm tĩnh khi gặp những điều phiền muộn, những chuyện lo âu, nói chung nghĩa là khi gặp những hoàn cảnh hết sức bất ngờ bao giờ họ cũng tự tạo cho mình một bản lĩnh trầm tĩnh, bình thường hóa mọi công chuyện coi như không có gì. Phương châm giải quyết công việc đối với những mẫu người này thường là tự mình tuần tự giải quyết và theo họ thì “dục tốc bất đạt” nghĩa là càng nóng nảy bao nhiêu càng dễ thất bại bấy nhiêu, họ thích giải quyết công việc trong một chiều hướng tuần tự, nhẹ nhàng, trong đầu óc những con người trầm tĩnh luôn luôn ấn định cho mình một công thức, một quy tắc nhất định rồi theo đó tuần tự mà giải quyết không cần vội và làm gì, đối với họ phương thức nóng nảy, hấp tấp chẳng những không giúp ích được gì cho chính bản thân để dàn xếp công việc mà trái lại còn tạo điều kiện cho sự thất bại thành hình.
Trong lịch sử nhân loại trên thế giới, dân tộc Anh được coi như điển hình cho mẫu người trầm tĩnh, đối với người dân Anh không có một chuyện gì làm cho họ có thể bối rối, bất cứ chuyện gì cũng thế, kể cả chuyện sống chết, tử sanh cũng không làm cho họ thắc mắc lo âu. Khi gặp chuyện khó khăn, bực bội họ thường giữ kín trong lòng rồi tuần tự dùng những tài nghệ cá nhân để giải quyết. Khi giải quyết họ cũng giải quyết trong chiều hướng bình thường, nghĩa là họ không hấp tấp vội vàng mà giải quyết tuần tự cho đến bao giờ thành công thì thôi. Đối với chuyện làm của họ luôn luôn bình tĩnh mà giải quyết, vì họ tin tưởng rằng có bình tĩnh mới có đủ khôn ngoan để lèo lái công chuyện theo đúng ý mình mà không sợ thất bại.
Nhận định về một kinh nghiệm xử thế thường cho chúng ta thấy một cách rõ rệt rằng: Nếu người nào quá vội vàng nóng nảy thì công chuyện không bao giờ tự mình giải quyết được mà luôn thất bại. Trong gia đình cũng thấy như thế là thường, hai vợ chồng chung sống cùng nhau, trong khi có chuyện bất hòa, một trong hai người có tính nóng giận thường hay đưa gia đình đến chỗ rối rắm, gây thành những chuyện buồn bực không đâu, có lắm khi còn đem gia cảnh đến một hố sâu nguy hiểm là cho nền hạnh phúc bị đe dọa thêm lên. Nếu là một con người trầm tĩnh thì tôi tin chắc rằng không bao giờ có thể xảy ra những chuyện buồn mà đúng ra không thể nào có được.
Ngoài xã hội cũng thế, chúng ta cũng thường hay rất nhiều người khi làm một công chuyện gì khi gặp một chuyện ngoài ý muốn thì đâm ra cáu kỉnh, nóng giận, bực tức và trong sự cáu kỉnh, nóng giận, bực tức đó thường làm cho người ta tiến đến những quyết định nhất thời mà không suy nghĩ đến những hậu quả tai hại trong tương lai, đến khi câu chuyện xảy ra thì họ lại hối hận và đặt mình trước một chuyện đã rồi. Lúc đó thì không tài nào giải quyết được, mà lại luôn luôn thất bại và hứng chịu những đau khổ trong thực tại có một đôi khi còn gây thêm những di hại về sau mà hậu quả những tai hại chỉ vì quyết định vội vã, nhất thời vì thiếu trầm tĩnh mà ra.
Trên phương diện xử thế tính trầm tĩnh là một đức tính vô cùng cần thiết, làm người bạn phải luôn luôn tự huấn luyện cho cá nhân mình.
Một căn bản trầm tĩnh, trầm tĩnh đối với chính cá nhân mình và trầm tĩnh đối với mọi chuyện trong cuộc đời. Bạn phải nghĩ rằng trên đời không có một vấn đề nào mà con người lại không thể giải quyết được, dù cho công việc khó khăn, nan giải bao nhiêu đi nữa thì nếu bạn khôn ngoan, tế nhị và trầm tĩnh, tuần tự giải quyết thì đâu cũng vào đó, mọi chuyện đâu rồi cũng êm xuôi như là không có một vấn đề nào khó khăn cả. Bạn hãy tự nghĩ một con người trầm tĩnh và nóng giận qua một thí dụ như sau: Nếu bạn là một người thợ dệt khi tơ bị rối mà bạn lại nóng tính, bạn sẽ bực bội nóng giận vì gỡ mãi mà vẫn không ra, bạn sẽ bực tức đi như thế thì chẳng những bạn không gỡ được mối tơ mà còn gây thêm một sự thiệt thòi vì cuộn tơ bị hủy hoại. Ngược lại, nếu bạn là một người luôn luôn trầm tĩnh, coi thường những chông gai, có ý chí thì cuộn tơ kia dù có rối vẫn không phải là một chuyện không thể giải quyết được. Bạn ngồi chịu khó đưa tay gỡ như từ từ để rồi cuối cùng mới tơ cũng tìm ra, như thế luận sẽ thấy mình có một cái lợi là không hư hao, mất mát mà lại làm được chuyện lợi ích cho chính bản thân mình nữa.
Qua một thí dụ như trên, hẳn bạn đã đồng ý với tôi rằng: người nóng tính không giải quyết được gì mà chỉ tạo điều kiện cho sự thất bại. Ngược lại, nếu người có tính trầm tĩnh thường hay hướng tương lai đến một chỗ sáng sủa hơn, tươi đẹp hơn mà không phải hứng chịu những thất bại cho chính mình.
Tôi cũng có thể cam đoan với bạn một điều là hầu hết những người không thành công trên trường đời không phải vì thiếu kém khả năng mà là do thiếu tính trầm tĩnh mà ra.
Tôi đặt ra một nhận định như thế, tôi tin rằng bạn sẽ cho là tôi quá chủ quan trong vấn đề trầm tĩnh và nóng tính.
Nhưng, thưa bạn, bạn có nghĩ là trầm tĩnh một yếu tố thành công không?
Bạn có công nhận tính nóng này là một sự hủy diệt trí khôn của bạn không?
Bạn có nhìn nhận rằng chính trong lúc nóng giận mà bạn giải quyết công chuyện là sai, là hỏng không?
Bạn có thừa nhận rằng: Trên đời những người thường hay tạo được thành công, ngót hai phần ba là nhờ vào búa hộ mệnh trầm tĩnh không?
Bạn có bao giờ thấy rằng: Một người nóng này thành công dễ dàng hay không hay chỉ là thất bại?
Bạn có thể so sánh hành động giữa hai người một nóng, một trầm. Ai thành công? Ai thất bại chăng?
Nếu những câu hỏi vừa nêu mà bạn tìm ra một câu trả lời thích hợp với chính nó thì bạn phải công nhận rằng thành công trên trường đời phải nhờ trầm tĩnh và nếu muốn thất bại trên đường công danh, sự nghiệp, xử thế thì bạn nên áp dụng tính nóng nảy.
Đó âu cũng là một lối thực hành thích hợp cho vấn đề.
Trong ngạn ngữ đã có câu nói chỉ lý về tính trầm tĩnh như sau: THÀNH Ư QUẢ QUYẾT; BẠI Ư DO DỰ.
Một điều nữa người có tính trầm tĩnh còn có một cái lợi cho chính mình luôn luôn tự chủ lấy bản thân, không bị ngoại lai chi phối. Tính trầm tĩnh cũng giúp cho con người tập trung được ý chí của mình vào một vấn đề mà không bị hoàn cảnh chi phối.
Có nhiều bạn cho rằng một đôi khi bất ngờ những cảm giác đột ngột xuất hiện khiến con người không sao tự chủ được. Tôi đồng ý, nhưng, thưa bạn, nếu đã có những cảm giác bất ngờ thì bạn nên tự nghĩ trước để tự chủ và bình thường hóa nó. Vì như thế bạn sẽ có cái lợi là những kẻ nào muốn lợi dụng hoàn cảnh bạn đang khi bối rối mà thực hiện những tiểu xảo thì đó là một trường hợp thích nghi nhất cho bạn. Bạn nên tập luyện cho chính bản thân mình một cương lĩnh trầm tĩnh để làm chủ lấy mình, để nhận thức được những phản hồi, những lợi dụng, mưu sĩ của kẻ khác. Tập trầm tĩnh là làm chế ngự cảm xúc, là tự chủ bản thân tức nhiên bạn đã có một phần thành công trên trường xử thế và nhất là không sợ ai phản bội lường gạt bạn.
Quy thức đó là một điều tâm niệm tối cần trong nghệ thuật xử thế và chinh phục lòng người cũng như biết người của bạn.