Trên Cả Pr - Tất Tần Tật Các Mối Quan Hệ Trong Pr

Lượt đọc: 60 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 1
Thiết Lập Mối Quan Hệ Với Báo Chí

❊ ❊ ❊

1. GIỚI THIỆU CHƯƠNG

Trong thời buổi công chúng bắt đầu rơi vào tình trạng “bội thực” bởi quảng cáo như hiện nay, thì họ không còn đặt nhiều niềm tin vào việc nghe theo hướng dẫn mua sắm của các mẫu quảng cáo trên báo, hay những mẫu quảng cáo bắt mắt trên truyền hình nữa. Đến đây chắc hẳn các bạn sẽ hoang mang và tự hỏi, nếu công chúng không còn tin tưởng vào quảng cáo thì dùng hình thức nào để truyền tải thông điệp của doanh nghiệptổ chức đến họ? Đặc trưng cơ bản nhất của PR, làm cho PR khác biệt với quảng cáo là PR nhờ đến bên thứ ba để nói với công chúng. Và trong hoạt động của PR, báo chí là một trong những bên thứ ba đó. Báo chí có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến độc giả, bởi vì hằng ngày phần lớn thông tin con người tiếp nhận đều thông qua báo chí. Do đó, nhân viên PR phải biết tận dụng sức mạnh của kênh truyền thông này để tác động đến đối tượng công chúng mà doanh nghiệp mình đang nhắm đến.

Quan hệ báo chí là một phần quan trọng trong hoạt động PR. Mối quan hệ giữa người làm PR và nhà báo là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi. Người làm PR là nguồn cung cấp thông tin, tài liệu cho báo chí. Nhà báo là người khai thác, tiếp nhận thông tin và truyền tải những thông tin đó đến với công chúng độc giả, đối tượng truyền thông của mình. Báo chí sẽ giúp các doanh nghiệp truyền tải các thông tin cần thiết đến với những đối tượng mà họ đang nhắm tới, giúp các doanh nghiệp đạt được mục tiêu của mình và đây cũng là điều mà người làm PR mong muốn. Chính vì vậy, mối quan hệ giữa PR và báo chí là rất cần thiết và quan trọng.

2. MỐI QUAN HỆ GIỮA PR VÀ NHÀ BÁO

Các nhà báo thường có một vị trí quan trọng đối với PR. Ví dụ, biên tập viên hàng đầu của tạp chí công nghệ thông tin Information Week, Richard Wood, trong một bài xã luận có tiêu đề Mặt trái của truyền thông cho biết “Các nhà báo CNTT phẫn nộ trước những đòi hỏi liên tục của nhân viên PR – những người chỉ suy nghĩ đơn giản và muốn làm mọi thứ theo ý họ”. Ông tiếp tục “Nhiều người làm PR nghĩ rằng họ là những người thực sự điều khiển tin tức”. Ông công kích PR là “bán” và “đánh tráo” thông tin. Không dừng lại ở đó, khi trả lời cho một loạt các bức thư thắc mắc, Wood tiếp tục khẳng định rằng các tài liệu và hoạt động PR không có tác động hoặc ảnh hưởng gì đến giới truyền thông. Ông phát biểu “Thật lạ lùng khi có ý kiến cho rằng nhà báo sẽ thu thập tin tức từ các nhân viên PR để viết bài” và “những câu chuyện có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ hầu như không bao giờ đến từ những người làm PR” (2001)1. Trong một luận án tiến sĩ gần đây về “Tương tác giữa những người làm PR với các nhà báo”, Clara Zawawi2 phát hiện, trong khi những người làm PR tuyên bố “các tư liệu gửi đến giới truyền thông từ nhân viên PR giúp hình thành nên những bài báo có tỷ lệ người đọc cao”, thì tất cả các nhà báo được phỏng vấn đều phàn nàn rằng các thông cáo báo chí họ nhận được thường chứa đựng rất ít hoặc không có giá trị tin tức, các thông cáo báo chí viết không hay và thường đề cập sai người hoặc thậm chí viết sai tên. “Các nhà báo cho rằng rất ít tin tức xuất hiện trên báo chí đến từ nguồn quan hệ công chúng”. Những suy nghĩ này cho thấy sự ác cảm tồn tại giữa nhiều thành phần trong giới truyền thông và giới PR, cũng như sự thiếu hiểu biết cơ bản về ngành quan hệ công chúng trong giới truyền thông. Hầu hết các nhà báo đều cho rằng ngành quan hệ công chúng là bức tường chắn cản trở sự phát triển của ngành truyền thông, từ đó dẫn đến thái độ tiêu cực và sai lầm của giới truyền thông đối với PR.

1 Richard Wood (25 June , 2001). The dark side of communications in InformationWeek, IDG Communications, Sydney.

2 Clara Zawawi, Feeding the Watchdogs - An Analysis of Relationships between Australian Public Relations Practitioners and Journalists, unpublished PhD thesis, Queensland University of Technology, 2001.

Không những thế, nhiều nhà báo xem sự phát triển của quan hệ công chúng là nỗi sợ hãi. Trong năm 2000, các công ty PR Mỹ tăng trưởng trung bình 32%. Hội đồng của các công ty PR Hoa Kỳ cũng báo cáo rằng doanh thu toàn cầu của 25 công ty PR hàng đầu của Mỹ đạt gần 3,5 tỷ USD trong năm 2000 (PR Week)3. Phòng ban PR nội bộ phát triển nhanh chóng, thậm chí còn nhanh hơn các bộ phận khác trong hầu hết các tổ chức. Cũng trong năm 2000, một cuộc khảo sát hằng năm với hơn 4.000 giám đốc điều hành PR Mỹ cho thấy trong ngân sách kinh doanh, PR nội bộ đã tăng 80% (Harris, 2001)4. Chính sự phát triển mạnh mẽ của ngành quan hệ công chúng đã tạo nên nhu cầu cần thiết cho giới truyền thông về việc nâng cao một số kiến thức cơ bản về quan hệ công chúng.

3 PR Week Worldwire, 23 April, 2001.

4 Thomas L. Harris. Impulse Research Public Relations. Clients Survey, USA, 2000, wwwcyberpulsecomharris..

Phần lớn các hoạt động PR không liên quan đến truyền thông. Theo nghiên cứu của Mỹ, khoảng 60% ngân sách PR trong năm 2000 dùng để thực hiện các chức năng khác ngoài quan hệ với giới truyền thông và công chúng. Chức năng PR khác bao gồm thông tin liên lạc nội bộ (10%), các sự kiện đặc biệt (10%), quan hệ nhà đầu tư (8%); quan hệ cộng đồng (7%); gây quỹ (6%), quan hệ công chúng và quan hệ chính phủ (9%), các kinh phí chi cho quảng cáo tư vấn, nghiên cứu các vấn đề (10%) (Harris, 2001)5. Bên cạnh đó, nhiều người tin rằng có đến 70% nhân viên PR chủ yếu thực hiện các công việc không liên quan đến truyền thông đại chúng, chẳng hạn: sản xuất các ấn phẩm như báo cáo hằng năm hay bản tin, quản lý truyền thông nhân viên, xây dựng các trang web và mạng nội bộ Intranet hay Extranet; tổ chức sự kiện, thực hiện công tác quan hệ cộng đồng, vận động hành lang chính phủ, viết những bài phát biểu; sản xuất các chương trình đa phương tiện,… Không những thế, khi ngành quan hệ công chúng hiện đại ngày càng phát triển thì khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin của nó ngày càng tăng. Chẳng hạn, nhân viên muốn biết các hoạt động đang diễn ra trong doanh nghiệp hoặc tổ chức, công chúng mong muốn hội đồng cũng như các hiệp hội địa phương cung cấp thông tin cho họ, cổ đông yêu cầu thông tin thường xuyên, đặc biệt là các thông tin về nội quy. Trong khi đó, hiếm khi giới truyền thông đại chúng đáp ứng yêu cầu ngày càng tăng của công chúng về thông tin chuyên ngành. Mặc dù vậy, giới truyền thông cũng góp phần quan trọng vào sự phát triển của ngành quan hệ công chúng. Nền kinh tế khó khăn đã buộc phương tiện truyền thông thu hẹp số lượng nhà báo. Nhiều thị trấn nhỏ cũng như báo chí ngoại ô và nhiều tạp chí thương mại khác chỉ được sản xuất bởi một hoặc hai người. Do đó, để công chúng biết được tin tức, nhân viên PR phải gửi thông tin cho giới truyền thông, hoặc đưa trực tiếp đến công chúng mục tiêu, còn không thì họ sẽ không nhận được thông tin của tổ chức, doanh nghiệp.

5 Sđd.

Các nhân viên PR đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập mối quan hệ với giới truyền thông. Công việc chủ yếu của họ là hỗ trợ giới truyền thông tiếp cận thông tin và những câu chuyện của tổ chức hay doanh nghiệp. Ngoài ra, họ còn đảm nhận việc hướng dẫn các nhà quản lý tìm hiểu nhu cầu của giới truyền thông và khuyến khích quản lý nói chuyện với giới truyền thông. Thực tế, nhiều giám đốc điều hành muốn ẩn đằng sau “không bình luận” hay tránh giới truyền thông theo bản năng hoặc kinh nghiệm trong quá khứ. Vì lý do đó, nhân viên PR đóng vai trò là một nhà môi giới thông tin, xác định tin tức có tiềm năng và tạo điều kiện cho việc phát hành các thông tin thông qua báo cáo hoặc các cuộc phỏng vấn. Công bằng mà nói, nếu không có nhân viên PR thì các nhà báo sẽ ít có khả năng thu thập thông tin từ các cuộc phỏng vấn, hoặc thông tin từ nhiều tổ chức và doanh nghiệp, nơi các nhà quản lý chủ yếu tập trung vào việc điều hành hay gặp rào cản từ các luật sư của tổ chức, doanh nghiệp.

Phần lớn thời gian của nhân viên PR dành cho việc trả lời các câu hỏi của nhà báo và cung cấp thông tin theo yêu cầu hay lời mời của ngành truyền thông. Theo nghiên cứu của một công ty PR hàng đầu, những người PR cấp cao thường xuyên nhận được nhiều cuộc gọi từ các nhà báo hơn số cuộc gọi họ thực hiện đến giới truyền thông. Điều này mâu thuẫn với khái niệm của Richard Wood khi ông cho rằng giới truyền thông bị sách nhiễu bởi các cuộc gọi không mong muốn từ phía PR. Thực tế, trong khi giám đốc điều hành rất hiếm khi cung cấp thông tin cơ bản hay hỗ trợ nhà báo, thì các nhân viên PR cung cấp dịch vụ thông tin hằng ngày cho giới truyền thông nhưng lại không được thừa nhận. Giới truyền thông cũng chủ động thu thập tin tức từ các nguồn PR. Chẳng hạn như chương trình truyền hình quốc gia Úc Y học Tốt gửi e-mail đến 86 công ty PR về sức khỏe, y tế và dược phẩm với nội dung như sau: “Xin chào. Nếu bạn có bất kỳ câu chuyện nào liên quan đến vấn đề sức khỏe hay y tế, xin vui lòng cho tôi biết. Chào mừng (tên) (ngày 31 tháng Bảy năm 2001)”.

Một số nhà báo thừa nhận sự hiện diện và tầm ảnh hưởng của quan hệ công chúng, mặc dù sự thừa nhận này mang tính tiêu cực. Chẳng hạn như một câu chuyện trên trang bìa của tạp chí Sydney Morning Herald GoodWeekend đã nhận xét về PR như sau: “Đó là bàn tay vô hình đằng sau nhiều tin tức, đó là cỗ máy tinh vi có thể cứu danh tiếng hoặc đóng đinh một đối thủ cạnh tranh” (Cadzow, 2001)6. Vì lý do đó, giới truyền thông thường có xu hướng hiểu sai lệch về ngành quan hệ công chúng. Nhà báo kiêm tác giả của cuốn sách Bí mật và dối trá, Bob Burton, người đã viết nhiều về ngành quan hệ công chúng, đã thực hiện một cuộc nghiên cứu. Trong đó, ông nhấn mạnh: “Một số hoạt động PR thực sự vì lợi ích của cộng đồng. Nhiều chiến dịch rất có ích và có ý nghĩa sâu sắc. Nhưng chính sự vô hình trong tất cả các chiến dịch đó lại là mối quan tâm lớn nhất”.

6 Jane Cadzow (26 May, 2001), The Hidden Persuaders in Sydney Morning Herald GoodWeekend magazine.

Tóm lại, mối quan hệ giữa giới PR và giới truyền thông là một câu chuyện dài với những tranh luận chưa có hồi kết từ hai phía cũng như từ các chuyên gia. Hầu hết các nhà báo phản đối ý kiến cho rằng quan hệ công chúng ảnh hưởng đến kiến thức, nhận thức và các nội dung liên quan đến công việc của họ. Thực tế, những cuộc nghiên cứu hay thăm dò nhằm chứng minh sự độc lập giữa ngành truyền thông và ngành quan hệ công chúng đều không mang lại kết quả. Trong khi đó, một số nghiên cứu về sự tác động của quan hệ công chúng lên giới truyền thông lại tìm được những minh chứng có cơ sở. Tuy nhiên cho đến nay, những cuộc tranh luận về vấn đề này vẫn đang tiếp diễn.

3. PR ĐEN

Giống như nhiều quốc gia châu Á khác, Việt Nam cũng sử dụng cụm từ “PR đen” nhằm ám chỉ việc chi tiền cho nhà báo để họ tham dự các cuộc họp báo hoặc viết những câu chuyện về doanh nghiệp. Hình thức PR đen thường thông qua việc ngụy trang khéo léo dưới cách nói “tiền trợ cấp đi lại”.

Năm 2001, Hiệp hội quan hệ công chúng Quốc tế (IPRA) đã kêu gọi chấm dứt Zakazukha (nghĩa là chấm dứt việc đưa tiền cho bài xã luận) tại Nga. Vấn đề Zakazukha bị phơi bày khi một đại lý PR tại Moscow phát hành thông cáo báo chí giả về việc khai trương một cửa hàng mới. Sau đó, để tuyên truyền câu chuyện này, hơn 16 ấn phẩm đã được phát hành mà không có bất cứ sự kiểm tra nào về sự kiện. Có 13 phương tiện truyền thông đã được trả tiền cho bài báo khai trương một cửa hàng không tồn tại. Điều này xảy ra bất chấp pháp luật nước Nga yêu cầu phải phân biệt rạch ròi giữa quảng cáo có trả tiền và các bài xã luận. Một số phương tiện truyền thông biện hộ rằng đó là nước Nga, chứ không phải là Úc, Mỹ hay Anh – trên thực tế đây cũng là các quốc gia có sử dụng hình thức PR đen. Vụ bê bối “trả tiền cho những bình luận” liên quan đến phát thanh viên của kênh radio Sydney, John Laws và những người khác vào năm 1999 là một trường hợp điển hình (Macnamara)7.

7 Sđd.

Ngoài ra, “những tờ phụ trương” và “những tính năng đặc biệt” còn xuất hiện trong nhiều tờ báo và tạp chí lớn. Trong đó, ngoài quảng cáo truyền thống, các tờ báo còn chứa các trang văn bản và hình ảnh được sắp xếp dưới hình thức bài xã luận. Những trang này thường được các tổ chức, doanh nghiệp mua để đăng những bài viết về công tysản phẩmdịch vụ. Trong một vài trường hợp, một số dòng tiêu đề như là “Quảng cáo”, “Thông tin doanh nghiệp” có thể xuất hiện ở đầu trang hoặc cuối trang, nhưng cỡ chữ của những dòng này được sử dụng ở loại nhỏ nhất. Thực tế cho thấy, quan hệ công chúng không cưỡng ép, thậm chí còn không thuyết phục các phương tiện truyền thông bán các trang bài xã luận trong những tờ phụ trương, hay trong những trang tính năng, mà chính các phương tiện truyền thông chào mời và xây dựng đội ngũ nhân viên kinh doanh đóng vai trò thu hút hoạt động doanh thu. Theo đó, các nhân viên kinh doanh này đến gặp gỡ các doanh nghiệp để bán “những bài báo thương mại”.

Vấn đề này không chỉ xảy ra đối với các phương tiện truyền thông nhỏ mà còn đối với những tờ báo và tạp chí quốc gia… Theo đó, các tờ báo này đều có những trang xã luận nhưng nhân viên PR phải trả tiền mới được đăng lên. Tại Úc, tờ báo nhà nước Tin tức miền Bắc đã bán nguyên trang bìa cho công ty đường sắt châu Á để kỷ niệm lễ khởi công dự án đường sắt từ Alice Springs đến Darwin. Trên trang bìa của tờ báo có đăng một tấm hình PR gồm thủ tướng, thống đốc của miền bắc và giám đốc điều hành của công ty. Thực tế này khá phổ biến đối với các quốc gia ở châu Á và một số quốc gia khác trên thế giới (Macnamara)8.

8 Sđd.

Đôi khi, một số cá nhân làm việc trong ngành truyền thông đòi hỏi nhân viên PR phải tổ chức những buổi tiệc liên hoan hay các chuyến du lịch miễn phí cho họ. Các nhà báo thường xuyên chấp nhận các chuyến tham quan do tổ chức hay doanh nghiệp tài trợ, và sau đó viết những bài báo ca ngợi về tổ chức, doanh nghiệp đó bất chấp các phản ứng từ một vài phương tiện truyền thông. Vấn đề này diễn ra tràn lan trong một số lĩnh vực, đặc biệt là ngành công nghiệp du lịch. Một số hãng hàng không như hàng không Singapore thường xuyên chấp nhận các lời đề nghị dành ghế hạng thương gia và vé quốc tế hạng nhất cho các nhà báo, với điều kiện các nhà báo đó phải đề cập những mặt tích cực của hãng hàng không trong các bài viết của họ. Mặc dù mối quan hệ này vẫn còn tốn nhiều giấy mực của những nhà nghiên cứu và thực tế cũng có những mâu thuẫn, nhưng việc xây dựng những mối quan hệ tốt với giới truyền thông luôn là chiến lược được ưu tiên của PR.

4. THIẾT LẬP MỐI QUAN HỆ VỚI GIỚI TRUYỀN THÔNG

Một trong những công việc quan trọng trong chiến dịch PR là phải giao thiệp với giới truyền thông. Trong đó, bộ phận PR phải xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp với các cơ quan truyền thông như báo chí, đài phát thanh, truyền hình. Đây là công việc quan trọng nhưng cũng rất nhạy cảm, đòi hỏi các nhân viên PR phải tế nhị, khéo léo và biết cách ứng xử, không chỉ vì mục đích trước mắt mà còn vì mối quan hệ lâu dài, bền vững. Nhân viên PR phải thật sự khéo léo trong phát ngôn, khôn ngoan trong ứng xử, linh hoạt trong hành động thì mới tạo dựng và duy trì được mối quan hệ tốt đẹp với báo chí.

4.1. Tiếp xúc với giới truyền thông

Khi làm việc với các cơ quan truyền thông, nhân viên PR sẽ tiếp xúc trực tiếp với phóng viên, nhà báo và biên tập viên. Nếu nhân viên PR đã có sẵn mối quan hệ tốt với họ từ trước thì đó chính là một lợi thế vô cùng to lớn; còn nếu không, nhân viên PR phải tìm cách để xây dựng mối quan hệ với họ. Thực tế, để tạo được thiện cảm với báo chí là cả một nghệ thuật mà PR luôn hướng tới. Quan hệ tốt với giới truyền thông có ảnh hưởng đến việc truyền tải thông tin và hình ảnh tốt đẹp về tổ chức, doanh nghiệp. Những tổ chức, doanh nghiệp nào có mối quan hệ tốt, lâu dài và bền vững với giới truyền thông thì tổ chức, doanh nghiệp đó sẽ được đưa tin nhiều hơn và đặc biệt là những tin tức có lợi. Để làm được điều này, nhân viên PR phải thường xuyên xem ti vi, nghe đài, đọc báo và tạp chí để làm quen với văn phong cũng như tìm hiểu các tác giả đưa tin. Việc phát hiện những chương trình và ấn phẩm hay rất có lợi cho việc đưa tin tốt về tổ chức, doanh nghiệp. Ngoài ra, nhân viên PR phải thiết lập quan hệ với các tờ báo địa phương hoặc báo thương mại, và thường xuyên tiếp xúc với các nhà báo chuyên môn trong lĩnh vực của tổ chức, doanh nghiệp. Không những thế, nhân viên PR cũng nên tìm hiểu ai là người điều hành bộ phận chuyên mục tin tức của đài phát thanh và truyền hình để từ đó tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với họ. Sau cùng, nhân viên PR nên biết rằng mối quan hệ tốt là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi. Vì thế, phải tạo ấn tượng tốt đối với các nhà báo bằng cách thường xuyên gọi điện hỏi thăm sức khỏe, giữ đúng hẹn, đối xử tử tế với họ để họ hỗ trợ cho việc quảng bá hình ảnh của tổ chức, doanh nghiệp.

Trước tiên, nhân viên PR cần lập ra một danh sách gồm các nhà báo và phóng viên tiềm năng, rồi sau đó gọi điện cho họ và tự giới thiệu về mình. Tiếp theo, nhân viên PR nên mời các nhà báo dùng cơm trưa hoặc uống cà phê để có cơ hội tiếp xúc và biết rõ hơn về họ. Nhân viên PR cần lưu ý tích cực xây dựng và duy trì mối quan hệ tốt với những hãng thông tấn mà tổ chức, doanh nghiệp nhắm đến.

Rõ ràng, nguyên tắc cơ bản của hoạt động này là sự tin cậy lẫn nhau và thông tin hai chiều giữa nhân viên PR và nhà báo, phải làm sao để nhà báo thấy có lợi về mặt thông tin khi làm việc với PR. Thông tin không chính xác từ phía tổ chức, doanh nghiệp sẽ gây nghi ngờ và mất lòng tin nơi nhà báo và sau đó là độc giả. Ngược lại, thông tin không chính xác của nhà báo hiển nhiên sẽ làm thiệt hại uy tín và thậm chí ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả kinh doanh của tổ chức, doanh nghiệp. Nói tóm lại, nhân viên PR cần thiết lập quan hệ tốt đẹp và lâu dài với báo chí, chứ không phải chỉ trong những dịp cần đưa thông tin của tổ chức, doanh nghiệp lên các phương tiện truyền thông.

4.2. Xây dựng mối quan hệ với giới nhà báo

Bước đầu tiên để tiếp xúc và làm việc lâu dài với nhà báo, phóng viên là phải tìm hiểu kỹ về họ. Nhân viên PR có thể tìm kiếm thông tin về nhà báo, phóng viên cần thiết cho chiến dịch truyền thông của tổ chức, doanh nghiệp thông qua các bài viết của họ trên các trang điện tử hoặc các chuyên mục mà họ phụ trách. Nhân viên PR cần phải đọc qua các tạp chí, cũng như lắng nghe và xem các chương trình của phóng viên mà chuyên viên muốn liên lạc để viết bài.Khi đã thu thập được một lượng thông tin vừa đủ để có thể hiểu về phóng viên, nhà báo, bước tiếp theo là chủ động gọi điện. Lần đầu tiên gọi điện thoại cho nhà báo, phóng viên, nhân viên PR nên giới thiệu về bản thân và hỏi xem lúc đó có thuận tiện để nói chuyện hay không? Nhân viên PR không nên tỏ vẻ ngại ngùng khi trò chuyện với nhà báo, phóng viên bởi vì phần lớn họ là những người rất nhiệt tình, năng động và dễ gần.Một khi đã có dịp trình bày, nhân viên PR hãy hỏi họ về lịch trình làm việc, chẳng hạn như thời hạn nộp bài cho tòa soạn…Giới báo chí thường bận rộn và có nhiều mối quan hệ. Bởi vậy, họ thường không thể nhớ hết các đối tác của mình. Khi gặp lại nhà báo, phóng viên trong lần làm việc thứ hai, nhân viên PR có thể nhắc lại nội dung lần gặp trước. Điều đó có thể giúp xây dựng mối quan hệ tốt đẹp.Nhân viên PR cần chú ý rằng không phải tất cả các yêu cầu của mình đều được đăng trên ấn phẩm. Vì vậy, phải liên tục gửi tin bài đến tòa soạn. Thực tế, các nhân viên PR có quan hệ tốt với ê kíp phóng viên, biên tập viên không có nghĩa tin bài sẽ được đăng tải theo ý muốn của họ, bởi có nhiều thông tin rất giá trị với phóng viên cũng như với khách hàng, nhưng lại không phù hợp với mục đích hoặc tôn chỉ của tờ báo. Cho nên việc tin bài ấy nằm “ngoài vùng phủ sóng” cũng là điều dễ hiểu. Trong những trường hợp như thế, nhân viên PR phụ trách mảng truyền thông đó cần bình tĩnh và tránh tỏ ra bực dọc.Sau cùng, bản chất của nhà báo vẫn là nhà báo. Họ sẽ không bao giờ lơ là công việc của mình, vì thế nhân viên PR cần thận trọng trong phát ngôn để tránh gây phiền phức cho bản thân và tổ chức, doanh nghiệp. Hãy nhớ phải bảo vệ chính mình, dù có muốn tỏ ra thân thiện đến đâu chăng nữa.5. LOẠI HÌNH BÁO CHÍ

Để làm việc tốt với giới truyền thông, nhân viên PR cần phải biết một số loại hình báo chí tiêu biểu, bao gồm: Truyền thông phát sóng, Truyền thông in ấn, Truyền thông mạng.

5.1. Truyền thông phát sóng

So với báo chí thì truyền thông phát sóng như truyền hình, truyền thanh có những lợi thế và bất lợi riêng. Trong đó, bất lợi lớn nhất chính là thông tin trên truyền hình và truyền thanh đều tồn tại rất ngắn, do đó công chúng chỉ xem và nghe được một lần hoặc hai lần (trừ khi được thu lại). Trong khi đó, báo in, báo mạng được xem đi xem lại nhiều, mặc dù bài báo chịu ảnh hưởng rất lớn của thời gian (vì chỉ cần qua một ngày nó sẽ trở nên “lỗi thời”). Nếu biết cách khai thác, các phương tiện truyền thông phát sóng sẽ trở thành một công cụ PR vô cùng hiệu quả, vì chúng giúp truyền tải những thông điệp đặc biệt đến một lượng khán giả “khổng lồ”. Tuy nhiên, để phương tiện truyền thông đem lại hiệu quả, điều đầu tiên nhân viên PR cần phải nắm vững những đặc tính riêng của nó.

Sự tác động

Truyền thông phát sóng không chỉ đơn thuần nhằm mục đích truyền tải tin tức, mà còn có rất nhiều lợi ích về mặt PR. Không giống như hình thức báo chí, khán giả rất khó ghi nhớ toàn bộ nội dung khi xem hoặc nghe một mẩu thông điệp trên truyền hình hay qua đài. Tuy nhiên, chúng lại dễ dàng gây ảnh hưởng tức thời, ví dụ như đối với các trường hợp động đất, sóng thần… Nhưng do đặc tính chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, nên các thông điệp phát sóng vì thế thường bị hiểu lầm hay nhanh chóng bị lãng quên.

Khán giả

Ngày nay nhờ vào sự có mặt của truyền thông vệ tinh, phát thanh và truyền hình thu hút được lượng khán thính giả rất lớn, thậm chí còn lớn hơn cả trước đây. Thực tế, mỗi ngày có hàng trăm triệu người trên toàn thế giới theo dõi bản tin của kênh truyền hình CNN. Không những thế, suốt một năm qua dịch vụ toàn cầu của đài BBC đã đưa tin tức bằng tiếng Anh lẫn tiếng địa phương đến hàng triệu khán thính giả toàn cầu và hiện nay, dịch vụ này vẫn đang phát triển mạnh mẽ.

5.2. Truyền hình

Trong những năm gần đây, sự tác động của truyền hình đã gia tăng đáng kể. Do việc sử dụng ngày càng nhiều công nghệ truyền thông vệ tinh và công nghệ tiên tiến, cùng với sự xuất hiện của nhiều loại kênh truyền hình mới trong nước lẫn quốc tế nên việc phủ sóng truyền hình 24/24 trên toàn thế giới hiện nay đã thành hiện thực. Đặc biệt đối với các bản tin nóng và bản tin mới cập nhật, thời gian truyền tải thông tin đến khán giả đã được thu ngắn đáng kể. Chính vì thế, trong thời buổi thường xuyên xảy ra các cuộc khủng hoảng thế giới, truyền hình hoàn toàn có khả năng đưa tin trực tiếp và phát sóng thẳng vào các mạng truyền hình quốc gia, tạo hiệu quả cao và sự linh hoạt tối đa trong việc cập nhật tin tức. Vì lý do đó, truyền hình ngày nay đã nâng cao hiệu quả tác động đến khán giả hơn so với trước.

Sau đây là những đặc điểm chính của truyền hình cần được lưu ý:

Một số chương trình được thực hiện hàng tháng trước khi phát sóng.Chương trình đã phát sóng được lưu lại để sử dụng về sau.Việc biên tập có thể phân cắt trình tự hoặc thay đổi ý nghĩa.Những yêu cầu trong việc lập kế hoạch để thực hiện chương trình đòi hỏi rất khắt khe (nghiên cứu, địa điểm, ánh sáng, thiết bị và kỹ thuật).Các hình thức PR trên truyền hình

Bản tin: Quốc gia và khu vực

Chương trình trò chuyện, phỏng vấn và thảo luận: Có sự tham gia của nhân vật nổi tiếng và chủ đề của họ phải thu hút khán giả.

Phimkịch truyền hình nhiều tập: Thể hiện các vấn đề được công chúng quan tâm và ưa thích: ma túy, hôn nhân, con cái, đạo đức, tội phạm.

Các chương trình thời sự: Sẽ rất hữu hiệu khi cần truyền tải thông điệp quan trọng. Ví dụ: Dutch Lady với kỷ lục bức tranh lớn nhất Việt Nam, SYM ra mắt chiếc xe tải nhẹ T880 đúng vào dịp cơ quan chức năng Việt Nam cấm xe thô sơ, ba gác di chuyển trong nội thành.

Chuyên mục nhiều kỳ: Chương trình có thể chuẩn bị trước và phát sóng nhiều kỳ. Ví dụ: Món ngon mỗi ngày trên VTV1, Chắp cánh thương hiệu phát sóng trên VTV3.

Tư liệu: Những đoạn phim, video hay hình ảnh tĩnh được đưa vào chương trình với mục đích minh họa, tạo hình ảnh nền… Có thể doanh nghiệp phải trả một khoản phí tương ứng với thời lượng phát sóng.

Tài sản: Tài sản và tư liệu được sử dụng trong các phim truyền hình thường được ghi nhận ở cuối phim.

Sản phẩm: Tuy không được liệt kê ở cuối phim nhưng hình ảnh sản phẩm sẽ xuất hiện xuyên suốt trong bộ phim và người xem dễ dàng nhận biết sản phẩm đó thuộc tổ chức, doanh nghiệp nào.

Giải thưởng: Những tặng phẩm trong các trò chơi truyền hình, nếu đặc trưng và nổi bật, chúng sẽ có hiệu quả PR rất tốt trong việc giới thiệu cách sử dụng sản phẩm.

Điểm yếu

Cũng cần lưu ý đến một số nhược điểm của phương tiện truyền thông này. Truyền hình thường có chức năng để giải trí và thư giãn chứ không thiên về cung cấp thông tin cho khán giả. Vì thế, cần phải xem xét thật kỹ lưỡng khi lên kế hoạch triển khai các hoạt động PR trên truyền hình. Trước hết, nhân viên PR phải đảm bảo chọn đúng chương trình phù hợp. Đừng bao giờ chọn phương tiện truyền hình chỉ vì những hào quang gắn liền với nó, bởi sự phù phiếm thường rất tốn kém mà chẳng mang lại hiệu quả.

5.3. Phát thanh

Ngay từ thời gian đầu, đài phát thanh đã trở thành một phần không thể tách rời của cuộc sống. Trong một chừng mực nào đó, đài phát thanh có tác động hằng ngày đến cuộc sống của hầu hết mọi người. Một trong những thuận lợi lớn nhất của phát thanh so với truyền hình là lượng thính giả không chỉ giới hạn ở trong nhà. Đài phát thanh đem lại một hình thức giải trí thu hút người nghe trong lúc họ đang làm việc, đang đi trên đường, nghỉ ngơi hay nói cách khác gần như trong mọi công việc. Ví dụ, một người nông dân có thể nghe đài khi đang ăn sáng hoặc đang cày ruộng. Những người lái xe đi làm thường nghe đài trên đường đi. Như vậy, truyền thanh là một phương tiện rất cơ động, phạm vi tác cũng rất rộng lớn, thuận tiện cho người sử dụng, gọn nhẹ không cần nhiều thiết bị kèm theo. Truyền thanh không yêu cầu thính giả ngồi yên để nghe. Mọi người có thể vừa nấu ăn hay vừa lái xe vừa nghe đài,… Truyền thanh gần như người bạn đường của các tài xế với chương trình giao thông và quà tặng âm nhạc. Truyền thanh sử dụng thông tin và ngôn ngữ bình dân, gần gũi với thính giả hơn, truyền hình; cập nhật thông tin nhanh chóng.

Các hình thức PR trên truyền thanh

Bản tin: Tin tức quốc gia, khu vực và địa phương.

Thu âm phỏng vấn: Được thực hiện theo nhiều cách. Cách thứ nhất, đài phát thanh có thể thực hiện buổi phỏng vấn, hoặc tổ chức, doanh nghiệp thực hiện buổi phỏng vấn rồi gửi băng ghi âm cho đài. Cách thứ hai, không nhắc đến những chi tiết thương mại trong cuộc phỏng vấn, nhưng tên tổ chức, doanh nghiệp thường được nêu ra ở đầu hoặc cuối chương trình.

Phỏng vấnthảo luận hay trò chuyện tại phòng thu: Giọng nói của những người nổi tiếng, chuyên gia, người bình luận là những tư liệu tiềm năng thu hút sự chú ý của thính giả.

Phỏng vấn qua điện thoại: Sử dụng phổ biến ở các đài phát thanh địa phương. Có thể thực hiện phỏng vấn qua điện thoại văn phòng hoặc điện thoại nhà.

Kịch phát thanh nhiều tập: Các thông điệp PR có thể được truyền tải qua những chương trình này tương tự như trên truyền hình. Một số đề tài tiêu biểu như: nông nghiệp, giáo dục, gia đình…

5.4. Truyền thông in ấn

Đọc báo từ lâu đã trở thành thói quen của hầu hết các gia đình. Ai cũng có những nội dung yêu thích để đọc như: thể thao, truyện cười, trò chơi đố chữ, tin tức,… Vì thế, nhân viên PR có thể tiếp cận với những đối tượng nhất định bằng cách đặt nội dung bài PR của mình tại những mục khác nhau trên báo. Trên thực tế, nhiều người mua báo chỉ để đọc những nội dung quảng cáo, PR của siêu thị, phim ảnh hoặc các cửa hàng bách hóa tổng hợp. Không giống như đài truyền hình và đài phát thanh, độc giả có thể đọc các bài viết trên báo một cách chậm rãi. Một bài viết trên báo có thể chứa đựng những thông tin chi tiết, ví dụ như giá cả và các số điện thoại hay các phiếu khuyến mại.

Báo in

Mặc dù Internet và các phương tiện truyền thông điện tử đang phát triển chóng mặt, nhưng báo in vẫn đóng vai trò quan trọng số một trong các hoạt động PR. So với các phương tiện truyền thông phát sóng, thông tin từ thông cáo báo chí có nhiều cơ hội xuất hiện trên mặt báo hơn. Hiện tại, số lượng phát hành của báo in giảm và có thời kỳ báo in bị dự đoán là sẽ chết. Tuy vậy, những tờ báo lớn vẫn có sức mạnh, và độc giả vẫn đọc báo in do thói quen và truyền thống. Báo in đã xuất hiện từ rất lâu đời, tin tức trên báo in được kiểm tra và duyệt kỹ, do đó nó là nguồn tin đáng tin cậy đối với độc giả. Ngày nay, để theo kịp nhu cầu tin tức của độc giả, nhiều tờ báo đã lập thêm trang báo điện tử. Điều đó có nghĩa là thông tin của doanh nghiệptổ chức sẽ có thêm cơ hội đến được với độc giả và khách hàng tiềm năng.

Đặc điểm

Độ bao phủ rộng và cố định: Cả truyền thanh và truyền hình đều có thời gian phát sóng nhất định và rất vắn tắt, nhưng báo hay tạp chí có thể được đọc đi đọc lại nhiều lần và lưu trữ nếu cần thiết. Điều này đúng với cả những tờ báo địa phương. Thực tế, nhiều ấn phẩm có thể tồn tại trong thời gian dài. Một vài bài báo thậm chí còn được cắt ra và lưu giữ. Tạp chí là hình thức báo in có tỷ lệ người đọc lại cao nhất và thường được đọc trong những phòng đợi.Nhiều chủ đề: Báo chí không chỉ trình bày những nhóm chủ đề về kinh tế, chính trị, dân tộc, ngôn ngữ mà còn có cả những chủ đề được quan tâm riêng biệt như xe hơi, điện ảnh, kiến trúc… Đây có lẽ là thế mạnh của báo chí. Vì thế, nó không chỉ thu hút được lượng lớn độc giả mà còn làm hài lòng những khách hàng khó tính.Tính tiện dụng: Báo và tạp chí có thể được đem theo và đọc ở bất kỳ nơi nào ví dụ như ở nhà, xe buýt, tại nơi làm việc, trong phòng đợi…Điểm yếu

Thời gian tồn tại ngắn: Những tờ nhật báo thường chỉ tồn tại trong một ngày, chỉ qua ngày mai thì nó đã trở thành tờ báo cũ trong một vài trường hợp nó chỉ có thể sống được trong vài giờ, ví dụ như được đọc khi di chuyển (trên máy bay…) hoặc được đọc trong các tiệm cắt tóc, các phòng chờ... Các tờ báo thường cũng chỉ được đọc một lần.Chất lượng in không tốt: Ngày nay, kỹ thuật in hiện đại đã đem lại tiêu chuẩn tốt hơn cho các tờ báo. Tuy nhiên, vấn đề chính vẫn còn tồn tại là giấy in không tốt. Chất lượng in báo thường không phải lúc nào cũng tốt nhất, đặc biệt đối với việc in ảnh. Do đó, để đạt được hiệu quả tối ưu hãy sử dụng những hình vẽ đơn giản. Phương tiện truyền thông bị động: Nỗ lực để người đọc đọc các bài PR trên báo khó hơn rất nhiều so với việc để khán giả xem ti vi hay nghe trên radio. Các bài PR trên báo phải thật sự thu hút mới có thể cạnh tranh với những bài viết chính luận. Trong khi đó, những chương trình PR trên truyền thanh hay truyền hình ngày càng phong phú nên thu hút được nhiều người xem.Phương tiện truyền thông tĩnh: Báo in thiếu những âm thanh sống động, sự chuyển động hay màu sắc như trên truyền hình và truyền thanh.Người làm PR không chắc chắn về khả năng tất cả những người mua báo sẽ đọc nội dung bài PR của tổ chức, doanh nghiệp. Độc giả có thể không đọc bài PR của nhân viên PR, hoặc đơn giản họ có thể bỏ qua trang báo đó vì đó không phải là chủ đề họ quan tâm.Các hình thức PR trên báo in gồm: Bài chính luận (editorial), Bài PR (Advertorial), Hỏi đáp, Bài viết của các chuyên gia tư vấn, Phỏng vấn, tin đặt trước (booking), tin hành lang (lobby), ý kiến khách hàng (testimonial), tường thuật sự kiện…

5.4. Tạp chí

Có 2 loại tạp chí: tạp chí thương mại và tạp chí tiêu dùng. Tạp chí thương mại là những ấn phẩm dành cho đối tượng là các doanh nghiệp, dịch vụ và các ngành công nghiệp nhất định. Tạp chí tiêu dùng thường là loại mà công chúng có thể tìm thấy ở các quầy bán báo bình thường. Nhân viên PR phải tìm hiểu xem loại tạp chí nào sẽ mang lại hiệu quả cao nhất đối với doanh nghiệp. Nhiều nguyên tắc “in ấn” dành cho báo in cũng được áp dụng cho tạp chí. Tuy nhiên vẫn có một số điểm khác biệt cơ bản giữa tạp chí và báo in, gồm:

Các tạp chí thường là những ấn phẩm phát hành hằng tuần hoặc hằng tháng chứ không phải là hằng ngày.Chất lượng của tranh ảnh và giấy in tạp chí tốt hơn so với báo.Các bài viết thường có nhiều màu sắc hơn.5.6. Truyền thông mạngInternet

Thế kỷ XXI là thế kỷ bùng nổ với sự phát triển mạnh mẽ của Internet. Internet đã trở thành công cụ thống trị truyền thông thế giới. Thông qua tốc độ phát triển nhanh chóng, các phương tiện truyền thông Internet mới lần lượt ra đời, và những hình thức mới dần dần xuất hiện. Adam Curry – VJ nổi tiếng của kênh âm nhạc MTV Video jockeys, là một trong những doanh nhân Internet đầu tiên vào giữa những năm 1990 sau khi ông đặt chân đến Hà Lan. Curry đã thành lập và điều hành trang web của riêng mình. Không lâu sau đó, ông đã trở thành “người đầu tiên” phát triển podcasting trên thế giới – một chương trình phát thanh có thể tải về máy và nghe với định dạng MP3. Không chỉ podcasting mà mạng xã hội, blog, wiki, RSS feed và máy chủ lưu trữ là các phát minh tràn ngập trên công nghệ truyền thông Internet. Những công cụ này có ảnh hưởng vô cùng to lớn đến thế giới nói chung và thế giới của quan hệ công chúng nói riêng. Không thể chối cãi rằng Internet đã thay đổi hình thức liên lạc thông tin thông qua tính trực tiếp và sự phổ biến rộng rãi của nó. Nhưng mặt khác, Internet vẫn không thay thế được mối quan hệ của con người – bản chất của truyền thông xã hội. Tuy nhiên, Internet và giao tiếp thông qua máy tính vẫn là những công cụ hữu ích trong kho vũ khí quan hệ công chúng.

Đặc điểm của Internet

Khả năng nhắm chọn: Các tổ chức, doanh nghiệp có nhiều khả năng nhắm chọn. Họ có thể nhắm vào các tổ chức, doanh nghiệp, các quốc gia hay khu vực địa lý cũng như có thể sử dụng dữ liệu để làm cơ sở cho việc tiếp thị trực tiếp. Họ cũng có thể dựa vào sở thích cá nhân và hành vi của người tiêu dùng để nhắm vào đối tượng thích hợp. Khả năng theo dõi: Các nhà tiếp thị trên mạng có thể theo dõi hành vi của người sử dụng đối với nhãn hiệu của họ và tìm hiểu sở thích cũng như mối quan tâm của những khách hàng triển vọng. Ví dụ, một hãng sản xuất xe hơi có thể theo dõi hành vi của người sử dụng qua trang của họ và xác định xem có nhiều người quan tâm đến các bài viết của họ hay không. Tính linh hoạt và khả năng lan tỏa: Một thông tin trên mạng được truyền tải 24/24 giờ một ngày, trong suốt một tuần và cả một năm. Hơn nữa, chiến dịch PR có thể được cập nhật hoặc hủy bỏ bất cứ lúc nào. Vì lý do đó, nhân viên PR dễ dàng theo dõi tiến độ hằng ngày, xem xét hiệu quả chiến dịch PR trong tuần đầu tiên và có thể thay thế ở tuần thứ hai nếu cần thiết. Điều này khác hẳn kiểu PR trên báo chí chỉ có thể thay đổi khi có đợt xuất bản mới. Tính tương tác: Thông qua Internet, khách hàng có thể tương tác với sản phẩm, kiểm tra sản phẩm và nếu thỏa mãn thì có thể mua. Ví dụ, một quảng cáo cho phần mềm máy tính có thể đưa khách hàng tới trang web hiển thị sản phẩm để lấy thông tin và kiểm tra trực tiếp. Nếu khách hàng thích phần mềm đó, họ có thể mua trực tiếp. Không có loại hình thông tin đại chúng nào lại có thể dẫn khách hàng từ lúc tìm hiểu thông tin đến khi mua sản phẩm mà không gặp trở ngại nào như mạng Internet.Điểm yếu

Không giống với các phương tiện truyền thông khác, để tiếp cận được với PR trực tuyến, đối tượng tiềm năng phải có máy tính, điện thoại và phải được kết nối với mạng Internet. Sự bùng nổ của mạng xã hội với nhiều tin tức tràn lan cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn đối với các doanh nghiệp. Người dùng phải có kỹ năng duyệt web.Các hình thức PR qua Internet

E-mail: E-mail đã trở thành phương tiện truyền thông lan tỏa nhiều nhất. Ở các doanh nghiệp, các trường học, cơ quan truyền thông, và các hộ gia đình, e-mail – cung cấp trực tuyến và trực tiếp như là một phương tiện cung cấp thông tin nhanh – đã thay thế kỹ thuật in và fax truyền thống.

Website: Các chuyên gia PR đang mở rộng việc sử dụng Internet để quảng bá các website cung cấp dữ liệu của tổ chức, doanh nghiệp, từ đó giới thiệu hay định vị sản phẩm. Một website cung cấp cho cá nhân hay tổ chức sự linh động và tự do trong việc thu nhận thông tin mà không bỏ sót bất kỳ một thông tin nào. Hiện nay có đến hàng triệu website được lập ra nhằm đáp ứng nhu cầu tìm kiếm thông tin của công chúng. Vì lý do đó, nhiều công ty PR đặc biệt chú trọng đến việc sáng tạo website. Gần đây, mạng nội bộ hay website nội bộ là những hiện tượng đang phát triển nhanh chóng.

Blog: Thông qua máy tính, bất kỳ ai cũng có thể cập nhật Blog, hay những Web blog chính thống. Các nhân viên PR thường thuê những người viết blog có số lượng truy cập cao để viết bài cho họ.

Quan hệ truyền thông trên mạng: Các phóng viên hiện nay sử dụng mạng Internet như là nguồn thông tin đầu tiên. Hầu hết các phóng viên giao tiếp với nhân viên PR thông qua thư điện tử.

Việc điều chỉnh trên mạng: Sự tiếp cận dễ dàng tới các trang mạng cũng mang lại nhiều thách thức mới cho các nhân viên PR trong việc điều chỉnh truyền thông trên mạng, đặc biệt đối với những nhận xét tiêu cực và cả những mối đe dọa đối với tổ chức của họ. Sự phát triển của các trang mạng lừa đảo và những người chống đối, chê trách các tổ chức đã cho thấy sự cần thiết trong việc quản lý chặt chẽ và thường xuyên các thông tin trên các trang mạng, phòng chat hay các nhóm thảo luận trên mạng.

Sự quảng bá sản phẩm: Internet còn tạo ra khả năng tiếp cận trực tiếp tới khách hàng. Trong lĩnh vực này, quan hệ công chúng đóng vai trò hỗ trợ cho ngành tiếp thị trên mạng.

Mối quan hệ đối với các nhà đầu tư: Trò chuyện trực tiếp với các nhà đầu tư là một thách thức đối với các nhân viên PR. Trang mạng cho phép các nhà đầu tư kiểm tra cổ phiếu của họ hằng ngày, cho phép các tổ chức, doanh nghiệp tăng cường nỗ lực truyền tải thông tin của họ đến các cổ đông.

Phát tin qua trang mạng: Phát tin qua mạng là việc phát sóng băng hình và âm thanh thông qua các trang mạng tới những nhóm cụ thể. Phát tin qua mạng đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải các hoạt động quản lý của tổ chức, doanh nghiệp đến với công chúng. Hình thức này còn được sử dụng để giải thích các kết quả thu được cho các nhà phân tích và các cổ đông.

Nói tóm lại, trong khi truyền hình và truyền hình cáp hướng tới ngành công nghiệp quảng cáo thì mạng Internet hướng tới ngành quan hệ công chúng. Các tổ chức có thể thiết lập danh tiếng của họ trực tiếp đến với công chúng, các nhà đầu tư, người tiêu dùng và các phương tiện truyền thông.

6. CÔNG CỤ PR TRONG HOẠT ĐỘNG VỚI BÁO CHÍ

6.1. Họp báo

Khái niệm họp báo

Taplin, S (1993)9 đã định nghĩa ngắn gọn, họp báo là một công cụ được thiết kế nhằm tạo ra tin tức. Theo Western Organization of Resource Councils (1996)10, họp báo là sự kiện tình nguyện cung cấp thông tin của tổ chức cho các cơ quan thông tấn. Trong một buổi họp báo, tổ chức sẽ quyết định thông tin nào được trình bày, trình bày như thế nào, và ai sẽ trình bày. Họp báo là cơ hội để câu chuyện của tổ chức được xuất hiện trên truyền hình, phát thanh hay báo chí. Theo tác giả, họp báo là một cuộc họpgặp gỡ, đối thoại, trao đổi của một chủ thể (doanh nghiệp, cá nhân, quốc gia) với giới truyền thông nhằm mục đích đưa thông tin của cuộc họp đến với công chúng.

9 S. Taplin (1993). Holding press conferences: Why, when, and how. Palo Alto, CA: Stanford University School of Medicine, Health Promotion Resource Center.

10 Western Organization of Resource Councils (December 1996). How to hold a press conference, vol.12.

Tại sao tổ chức họp báo?

Các doanh nghiệp tổ chức họp báo nhằm đánh bóng thương hiệu của mình, họ mong muốn thông qua họp báo công chúng sẽ biết đến doanh nghiệp nhiều hơn, từ đó củng cố, tạo niềm tin với đối tác và người tiêu dùng. Thực tế, một doanh nghiệp không thể tự cung cấp thông tin của mình cho công chúng một cách phổ biến và rộng rãi. Do đó, họ phải tổ chức họp báo để cung cấp thông tin cho giới truyền thông, từ đó thông tin của họ sẽ đến được với công chúng và đối tác làm ăn nhanh chóng và hiệu quả hơn. Tổ chức họp báo còn là cơ hội để doanh nghiệp kết nối với giới truyền thông và cộng đồng, xây dựng và phát triển mối quan hệ tốt đẹp lâu dài với giới truyền thông, tạo thiện cảm với công chúng. Tổ chức họp báo được xem là một kênh đối thoại quan trọng giúp bổ trợ cho chiến lược truyền thông của doanh nghiệp. Ngoài ra, khi một doanh nghiệp xảy ra sự cố họ cũng phải tổ chức họp báo để giải thích, trình bày cho công chúng biết nguyên nhân, lý do và đưa ra giải pháp. Ví dụ: Nếu có một người đang đi ngoài đường bỗng nhiên bị dây điện rớt xuống trúng người và bị điện giật chết, khi đó công ty điện lực sẽ phải tổ chức họp báo để giải quyết sự cố này. Tổ chức họp báo được xem là một công cụ để thiết lập mối quan hệ với giới truyền thông. Các nhân viên PR thường sử dụng hình thức họp báo đi kèm với các công cụ như gửi thông cáo báo chí, phỏng vấn và các phương pháp khác để tiếp cận phóng viên nhằm mục đích đăng tải tin tức của tổ chức mình. Tổ chức họp báo ngoài việc cung cấp tin tức còn là cơ hội để doanh nghiệp gây ấn tượng tốt đẹp với giới truyền thông. Cụ thể hơn, các doanh nghiệp tổ chức họp báo vì:

Thông tin được đưa ra nhiều hơn so với sử dụng thông cáo báo chí. Bản chất của một buổi họp báo là sự tương tác; tổ chứcdoanh nghiệp có thể trả lời những câu hỏi từ báo giới, và nhấn mạnh những điểm quan trọng mà có thể tổ chức không có cơ hội để trình bày. Tổ chức có cơ hội giải thích những nhận thức tiêu cực, làm giảm thiểu tác hại của những sự cố xảy ra đối với tổ chức của mình. Thông tin của tổ chức có cơ hội xuất hiện trên mục tin tức với 3 phút mà nếu không tổ chức họp báo có thể tổ chức phải trả một số tiền lớn hơn gấp nhiều lần.Một buổi họp báo thành công không chỉ tạo ra những tin tức tích cực mà còn thúc đẩy tinh thần của tổ chức – nghĩa là, các thành viên trong tổ chức có thể tự hào khi biết rằng báo chí thực sự lắng nghe những gì tổ chức muốn truyền đạt.

Quy trình tổ chức họp báo

(Bạn đọc có thể tìm hiểu quy trình này kỹ hơn trong cuốn sách Phong cách PR chuyên nghiệp11 của tác giả).

11 Nhà xuất bản Lao động Xã hội, 2012.

Theo tài liệu Community Health and Development (2012)12 của trường Đại học Kansas, để tổ chức một buổi họp báo cần chia ra ba giai đoạn: trước, trong và sau khi tổ chức họp báo;

12 Community Health and Development (2012), the University of Kansas.

A. Trước khi tổ chức họp báo

Xác định thông điệp: Xác định thông điệp mà tổ chức muốn truyền đạt đến công chúng, thông điệp có thể giới thiệu hoặc làm sáng tỏ thêm vấn đề, để thông báo một chương trình, sự kiện hay sản phẩm mới, để phản hồi lại một tin tức trên phương tiện truyền thông, hoặc để tạo sự chú ý nhằm được vinh danh hay để giành một phần thưởng mà tổ chức muốn đạt được. Xác định ngày và thời gian: Doanh nghiệp cần xác định ngày và thời gian tổ chức họp báo, cần đảm báo nó không trùng với các sự kiện báo chí khác và không trùng với thời hạn chốt bài của các phương tiện truyền thông. Chọn địa điểm: Cần đảm bảo địa điểm thuận tiện về chỗ đậu xe và không quá xa tòa soạn của các phóng viên. Chọn và huấn luyện ban lãnh đạo của tổ chức, các chuyên gia sẽ tham gia và phát biểu trong buổi họp báo: Cần phải đảm bảo những người giữ trách nhiệm có kiến thức và nắm rõ vấn đề. Họ cần có kiến thức để giải quyết và giám sát những câu hỏi của báo giới. Liên lạc với báo giới: Có một danh sách phóng viên kèm theo e-mail và số điện thoại. Gửi thư mời trước một tuần. Theo dõi việc mời báo giới: Sau khi gửi thư mời ba ngày, nhân viên PR cần theo dõi công việc mời khách bằng cách liên lạc qua điện thoại với phóng viên. Đồng thời liên lạc với họ lần thứ hai vào buổi sáng của ngày diễn ra họp báo. Chuẩn bị bộ tài liệu dành cho báo giới: Đây là một tài liệu thông tin, cung cấp cho phóng viên những thông tin nền tảng về vấn đề hay chương trình của tổ chức. Chuẩn bị phòng họp: Cần phải chuẩn bị bàn ghế, âm thanh, ánh sáng… cho buổi họp.B. Trong khi tổ chức họp báo

Sau đây là 10 bước cần phải thực hiện trong khi tiến hành tổ chức họp báo:

Chào đón khách mời. Cho khách mời ký tên. Bàn chủ tọa ngồi phía trên và đối diện với các phóng viên. Kiểm tra danh sách ký tên để xác định cơ quan truyền thông nào tham dự. Đảm bảo bắt đầu đúng giờ – không nên trễ hơn 5 phút so với thư mời. Ghi âm lại sự kiện. Có người dẫn chương trình để chào mừng khách, và giới thiệu thành phần tham dự cũng như chủ đề họp báo. Mỗi bài phát biểu chỉ nên dài từ 3 – 5 phút, và chỉ nên nói từ 3 – 5 điểm chính. Sau các bài phát biểu, đến phần hỏi đáp, người dẫn chương trình nên hiểu câu hỏi từ báo giới và đưa câu hỏi đến người trả lời thích hợp. Dành 45 phút cho phần hỏi và đáp. Kết thúc chương trình. Cảm ơn giới truyền thông đã tới tham dự.C. Sau họp báo

Nhân viên PR nên có cuộc trò chuyện ngắn và tạo ấn tượng tốt với phóng viên. Điều này có thể giúp các phóng viên nhớ đến nhân viên PR khi họ cần thông tin hoặc tin tức về tổ chức, doanh nghiệp. Hơn nữa, việc tạo ấn tượng tốt còn giúp nhân viên PR dễ dàng liên lạc với họ.

Với những phóng viên không đến tham dự, nhân viên PR nên gửi thông cáo báo chí và băng ghi âm buổi họp báo đến phóng viên đó.

Cuối cùng là họp rút kinh nghiệm với ban tổ chức về những gì đã làm được và chưa làm được, những gì cần cải thiện để những buổi họp báo sau sẽ làm tốt hơn.

6.2. Thông cáo báo chí

(Tìm đọc thêm cuốn Phong cách PR chuyên nghiệp)

Định nghĩa

Thông cáo báo chí là bài viết mang thông tin chính thức của một doanh nghiệp, tổ chức, hiệp hội, cá nhân… Thông cáo báo chí được viết khi tổ chức, doanh nghiệp muốn thông báo về sản phẩm hay dịch vụ mới, về các chương trình khuyến mãi cũng như kết quả kinh doanh của tổ chức, doanh nghiệp, về sự thay đổi ban lãnh đạo hay thậm chí là thành tích của một cá nhân tiêu biểu. Không những thế, thông cáo báo chí còn được sử dụng để tạo ra những câu chuyện tiêu biểu cho tổ chức, doanh nghiệp. Đây được xem là công cụ cơ bản mà bất cứ nhân viên PR nào cũng phải biết khi hoạt động PR.

Viết thông cáo báo chí

=> Công thức 5W+HCũng giống như tin tức báo chí, một thông cáo báo chí hiệu quả phải trả lời được sáu câu hỏi về Ai? Cái gì? Ở đâu? Khi nào? Tại sao? Và như thế nào? Các nội dung chính của thông cáo báo chí bao gồm:

Ai: Để xác định rõ ai là chủ thể của bản tin? Một người, một nhóm người, một tổ chức, một sự kiện hoặc hoạt động nào đó. Cái gì: Cái gì xảy ra mà phương tiện truyền thông và công chúng nên biết. Thông tin này có thu hút họ không? Ở đâu: Sự kiện này diễn ra ở đâu? Nêu cụ thể địa chỉ của nơi diễn ra sự kiện (nên kèm theo một bản đồ chỉ dẫn nếu cần thiết). Tạo mọi thông tin để thuận tiện cho phóng viên tiếp cận nơi diễn ra sự kiện một cách nhanh chóng và thoải mái. Khi nào: Sự kiện diễn ra khi nào? Thời gian và thời điểm phải thật cụ thể và rõ ràng. Tại sao: Tại sao sự kiện này quan trọng? Lý do gì mà cơ quan truyền thông hay công chúng phải quan tâm? Như thế nào: Sự kiện này diễn ra như thế nào? Sản phẩm mới như thế nào?=> Mô hình hình tháp ngượcMột thông cáo báo chí có giá trị tin tức và tiềm năng thu hút sự quan tâm của cơ quan truyền thông là một thông cáo báo chí được viết rõ ràng, mạch lạc, chuẩn xác với văn phong báo chí và mô hình tháp ngược.

1

Có ba lý do để sử dụng cấu trúc này:

Lý do thứ nhất, nếu người biên tập hoặc phóng viên không tìm thấy điều gì hấp dẫn trong những dòng đầu tiên, họ sẽ không tiếp tục đọc câu chuyện.

Lý do thứ hai, biên tập viên thường cắt bớt độ dài của các câu chuyện từ dưới lên. Thực tế, Business Wire chỉ ra rằng các thông cáo báo chí thường được rút ngắn lại hơn 90% so với nguyên bản.

Lý do thứ ba, sử dụng cấu trúc này là vì công chúng không đọc toàn bộ câu chuyện. Nghiên cứu cho thấy, người đọc báo thường chỉ sử dụng ít hơn 30 phút mỗi ngày để đọc báo. Điều này có nghĩa là họ đọc tất cả các tiêu đề, một vài đoạn mở đầu, và rất ít câu chuyện được đọc toàn bộ. Nếu họ chỉ đọc tiêu đề và đoạn đầu tiên, người đọc nên nêu ra được những ý chính để:

Làm nổi bật những thông tin quan trọng. Tổ chức thông tin theo mô hình tháp ngược giúp đưa những thông tin quan trọng lên đầu và tránh bị bỏ sót. Có trích dẫn của người chịu trách nhiệm cao nhất trong phạm vi thông tin sẽ làm cho thông cáo báo chí đáng tin cậy hơn. Đối với độc giả không am hiểu về báo chí, có trích dẫn đồng nghĩa với việc phóng viên đó làm việc chăm chỉ, có đến hiện trường, có làm công tác phỏng vấn, do đó làm cho tin tức có giá trị hơn.=> Cách viết tiêu đề:Tiêu đề của thông cáo báo chí cần phải ngắn gọn, rõ ràng và đi thẳng vào vấn đề. Giống như tiêu đề của bài báo cần thu hút sự chú ý của độc giả, tiêu đề của thông cáo báo chí phải thật sự thu hút các nhà báo. Nó có thể mô tả thành tựu mới nhất của tổ chức, một sự kiện tiêu biểu gần đây, hay giới thiệu một sản phẩmdịch vụ mới. Phương pháp đơn giản nhất để viết một tiêu đề ấn tượng cho thông cáo báo chí là sử dụng lại các từ khóa quan trọng trong nội dung của thông cáo báo chí. Từ các từ khóa này, hãy thử xác định lại chủ đề của thông cáo báo chí để từ đó điều chỉnh từ ngữ cho hợp lý. Tiêu đề không cần sử dụng những từ “đắt” hay mang nghĩa ẩn dụ. Thành công của người viết thông cáo báo chí là làm sao khi đọc tiêu đề, phóng viên có thể hiểu được nội dung chính của thông cáo báo chí.

=> Cách viết thân bài:Thông cáo báo chí được viết khi nhân viên PR muốn kể cho công chúng nghe một câu chuyện mới. Hãy ghi nhớ điều này: Hầu hết các phóng viên đều rất bận rộn và không có thời gian để nghiên cứu kỹ các thông báo của tổ chức, doanh nghiệp. Vì vậy nhân viên PR phải viết thông cáo báo chí để nhà báo có thể sử dụng và đưa tin về các sự kiện lớn của tổ chức, doanh nghiệp. Trong phần thân bài, nhân viên PR nên nêu rõ tất cả những thông tin để các phóng viên có thể hiểu rõ.

Bắt đầu bằng thời gian và địa điểm diễn ra sự kiện tiêu biểu. Câu đầu tiên nên thu hút người đọc và nêu chính xác sự kiện đang diễn ra. Ví dụ, nếu tiêu đề là “Nhà xuất bản Carpren phát hành cuốn tiểu thuyết Thế chiến II”, câu đầu tiên có thể là “Hôm nay, nhà xuất bản Carpren phát hành cuốn tiểu thuyết với nhan đề Thế chiến II của nhà văn nổi tiếng Arcy Kay”. Nên đưa đầy đủ thông tin chính ngay trong phần tiêu đề, và tiếp tục triển khai sau đó để dẫn dắt người đọc vào câu chuyện. Các câu tiếp theo chính là sự mở rộng của tiêu đề. Đoạn đầu tiên của thông cáo báo chí nên tóm tắt toàn bộ nội dung của thông cáo báo chí và đưa thêm thông tin để làm rõ nội dung. Phóng viên sẽ không đọc hết toàn bộ nội dung của thông cáo báo chí nếu ngay trong đoạn đầu họ không thấy gì hay hoặc không thấy thông tin mà họ quan tâm. Phần thân bài của thông cáo báo chí nên cô đọng và súc tích. Tránh viết các câu văn và đoạn văn dài. Tránh lặp từ và sử dụng quá nhiều thuật ngữ.=> Cung cấp thông tin về tổ chức, doanh nghiệp:Khi một nhà báo quyết định sử dụng thông cáo báo chí của nhân viên PR để đưa tin thì anh ấy (cô ấy) phải đề cập đến tổ chức, doanh nghiệp của nhân viên đó trong các bài báo. Các nhà báo có thể lấy thông tin về tổ chức, doanh nghiệp từ phần này.

Tiêu đề cho phần này nên được viết như sau, ví dụ: Giới thiệu về Công ty XYZ. Sau câu tiêu đề, nhân viên PR viết một hoặc hai đoạn mô tả tổ chức, doanh nghiệp trong 5 hoặc 6 dòng. Nội dung chính phải mô tả sơ lược về tổ chức doanh nghiệp, về sản phẩm kinh doanh chính cũng như các chính sách kinh doanh. Nhân viên PR có thể sử dụng một số các văn bản có sẵn trong doanh nghiệp như: các văn bản tài liệu quảng cáo chuyên nghiệp, bản thuyết trình, kế hoạch kinh doanh, để viết phần này. Để kết thúc phần này, nhân viên PR nên đính kèm địa chỉ trang web của tổ chức, doanh nghiệp.=> Phần thông tin liên lạc:Nếu thông cáo báo chí thực sự đáng đưa tin, các nhà báo chắc chắn sẽ muốn biết thêm thông tin hoặc muốn phỏng vấn những người liên quan đến sự kiện.

Nếu nhân viên PR cảm thấy thoải mái với việc giới truyền thông có thể liên lạc trực tiếp với những người liên quan đến sự kiện, thì nhân viên đó có thể cung cấp thông tin liên lạc của những người này trên thông cáo báo chí. Rõ ràng trong thời đại đổi mới, nhân viên PR nên cung cấp thông tin liên lạc của các nhóm kỹ thuật hoặc nhóm nghiên cứu cho các phương tiện truyền thông. Ngoài ra, nhân viên PR có thể cung cấp thông tin liên lạc của bộ phận PR trong phần “Liên hệ”. Trong trường hợp không có bộ phận PR tiêu biểu đại diện cho tổ chức, doanh nghiệp, nhân viên PR phải chỉ định một người nào đó trong tổ chức, doanh nghiệp đóng vai trò trung gian nhằm liên kết các phương tiện truyền thông với tổ chức, doanh nghiệp. Các thông tin liên lạc cho thông cáo báo chí phải được chọn lọc và cụ thể, bao gồm:Tên chính thức của tổ chức, doanh nghiệp;

Tên chính thức của bộ phận truyền thông và người liên lạc;

Địa chỉ văn phòng;

Số thoại, số fax với mã quốc giathành phố và số điện thoại chi nhánh;

Số điện thoại di động;

Địa chỉ e-mail;

Địa chỉ trang web.

=> Trích dẫn đường liên kết đến bản thông cáo báo chí trên mạng.Đó là phương pháp hiệu quả để lưu giữ tất cả các thông cáo báo chí trên trang web. Ngoài ra, phương pháp này còn giúp sắp xếp và lưu trữ các thông cáo báo chí.

6.3. Bộ Press Kit

Bộ tài liệu đính kèm, được gọi là “Press Kit” hay “Media Kit”, là phần mở rộng của thông cáo báo chí. Press Kit thường là một tập tài liệu có chất lượng cao bao gồm các thông tin cần gửi đến báo chí, như: thông cáo báo chí, tờ gấp, các tài liệu phụ thêm, bản giới thiệu về tổ chức, doanh nghiệp, ảnh (nếu phù hợp), thông tin liên lạc, quà tặng, sản phẩm mẫu và những tài liệu cần thiết khác.

“Bộ tài liệu đính kèm” nên được xếp gọn gàng, dễ cầm, cho vào bìa đựng hồ sơ, túi xách có kèm hình ảnh của đơn vị tổ chức, không gây bất tiện cho phóng viên trong các hoạt động tác nghiệp khác (chụp ảnh, quay phim, phỏng vấn…).

Những lưu ý để có bộ Press Kit tốt:

Bộ Press Kit cơ bản bao gồm:

Thông cáo báo chí và hình ảnh kèm theo. Thông cáo báo chí là “xương sống” của Press Kit, vì thế cần phải chuẩn bị thật tốt. Hình ảnh (trong CDDVD Press Kit) (nếu có) không những phải phù hợp với thông cáo báo chí mà còn phải đạt chuẩn về mặt đồ họa, phù hợp với cả hai dạng (in ấn và đăng tải trên Internet, có nghĩa là đảm bảo chất lượng hình ảnh, mà dung lượng file ảnh không quá lớn để có thể đăng tải trên website dễ dàng). Nếu có ảnh rời (in hoặc rửa), thì nhân viên PR không được chú thích trực tiếp lên ảnh, mà phải chú thích giấy ngoài và dán lên. Thông tin doanh nghiệp và sản phẩm kèm theo (đầy đủ). File ảnh gốc (nếu có file gốc đồ họa càng tốt). Một CDDVD ghi những thông tin cần thiết. Thông tin sắp xếp trong CDDVD phải rõ ràng, có hệ thống và dễ tìm. Folder chuẩn, chỉ để đựng các tài liệu báo chí (không nên in kèm quảng cáo, Folders là Folders, Brochures là Brochures).6.4. Trả lời phỏng vấn truyền hình

Được xuất hiện trên truyền hình là một cách tốt để PR hình ảnh. Tuy nhiên, để có một buổi phỏng vấn hiệu quả, người trả lời phỏng vấn phải nắm vững lời khuyên của nhân viên PR để biết cách thể hiện thích hợp trước ống kính, và để không bị rơi vào trạng thái căng thẳng. Sau đây là những điều người tham gia một cuộc phỏng vấn trên truyền hình nên và không nên làm:

Chuẩn bị trước: Chuẩn bị là chìa khóa quan trọng để có một buổi xuất hiện thành công. Người trả lời phỏng vấn cần phải chuẩn bị trước nội dung chính cần nói trước khi cuộc phỏng vấn bắt đầu. Họ nên biết về khán giả cũng như người phỏng vấn mình. Bên cạnh đó, họ cũng nên nhẩm lại câu trả lời cho những câu hỏi khó trước khi bước vào phòng quay.

Hãy là chính bạn: Hãy xuất hiện thật thoải mái, nên mỉm cười, nên tránh những cử chỉ thể hiện sự căng thẳng (nắm chặt tay, bám chặt vào thành ghế…), không nên huýt sáo, hút thuốc hay nhai kẹo cao su. Hãy ngồi với tư thế lòng bàn tay mở rộng, thể hiện sự thư giãn và một trạng thái sẵn sàng để thảo luận. Cử chỉ thích hợp cũng rất quan trọng.

Hãy cởi mở và chân thành: Khi trả lời phỏng vấn truyền hình hãy tuân thủ nguyên tắc cởi mở và chân thành. Bởi vì tất cả những gì sai lệch sự thật đều có thể bị phát hiện. Khi không chắc chắn về một vấn đề nào đó bạn nên tránh bàn luận hoặc đưa ra quan điểm để đảm bảo uy tín cho bản thân và tổ chức.

Hãy ngắn gọn: Truyền hình và truyền thanh không có thời gian cho việc dài dòng. Quan điểm phải được tóm tắt ở câu mở đầu. Ngôn ngữ phải dễ hiểu. Phóng viên cũng như công chúng không quen với những từ chuyên môn, vì thế nên hạn chế dùng.

Đi thẳng vào vấn đề: Người được phỏng vấn đừng làm cho mình trở nên ngớ ngẩn, ngây ngô. Cố gắng tỏ ra hài hước đôi khi lại bị nhìn nhận như một kẻ ngốc. Bình thản, tự nhiên và sử dụng những câu nói, cử chỉ vui nhộn đúng lúc sẽ làm cho vấn đề mình trình bày dễ dàng được tiếp nhận. Nếu không có khiếu đem lại sự hài hước, người được phỏng vấn cứ nên đi thẳng vào vấn đề, tránh để khán giả nhận xét mình là kẻ ngốc.

Trang phục thích hợp: Không nên mặc trang phục có hoa văn sặc sỡ khi xuất hiện trên truyền hình. Đối với nữ nên mặc váy dài quá đầu gối, tránh các nữ trang bóng, lấp lánh. Đối với nam, mang tất đủ cao để không tạo ra khoảng cách giữa tất và quần.

Đừng nghĩ rằng người phỏng vấn cố gắng làm bạn bối rối: Tranh cãi và phản đối thường được thể hiện rất rõ thông qua màn hình ti vi. Vì thế, với tất cả các câu hỏi dù là ngớ ngẩn, bạn cũng nên trả lời với thái độ lịch sự và tôn trọng.

Đừng nghĩ mọi lời bạn nói ra sẽ được lên sóng: Một khách mời được phỏng vấn 45 phút và xuất hiện chỉ vài giây trên một bản tin có thể coi là bình thường. Điều đó lý giải tại sao một người được phỏng vấn phải liên tục nhấn mạnh những điểm chính.

Đừng để người phỏng vấn chi phối: Người được phỏng vấn có thể làm chủ cuộc phỏng vấn qua độ dài và nội dung câu trả lời của họ. Nếu một câu hỏi đòi hỏi phải trả lời phức tạp, người được phỏng vấn nên nhận thức được điều này trước khi đi vào tình huống không có điểm ra với những câu trả lời không thể kết thúc và dễ gây hiểu lầm. Nếu bạn gây ra lỗi gì đó thì cố gắng sửa lại và cứ tiếp tục. Nếu bạn không hiểu câu hỏi, nên hỏi lại cho rõ ràng hơn.

Đừng nói “miễn bình luận”: “Miễn bình luận” là câu nói có vẻ lảng tránh vấn đề. Nếu người được phỏng vấn không thể trả lời được câu hỏi nào đó, nên giải thích rõ ràng tại sao. Yếu tố cạnh tranh hoặc những nguyên nhân về quyền sở hữu, tính độc quyền… là những lý do hoàn hảo để từ chối trả lời câu hỏi kèm theo một vài lời giải thích.

Hãy cẩn thận: Một kỹ thuật thông thường của truyền hình là để camera vẫn chạy và micro vẫn mở thậm chí sau khi người được phỏng vấn đã trả lời xong câu hỏi. Đây là lúc mà người trả lời phỏng vấn thường vô tình phát ra những câu nói tiết lộ điều gì đó, gây hiểu lầm và có thể gây rắc rối.

6.5. Trả lời phỏng vấn của báo in

Nhiệm vụ chủ yếu của nhân viên PR là tổ chức cho báo giới phỏng vấn ban điều hành tổ chức, doanh nghiệp. Hầu hết những người lãnh đạo tổ chức, doanh nghiệp không quen và cảm thấy không thoải mái trong các cuộc phỏng vấn khi nhà báo hỏi nhiều câu hỏi, thậm chí là những câu hỏi không thích hợp nhằm tìm kiếm thông tin. Các sếp thường không quen với việc bị đặt trên đống lửa, theo bản năng họ có thể sẽ nổi nóng. Chính vì thế, tư vấn cho cấp trên trong các cuộc phỏng vấn trở thành công việc quan trọng và nhiệm vụ chiến lược của các nhân viên PR.

Có sự khác biệt đáng kể giữa phỏng vấn của báo in và của các phương tiện phát sóng. Đối với phỏng vấn báo in, thông tin và ấn tượng về người phát biểu được lọc qua bộ não của người viết. Người viết sẽ biên tập lại những gì người được phỏng vấn trả lời, chứ người được phỏng vấn không tạo ra hình ảnh trực tiếp tới khán giả. Ngược lại, trên truyền hình và truyền thanh, khán giả nghe giọng của người được phỏng vấn một cách trực tiếp mà không qua một trung gian nào cả. Và buổi phỏng vấn trên truyền hình để lại dấu ấn cá nhân đậm hơn hai loại hình kia vì khán giả có thể nghe và nhìn thấy người được phỏng vấn.

Khi trả lời phỏng vấn của báo chí, cần nhớ rằng đây không phải là cuộc đối thoại đấu trí. Người phỏng vấn cũng như người được phỏng vấn không nhằm mục đích thiết lập tình bạn, mà người phỏng vấn chỉ muốn tìm kiếm một câu chuyện, còn người được phỏng vấn chỉ muốn truyền đạt những thông điệp chính của mình. Sau đây là 10 điều nên lưu ý trong cuộc phỏng vấn trên các phương tiện báo in:

Chuẩn bị trước: Người trả lời phỏng vấn cần chuẩn bị trước về cả lời nói lẫn phong thái trước khi buổi phỏng vấn diễn ra. Tìm hiểu xem nhà báo sẽ viết gì, viết cho ai và ý kiến của họ như thế nào. Ngoài ra, hãy xác định thêm những thông tin mà khán giả muốn biết.

Thư giãn: Ghi nhớ rằng nhà báo cũng là con người và họ chỉ cố gắng để làm tốt công việc của mình. Xây dựng mối quan hệ thân thiện sẽ giúp buổi phỏng vấn thuận lợi hơn.

Phát ngôn với tư cách cá nhân: Người ta thường không tin tưởng vào các tổ chức lớn. Nếu dùng những từ như “công ty chúng tôi”, “chúng tôi tin rằng”… sẽ không đem lại kết quả tốt đẹp, thay vào đó hãy sử dụng từ “tôi”. Vì vậy, nên nói với tư cách cá nhân, như một thành viên của công chúng hơn là một người phát ngôn cho một tổ chức.

Nhiệt tình ngay cả với các câu hỏi đơn giản: Nếu câu hỏi có vẻ đơn giản, cũng nên trả lời nghiêm túc. Nó có thể giúp tăng kiến thức cho những người không có nhiều kiến thức về tổ chức, doanh nghiệp hoặc ngành nghề bạn đang kinh doanh.

Trả lời câu hỏi một cách ngắn gọn và trực tiếp: Đừng dông dài. Hãy ngắn gọn, chính xác, vào thẳng vấn đề. Người được phỏng vấn không nên đi vào những chủ đề mà mình không biết gì. Điều này có thể gây ra nguy hiểm và tác dụng ngược khi được viết trên mặt báo.

Đừng lừa gạt: Nếu người phỏng vấn đặt câu hỏi mà bạn không thể trả lời, hãy khéo léo từ chối. Nếu có người khác trong tổ chức, doanh nghiệp có nhiều kiến thức hơn về vấn đề này, người được phỏng vấn hay nhân viên PR hãy chuyển cho người đó trả lời.

Đưa ra những bằng chứng hỗ trợ cho luận điểm: Các con số và ví dụ sẽ giúp luận điểm của người trả lời phỏng vấn thuyết phục hơn. Người được phỏng vấn nên mang theo những số cần thiết để hỗ trợ cho những ý kiến của mình. Một lần nữa, nhân viên PR nên trang bị tất cả những thông tin này.

Nếu hứa với nhà báo sẽ cung cấp thêm thông tin, thì phải tiến hành nhanh chóng: Hãy nhớ rằng các nhà báo phải làm việc dưới áp lực thời gian và cần thông tin nhanh chóng để hoàn thành công việc đúng thời hạn. Bất cứ điều gì được hứa trong buổi phỏng vấn nên được tiến hành sớm.

Câu nói nào cũng không thu lại được: Nếu không muốn phát ngôn nào đó lên mặt báo thì đừng đề cập đến nó. Thỉnh thoảng một số nhà báo đồng ý không đưa câu nói của người được phỏng vấn lên mặt báo, nhưng vẫn sử dụng câu nói đó như một định hướng để viết về đề tài. Vì thế, hãy luôn nghĩ rằng tất cả những gì nói trong buổi phỏng vấn đều có thể xuất hiện trên trang báo.

Nói sự thật: Phóng viên nhìn chung rất am hiểu. Con mắt nghề nghiệp giúp họ có thể phát hiện ra những điều vô lý. Vì thế đừng đánh lừa, đừng giả tạo và đừng nói dối. Nói điều tích cực nhưng là sự thật. Thỉnh thoảng, người được phỏng vấn có thể từ chối trả lời một câu hỏi đặc biệt nhưng nên giải thích tại sao. Hãy nhớ trong buổi phỏng vấn, khi bạn mất uy tín của mình, bạn sẽ mất mọi thứ.

6.6. Press party và Media tour13

13 Tiệc dành cho báo chí và chuyến tham quan công tynhà máy.

Mục đích của các buổi họp báo chủ yếu nhằm truyền tải thông tin và quan điểm từ tổ chức đến với giới truyền thông. Tuy nhiên, để truyền tải thông điệp và xây dựng mối quan hệ với giới truyền thông hiệu quả hơn các tổ chức, doanh nghiệp, hiệp hội hay cá nhân nên tổ chức tiệc cho báo chí và chuyến tham quan công tynhà máy.

Khi tổ chức buổi tham quan cho giới truyền thông, nhân viên PR nên xem xét mời những phóng viên mà bản thân họ cần tạo dựng quan hệ. Nhân viên PR có thể tổ chức tham quan địa điểm nào đó chẳng hạn như tham quan nhà máy để phóng viên biết về tổ chức, doanh nghiệp của mình. Nhân viên PR cũng nên thiết kế chương trình bao gồm việc dùng cơm trưa với một số nhân viên thích hợp. Dặn dò vắn tắt cho nhân viên về những điều họ nên và không nên phát biểu với báo giới trong bữa cơm trưa. Bởi vì những câu nói hớ hênh sẽ là “món mồi ngon” cho cánh phóng viên. Ngoài ra, nhân viên PR cũng có thể kể một vài câu chuyện hay kết hợp với tặng giỏ quà có sản phẩm của tổ chức, doanh nghiệp. Không nên hối lộ giới truyền thông, nhưng cư xử đúng mực sẽ giành được thiện cảm nơi phóng viên.

Press party

Tiệc dành cho báo chí có thể là tiệc trưa, tiệc tối hoặc tiệc ngọt. Dù với hình thức nào đi nữa, mục đích chính của tiệc vẫn nhằm tạo môi trường giao lưu. Trong buổi tiệc có thể thông báo ngắn gọn những chính sách của tổ chức, doanh nghiệp, sau đó là một khoảng thời gian hỏi-trả lời hoặc cảm ơn khách đã đến tham dự và tạo cơ hội để các bên hiểu nhau hơn. Các nhà báo, phóng viên thường được cung cấp tài liệu liên quan, đến cơ quan, tổ chức khi họ ra về. Rõ ràng, các buổi tiệc báo chí là phương thức xây dựng mối quan hệ mang tính cá nhân và thân mật hơn so với các cuộc họp báo.

Ưu điểm của hình thức này là trong suốt buổi nói chuyện, nhân viên PR có thể làm quen với giới truyền thông. Mặc dù nhìn từ góc độ người tổ chức, rất khó để đo lường ngay lập tức hiệu quả của buổi tiệc báo chí, nhưng thực tế, nó giúp mở ra các kênh truyền thông. Thêm vào đó, sau thời gian giải trí, các phóng viên và các nhà báo tiếp nhận thông tin nhanh hơn, nên đơn vị tổ chức có thể dễ dàng trình bày các điểm quan trọng trong chính sách của mình. Tuy nhiên, nếu như tổ chức, doanh nghiệp mong muốn sẽ mua được những tin tức thuận lợi trên báo chí thông qua các buổi tiệc, thì có lẽ họ sẽ nhanh chóng thất vọng. Bởi vì, hầu hết các nhà báo chân chính sẽ không bị một ly rượu miễn phí tác động. Trong con mắt của các nhà báo, việc họ dành ra vài giờ trong ngày để tham dự buổi tiệc của tổ chức, doanh nghiệp đã có ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Họ chấp nhận lời mời đến dự tiệc báo chí bởi vì họ muốn tạo những nguồn tin tức tiềm năng về tổ chức và muốn biết nhiều hơn về các nhân vật trong tổ chức, doanh nghiệp.

Media tour

Có 3 loại media tour. Phổ biến nhất là chuyến tham quan, hay nói một cách dân dã là chuyến đi thực tế. Các biên tập viên và phóng viên sẽ được mời đến tham quan các nhà máy của tổ chức, doanh nghiệp đặt tại nhiều thành phố, hay tham dự một buổi lễ khai trương đường bay mới của một hãng hàng không hoặc xem trước những chương trình truyền hình. Theo đó tổ chức, doanh nghiệp sẽ chi trả các chi phí đi lại, ăn uống và khách sạn cho phóng viên.

Một hình thức khác của media tour là chuyến đi làm quen, hay còn gọi là chuyến đi thân mật, nghĩa là tổ chức cho giới báo chí đi du lịch, tham quan thắng cảnh thông qua các tổ chức, doanh nghiệp du lịch. Nhà tổ chức sẽ chi trả mọi chi phí với mong muốn giới báo chí sẽ có những bài tường thuật tích cực về những gì họ đã trải nghiệm. Những bài báo về du lịch xuất hiện trong các báo và tạp chí thường là kết quả từ những chuyến đi này.

Đối với hình thức thứ ba của media tour, lãnh đạo của tổ chức sẽ đến những thành phố lớn để nói chuyện với những biên tập viên được lựa chọn. Ví dụ: các nhà lãnh đạo cấp cao của Apple đến bang California để nói chuyện với các biên tập viên của các tạp chí và chứng minh tính năng của iMac mới. Tùy thuộc vào sự yêu thích của các biên tập viên, các nhà lãnh đạo có thể thăm quan tòa soạn và trình bày ngắn gọn về sản phẩm của tổ chức, doanh nghiệp với những biên tập viên xuất sắc, hay có thể sử dụng một phòng hội thảo tại khách sạn để các nhà lãnh đạo có thể cùng một lúc nói chuyện với các biên tập viên của nhiều tờ báo.

Kinh nghiệm tổ chức một Press Party và Media tour

Để một sự kiện thành công, nhân viên PR cần lên kế hoạch thật chi tiết. Mỗi bước của quá trình nên được kiểm tra thật tỉ mỉ. Để tổ chức một buổi tiệc cho báo chí, các nhân viên PR phải tính đến nhiều khả năng. Liệu có bất cứ người khách nào đang theo chế độ ăn kiêng hoặc ăn chay hay không? Không những thế, thực đơn cho buổi ăn trưa và ăn tối nên được chọn cẩn thận. Nhân viên PR nên dành thời gian trao đổi với nhân viên phục vụ của nhà hàng để đảm bảo đủ thời gian cho chương trình. Thường xuyên kiểm tra micro và các trang thiết bị. Thậm chí những việc lặt vặt như dán bảng tên cho khách cũng đòi hỏi các nhân viên PR phải chú ý cẩn thận. Bảng tên được chuẩn bị trước và đặt theo hàng trên bàn đón khách tại cửa vào phòng. Các lễ tân sẽ đeo bảng tên cho khách. Một người khách khi bước vào nếu chủ động biết tên họ trước, họ sẽ cảm thấy thỏa mãn và tự hào. Ngoài ra, nhân viên PR cũng nên chuẩn bị bảng tên và hàng ghế phụ để đề phòng trường hợp một số người từ chối không tham dự nhưng lại đến bất ngờ.

Người tổ chức tour cho báo chí cần lường trước trục trặc, trở ngại liên quan đến phương tiện di chuyển. Chẳng hạn như sự kiện xe đến nơi không đúng giờ trong ngày đầu tiên của Thế vận hội tại Atlanta năm 1996 đã làm cụt hứng một số nhà báo trong suốt sự kiện lớn này. Một vài tờ báo lớn, bảo trợ thông tin thường không hài lòng với các phòng khách sạn đã được chuẩn bị cho họ. Không nên để bất kỳ ai trong đoàn tham quan cảm thấy bị đối xử không công bằng so với người khác. Duy trì thời gian biểu của tour là một việc hết sức cần thiết, ở mỗi trạm dừng, người tổ chức nên dành vài phút điểm lại danh sách người tham dự trước khi tiếp tục hành trình.

Nhân viên PR nên kiểm tra lại toàn bộ lộ trình để bảo đảm mọi thứ được sắp xếp và phát hiện những rắc rối tiềm ẩn. Chẳng hạn như vụ việc hãng Hàng không North America giới thiệu một máy bay phản lực chiến đấu mới đến giới báo chí tại sân bay nằm tại vùng khô cằn của bang California. Để gây ấn tượng với khách mời, hãng hàng không thông báo sẽ có phi công trình diễn nhảy dù và tạo một tiếng nổ lớn. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện, do tiếng động mạnh nhiều miếng thủy tinh từ cửa sổ máy bay bị vỡ và bay đến khu vực tiếp tân.

TÓM LƯỢC

Rõ ràng, nhân viên PR cần tập trung vào việc xây dựng và phát triển mối quan hệ với giới truyền thông, cũng như tìm ra phóng viên nào thật sự quan tâm đến câu chuyện của tổ chức. Thuật ngữ “Quan hệ công chúng” gắn chặt với từ công khai, điều này cho thấy quan hệ truyền thông là chức năng quan trọng của PR. Ngày nay, các tổ chức bắt đầu công khai và cung cấp thông tin phù hợp đến phương tiện truyền thông. Mối quan hệ thành công giữa một người PR và biên tập viên được gây dựng dựa vào danh tiếng của người PR thông qua tính chính xác, độ trung thực và chuyên nghiệp. Nếu danh tiếng này bị mờ nhạt hoặc mất đi, thì người PR không thể hoạt động một cách hiệu quả với tư cách là cầu nối giữa công ty và các cơ quan truyền thông.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.