Trên Cả Pr - Tất Tần Tật Các Mối Quan Hệ Trong Pr

Lượt đọc: 61 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 2
Thiết Lập Quan Hệ Với Khách Hàng, Cộng Đồng, Chính Phủ

❊ ❊ ❊

1. GIỚI THIỆU CHƯƠNG

Khi mối quan hệ với báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các tổ chức, doanh nghiệp có tin bài xuất hiện trên các phương tiện truyền thông nhằm xây dựng hình ảnh và hỗ trợ đắc lực giúp tổ chức, doanh nghiệp kiểm soát khủng hoảng tốt hơn, thì khách hàng, cộng đồng, chính phủ là những đối tượng chủ lực, đóng góp quan trọng hàng đầu trong sự vận hành hằng ngày của tổ chức, doanh nghiệp. Trong hoạt động kinh doanh, sự thành công hay thất bại của tổ chức, doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào ba đối tượng này.

Nếu không có mối quan hệ tốt với khách hàng tổ chức, doanh nghiệp sẽ không thể giữ chân được khách hàng trung thành và gia tăng doanh số. Cộng đồng xung quanh nơi tổ chức, doanh nghiệp đặt trụ sở được xem như những người hàng xóm của tổ chức, doanh nghiệp mối quan hệ tốt với hàng xóm luôn là vấn đề mà mỗi tổ chức, doanh nghiệp cần quan tâm tới. Mối quan hệ tốt với chính phủ sẽ giúp tổ chức, doanh nghiệp đạt được nhiều đơn hàng lớn và thuận lợi trong công việc kinh doanh.

Chương này đề cập đến những vấn đề đơn giản nhưng các tổ chức, doanh nghiệp lại thường không để ý và hay bỏ qua. Xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng, cộng đồng và chính phủ chưa bao giờ là một điều quá xa xỉ.

2. MỐI QUAN HỆ VỚI KHÁCH HÀNG

Từ trước đến nay, hầu hết mọi người đều cho rằng khách hàng là đối tượng duy nhất của PR. Rõ ràng đây là quan niệm sai lầm. Như đã đề cập ở các chương trước, công chúng của PR còn nhiều đối tượng khác, tất cả các đối tượng này đều quan trọng, trong đó khách hàng được xem là đối tượng có tầm quan trọng đáng kể. Trong những năm gần đây, lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu mà các tổ chức, doanh nghiệp quan tâm đến khi tiến hành kinh doanh. Trên thực tế, nếu muốn đạt được lợi nhuận cao, nhân viên PR phải cho khách hàng cảm thấy hài lòng về sự phục vụ của mình. Đây cũng được xem là phương pháp cạnh tranh hiệu quả so với các đối thủ khác.

Theo đó, nhiều tổ chức thực hiện một số hoạt động PR như: đặt cửa hàng ở những nơi thuận tiện, cải thiện dịch vụ phân phối, trình bày sản phẩm bắt mắt, hợp lý hóa giá cả sản phẩm,... nhằm xây dựng mối quan hệ với khách hàng. Không những thế, nhiều cửa hàng bán lẻ còn tiến hành phát những tờ quảng cáo cho nhân viên để họ biết cách cải thiện hình ảnh của cửa hàng cũng như tạo quan hệ tốt với khách hàng. Thông qua những hoạt động này, các nhà bán lẻ mong muốn khách hàng nhận ra rằng họ là người sẵn sàng lắng nghe và đáp ứng tất cả mọi yêu cầu của khách hàng.

2.1. Hiểu về quan hệ khách hàng

Khách hàng là tài sản vô cùng quan trọng và quý giá đối với bất kỳ tổ chức, doanh nghiệp nào. Vì thế, các tổ chức, doanh nghiệp càng giữ được nhiều khách hàng cũ càng tốt, bên cạnh đó cần cố gắng có thêm nhiều khách hàng mới. Để làm được điều này, các tổ chức, doanh nghiệp phải ra sức củng cố mối quan hệ với khách hàng nhằm thiết lập quan hệ với họ.

Dịch vụ khách hàng là một trong những hoạt động đầu tiên của PR. Chỉ cần một sự cố nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến danh tiếng và làm giảm niềm tin của công chúng vào sản phẩm và dịch vụ của tổ chức, doanh nghiệp. Sự cố của công ty bán quần áo Eddie Bauer là một ví một điển hình. Có hai cậu bé người da đen vào mua quần áo ở cửa hàng Bauer tại Maryland (Anh). Khi đi ra, bảo vệ của cửa hàng đã giữ một trong hai cậu bé lại vì cho rằng cậu bé đang mặc áo của cửa hàng mà không trả tiền. Mặc dù cậu bé thanh minh rằng đã mua cái áo này ở cửa hàng vào tuần trước, nhưng vì không có hóa đơn để đưa cho bảo vệ xem nên cậu bé bị buộc phải cởi áo để lại cửa hàng. Ngày hôm sau cậu bé đem hóa đơn đến và được trả lại áo. Người phát ngôn của công ty cho rằng đây là một sự cố nhỏ và đã được giải quyết thỏa đáng. Tuy nhiên, giận dữ vì con trai bị đối xử như vậy, mẹ của cậu bé đã gọi điện lên trụ sở chính của công ty để khiếu nại. Nhân viên của công ty hứa sẽ sớm liên lạc với bà để giải quyết, nhưng sau nhiều tuần không thấy hồi âm, bà quyết định viết câu chuyện này và gửi đến Washington Post. Để đối phó với những chỉ trích từ phía công chúng và sợ bị kiện tụng, Eddie Bauer đã thuê hai công ty PR giúp họ giải quyết vấn đề. Sau cùng, dưới sự hướng dẫn của hai công ty PR, giám đốc điều hành của Eddie Bauer đã chính thức đưa ra lời xin lỗi và nhanh chóng tiến hành thảo luận với các thành viên của Tổ chức Bảo vệ Người tiêu dùng (NAACP). Theo đó, ông hứa sẽ thường xuyên tổ chức các chương trình huấn luyện và đào tạo nhân viên. Ngoài ra, công ty cũng tặng nhiều quần áo cho những người vô gia cư, nhưng những hành động này vẫn không thể ngăn chặn những lời chỉ trích từ phía công chúng. Không dừng lại ở đó, nhiều khách hàng người da đen khác còn tố cáo rằng họ đã từng bị phân biệt đối xử tại các cửa hàng của Bauer. Về phía mẹ của cậu bé người da đen, bà cho rằng khi sang Washington làm việc với NAACP, giám đốc của công ty không đến xin lỗi hai cậu bé cũng như gặp gỡ gia đình họ. Hành động thuê hai công ty PR trong thời điểm này của Bauer cũng bị chỉ trích nặng nề. Có thể thấy, sự chậm trễ trong việc giải quyết khiếu nại của khách hàng và không hiểu được cảm xúc của những cá nhân có liên quan khiến tình huống đã xấu còn đi theo chiều hướng xấu hơn. (FSeiltel)14.

14 Sđd.

Khi lựa chọn một doanh nghiệp đáp ứng những nhu cầu của bản thân, khách hàng chủ yếu dựa vào yếu tố dịch vụ khách hàng và quan hệ với khách hàng. Đây là hai yếu tố tạo sự khác biệt cho tổ chức, doanh nghiệp. Vì lý do đó, nhân viên PR và nhân viên chăm sóc khách hàng là những đại diện giúp tổ chức, doanh nghiệp bán được hàng. Sự hài lòng của khách hàng đóng vai trò rất quan trọng vì họ có thể truyền miệng nhau. Các cuộc nghiên cứu trước đây cho thấy, nếu một khách hàng không hài lòng với tổ chức, doanh nghiệp nào đó, họ sẽ kể với 17 người, còn khi thích một tổ chức, doanh nghiệp nào đó, họ chỉ nói với 11 người. Tuy nhiên, với sự phát triển chóng mặt của Internet và blog như hiện nay, chỉ cần một khách hàng không hài lòng, họ sẽ thông tin đến hàng ngàn, thậm chí hàng triệu người chỉ trong một tin nhắn. “Danh tiếng của chúng ta chủ yếu dựa trên cách chúng ta phục vụ khách hàng. Nếu chúng ta không có danh tiếng về dịch vụ tốt, chúng ta sẽ không có khách hàng” (Kentucky trích trong (FSeiltel)15.

15 Sđd.

Triết lý người tiêu dùng của Tổng công ty DaimlerChrysler được xem là triết lý điển hình về thái độ của hầu hết các tổ chức, doanh nghiệp hiện nay. Triết lý này nhấn mạnh đến 6 quyền lợi của người mua xe:

Người mua xe có quyền hưởng chất lượng. Tất cả người mua đều có quyền được bảo vệ lâu dài. Tất cả người mua đều được đối xử thân thiện và được hưởng dịch vụ sửa chưa, bảo dưỡng. Người mua có quyền chọn một chiếc xe an toàn. Người mua có quyền được khiếu nại và giải quyết khiếu nại. Người mua có quyền hài lòng về sản phẩm đã chọn.Vai trò của quan hệ công chúng trong mối quan hệ với khách hàng

Trên thực tế, rất nhiều tổ chức, doanh nghiệp cùng kinh doanh một mặt hàng hay một dịch vụ, có nơi thành công nhưng cũng có nơi thất bại. Thành công là vì tổ chức, doanh nghiệp đó có nhiều khách hàng nên bán được nhiều sản phẩmdịch vụ, còn thất bại là vì tổ chức, doanh nghiệp đó có ít khách hàng. Các nghiên cứu cũng chỉ ra:

Để bán được sản phẩmdịch vụ cho một khách hàng mới, chi phí bỏ ra gấp 6 lần so với một khách hàng cũ. Một khách hàng không thoả mãn sẽ thông tin cho 17 người khác. Nếu giữ được khoảng 5% số lượng khách hàng ở lại với tổ chức, doanh nghiệp thì tổ chức, doanh nghiệp có thể tăng 85% lợi nhuận. Nếu khiếu nại của tất cả khách hàng đều được giải quyết thỏa đáng, thì 70% khách hàng trong số đó sẽ vẫn trung thành với tổ chức, doanh nghiệp.Như vậy, khách hàng là tài sản vô cùng quan trọng đối với một tổ chức. Các tổ chức càng giữ được nhiều khách hàng cũ càng tốt, bên cạnh đó cần phải gia tăng thêm nhiều khách hàng mới. Để làm được điều này, các tổ chức phải ra sức củng cố quan hệ với khách hàng nhằm thiết lập mối quan hệ cá nhân với họ. Dưới đây là một vài vai trò của PR trong việc thiết lập và duy trì quan hệ với khách hàng:

Xây dựng và duy trì mối quan hệ tốt đẹp: PR cung cấp phương tiện xây dựng và duy trì những mối quan hệ có tầm quan trọng đối với tổ chức, doanh nghiệp. Tạo sự khác biệt cho tổ chức, doanh nghiệp: PR giúp nâng cao tiếng nói và địa vị của tổ chức, doanh nghiệp trong thị trường cạnh tranh như hiện nay. Học hỏi ban trợ đội ngũ bán hàng: Những bình luận của công chúng và báo chí về dịch vụ của tổ chức, doanh nghiệp sẽ khiến nhiều khách hàng tiềm năng muốn biết thêm thông tin về tổ chức, doanh nghiệp. Điều này tác động tích cực đến việc bán hàng. Giúp đạt được thỏa thuận bán hàng: Khi khách hàng ấn tượng với những thông điệp mà họ xem trên các phương tiện truyền thông thì họ sẽ liên lạc để mua hàng. Điều này giúp các đại diện bán hàng có thể giao dịch thành công. Đo lường thị hiếu và thái độ khách hàng: Khi một bài báo được phát hành, phản ứng tích cực của khách hàng sẽ giúp tổ chức, doanh nghiệp xác nhận tính đúng đắn của các chiến lược và hướng đi. Nếu không có phản ứng hoặc phản ứng tiêu cực thì tổ chức, doanh nghiệp cần phải xem xét lại chiến lược hoặc thông điệp của mình. Điều chỉnh những định kiến: PR có thể chỉnh sửa những định kiến về tổ chức, doanh nghiệp trên thị trường. Giảm chi phí: Khi nhà xuất bản hoặc các cơ quan truyền thông sử dụng tài liệu của phòng PR, tổ chức, doanh nghiệp sẽ được xuất hiện trên các phương tiện truyền thông và các ấn phẩm rộng rãi mà không cần phải trả tiền. Trong khi đó, nếu làm quảng cáo thì tổ chức, doanh nghiệp phải chi trả một khoản tiền khá lớn.2.2. Thiết lập mối quan hệ với khách hàng

Doanh nghiệp có thể giúp nhân viên PR liên kết với khách hàng thông qua các phương pháp sau đây:

Nhân viên PR phải đảm bảo giữ hình ảnh đẹp của tổ chức, doanh nghiệp khi tương tác với khách hàng và các cơ quan truyền thông. Để làm được điều này, các nhân viên PR nên sử dụng và biến hóa theo nhiều cách. Phòng PR cũng nên thường xuyên liên hệ với các cơ quan truyền thông để đăng tải các sự kiện thực tế liên quan đến những mặt hàng và sản phẩm mà tổ chức, doanh nghiệp đang kinh doanh. Bất cứ thông tin nào liên quan đến các chương trình của tổ chức, doanh nghiệp chẳng hạn như chương trình hỗ trợ và hoàn lại sản phẩm đã mua, đều có thể giúp tăng thêm số lượng khách hàng.

Trên thực tế, nhân viên PR được xem là người đại diện hình ảnh của tổ chức, doanh nghiệp khi làm việc và tương tác với khách hàng. Nếu nhân viên PR biểu lộ sự chuyên nghiệp và tự tin thì khách hàng sẽ nghĩ tốt về tổ chức, doanh nghiệp. Tổ chức, doanh nghiệp cần tạo dựng một hình ảnh tốt đẹp, tích cực đến đông đảo công chúng để từ đó thiết lập và duy trì mối quan hệ tốt với nhiều khách hàng. Rõ ràng, một chương trình PR hiệu quả sẽ thúc đẩy và xây dựng thành công hình ảnh này. Ngoài ra, PR có thể vẽ nên bức tranh tích cực về tổ chức, doanh nghiệp để tạo thiện cảm cho khách hàng về tổ chức, doanh nghiệp trước khi khách hàng đó làm việc trực tiếp với tổ chức, doanh nghiệp. Sau khi khách hàng đến làm việc trực tiếp với tổ chức, doanh nghiệp hoặc đã trở thành khách hàng của tổ chức, doanh nghiệp, nhân viên PR phải cố gắng duy trì hình ảnh tốt đẹp đó trong mắt họ.

Rõ ràng, thực hiện một chương trình PR có chiến lược sẽ cung cấp cho tổ chức, doanh nghiệp phương tiện giao tiếp thành công với khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng. Đây còn là yếu tố giúp mang lại hiệu quả cho tổ chức, doanh nghiệp trên thị trường và là công cụ tạo dựng hình ảnh cũng như nâng cao nhận thức đến công chúng. Ngày nay, các tổ chức, doanh nghiệp nhận thấy rằng quan hệ khách hàng là một trong những chức năng của PR. Vì thế, nhiều văn phòng PR hiện nay thường xuyên kiểm tra phản hồi của khách hàng theo nhiều phương pháp khác nhau, để từ đó hoạch định chính sách cũng như chiến lược truyền thông. Theo đó, phương pháp phổ biến nhất là theo dõi những thắc mắc của khách hàng trên trang web của tổ chức, doanh nghiệp.

Nhân viên PR cũng nên chú trọng đến việc khảo sát khách hàng để tìm hiểu xem họ cảm thấy như thế nào về sản phẩm và dịch vụ của tổ chức, doanh nghiệp. Trong 10 năm qua, hơn 200 tổ chức, doanh nghiệp tại Mỹ đã sử dụng kỹ thuật American Customer Sastisfaction Index (chỉ số hài lòng của khách hàng Mỹ) để tìm hiểu sự thõa mãn của khách hàng. Theo chỉ số này, tổ chức, doanh nghiệp bán giá thấp nhất không hẳn là nơi đem lại sự hài lòng cao nhất. Ví dụ: Walmart chỉ được 75/100 điểm khi so sánh với điểm trung bình của tất cả những tổ chức, doanh nghiệp khác là 74,4. Tổ chức, doanh nghiệp có chỉ số khách hàng hài lòng cao nhất trong khu vực bán lẻ là Amazoncom với 88 điểm. Chính sự khác biệt về dịch vụ khách hàng đã tạo ưu thế cho Amazon khi so sánh với các tổ chức, doanh nghiệp khác, còn hai yếu tố giá thấp và đa lựa chọn chỉ đóng góp một phần nhỏ trong tỷ số này. Bill Price, cựu Phó tổng giám đốc Dịch vụ Khách hàng Toàn cầu của Amazon chia sẻ với New York Times rằng, Amazon cung cấp nhiều đặc trưng và dịch vụ, chính điều này giúp công ty trở nên thân thiện, đáng tin và dễ sử dụng hơn với khách hàng. Ông nói “công việc của chúng tôi là lắng nghe khách hàng của mình và phát minh cho khách hàng” (FSeiltel)16.

16 Sđd.

2.3. Phòng chăm sóc khách hàng

Các cuộc nghiên cứu gần đây cho thấy chỉ một lượng nhỏ khách hàng không hài lòng (khoảng 4%) công khai bày tỏ sự thất vọng của mình về sản phẩm và dịch vụ của tổ chức, doanh nghiệp (FSeiltel)17. Điều này cũng đồng nghĩa với việc nhiều người không hài lòng nhưng lại không nói ra. Và hầu hết những khách hàng này sẽ không mua lại sản phẩm của tổ chức, doanh nghiệp đã làm mất lòng họ. Ở nhiều tổ chức, doanh nghiệp việc xử lý phàn nàn của khách hàng thường do phòng chăm sóc khách hàng đảm nhận. Theo đó, phòng này tiến hành tìm hiểu, điều tra những lời than phiền chống lại doanh nghiệp và giám đốc. Nhìn chung phòng chăm sóc khách hàng là nơi khách hàng có thể gọi điện đến để đòi bồi thường. Nhân viên của bộ phận này tiến hành quan sát, theo dõi phản ứng của khách hàng đối với sản phẩm, và dự đoán những sai sót của sản phẩm. Công việc chủ yếu của họ là xây dựng niềm tin cho khách hàng và thúc đẩy tổ chức cải thiện dịch vụ. Trên thực tế, nhân viên phòng chăm sóc khách hàng thực hiện nhiệm vụ này bằng cách sử dụng những câu nói như:

17 Sđd.

“ Chúng tôi sẽ quan tâm đến vấn đề của bạn”. “Chúng tôi sẽ có trách nhiệm về những khuyết điểm của sản phẩm”. “Chúng tôi muốn biết về vấn đề của bạn”. “Cảm ơn bạn đã nghĩ đến chúng tôi”.Các nhân viên chăm sóc khách hàng cho rằng nên xoa dịu các khách hàng than phiền bằng một phản hồi nhanh chóng và mang tính chất cá nhân. Trong bất kỳ trường hợp nào, người tiêu dùng đều ấn tượng khi một tổ chức, doanh nghiệp dành nhiều thời gian để giải đáp các thắc mắc và vấn đề của họ. Mặt khác, thông qua hiệu ứng truyền miệng, việc không trả lời một đơn khiếu nại, hoặc không giải quyết một vấn đề có thể khiến sự việc tồi tệ hơn.

Tóm lại, không có người tiêu dùng thì sẽ không có tổ chức, doanh nghiệp. Vì thế các tổ chức, doanh nghiệp luôn mong muốn gắn kết mục tiêu sản phẩm và dịch vụ của họ vào sự phát triển của xã hội. Việc làm này giúp người tiêu dùng suy nghĩ về tổ chức, doanh nghiệp một cách tích cực hơn, chứ không chỉ đơn thuần là kiếm tiền.

3. MỐI QUAN HỆ VỚI CỘNG ĐỒNG

Mối quan hệ với cộng đồng đóng vai trò rất quan trọng đối với mọi tổ chức, doanh nghiệp. Tổ chức, doanh nghiệp nên hành động như một thành viên của cộng đồng và cư xử như một công dân có trách nhiệm. Thông qua mối quan hệ với công chúng, tổ chức, doanh nghiệp có thể thiết lập các chương trình quan hệ với cộng đồng để giải quyết các khiếu nại và giúp tổ chức, doanh nghiệp dễ dàng tham gia vào các hoạt động cộng đồng. Công việc này bao gồm các hoạt động quan hệ với báo chí địa phương, tham quan nơi làm việc, tài trợ những dự án cộng đồng… Nói chung, công chúng có xu hướng đánh giá các tổ chức, doanh nghiệp thương mại bằng cách đánh giá các cá nhân mà họ tiếp xúc. Thậm chí, cộng đồng địa phương có thể can thiệp vào một số dự án thương mại chẳng hạn như dự án xây dựng nhà máy mới, chế biến hoặc lưu trữ các nguyên liệu rác thải. Vì thế, tổ chức, doanh nghiệp cần quan tâm đến thái độ của cộng đồng, để từ đó nỗ lực giảm thiểu sự bất mãn của họ. Hiện nay, mối quan hệ với cộng đồng đặc biệt xoay quanh vấn đề ô nhiễm môi trường, vì lý do đó ngày càng có nhiều tổ chức, doanh nghiệp đưa các vấn đề về quản lý môi trường vào kế hoạch hoạt động kinh doanh của mình.

3.1. Khái niệm quan hệ cộng đồng

Một trong những giai đoạn quan trọng nhất nhưng thường bị bỏ qua trong hoạt động PR đó là xây dựng và nuôi dưỡng mối quan hệ trực tiếp với cộng đồng. Mối quan hệ với cộng đồng là “quá trình hợp tác và tiếp cận cộng đồng xã hội nhằm xây dựng các mối quan hệ và uy tín, cũng như thúc đẩy sự hiểu biết về vai trò và trách nhiệm của một tổ chức hoặc một doanh nghiệp đối với cộng đồng địa phương và các khu vực lân cận” (Crabtree, J. 2011)18. Theo nghiên cứu của Nichm và các cộng sự19, tổ chức hoặc doanh nghiệp nhỏ địa phương phát triển mạnh kể từ khi “thường xuyên tham gia vào mạng lưới cộng đồng nơi họ đặt trụ sở” và “đề ra mục tiêu giúp cộng đồng địa phương trở thành nơi lý tưởng để sống, để làm việc và để mua sắm”.

18 Jayne Elizabeth Crabtree. “Public Relations: The Importance of Community Relationships between Small-businesses and the Community” http://digitalcommonscalpolyeducgiviewcontentcgi?article=1022&context=joursp.

19 Nichm, Linda S. & Swinney, Jane & Miller, Nancy J. (2008). Community social responsibility and its consequences for family business performance. Journal of Small Business Management, Vol. 46, Iss. 3. Abstract retrieved March 31, 2011 from Wiley Online Library.

Thực tế cho thấy có nhiều phương pháp để thiết lập và duy trì mối quan hệ cùng có lợi với cộng đồng nơi tổ chức, doanh nghiệp hoạt động. Điều cốt lõi cơ bản trong chiến dịch quan hệ với cộng đồng là tổ chức, doanh nghiệp phải thực hiện trách nhiệm công dân của mình, thể hiện sự quan tâm tích cực đối với các phúc lợi của cộng đồng, để từ đó đạt được một số lợi ích lâu dài từ cộng đồng như sự hỗ trợ, trung thành, và thiện chí.

Các tổ chức khác nhau sẽ có cộng đồng khác nhau, tùy thuộc vào phạm vi và tính chất hoạt động kinh doanh. Ví dụ cộng đồng của cửa hàng tiện lợi 7-Eleven gồm một vài dãy phố. Trong khi đó, cộng đồng của nhà máy Coca Cola bao gồm toàn thành phố, và cộng đồng của một công ty đa quốc gia có thể bao gồm nhiều quốc gia trên thế giới.

Quan hệ với cộng đồng giúp tổ chức, doanh nghiệp đánh giá thái độ của công chúng, từ đó xác định nhiệm vụ và thực hiện chương trình hành động để được công chúng hiểu và chấp nhận. Các tổ chức, doanh nghiệp kinh doanh thường chú ý đến mối quan hệ với cộng đồng vì nhiều lý do tích cực. Rõ ràng một tổ chức, doanh nghiệp không thể sống trong môi trường chân không mà xung quanh không có công dân và các nhóm dân cư.

3.2. Vai trò của việc thiết lập quan hệ với cộng đồng

Chương trình quan hệ cộng đồng tốt sẽ đem lại nhiều lợi ích cho tổ chức, doanh nghiệp. Thực tế, nếu một tổ chức, doanh nghiệp tạo sự hài lòng và tin tưởng cho các nhân viên, thì họ sẽ trung thành và làm giảm chi phí lao động cũng như chi phí sản xuất cho tổ chức, doanh nghiệp. Hơn nữa, một tổ chức, doanh nghiệp với đội ngũ nhân viên thân thiện và có danh tiếng tốt trong cộng đồng sẽ dễ dàng thu hút các nhân tài có trình độ cao vào làm việc. Các mối quan hệ tốt với cộng đồng còn giúp tổ chức, doanh nghiệp nhận được nhiều ưu đãi hơn trong vấn đề vay vốn, tìm địa điểm, thuế, xin giấy phép, hoặc các tiện ích trong cộng đồng. Mối quan hệ tốt với cộng đồng cũng có lợi trong thời gian khủng hoảng. Chẳng hạn như cộng đồng sẽ tăng cường hỗ trợ cho tổ chức, doanh nghiệp khi tổ chức, doanh nghiệp đó bị hỏa hoạn hoặc chuẩn bị đóng cửa, bởi vì khi tổ chức, doanh nghiệp gặp khủng hoảng thì cộng đồng xung quanh đó cũng sẽ bị ảnh hưởng theo.

Theo LC Hillstrom và K. Hillstrom (2002)20, “một chương trình quan hệ cộng đồng liên tục, toàn diện có thể giúp tổ chức, doanh nghiệp được nhìn nhận như một công dân tốt và chiếm được cảm tình của công chúng trong mọi hoạt động”. Rõ ràng, sự tương tác giữa các tổ chứcdoanh nghiệp và cộng đồng là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của tổ chức, doanh nghiệp. Để xây dựng và duy trì mối quan hệ tốt với cộng đồng, ngoài việc thường xuyên tham gia các hoạt động của địa phương, tổ chức, doanh nghiệp còn phải xây dựng hình ảnh tích cực và có tinh thần trách nhiệm đối với công chúng. Thực hiện những hành động trên sẽ giúp tổ chức, doanh nghiệp thiết lập một vị trí vững chắc trong lòng công chúng, gia tăng doanh số bán hàng, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với nhà cung cấp và có cơ hội nhận được mức vay ưu đãi.

20 Hillstrom, LC. & K. Hillstrom. (2002). Public Relations. Encyclopedia of Small Business, Vol. 2, 2nd ed.

http://wwwuntag-smdacidfilesPerpustakaan_Digital_1/BUSINESS%20Encyclopedia%20of%20Small%20Business,%20Third%20Editionpdf.

3.3. Trách nhiệm xã hội cộng đồng

Những vụ bê bối của các tổ chức, doanh nghiệp đầu thế kỷ XXI một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng mối quan hệ với cộng đồng. Như một lẽ tất yếu, các tổ chức, doanh nghiệp ngày nay thực hiện nhiều chương trình cho cộng đồng, ví dụ như: chiến dịch duy trì bầu không khí và nguồn nước sạch, cung cấp việc làm cho các dân tộc thiểu số, thực thi chính sách vì quyền lợi của người lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Không những thế, hầu hết các tổ chức, doanh nghiệp ngày nay đều đóng góp một phần kinh phí trong lợi nhuận để hỗ trợ các tổ chức phi lợi nhuận như trường học, bệnh viện, các tổ chức phúc lợi xã hội, và các tổ chức khác. Ước tính hằng năm các tổ chức, doanh nghiệp trên thế giới đóng góp tổng cộng 12 tỷ đô la Mỹ cho các hoạt động từ thiện.

Giám đốc điều hành Jeffrey Immelt của General Electric đã nỗ lực giảm thải chất khí gây hiệu ứng nhà kính của công ty xuống còn 1% trong năm 2012. Giám đốc điều hành Bill Ford của Công ty Ford Motor cũng cố gắng chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo, mà ngày nay năng lượng này chiếm 3% năng lượng sử dụng của Ford. Thực tế, việc đóng góp của tổ chức, doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào lợi nhuận của tổ chức, doanh nghiệp đó. Nếu một tổ chức, doanh nghiệp có lợi nhuận thấp thì họ không thể hỗ trợ nhiều cho cộng đồng. Chẳng hạn, hằng năm Lucent Technologies đóng góp cho Quỹ hỗ trợ hơn 50 triệu, nhưng chi phí này sẽ giảm khi công ty gặp khó khăn.

Nhiều tổ chức, doanh nghiệp còn tự nguyện “cống hiến cho cộng đồng”. Một vài tổ chức, doanh nghiệp tích cực khuyến khích các giám đốc điều hành cũng như đội ngũ nhân viên cùng chung tay giúp đỡ cộng đồng. Ví dụ các tình nguyện viên của Công ty Walt Disney đã dành khoảng 800.000 giờ cho các hoạt động tình nguyện trong khoảng thời gian hai năm. Tại Volvo, hàng trăm đại lý xe tham gia vào các hoạt động gây quỹ cho chương trình nghiên cứu ung thư ở trẻ em tại các bệnh viện địa phương.

Như vậy, những bằng chứng trên đã bác bỏ quan niệm của Giáo sư Kinh tế Milton Friedman ở Chicago. Ông cho rằng trách nhiệm duy nhất của một doanh nghiệp là kiếm tiền và bán các sản phẩm để người dân có thể mua và trả tiền. Friedman còn lập luận, phục vụ xã hội thông qua hoạt động từ thiện là công việc của cá nhân chứ không phải của tổ chức, doanh nghiệp. Ngày nay, nhiều tổ chức, doanh nghiệp thẳng thừng bác bỏ lập luận này của Friedman. Họ cho rằng trong thế kỷ XXI, tổ chức, doanh nghiệp phải là một “công dân thực thụ” của cộng đồng và góp phần thay đổi xã hội (FSeiltel)21.

21 Sđd.

3.4. Những mong đợi trong mối quan hệ với cộng đồng

Mong đợi từ cộng đồng

Cộng đồng mong muốn tổ chức cung cấp cho họ các lĩnh vựcdịch vụ như tiền lương, việc làm, và các loại thuế. Ngoài ra, cộng đồng còn mong đợi những đóng góp vô hình từ phía tổ chức, như:

Sự xuất hiện (diện mạo): Cộng đồng hy vọng các tổ chức, doanh nghiệp sẽ đóng góp tích cực nhằm nâng cao cuộc sống của người dân trong khu vực. Họ hy vọng có các cơ sở hạ tầng đẹp đẽ, hấp dẫn; và mong muốn các tổ chức, doanh nghiệp sử dụng cẩn thận và tiết kiệm nguồn đất cũng như cấu trúc trong khu vực. Hiện nay, ngày càng nhiều cộng đồng phản đối việc nhà máy thải khói, gây ô nhiễm môi trường nước và không khí bằng cách biểu tình ở lối vào của nhà máy, mỏ than, giếng dầu, các trung tâm điều trị bằng thuốc, và các cơ sở khác bị nghi ngờ gây hại cho môi trường của cộng đồng.

Sự tham gia: Đóng vai trò như một công dân của cộng đồng, tổ chức được mong đợi sẽ tham gia vào các vấn đề cộng đồng, chẳng hạn như: vai trò công dân, xây dựng khu vui chơi giải trí, giáo dục, phúc lợi, và hỗ trợ các tổ chức tôn giáo.

Sự bền vững: Một tổ chức, doanh nghiệp gặp khó khăn về vốn, thuế và thường xuyên thay đổi số lượng nhân viên có thể ảnh hưởng mạnh mẽ đến cộng đồng thông qua tác động của nó đến các dịch vụ, trường học, công trình công cộng, và các khoản thu thuế của thành phố. Vì lý do đó, cộng đồng thích những tổ chức, doanh nghiệp ổn định và sẽ phát triển lâu dài cùng với sự phát triển của khu vực. Ngược lại, họ không muốn những tổ chức, doanh nghiệp chỉ lưu trú, hoạt động ngắn hạn trong khu vực của họ.

Niềm tự hào: Bất kỳ tổ chức, doanh nghiệp nào cũng có thể giúp cộng đồng trở nên nổi tiếng bằng cách bổ sung thêm những giá trị cho khu vực đó. Vì thế, cộng đồng mong muốn các tổ chức, doanh nghiệp danh tiếng đóng đô tại khu vực của mình. Ví dụ, khi nói tới ngũ cốc hầu hết mọi người sẽ nghĩ ngay đến Công ty Battle Creek ở bang Michigan (Mỹ). Tương tự, nhắc đến Armonk (New York) là nói tới IBM hoặc Hershey (Pennsylvania) là nói tới là sô-cô-la. Đó là lý do tại sao cư dân ở Pennsylvania kiên quyết phản đối Công ty Nestle của Mỹ mua lại Hershey với giá 15 tỷ đô la vào năm 2002. Rõ ràng các tổ chức, doanh nghiệp giúp xây dựng thành phố trở thành biểu tượng của sự tự hào.

Mong đợi từ tổ chứcdoanh nghiệp

Ngược lại, các tổ chức, doanh nghiệp mong muốn cộng đồng cung cấp đầy đủ các dịch vụ đô thị, đánh thuế công bằng, tạo điều kiện sống tốt cho người lao động, cung cấp lao động chất lượng, hỗ trợ hợp lý cho tổ chức, doanh nghiệp và sản phẩm. Khi thiếu một trong những yêu cầu này, tổ chức, doanh nghiệp có thể chuyển đến những cộng đồng khác mà ở đó họ nhận được nhiều lợi ích hơn. Thành phố New York đã trải qua một cuộc di cư lớn khi các tập đoàn lần lượt rời bỏ New York sang bang Connecticut, New Jersey, hay đến Đông Nam và Tây Nam bang Sun Belt. Chính quyền và các nhà lập pháp New York đối phó với thách thức này bằng cách làm việc chặt chẽ hơn với các doanh nghiệp tại địa phương về vấn đề thuế doanh nghiệp.

Mục tiêu quan hệ cộng đồng

Những mục tiêu khi quan hệ với cộng đồng bao gồm:

Nói cho cộng đồng về những hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp: các sản phẩm, số lượng công nhân, vấn đề lương bổng, các khoản thuế, lợi ích của nhân viên, tăng trưởng và hỗ trợ các dự án cộng đồng. Khắc phục những hiểu lầm, chỉ trích và gỡ bỏ những bất bình xảy ra giữa các cộng đồng láng giềng. Đạt được sự đồng thuận của cộng đồng bằng cách tuyên bố vai trò của tổ chức, doanh nghiệp về các vấn đề liên quan, đặc biệt trong các cuộc đình công và thời điểm bất ổn về lao động. Thông báo cho người lao động và gia đình của họ về các hoạt động cũng như sự phát triển của tổ chức, doanh nghiệp để họ có thể nói cho bạn bè, hàng xóm của mình về tổ chức, doanh nghiệp và những mặt tích cực của tổ chức, doanh nghiệp. Thông báo cho người dân trong địa phương biết về sự đóng góp của tổ chức, doanh nghiệp đến các phúc lợi xã hội và quá trình nỗ lực để đạt được sự hỗ trợ của pháp luật. Điều này tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của cộng đồng. Tìm hiểu ý kiến của công chúng về tổ chức; lý do tại sao họ thích hay không thích các chính sách và việc làm của tổ chức; làm thế nào để họ biết được các chính sách, hoạt động và vấn đề của tổ chức. Thiết lập mối quan hệ cá nhân giữa nhà quản lý và người lãnh đạo cộng đồng bằng cách mời các nhà lãnh đạo đến thăm nhà máy, văn phòng, gặp gỡ người quản lý và các nhân viên tại nơi làm việc. Hỗ trợ các chương trình y tế địa phương bằng cách đóng góp cả về kinh phí và nhân viên phục vụ. Đóng góp vào nền văn hóa địa phương bằng cách tài trợ cho các buổi triển lãm nghệ thuật, hòa nhạc, liên hoan kịch và khuyến khích tổ chức những sự kiện như vậy. Hỗ trợ giáo dục thanh thiếu niên và người lớn bằng cách hợp tác với các nhà quản lý và giáo viên nhằm cung cấp các chương trình hướng nghiệp, các chuyến tham quan nhà máy, các bộ phim hay viện trợ tài chính cho các trường học. Khuyến khích các hoạt động thể thao và giải trí bằng cách xây dựng các sân vận động, bể bơi, sân golf, sân quần vợt để người dân trong cộng đồng sử dụng; hay tài trợ cho các đội chơi và các sự kiện thể thao. Hỗ trợ chính quyền địa phương và các quận huyện bằng cách khuyến khích nhân viên tình nguyện phục vụ tại các địa bàn hành chính; cử những người điều hành tổ chức, doanh nghiệp đến các cơ quan cộng đồng hoặc chính quyền địa phương để đưa ra những lời khuyên chuyên sâu và hỗ trợ các vấn đề đô thị; trang bị những phương tiện cần thiết sẵn sàng phục vụ cho cộng đồng trong những tình huống khẩn cấp. Hỗ trợ nền kinh tế của cộng đồng bằng cách thu mua các nguồn cung cấp và thiết bị từ các nhà kinh doanh và các nhà sản xuất địa phương. Hoạt động kinh doanh có lợi nhuận hợp pháp, cung cấp công ăn việc làm, trả lương cạnh tranh để tăng sức mua của cộng đồng và củng cố nền kinh tế cộng đồng. Hợp tác với các doanh nghiệp ở những địa phương khác để thúc đẩy kinh tế và phúc lợi xã hội thông qua các chương trình quan hệ cộng đồng.3.5. Các hoạt động quan hệ cộng đồng

Sau đây là 6 lời khuyên cơ bản mà James Lukaszewski (2010)22 đề ra để giúp các tổ chức, doanh nghiệp đạt được mối quan hệ lâu dài với cộng đồng của mình (2010):

22 Lukaszewski, J. (2010). Seven strategies to achieve lasting community relationships.

Public Relations Society of America. Retrieved April 4, 2011 from PRSAorg.

Nhanh chóng cam kết thực hiện những vấn đề cộng đồng mong đợi bằng cách tổ chức các cuộc họp báo và giải quyết những vấn đề quan trọng mà cộng đồng yêu cầu. Doanh nghiệp nên đưa ra quyết định dựa trên những giả định mang tính thực tế, bởi vì thành viên trong cộng đồng dễ nổi nóng với những quyết định sai lầm. Mọi tổ chức, doanh nghiệp hãy nhớ rằng niềm tin và giá trị cá nhân quan trọng hơn những tiến bộ kinh tế. Tập trung vào các cuộc họp mặt đối mặt nhằm giải quyết các mối quan tâm trực tiếp. Hãy cởi mở với cộng đồng về sai sót của tổ chức, doanh nghiệp, trong trường hợp cần thiết hãy nói chuyện về các vấn đề trước khi phát sinh. Lắng nghe cẩn thận, thường xuyên giao tiếp với các thành viên cộng đồng, linh hoạt và đánh giá cao ý kiến của họ. Tham gia vào cộng đồng bằng cách cùng làm việc với nhau. Giám sát độc lập và cho phép các thành viên trong cộng đồng đánh giá tổ chức, doanh nghiệp.Tóm lại, để được nhìn nhận như một công dân tốt tổ chức, doanh nghiệp không chỉ thực hiện các chiến lược rải rác mà còn phải thực hiện liên tục, nhất quán và rõ ràng. Tổ chức, doanh nghiệp tham gia hỗ trợ các chương trình cải thiện chất lượng cuộc sống trong cộng đồng của mình, bao gồm cả công tác phòng chống tội phạm, việc làm, chương trình môi trường, làm sạch, làm đẹp, tái chế và phục hồi. Ngoài ra tổ chức, doanh nghiệp có thể tổ chức các dự án tái tạo đô thị, chương trình biểu diễn nghệ thuật, chương trình xã hội và giáo dục trẻ em, tổ chức sẽ có thể đạt được sự nhìn nhận của cộng đồng và tạo thiện cảm bằng cách tài trợ cho các đội thể thao địa phương hoặc các sự kiện khác. Trên thực tế, các tổ chức, doanh nghiệp có thể hỗ trợ bằng tài chính hoặc yêu cầu nhân viên tham gia.

Theo Norman R. Soderberg23 trong cuốn sách Quan hệ công chúng cho các doanh nghiệp đang phát triển, các tổ chức, doanh nghiệp có thể tham gia vào cộng đồng bằng nhiều cách, như: quan tâm tích cực đến các vấn đề cộng đồng, tài trợ cho các hoạt động thanh niên, tham gia trong chính quyền địa phương, tham gia các nhóm kinh doanh và dịch vụ, mua vật liệu, vật tư từ các tổ chức, doanh nghiệp địa phương, khuyến khích giáo dục và văn hóa cộng đồng, xây dựng văn phòng hoặc cơ sở vật chất khác cho các tổ chức cộng đồng, hỗ trợ các chương trình từ thiện địa phương và tham gia vào các hoạt động dân sự.

23 Norman R. Soderberg. (1986). Public Relations for the Entrepreneur and the Growing Business: How to Use Public Relations to Increase Visibility and Create Opportunities for You. Publisher: Probus Pub Co.

Bên cạnh đó, Soderberg còn thiết kế một số chương trình cụ thể giúp doanh nghiệp dễ dàng tăng uy tín trong cộng đồng. Ví dụ, công ty có thể tình nguyện phát triển các chương trình dân sự, như chương trình từ thiện, đấu giá. Công ty cũng có thể mời các nhóm cộng đồng tham quan nhà máy, văn phòng của mình, hoặc cho một số nhóm trong cộng đồng sử dụng cơ sở của mình để họp hành hoặc tổ chức các sự kiện. Ngoài ra, công ty có thể chuẩn bị một thước phim thông tin về sản phẩm, dịch vụ, chính sách việc làm, nhiệm vụ tổng thể để cộng đồng có thể dễ dàng tiếp cận thông tin. Một cách khác để cải thiện mối quan hệ với cộng đồng là làm đẹp môi trường xung quanh của công ty với một đài phun nước, tượng điêu khắc, hoặc sân vườn để nó trở thành một thắng cảnh địa phương. Dù sử dụng bất kỳ loại chương trình quan hệ cộng đồng nào, mục tiêu chính của các tổ chức, doanh nghiệp là thông báo cho giới truyền thông thông tin về các hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp.

Soderberg nhấn mạnh rằng một tổ chức, doanh nghiệp nên thực hiện nhiều chiến lược quan hệ cộng đồng thay vì một vài đóng góp hằng năm cho một hoạt động cụ thể nào đó. Không những thế, chủ doanh nghiệp nên tự mình tham gia vào các hoạt động cộng đồng và khuyến khích nhân viên cùng tham gia. Nhân viên của tổ chức, doanh nghiệp nên cố gắng thể hiện tốt trong các dịp tiếp xúc với công chúng như: cư xử tốt với cộng đồng, lịch sự với khách hàng,... Để khuyến khích nhân viên trở thành đại diện tốt của tổ chức, doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp nên đề ra nhiều biện pháp để khích lệ tinh thần của họ, chẳng hạn như duy trì chính sách mở cửa, thiết lập hộp thư khiếu nại, hoặc khen thưởng các nhân viên đang giúp đỡ cộng đồng.

3.6. Kết luận

Trên thực tế, hầu hết các tổ chức đều nhận thấy sự cần thiết của việc truyền thông với công chúng (chẳng hạn như khách hàng và nhân viên), nhưng lại không ý thức được tầm quan trọng của việc truyền thông đối với cộng đồng. Rõ ràng, hoạt động PR trong cộng đồng có thể làm tăng giá trị kinh tế cho các tổ chức, doanh nghiệp vì nó giúp cộng đồng nâng cao nhận thức về thương hiệu. Vì vậy, các cơ quantổ chức trong xã hội cần phải đáp ứng nhu cầu và mong muốn của cộng đồng bằng cách nâng cao hiểu biết về các mối quan tâm của cộng đồng, và tương tác liên tục với họ.

4. QUAN HỆ VỚI CHÍNH PHỦ

4.1. Giới thiệu

Do sự phức tạp của vấn đề hành chính, đa số các tổ chức, doanh nghiệp, quỹ tài trợ và tổ chức từ thiện đều gặp khó khăn khi làm việc với chính phủ. Trong nhiều trường hợp, chính phủ đã can thiệp quá sâu vào các vấn đề của tổ chức và cá nhân, nên ngày càng nhiều doanh nghiệp và tổ chức thương mại có mối liên hệ với các đơn vị thuộc chính phủ. Cũng chính vì lý do này, thiết lập mối quan hệ với chính phủ hay còn gọi là lobby là một trong những nghề phát triển nhất tại Mỹ. Năm 2000, số lượng người đăng ký làm lobby tăng hai lần so với các năm trước. Mặc dù lobby ở Việt Nam hiện nay vẫn chưa được công nhận, nhưng mối quan hệ với các cơ quan công quyền không thể tách khỏi hoạt động của các tổ chức, doanh nghiệp nói chung và các hoạt động PR nói riêng. Những bài học và lời khuyên từ hoạt động lobby tại Mỹ cũng giúp cho các nhân viên PR có cái nhìn tổng quát và xuyên suốt hơn về chiến thuật này, từ đó có thể rút ra những kinh nghiệm riêng cho mình trong việc thiết lập mối quan hệ với chính phủ.

4.2. Định nghĩa lobby

Theo nghĩa đen, lobby là hành lang của Quốc hội, hoặc là nơi chờ đợi trong tiền sảnh của khách sạn hay tòa nhà lớn. Theo nghĩa bóng, lobby là “quá trình vận động người có chức, có quyền nhằm giúp bản thân đạt được mục đích về kinh tế, chính trị, xã hội...”. Lobby được xem là kênh thông tin có thể tạo sự liên kết giữa chính quyền và doanh nghiệp.

Thực tế có nhiều định nghĩa về lobby, nhưng hầu hết các định nghĩa này riêng lẻ và độc lập với nhau. Cho đến nay, vẫn chưa có ai tổng hợp các khái niệm này lại với nhau để tạo thành một định nghĩa hoàn chỉnh. Theo định nghĩa ban đầu của Milbrath (1963)24, vận động hành lang là “sự kích thích và truyền tải thông tin dựa trên uy tín cá nhân, hướng đến người ban hành các quyết định của chính phủ với hy vọng tác động đến các quyết định đó”. Hơn ba mươi năm sau, Moloney (1997)25 đã đưa ra một định nghĩa tương tự, trong đó ông cho rằng vận động hành lang là một hoạt động mang tính thuyết phục của một nhóm người không trực tiếp tham gia vào tiến trình chính trị, nhằm thay đổi chính sách công theo hướng có lợi cho tổ chức của họ. Hầu hết các định nghĩa này được công nhận rộng rãi. Yếu tố phổ biến nhất trong tất cả các định nghĩa trên là tập trung vào khía cạnh truyền thông của vận động hành lang. Grant (1991)26 đã lập luận rằng, thuật ngữ Vận động hành lang gây hiểu lầm ở chỗ nó được dùng để mô tả toàn bộ công việc của phòng quan hệ chính phủ trong các tổ chức. Tuy nhiên hiện nay, vấn đề vận động hành lang đã thay đổi trong nhiều hoạt động kinh doanh. Lobby không chỉ được tích hợp một cách toàn diện hơn, mà còn được ứng dụng một cách chiến lược hơn. Grant (1991)27 tiếp tục cho rằng sự tương tác liên tục với chính phủ làm tinh tế thuật ngữ vận động hành lang, nghĩa là: Một tổ chức, doanh nghiệp có cách thức tiếp cận tinh vi với chính phủ sẽ cố gắng phát triển một môi trường đầy đủ thông tin, hiểu biết lẫn nhau giữa tổ chức, doanh nghiệp đó với các công chức và các chính trị gia. Vì thế, khi xuất hiện một vấn đề có khả năng ảnh hưởng đến tổ chức, doanh nghiệp chuyên gia lobby có thể giúp tổ chức, doanh nghiệp ứng phó được ngay mà không cần phải xây dựng các mối quan hệ từ hai bàn tay trắng.

24 Milbrath, L. (1963). The Washington Lobbyists. Chicago: Rand McNally.

25 Moloney, K. (1997). Government and Lobbying Activities. In PJ. Kitchen (Ed.). Public Relations: Principles and Practice (pp.168-187). London: International Thomson Business Press.

26 Grant, W. (1991). DIY - The Government Relations Function of Large Companies. In G. Jordan (Ed.). The Commercial Lobbyists (pp. 99-110). Aberdeen: University Press.

27 Sđd.

Có thể thấy rằng, vận động hành lang không chỉ đơn thuần là một hành động, mà đó là cả một quá trình. Để thành công, quá trình này đòi hỏi một giai đoạn theo dõi, thu thập thông tin cùng với quá trình đánh giá những gì đang xảy ra và có khả năng xảy ra trong môi trường cạnh tranh với các tổ chức, doanh nghiệp khác, từ đó đặt ra chiến lược thích hợp để đạt được lợi thế thương mại hoặc lợi thế xã hội được sử dụng trong quá trình trao đổi. Nhà vận động hành lang Miller (1987)28 đã định nghĩa lobby là nghiệp vụ tham mưu cho các tổ chức, doanh nghiệp dựa trên sự hiểu biết, giám sát và xử lý với hệ thống của chính phủ. Định nghĩa này mô tả vận động hành lang như một chuỗi riêng biệt, nhưng được liên kết trong hoạt động của tổ chức. Miller là người đã làm công việc vận động hành lang thương mại (tư vấn). Nhờ đó, ông phản ánh thực tế hơn về tiến trình và trình tự công việc hằng ngày của lobby.

28 Miller, C. (1987). Lobbying Government. Oxford: Blackwell.

Andrews (1996)29 lập luận rằng mặc dù có nhiều định nghĩa hay và bổ ích, nhưng nói chung vẫn còn lan man và không phản ánh được giao diện chiến lược giữa vận động hành lang và kinh doanh. Từ đó, ông nhấn mạnh trong một thế giới ngày càng phức tạp và được sắp đặt với các chính sách như hiện nay; các chính trị gia, các nhà làm luật và chính phủ đều thiết lập điều luật hoạt động của thị trường, do đó đòi hỏi các tổ chức phải phân tích, đo lường và xem xét các chính sách cẩn thận trước khi phát triển chiến lược thị trường. Ông nhấn mạnh vận động hành lang có thể được xem như một hình thức chuyên môn của truyền thông Marketing, được gắn kết với các chiến lược Marketing và trực tiếp góp phần vào hiệu quả kinh doanh. Một số kỹ năng của lobby có thể kể đến như: kiến thức về môi trường chính trị, nâng cao hiểu biết về một sản phẩm hay dịch vụ đối với vấn đề chính trị, làm thế nào để quảng bá sản phẩm hoặc dịch vụ đáp ứng nhu cầu của chính phủ,…

29 Andrews, L. (1996a). “The Relationship of Political Marketing to Political Lobbying an Examination of the Devonport Campaign for the Trident Refitting Contract”. European Journal of Marketing, 30. (10/11), 76-99.

Tóm lại, khái niệm lobby có thể được hiểu theo cách rất đặc trưng đó là hoạt động ảnh hưởng đến tiến trình ban hành quyết định. Hoạt động này đáp ứng nhu cầu của tất cả các đối tượng trong xã hội đối với các cơ quan lập pháp, hành pháp nhằm giảm bớt sự quan liêu, hoàn thiện hóa các văn bản pháp quy cũng như thúc đẩy sự phát triển của xã hội nói chung và phát triển các hoạt động kinh tế nói riêng.

4.3. Hoạt động lobby tại Mỹ

Mỹ là nơi hoạt động vận động hành lang sôi nổi nhất trên thế giới. Xuất hiện từ khi nước Mỹ mới thành lập, lobby là “thói quen chính trị” trong việc hình thành các chính sách của Mỹ và “thói quen” này đã được luật pháp Mỹ quy định và bảo hộ. Ở Mỹ, tất cả những mối quan hệ, những vụ mua bán, làm ăn lớn đều không thể thiếu hoạt động lobby. Lobby được tiến hành dưới nhiều hình thức, cả trực tiếp lẫn gián tiếp. Đôi khi hoạt động lobby được thực hiện nhằm mục đích lâu dài như thay đổi một đạo luật. Chẳng hạn như để gây tác động đến chính sách của chính phủ nhằm làm lợi cho hoạt động kinh doanh, các tập đoàn cần phải tranh thủ liên kết với các thành viên trong quốc hội. Nhưng không phải tự nhiên họ có sẵn các mối quan hệ đó, vì thế họ phải thuê người lobby. Cũng có lúc, lobby chỉ đơn giản nhằm phục vụ một mục đích ngắn hạn như giành được những hợp đồng trị giá hàng triệu hay hàng tỷ đô la từ chính phủ.

Ở Mỹ, lobby được hiểu là quá trình vận động các nghị sĩ Thượng viện và Hạ viện trong Quốc hội Mỹ để đưa ra hay ủng hộ các đạo luật, nghị quyết, quyết định mang tính chính sách có lợi cho các “nhóm lợi ích” khác nhau. Người làm nhiệm vụ này được gọi là nhà vận động hành lang. Trên thực tế nhà vận động hành lang được trả lương để tác động tới bộ máy lập pháp hoặc dư luận. Năm 2004, chỉ tính riêng tại Mỹ, ngành này đem lại doanh thu khoảng 2,1 tỷ USD. Hiện nay, Mỹ đã hoàn thiện hệ thống các sản phẩm dịch vụ của lobby cũng như hệ thống các văn bản pháp luật về ngành dịch vụ này. Hiện tại chỉ có Mỹ và Canada chính thức công nhận tính hợp pháp của lobby như một hoạt động kinh doanh, trong khi đó Liên minh châu Âu (EU) mới chỉ có các quy định về hoạt động đơn lẻ của từng loại dịch vụ lobby hoặc quy định gói dịch vụ này trong các hoạt động tư vấn. Khoảng 100 năm trở lại đây, Mỹ đã ban hành nhiều văn bản pháp luật thừa nhận và quy định các hoạt động lobby. Đạo luật quan trọng nhất áp dụng cho hoạt động lobby ở Mỹ là luật liên bang về hoạt động Lobby (The Federal Regulation of Lobbying Act) (Wikipedia)30 được Quốc hội Mỹ thông qua năm 1946. Đạo luật này quy định các tổ chức, cá nhân hoạt động lobby phải:

30 Federal Regulation of Lobbying Act of 1946. http://enwikipediaorgwikiFederal_Regulation_of_Lobbying_Act_of_1946.

Đăng ký với thư ký của Hạ viện và Thượng viện. Thường xuyên giải trình chi tiết về vấn đề tài chính. Hàng quý phải gửi báo cáo về các hoạt động lobby cho thư ký của Hạ viện và Thượng viện.4.4. Chuyên gia lobby

Các chuyên gia lobby thường là các cựu quan chức trong bộ máy chính quyền, vì thế họ hiểu biết sâu sắc về các hoạt động của chính phủ và trên hết, họ có mối quan hệ rộng rãi với nhiều cựu đồng nghiệp. Theo một báo cáo công bố vào tháng Bảy năm 2005 mang tựa đề “Con đường từ Thượng viện đến Phố K” của Tổ chức Public Citizen, từ năm 1998 tới nay có tới 43% trong tổng số 198 thành viên Quốc hội Mỹ rời khỏi chính trường đã đăng ký làm nghề lobby. Báo cáo được viết dựa trên bản phân tích của hàng trăm tài liệu đăng ký lobby với Thượng viện và Bộ Tư pháp theo “Đạo luật về Công khai hóa Hoạt động Lobby” và “Đạo luật Đăng ký làm việc cho nước ngoài” (FARA). Nhiều cựu nghị sĩ trở thành nhà vận động hành lang vì họ có nhiều mối quan hệ với các nhân vật trong quốc hội và các cơ quan lập pháp cấp tiểu bang hay quan chức thuộc các ngành khác. Nghị sĩ Bob Livingston là một ví dụ điển hình, sau khi rút khỏi Quốc hội năm 1999 do một vụ scandal tình ái, ông đã chuyển sang nghề lobby. Chỉ trong vòng 6 năm, nhóm lobby do ông thành lập đã trở thành 1 trong 12 công ty lobby lớn nhất nước Mỹ (FSeltel)31.

31 Sđd.

Sau khi xem xét một loạt định nghĩa về vận động hành lang, chúng ta sẽ tìm hiểu về công việc của một chuyên gia lobby. Vận động hành lang chính trị thường đi kèm với các vấn đề công cộng, vấn đề của tổ chức, doanh nghiệp hoặc các mối quan hệ với chính phủ. Tuy nhiên, những người làm trong lĩnh vực này ít khi xem họ là chuyên gia lobby chuyên nghiệp bởi vì đây bị coi là một nghề không đàng hoàng và bị khinh thường. Theo Harris và Lock (1996)32, “địa vị xã hội mà công việc này đem lại rất thấp, họ bị xếp dưới người bán bảo hiểm và xe cũ”. Thiếu tôn trọng các chính trị gia và các vấn đề liên quan đến tham nhũng đã gây ảnh hưởng xấu tới hình ảnh của chuyên gia lobby (Moloney, 1997)33. Hơn nữa, vận động hành lang vẫn được coi như một hoạt động rời rạc, thậm chí bí mật.

32 Harris, P. & Lock, A. (1996). Machiavellian Marketing: The Development of Corporate Lobbying in the UK. Journal of Marketing Management, 12(4), 313-28.

33 Sđd.

Moloney (1997)34 đã trình bày quy trình của một hoạt động lobby, đầu tiên là “cung cấp lối vào cho các nhà hoạch định chính sách”. Quả thực, “nhìn từ góc độ truyền thông, vận động hành lang có thể được xem như một hình thức đặc biệt trong việc tạo lập mạng lưới ở lĩnh vực ban hành chính sách công cộng”. Bước thứ hai là gặp gỡ, thảo luận với những người ban hành quyết định, chính sách. Bước thứ ba, các nhà vận động hành lang là một “cố vấn chính sách” và là các chuyên gia trong lĩnh vực được lựa chọn. Ngoài kiến thức về quá trình ban hành chính sách, họ còn am hiểu rất rõ các tổ chức, doanh nghiệp mà mình đang làm việc. Thực tế, chuyên gia lobby có một kiến thức nền tảng trong ngành công nghiệp họ đang đảm nhiệm. Vì vậy, họ thường chiếm một vị trí đáng tin cậy và có địa vị khá cao trong việc ban hành các chính sách và ra quyết định kinh doanh.

34 Sđd.

4.5. Công việc của chuyên gia lobby

Các chuyên gia lobby làm rất nhiều công việc. Họ phải tiếp xúc với các đối tác, các quan chức, mời đối tác đến những nhà hàng sang trọng nhất, mời đi hội thảo nước ngoài, phát các hồ sơ kỹ thuật, gọi điện thoại, đến văn phòng làm việc, tặng quà, mời các quan chức giữ vai trò cố vấn cho tổ chức, doanh nghiệp... nhằm mục đích thông tin và thuyết phục các quan chức chính phủ.

Những công việc chính của một chuyên gia lobby bao gồm:

Tìm kiếm dữ liệu: Chính phủ là một kho tài liệu khổng lồ về các sự kiện, những con số thống kê, dữ liệu của nền kinh tế, ý kiến và quyết định. Đây là những thông tin quan trọng cần tìm hiểu. Làm sáng tỏ những hành động của chính phủ: Công việc chính của các chuyên gia lobby là giải thích cho các cấp quản lý về những hoạt động của chính phủ và ảnh hưởng tiềm năng của những hoạt động đó khi ban hành quyết định. Thông thường, một chuyên gia lobby có thể tiên đoán được phản ứng của chính phủ và đưa ra những kiến nghị nhằm giải quyết vấn đề đó. Làm sáng tỏ hành động của tổ chức, doanh nghiệp: Thông qua việc liên lạc hằng ngày với các thành viên trong chính phủ và các trợ lý, chuyên gia lobby truyền đạt tới chính phủ các vấn đề và quyết định của tổ chức, doanh nghiệp. Ủng hộ một quan điểm: Các chuyên gia lobby luôn thay mặt tổ chức, doanh nghiệp của mình ủng hộ một quan điểm nào đó, cả tích cực lẫn tiêu cực. Trên thực tế, gặp gỡ đại biểu quốc hội trước khi ban hành quy định được xem là một hoạt động có lợi cho đôi bên. Tổ chức, doanh nghiệp cần dựa vào các chuyên gia lobby để tìm hiểu thêm thông tin từ phía chính phủ, bởi vì đa số đại biểu quốc hội không có thời gian để đọc từng văn bản và đưa ra quyết định đồng ý hay không đồng ý với chính sách hay quy định mới của tổ chức, doanh nghiệp. Vì thế nhiều tổ chức, doanh nghiệp phụ thuộc vào các chuyên gia lobby để tìm hiểu thêm thông tin, đặc biệt khi những quy định này ảnh hưởng đến quyền lợi của họ. Giúp tổ chức, doanh nghiệp bán hàng: Chính phủ là một trong những đối tác mua hàng lớn, vì thế chuyên gia lobby có thể kiếm được nhiều hợp đồng mua bán từ phía chính phủ. Một chuyên gia lobby có quan hệ bạn bè với các nhân vật trong chính phủ đóng vai trò như sợi dây liên kết giữa các quan chức với công việc kinh doanh của tổ chức, doanh nghiệp.Theo Harris, Moss và Vetter (1999)35, để thực hiện những nhiệm vụ trên, các chuyên gia lobby cần phải:

35 Harris, P; Moss, D. & Vetter, N. (1999). “Machiavelli’s Legacy to Public Affairs: A Modern Tale of Servants and Princes in UK Organisations”. Journal of Communication Management.3, 3. 201-217.

Liên lạc thường xuyên với các chính khách và các quan chức thuộc tất cả các đảng phái chính trị. Liên lạc thường xuyên với chính quyền địa phương, các chính trị gia khu vực và các quan chức chính phủ. Tư vấn cho các nhà quản lý về những chính sách có khả năng tác động đến tổ chức, doanh nghiệp. Đánh giá các phản ứng có thể xảy đến để điều hành và thay đổi chính sách trong tổ chức. Tạo điều kiện giao tiếp và liên lạc giữa các tổ chức, chính quyền và các chính trị gia. Chịu trách nhiệm xây dựng các chiến dịch quảng bá về chính trị, chiến lược quản lý và chiến dịch vận động hành lang. Phát triển nhiều chính sách trên cùng một vấn đề nhằm đề xuất với chính phủ những chiến lược có lợi.4.6. Trở thành một chuyên gia lobby

Những năm gần đây, hoạt động lobby xuất hiện trong hầu hết các tổ chức, doanh nghiệp lớn. Bên cạnh đó, những cá nhân và những tổ chức, doanh nghiệp nhỏ cũng có thể đạt được một số lợi ích nhất định nhờ lobby. Dưới đây là các nguyên tắc mà nhiều chuyên gia lobby sử dụng để tác động đến người ban hành các quy định:

Hiểu rõ các quy định: Giống như nhân viên PR, chuyên gia lobby phải chứng tỏ một kiến thức uyên thâm về các quy định trong lĩnh vực mà họ quan tâm và muốn vận động hành lang. Nghĩa là trước khi gọi điện cho người ra quyết định, chuyên gia lobby phải xem lại toàn bộ lịch sử của vấn đề bằng cách đặt ra các câu hỏi có liên quan, tìm hiểu về những người ủng hộ và những người phản đối trong suốt thời gian qua. Nắm bắt quan điểm của người ra quyết định và các trợ lý: Trên thực tế, nhân viên PR không nên tiếp cận phóng viên bằng một câu chuyện mà bản thân không hiểu rõ quan điểm của phóng viên về câu chuyện đó. Tương tự như vậy, chuyên gia lobby không nên tiếp cận người ban hành quy định để thảo luận về các vấn đề trong quy định đó nếu như không biết thái độ và khuynh hướng của họ như thế nào. Trở thành đại diện cho nhóm cử tri chủ chốt: Hiển nhiên, chuyên gia lobby không thể ra lệnh hay sai khiến người ban hành quy định. Tuy nhiên, những người này sẽ quan tâm nhiều đến quan điểm của chuyên viên lobby nếu anh ấycô ấy đại diện cho một nhóm kêu gọi lá phiếu bầu cử cho người đó, hoặc đại diện cho một nhóm cử tri có tiếng nói. Luôn sẵn sàng có mặt: Một chuyên gia lobby giỏi là một người phải luôn làm hài lòng những chính trị gia. Điều này có nghĩa là chuyên gia lobby phải luôn trong tình trạng “sẵn sàng có mặt” bất cứ khi nào các chính trị gia cần nói chuyện. Không những thế, chuyên viên lobby nên trình bày thông tin nhanh chóng và dễ hiểu. Đảm bảo lời nói của mình: Quy tắc cốt yếu của lobby là không bao giờ nói dối. Nói dối sẽ khiến cho các chuyên gia lobby bị nghi ngờ. Biết rõ chức năng của hệ thống: Một chuyên gia lobby cần biết tất cả những công việc thật sự của hệ thống ban hành các quy định cũng như các thành viên trong hệ thống đó. Chuẩn bị sẵn một nhân vật có sức ảnh hưởng: Quy tắc bắt buộc của các chuyên gia lobby là phải luôn chuẩn bị sẵn một số người có sức ảnh hưởng ở cấp quốc gia, quận hay cộng đồng. Điều này có thể giúp các chuyên gia lobby đương đầu với những người ra quyết định. Hãy tìm hiểu ý kiến, quan điểm của những người lãnh đạo địa phương, nói với họ, xác định suy nghĩ của họ về vấn đề bằng cách đặt ra các câu hỏi và nỗ lực thuyết phục họ ủng hộ quan điểm của bản thân.TÓM LƯỢC

Sự tăng trưởng và phát triển lớn nhất của PR trong những năm gần đây có lẽ thuộc vào các lĩnh vực trong mối quan hệ với chính phủ và vận động hành lang chính trị. Hình thức hoạt động PR này có hai mục đích chính. Thứ nhất, chúng giúp tổ chức, doanh nghiệp biết được những thay đổi trong chính sách pháp luật có thể ảnh hưởng đến việc kinh doanh. Thứ hai, các hoạt động này sẽ gây ảnh hưởng đến chính phủ hoặc chính quyền địa phương để họ ủng hộ các hoạt động kinh doanh, sản xuất của tổ chức, doanh nghiệp. Trong nhiều trường hợp, mối quan hệ với chính phủ bị hiểu lầm bởi vì sự thành công của một số tổ chức, doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào quyết định của chính phủ, và đó là lý do tồn tại các nhóm tạo áp lực. Ngoài ra, một số tổ chức, doanh nghiệp còn thuê các chính trị gia làm giám đốc phụ trách giám sát, quản lý các vấn đề chính trị liên quan đến hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp, và đưa ra những quyết định cho tổ chức, doanh nghiệp khi cần thiết.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.