1. GIỚI THIỆU CHƯƠNG
Hiện nay, mỗi tổ chức, doanh nghiệp có thể tự thực hiện các hoạt động PR hoặc thuê công ty PR bên ngoài - gọi tắt là agency. Chương này đề cập đến chức năng, nhiệm vụ, công cụ hoạt động của phòng PR nội bộ (PR in-house) trong tổ chứcdoanh nghiệp, giới thiệu các cách thức khi thuê dịch vụ PR bên ngoài; cũng như những ưu, nhược điểm khi sử dụng các agency và những dịch vụ mà agency cung cấp.
1.1. Phòng PR nội bộ (In-house)
Tổ chức bộ phận PR in-house
Bộ phận PR đã có mặt trong nhiều tổ chức, doanh nghiệp cách đây hơn một thế kỷ. Năm 1889, George Westinghouse (doanh nhân người Mỹ đồng thời là một kỹ sư, nhà tiên phong của ngành công nghiệp điện, đối thủ của Thomas A. Edison) đã thuê người làm quảng cáo cho dự án điện xoay chiều tâm huyết của ông. Từ đó ông được xem là người đầu tiên thành lập phòng PR nội bộ. Công việc của bộ phận PR lúc bấy giờ tương đối đơn giản, không kết hợp nhiều yếu tố tâm lý, xã hội… như các phòng ban PR hiện đại ngày nay. Sau khi Westinghouse chiến thắng áp đảo hệ thống dòng điện một chiều của Thomas A. Edison, phương pháp của ông được áp dụng nhiều và phổ biến trên toàn nước Mỹ. Ý tưởng thành lập bộ phận PR của Westinghouse đã trở thành một phần cơ bản không thể thiếu trong tất cả mọi hoạt động kinh doanh hiện đại (Wilcox, D; Cameron, L, 2010)46.
46 Wilcox, D; Cameron, L. (2010), Public Relation strategies and tactics, 12ed, Pearson.
Vào những năm 1980 và 1990, phòng PR nội bộ được tách ra từ phòng nhân sự. Từ đó đến nay, phòng PR nội bộ trong hầu hết các tổ chức, doanh nghiệp có nhiệm vụ báo cáo trực tiếp với quản lý cấp cao. Một số tổ chức không có phòng PR thực hiện các chức năng riêng biệt, mà sắp xếp chúng nằm chung trong phòng Nhân sự và Marketing. Đối với mỗi tổ chức, doanh nghiệp khác nhau, họ có cách đặt tên khác nhau cho phòng PR như phòng quan hệ công chúng, phòng Đối ngoại, phòng Truyền thông, hay Truyền thông doanh nghiệp…
Cơ cấu tổ chức phòng PR nội bộ khá đơn giản. Người đứng đầu phòng PR hay các lĩnh vực có tên tương tự thường sẽ có một trong ba chức danh sau: Quản lý, Giám đốc hoặc Trưởng phòng. Quản lý truyền thông của tổ chức, doanh nghiệp chịu trách nhiệm trực tiếp đối với các hoạt động hỗ trợ trong công tác quảng cáo và truyền thông thị trường. Mỗi lĩnh vực sẽ được chia thành từng bộ phận chuyên biệt và có điều phối viên hoặc quản lý riêng. Các bộ phận chung có thể thấy trong tổ chức, doanh nghiệp lớn là quan hệ truyền thông, quan hệ nhà đầu tư, lĩnh vực khách hàng, quan hệ chính quyền, quan hệ cộng đồng, quan hệ tiếp thị, và quan hệ nhân viên. General Motors, một trong những doanh nghiệp ô tô hàng đầu thế giới, có hơn 300 nhân viên PR và một lượng lớn chức danh công việc dựa trên cơ sở địa lý và bộ phận điều hành. Mỗi bộ phận sẽ có Giám đốc PR riêng, như bộ phận Buick hoặc bộ phận sản xuất bánh răng thép Saginaw (Wilcox, D; Cameron, L, 2010)47. Những người làm PR là những chuyên gia trong lĩnh vực truyền thông và quản lý dòng sản phẩm, bao gồm cả giám đốc điều hành. Họ dựa vào kỹ năng của mình để chuẩn bị, xử lý dữ liệu, đưa ra khuyến nghị và các chương trình quản trị truyền thông để bổ sung vào chính sách của tổ chức.
47 Sđd.
Đối với các tập đoàn lớn không điều hành theo kiểu phân quyền, thì quyền hạn và quyền lực của bộ phận PR khá cao. PR là một phần của “chi phối liên minh” nên có rất nhiều quyền tự chủ. Ngược lại, những tổ chức có quy mô nhỏ chuyên cung cấp các loại hàng hóa, dịch vụ được tiêu chuẩn hóa thường ít phải chịu áp lực dư luận. Vì thế, họ rất ít khi thực hiện các hoạt động PR. Khi đó, các nhân viên PR chỉ có nhiệm vụ mang tính kỹ thuật như viết các bản tin tổ chức, doanh nghiệp và phát hành các thông cáo khi đến lệ. Rõ ràng, trong các tổ chức truyền thống này, bộ phận PR có rất ít hoặc thậm chí không có tiếng nói đối với những quyết định quản trị và hoạch định chính sách.
Thực tế, loại hình tổ chức không phải là yếu tố quan trọng để xác định vai trò của bộ phận PR, mà chính nhận thức của ban lãnh đạo mới là yếu tố quyết định. Đối với nhiều tổ chức có quy mô lớn, các lãnh đạo cấp cao nhận thấy PR có chức năng chủ yếu về phương diện kỹ thuật, báo chí như quan hệ với truyền thông và quảng cáo. Tuy nhiên, trong những tổ chức có quy mô không quá phức tạp, PR chỉ được xem như một công cụ hỗ trợ cho bộ phận Marketing.
1.2. Các cấp bậc công việc trong phòng PR
Kỹ thuật viên mới bắt đầu công việc: Sử dụng những kỹ năng nghề nghiệp để phổ biến thông tin, thuyết phục, thu thập dữ liệu và phản hồi.
Giám sát: Giám sát dự án, bao gồm các công việc như: hoạch định, lên tiến độ, dự thảo ngân sách, tổ chức, lãnh đạo, điều khiển và giải quyết vấn đề phát sinh. Quản lý: Quản trị phòng ban trực thuộc, bao gồm các công việc như: tổ chức, dự thảo ngân sách, lãnh đạo, điều khiển, đánh giá và giải quyết vấn đề phát sinh. Giám đốc: Đóng vai trò giao thiệp và lập kế hoạch vận hành ở cấp độ phòng ban; bao gồm các công việc như: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, điều khiển, đánh giá và giải quyết vấn đề phát sinh. Giám đốc điều hành: Đề ra kỹ năng quản trị và lãnh đạo tổ chức; phát triển tầm nhìn, sứ mệnh doanh nghiệp; hoạch định mục đích chiến lược, mục tiêu hằng năm; xây dựng chiến lược quảng bá và mục tiêu hệ thống sản xuất; tuyển dụng nhân viên và đề ra chính sách.Thật ra PR là một nhiệm vụ cá nhân. Những người làm nghề PR là những chuyên gia trong lĩnh vực giao tiếp; vì thế các nhà quản lý trực tiếp (gồm cả Giám đốc điều hành) đều phải nhờ vào những kỹ năng của họ khi chuẩn bị, xử lý dữ liệu, soạn thư giới thiệu và thực hiện các chương trình truyền thông để đáp ứng mục tiêu của tổ chức. Ví dụ, thông qua một cuộc khảo sát cộng đồng, những nhân viên PR nhận thấy người dân chỉ hiểu một cách mơ hồ về các sản phẩm và dịch vụ của tổ chức, doanh nghiệp. Để cải thiện khả năng thấu hiểu cộng đồng và tạo ra sự hòa hợp, phòng PR có thể đề nghị ban quản trị cấp cao tổ chức một khu vực tham quan tự do cho công chúng mà ở đó chuyên trưng bày và giới thiệu các sản phẩm mới.
Cần lưu ý rằng phòng PR chỉ có thể đề ra hoạt động chứ không có quyền trực tiếp quyết định tổ chức các hoạt động hoặc ra lệnh cho các phòng ban khác hợp tác. Chỉ khi ban quản trị cấp cao phê duyệt đề xuất, phòng PR mới có thể nhận trách nhiệm tổ chức sự kiện. Giám đốc điều hành, với tư cách quản lý trực tiếp mới có quyền yêu cầu tất cả các phòng ban cùng hợp tác. Mặc dù chỉ có thể xúc tiến hoạt động sau khi được ban quản trị phê chuẩn, phòng PR vẫn có thể tạo ảnh hưởng theo nhiều cấp độ khác nhau như: tư vấn, cố vấn mang tính bắt buộc và thẩm quyền tuyệt đối.
Tư vấn: Ở cấp độ thấp nhất, chức năng tham mưu chỉ có thể là tư vấn. Khi chỉ đóng vai trò thuần nhất là tư vấn, quan hệ công chúng thường không hiệu quả. Ví dụ dễ thấy nhất là công ty ô tô Toyota. Toyota đã gây ra nhiều chỉ trích từ phía truyền thông, công chúng và giới lập pháp vì phòng PR của công ty và các mục đích hoạt động thực tiễn của nó đã bị hạ thấp đến mức không tồn tại trong giai đoạn đầu cuộc khủng hoảng. Đó là nguyên nhân làm cho danh tiếng chất lượng của Toyota tuột dốc.
Tư vấn bắt buộc: Trong trường hợp đòi hỏi tư vấn bắt buộc, chính sách của tổ chức yêu cầu giám đốc phụ trách (ban quản lý cấp cao) phải lắng nghe ý kiến của chuyên gia PR trước khi quyết định chiến lược. Don Hellriegel và John Slocum48, tác giả của cuốn Quản lý, viết “Mặc dù quá trình này không giới hạn quyền ra quyết định của nhà quản lý, nhưng nó giúp đảm bảo ý kiến của một chuyên gia trong lĩnh vực đã được nhà quản lý cân nhắc và xem xét”. Johnson & Johnson là một ví dụ phù hợp, sự cố bảy người chết sau khi uống thuốc có chứa cyanide của nhãn hàng Tylenol cho thấy phản ứng của công ty sau vụ việc, và việc thu hồi thuốc chứa độc tố đều dựa trên ý kiến của các chuyên gia PR. Trong trường hợp này, PR đóng vai trò như bộ phận tư vấn bắt buộc nhằm đem lại hiệu quả cao nhất.
48 Don Hellriegel, John W. Slocum. (1992). Management 6ed, Addison-Wesley Publishing Company.
Quyền quyết định cao nhất: Khái niệm này đặt PR vào vai trò xem xét và đánh giá (xác nhận) tất cả các sản phẩm tiếp thị đến khách hàng. Ví dụ, nếu không có sự đồng ý của bộ phận PR về nội dung và hình thức truyền tải, thì một sự kiện không thể phát hành tờ rơi hay các thông cáo báo chí liên quan. Nếu có bất đồng, các bên phải đi đến thống nhất trước khi công việc được tiến hành. Trên thực tế, khá nhiều tổ chức, doanh nghiệp áp dụng khái niệm này để tránh việc các phòng ban hay các chi nhánh phổ biến các ấn phẩm không phù hợp với tiêu chuẩn của họ. Thêm vào đó, các tổ chức, doanh nghiệp cũng cần chứng minh rằng thương hiệu của mình được sử dụng một cách đúng đắn, nhằm mục đích bảo vệ thương hiệu về sau. Tuy nhiên,quyền quyết định cao nhất, có thể cũng làm giới hạn phần nào sự tự do trong công việc của bộ phận PR. Một số tổ chức, doanh nghiệp đưa ra chính sách bắt buộc các bài báo của nhân viên hoặc các thông cáo ra bên ngoài cần phải được nhân viên có thẩm quyền xem xét trước khi phát hành. Do đó, nếu không được sự đồng ý của nhân viên PR có thẩm quyền, các ấn phẩm sẽ không được phổ biến.
2. LÀM VIỆC VỚI CÁC PHÒNG BAN KHÁC
Theo cách nhìn lý tưởng hóa, quan hệ công chúng là một phần trong hệ thống quản lý con người. Giáo sư James và Larissa Grunig49 đã nói “Quản lý thông tin là quản lý quan hệ giữa các tổ chức, doanh nghiệp và công chúng của nó”. Tuy nhiên, có rất nhiều bộ phận khác cũng đảm nhiệm vai trò giao tiếp cả trong lẫn ngoài với công chúng. Và hiển nhiên, sự va chạm giữa các phòng ban là điều không thể tránh khỏi. Có bốn lĩnh vực có thể va chạm với PR là: bộ phận pháp lý, nhân sự, quảng cáo và Marketing.
49 J. Grunig (Ed.), Excellence in Public Relations and Communication Management (p. 65-90). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
Pháp lý: Những nhân viên pháp lý quan tâm tới khả năng ảnh hưởng hiện tại hoặc những tranh chấp tiềm ẩn của các tuyên bố công khai. Thực tế, hầu hết các luật sư luôn chủ quan khi nhận xét bộ phận PR có khả năng làm hại tổ chức, doanh nghiệp bằng những thông cáo báo chí. Xung đột giữa hai phòng ban này về nội dung và thời gian phát hành tin tức thường làm cho ban quản trị trong tổ chức, doanh nghiệp không thể đưa ra quyết định, và vì thế không đáp ứng được nhu cầu của công chúng. Điều này đặc biệt đúng đối với các thời kỳ khủng hoảng của tổ chức, khi mà công chúng cần được cung cấp thông tin tức thời thì chính sự mâu thuẫn lại làm đình trệ thông tin cần công bố.
Nhân sự: Trong những năm gần đây, bộ phận nhân sự đã phát triển và mở rộng vai trò trong việc thiết lập mối quan hệ với nhân viên. Điều này dẫn đến cuộc chiến giữa phòng PR và phòng nhân sự trong việc giành quyền “liên lạc” với các nhân viên trong tổ chức, doanh nghiệp. Bộ phận nhân sự cho rằng họ có quyền kiểm soát những dòng thông tin nội bộ. Trong khi đó, quản lý bộ phận PR lại đưa ra lập luận: muốn truyền thông bên ngoài đạt hiệu quả thì phải đồng thời đạt được hiệu quả từ các mối quan hệ với nhân viên, do đó việc truyền thông với nhân viên là do bộ phận PR đảm nhiệm. Phòng PR còn đưa ra dẫn chứng nhấn mạnh việc sa thải không chỉ ảnh hưởng đến mối quan hệ với nhân viên mà còn ảnh hưởng đến mối quan hệ với cộng đồng và các nhà đầu tư.
Quảng cáo: Thực tế, bộ phận quảng cáo và PR thường xuyên xảy ra va chạm trong việc cạnh tranh với nhau về các khoản tài chính trong lĩnh vực truyền thông công chúng. Hai bộ phận này luôn có những triết lý trái ngược nhau. Trong khi định hướng mà bộ phận quảng cáo muốn đạt được thông qua truyền thông là gia tăng doanh số, thì định hướng mà bộ phận PR hướng tới là mối quan hệ, sự liên kết giữa tổ chức, doanh nghiệp và công chúng. Chính sự khác nhau này là nguyên nhân dẫn đến nhiều sự cố trong việc điều phối các chiến lược tổng thể.
Marketing: Giống như quảng cáo, bộ phận Marketing thường chỉ tập trung hướng đến những khách hàng thân thiết hoặc tiềm năng. Trái lại, bộ phận PR lại chú tâm đến nhiều đối tượng khác nhau – những nhóm khách hàng có khả năng gây ảnh hưởng đối với hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp. Các đối tượng của bộ phận PR bao gồm cơ quan chính phủ, các nhóm hoạt động môi trường, các tổ chức khu phố, và một loạt các tổ chức cộng đồng khác mà bộ phận Marketing không bao giờ xem xét đến. Biên tập viên công trình nghiên cứu IABC – James Grunig đã kết luận “Chúng tôi tin rằng quan hệ công chúng phải được tách khỏi Marketing như một phần riêng biệt và nó phải luôn được hiện diện trong bất kì tổ chức, doanh nghiệp nào” (Wilcox, D; Cameron, L, 2010)50. Tóm lại, để đạt được hiệu quả cao nhất khi thực hiện chiến lược truyền thông, các tổ chức, doanh nghiệp cần phải liên kết các phòng ban chặt chẽ và hợp lý hơn.
50 Sđd.
Trên thực tế những mâu thuẫn đó không phải là vấn đề nan giải, dưới đây là một số giải pháp giúp hạn chế xung đột giữa phòng PR với các phòng ban khác:
Đại diện các phòng ban phải cùng làm việc với nhau trong một ủy ban chủ chốt để trao đổi thông tin về các chương trình khác nhau có thể bổ sung cho nhau nhằm đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức, doanh nghiệp. Người đứng đầu các bộ phận khác nhau có quyền hành tương đương nhau. Như vậy, quyền tự chủ của một bộ phận sẽ không bị phá vỡ bởi bộ phận khác. Tất cả các trưởng phòngtrưởng ban phải báo cáo lên ban quản lý cấp cao nhất để họ xem xét tất cả các quan điểm trước khi xây dựng một chiến lược tổng thể thích hợp. Nên có sự liên lạc thường xuyên và thân thiết giữa đại diện của các bộ phận khác nhau. Điều này giúp xóa bỏ hiểu lầm, tạo sự thấu hiểu và tôn trọng quan điểm lẫn nhau. Nên đề ra các chính sách bằng văn bản, trong đó quy định rõ ràng trách nhiệm của từng bộ phận. Các chính sách này sẽ rất hữu ích trong việc giải quyết tranh chấp giữa các bộ phận về thẩm quyền đối với việc thông tin đến nhân viên hoặc thay đổi một thông cáo báo chí.2.1. Vai trò và nhiệm vụ của phòng PR nội bộ
Thông thường phòng PR nội bộ của đa số các tổ chức, doanh nghiệp đảm nhiệm các công việc sau:
Quản lý, điều hành các hoạt động PR trong tổ chức, doanh nghiệp. Xây dựng PR như một công cụ chiến lược, xác định ngân sách mà tổ chức, doanh nghiệp sẵn sàng chi cho các sáng kiến PR và phác thảo rõ ràng các hoạt động sẽ thực hiện. Quản lý ngân sách PR để đảm bảo sử dụng hiệu quả và tiết kiệm. Các nhà quản lý PR nội bộ nên đóng vai trò liên kết giữa agency với tổ chức, doanh nghiệp và giúp cả hai đạt được mục tiêu. Điều hành chiến lược PR và đảm bảo tổ chức, doanh nghiệp phát triển chiến lược dài hạn để đạt được mục tiêu. Trưởng phòng PR nội bộ sẽ tham gia cùng với agency trong việc phát triển một kế hoạch chiến lược. Phối hợp với các phòng ban khác để đảm bảo các chương trình PR phản ánh đúng thông điệp, từ đó hỗ trợ các mục tiêu kinh doanh và truyền thông của tổ chức, doanh nghiệp. Xác định tiêu chuẩn đo lường và đánh giá các kết quả dựa trên các tiêu chuẩn đó. Phòng PR nên cùng với các bộ phận liên quan khác trong tổ chức (ví dụ như phòng Marketing...) xác lập các tiêu chí để xác định xem phòng PR nội bộ có đáp ứng được những đòi hỏi và yêu cầu của tổ chức, doanh nghiệp hay không. Sắp xếp thứ tự ưu tiên cho các hoạt động của PR để bảo đảm agency tập trung vào đúng các chương trình quan trọng, đem lại giá trị gia tăng và hỗ trợ các hoạt động chiến lược nhất. Thực hiện các chiến lược truyền thông nội bộ: Phòng PR nội bộ có thể trở thành cỗ máy điều tiết sự tương tác giữa người đại diện chính thức của tổ chức và các nhân viên. Ngoài ra, phòng PR phải có trách nhiệm trong việc phát triển và duy trì một số kênh để việc truyền thông hiệu quả diễn ra trên toàn bộ doanh nghiệp.3. DỊCH VỤ PR CHUYÊN NGHIỆP (AGENCY)
3.1. Sự phát triển của Agency
Năm 1900, công ty PR đầu tiên tên là Publicity Bureau được thành lập ở Boston. Hai năm sau (tức năm 1902), agency đầu tiên được thành lập tại Washing DC bởi William Wolff Smith – người đã từng thành lập New York Sun và Cincinati Inquirer. Theo đó, Ivy Lee giữ vai trò tư vấn cho agency. Trợ lý quan trọng của Ivy Lee chính là Edward L. Bernays. Bài viết tham gia hội thảo của Bernays trong lĩnh vực quan hệ công chúng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tư vấn chiến lược truyền thông cho khách hàng. Bernays đã viết “Đầu tiên chúng ta gọi hoạt động của chúng ta là “Định hướng công chúng”. Chúng ta chú trọng vào việc tư vấn cho khách hàng bằng cách định hướng tầm nhìn của họ. Trong suốt một năm qua, chúng ta thay đổi dịch vụ và cái tên ấy đổi thành “Tư vấn về PR”. Chúng ta thừa nhận rằng tất cả hành vi của khách hàng đều cần được tư vấn. Tầm nhìn của khách hàng có thể bị lung lay bởi bất kì sở thích nào đó của cộng đồng” (FSeltel)51.
51 Sđd.
Sau hiệu quả tiên phong mà Bernays đem lại, số lượng công ty PR có trụ sở chính ở New York bắt đầu tăng lên. Đáng chú ý nhất trong số đó là Hill & Knowlton, Carl Byoir & Associates, Newsom & Company và Burson-Marsteller. Qua nhiều năm, Hill & Knowlton và Burson-Marsteller đã đua nhau vị trí đứng đầu trong ngành công nghệ tư vấn. Tư vấn viên Harold Burson đã nhấn mạnh định hướng thị trường PR nhằm “giúp khách hàng mua được sản phẩmdịch vụ tốt, duy trì thị trường thuận lợi cho hàng hóa của họ, và thúc đẩy mối quan hệ hài hòa với nhân viên”. Vào năm 2000, Burson đã được vinh danh là người có ảnh hưởng nhất đến ngành quan hệ công chúng trong thế kỉ 20 (FSeltel)52.
52 Sđd.
Vào những năm 1990, kinh doanh tư vấn được nhìn nhận như một ngành kinh doanh siêu quy mô quốc tế, vì thế nhiều doanh nghiệp trong số đó sát nhập thành công ty quảng cáo. Chẳng hạn cả Hill & Knowlton và Burson-Marsteller đều đã sát nhập thành Tổng Công ty Truyền thông Quốc tế WPP (công ty này còn bao gồm J. Walter Thompson và Young & Rubicam), hay Công ty Truyền thông Omnicom Group sở hữu bảy công ty PR lớn, bao gồm Fleishman-Hillard, Porter Novelli và Ketchum. Hầu hết các công ty PR đều hoạt động dưới mô hình các công ty độc lập theo hình thức truyền thông tập đoàn.
Một cuộc khảo sát được thực hiện tại Mỹ bởi PRWeek đã chỉ ra rằng tất cả các tổ chức, doanh nghiệp phải chi hơn 40% ngân sách cho các dịch vụ bên ngoài để phục vụ cho hoạt động PR. Tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn (chiếm tới 66% ngân sách của tập đoàn) đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ kỹ thuật cao. Trái lại, các tổ chức phi lợi nhuận chỉ phải phân bổ trung bình khoảng 38% ngân sách cho các dịch vụ PR thuê ngoài (FSeiltel)53.
53 Sđd.
Rõ ràng, lý do chủ yếu để sử dụng các nguồn lực bên ngoài là vì yếu tố chuyên môn và ý tưởng mang lại cho các tổ chức, doanh nghiệp mà họ không thể tìm thấy dựa trên nguồn lực nội bộ. Kế đến là để giảm bớt áp lực công việc cho khối nhân viên hiện có trong những thời khắc cao điểm của tổ chức, doanh nghiệp. Bisbee & Co. và Leone Marketing Research đã sắp xếp các dịch vụ thuê ngoài thường gặp nhất theo thứ tự giảm dần như sau: (1) viết thông cáo (writing & communication), (2) quan hệ truyền thông (media relations), (3) quan hệ công chúng (publicity), (4) hoạch định chiến lược (strategy & planning), (5) dự thảo sự kiện (event planning). Thông thường các agency cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau cho các khách hàng nhưng cũng có một số dịch vụ chung, đó là dịch vụ tư vấn và kỹ thuật để thực hiện chương trình đã thỏa thuận. Các agency đóng vai trò như một liều thuốc hỗ trợ cho bộ phận PR của một tổ chức, doanh nghiệp hoặc những tổ chức, doanh nghiệp không có bộ phận PR.
Mỹ là nước có số lượng các công ty PR cao nhất thế giới với khoảng 9.000 công ty. Nguyên nhân chủ yếu là do đất nước này có dân số đông, cơ sở kinh tế tốt và đem lại thu nhập cao cho các agency. Theo báo cáo nghiên cứu của các Ủy ban Quốc tế về Hiệp hội Tư vấn Quan hệ công chúng, thu nhập từ lệ phí của các agency ở Mỹ “rõ ràng vượt xa những nước khác” (Wilcox, D; Cameron, L,2010)54. Các công ty PR Hoa Kỳ đã phát triển tương ứng với tỷ lệ tăng trưởng của nền kinh tế toàn cầu. Sau Chiến tranh Thế giới thứ II, với sự bùng nổ thị trường trong nước và trên toàn thế giới, nhiều công ty tại Mỹ nhận ra nhu cầu cần thiết của PR trong việc cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp và chuyên môn trong truyền thông.
54 Sđd.
Chính sự gia tăng đô thị hóa, mở rộng chế độ công chức cho chính phủ, hiện đại hóa hệ thống thông tin đại chúng, sự gia tăng của tiêu dùng, thương mại quốc tế, và nhu cầu biết thêm thông tin đã kích thích sự tăng trưởng của các công ty PR. Giám đốc điều hành của các công ty PR dự đoán số lượng agency sẽ tiếp tục tăng trưởng trong tương lai bởi chính sách mở cửa của nhiều quốc gia thông qua nền kinh tế thị trường tự do. Tốc độ phát triển của Internet cũng giúp cho các công ty PR dễ dàng phổ biến trên toàn cầu. Thêm vào đó, nhu cầu về PR trong các lĩnh vực kinh doanh như công nghệ, chăm sóc sức khỏe, tài chính, thể thao và các lĩnh vực giải trí ngày càng gia tăng. Đây chính là những tiền đề cơ bản cho việc phát triển các agency trên toàn thế giới.
3.2. Cấu trúc của một agency
Trong khi một công ty PR nhỏ chỉ bao gồm người sở hữu (Giám đốc), trợ lý (Phó giám đốc) và một trợ lý hành chính, thì đối với những công ty lớn, hệ thống cấp bậc được mở rộng hơn. Ví dụ Ketchum là một agency khá điển hình ở San Francisco. Chủ tịch Ketchum là người làm việc tại văn phòng ở New York, còn Phó chủ tịch làm việc tại trụ sở chính ở San Francisco. Cũng trong hàng ngũ điều hành là các Phó chủ tịch khác chủ yếu phụ trách khách hàng (account) hay những dự án đặc biệt (Wilcox, D; Cameron, L, 2010)55.
55 Sđd.
Bộ phận quan trọng của một agency là bộ phận khách hàng (Acccount). Giám đốc phụ trách khách hàng sẽ phụ trách một khách hàng chính hoặc nhiều khách hàng nhỏ. Nhân viên phụ trách khách hàng (account executive) sẽ báo cáo cho giám đốc. Theo đó, nhân viên này có trách nhiệm liên hệ trực tiếp với khách hàng và giải quyết hầu hết các hoạt động của khách hàng. Cuối cùng là trợ lý điều hành nghiệp vụ, họ sẽ làm những công việc kỹ thuật như lập danh sách truyền thông, tổng hợp thông tin và viết những bản thảo thô cho thông cáo báo chí. Những sinh viên mới tốt nghiệp thường bắt đầu với công việc trợ lý này. Cho đến khi học được quy trình của tổ chức, doanh nghiệp và thể hiện tốt khả năng của mình, trong vòng 6 đến 18 tháng sẽ được thăng chức lên thành nhân viên phụ trách khách hàng. Sau 2 hoặc 3 năm, một nhân viên phụ trách khách hàng tốt có thể trở thành giám đốc phụ trách khách hàng.
Công việc của những người điều hành ở cấp độ ngang bằng hoặc cao hơn phó chủ tịch liên quan tới việc tìm kiếm khách hàng cho Agency. Để thành công thì một agency phải liên tục tìm kiếm những doanh nghiệp mới và mở rộng thêm nhiều dịch vụ cho khách hàng hiện tại. Vì thế, quản lý cấp trên của các agency thường gặp gỡ những khách hàng tiềm năng, chuẩn bị đề án và thực hiện những bản trình bày kinh doanh mới. Trong lĩnh vực đầy tính cạnh tranh này, nếu một agency không tinh thông ở việc tìm kiếm khách hàng thì thường sẽ gặp thất bại.
3.3. Các dịch vụ của agency
Các công ty PR ngày nay cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau, như:
Truyền thông tiếp thị: Là hoạt động liên quan đến việc xúc tiến các sản phẩm và dịch vụ thông qua các công cụ như thông cáo báo chí, câu chuyện mô tả, sự kiện đặc biệt, tài liệu quảng cáo, phương tiện truyền thông và các tour du lịch.
Đào tạo kỹ năng phát biểu cho giám đốc điều hành: Thực hiện huấn luyện các giám đốc điều hành hàng đầu của một tổ chứcdoanh nghiệp về các vấn đề mang tính chất ngoại giao cộng đồng, bao gồm cả sự xuất hiện cá nhân.
Nghiên cứu và đánh giá: Tiến hành khảo sát khoa học để đo lường thái độ và nhận thức của công chúng.
Xử lý khủng hoảng truyền thông: Tư vấn cho quản lý của các tổ chức, doanh nghiệp về những điều nên nói và nên làm trong trường hợp khẩn cấp chẳng hạn như một vụ tràn dầu hoặc thu hồi một sản phẩm không an toàn.
Phân tích phương tiện truyền thông: Đề xuất việc sử dụng phương tiện truyền thông để đưa thông tin đến khán giả mục tiêu.
Quan hệ cộng đồng: Tư vấn cho các quản lý về những cách thức để đạt sự hỗ trợ chính thức và rộng rãi từ công chúng đối với các dự án như xây dựng hoặc mở rộng một nhà máy.
Quản lý sự kiện: Hoạch định và thực hiện các cuộc họp báo, lễ kỷ niệm, mít tinh, hội thảo và hội nghị quốc gia.
Các vấn đề công quyền: Chuẩn bị tài liệu và lời khai cho phiên điều trần của chính phủ và các cơ quan quản lý.
Xây dựng thương hiệu và danh tiếng cho tổ chức, doanh nghiệp: Đưa ra các lời khuyên để tổ chức nhiều chương trình thiết lập thương hiệu và danh tiếng về chất lượng cho tổ chức, doanh nghiệp.
Quan hệ tài chính: Tư vấn cho các quản lý về cách thức để tránh sự tiếp quản bởi một tổ chức, doanh nghiệp khác và cách giao tiếp hiệu quả với các cổ đông, các nhà phân tích tài chính, kiểm toán và các nhà đầu tư.
Các agency còn cung cấp những dịch vụ đặc biệt khác như nhận dạng xu hướng thị trường. Chẳng hạn Burson-Marsteller có một dịch vụ đặc biệt trong chính sách lao động để giúp công ty đối thoại với công đoàn. Trước đó, công ty này đã thiết lập một dịch vụ đặc biệt trong lĩnh vực đối thoại với môi trường. Những tổ chức PR khác cũng có nhiều dịch vụ đặc biệt giúp tổ chức, doanh nghiệp xử lý khi có kiện tụng và khủng hoảng. Fleishman-Hillard thậm chí còn có một đội ngũ chăm sóc vật nuôi để phục vụ cho phong trào chăm sóc sức khỏe thú cưng đang phát triển trong nước. Gần đây, nhiều công ty PR đã bổ sung thêm các phương tiện truyền thông số và xã hội để định vị những thế mạnh riêng cho mình. (Wilcox, D; Cameron, L,2010)56.
56 Sđd.
Các công ty PR đang có xu hướng chú trọng đến mảng tư vấn, mặc dù doanh thu của họ hầu hết vẫn đến từ việc thực hiện những khía cạnh chiến lược, như viết thông cáo báo chí và tổ chức những sự kiện đặc biệt. Chiến lược dịch chuyển sang mảng tư vấn được thực hiện tốt nhất bởi Harold Burson, chủ tịch của Burson-Marsteller. Ông từng chia sẻ với độc giả rằng “Lúc đầu, các nhà quản lý ra lệnh cho chúng tôi: ‘Thông điệp đây, hãy đi phát tán nó’. Sau đó một thời gian, họ hỏi: ‘Chúng tôi nên nói gì?’. Còn bây giờ, ở những công ty khôn ngoan, họ hỏi: ‘Chúng tôi nên làm gì?’.” (Wilcox, D; Cameron, L,2010)57.
57 Sđd.
3.4. Vai trò và nhiệm vụ của agency
Làm việc đầy đủ, tích cực với phòng truyền thông nội bộ để phát triển một kế hoạch PR có chiến lược cụ thể và cho lời khuyên về các chiến dịch hoặc các dự án tổ chức, doanh nghiệp đang thực hiện. Chủ động trả lời các câu hỏi và yêu cầu từ biên tập viên và quản lý tiến trình sao cho phù hợp. Đối với các lĩnh vực yêu cầu phỏng vấn, agency phối hợp và tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc phỏng vấn, chuẩn bị các tài liệu tóm tắt cho người phát ngôn chính. Kiểm soát quan điểm của báo chí và làm việc với nhà báo để cung cấp thông tin bổ sung. Việc theo dõi bài viết, phát triển và trình bày những điểm chính cho khách hàng để đánh giá thành quả cũng rất quan trọng. Hỗ trợ phòng PR nội bộ trong việc phát triển các tài liệu báo chí, như: thông cáo báo chí, thông điệp chính và các tài liệu hỏi đáp khi họp báo. Tiến hành tiếp cận với các cơ quan thông tấn báo chí quan trọng để cung cấp cho họ các thông báo sắp tới, ví dụ như việc giành được khách hàng quan trọng, tung ra sản phẩm mới… Xác định các đối tượng chủ chốt, các thông điệp lớn, các mục tiêu, chiến lược hoặc chiến thuật để thực hiện chương trình theo kế hoạch mà phòng PR nội bộ đã lên (Phòng nội bộ có nhiệm vụ lên kế hoạch hoạt động cho các chương trình chính trong một dự án). Thực hiện các kế hoạch khi cần thiết. Viết các tài liệu báo chí như thông cáo báo chí, các buổi họp báo của doanh nghiệp, thông tin khẩn cho giới truyền thông, những bài diễn văn và thuyết trình. Trình bày tài liệu một cách ngắn gọn để ban quản trị có sự chuẩn bị trước khi thực hiện các buổi phỏng vấn quan trọng. Gửi báo cáo tình hình hằng tuần và hằng tháng cho giám đốc PR nội bộ để giám đốc biết được tiến độ và kết quả của công việc. Thường xuyên liên lạc với khách hàng. Erica Iacono (Tổng biên tập Tạp chí hàng tuần về quan hệ công chúng của nước Anh - PR Week) gần đây đã viết một bài báo trên PR week nhấn mạnh vai trò của agency với khách hàng “Việc truyền thông thường xuyên giữa agency với khách hàng rất cần thiết… cần thông báo cho khách hàng biết về các phát triển mới trong agency, bao gồm cả nhân viên và năng lực tiềm tàng” (Park, S, 2009)58.58 Sylvia Park. (2009). Internal vs. External PR Roles, communiquepr, http://wwwcommuniqueprcomblog/?p=228
Ưu và nhược điểm khi sử dụng công ty PR
Bởi vì PR là ngành công nghiệp dịch vụ nên tài sản chính của một angecy chính là chất lượng con người. Kết quả của một khảo sát gồm 500 phó chủ tịch của các tổ chức, doanh nghiệp nằm trong bảng xếp hạng danh sách Fortune 500 (bảng xếp hạng 500 tổ chức, doanh nghiệp lớn nhất Hoa Kỳ theo tổng thu nhập, chuyên trang của kênh truyền hình CNN) cho thấy rằng những khách hàng tiềm năng nghĩ về việc thuê một công ty PR thường đưa ra quyết định dựa trên chất lượng con người (Wilcox, D; Cameron, L, 2010)59.
59 Sđd.
Chuyên viên tư vấn Thomas L. Harris đã thực hiện một cuộc khảo sát với nhiều giám đốc truyền thông của các doanh nghiệp, kết quả cho thấy việc đúng hẹn và giữ lời hứa là những tiêu chuẩn quan trọng nhất để đánh giá một agency. Ngoài ra, những yếu tố đánh giá quan trọng khác có thể kể đến như: dịch vụ khách hàng, thanh toán chính xác, trung thực, tính sáng tạo, kiến thức về ngành nghề của khách hàng (Wilcox, D; Cameron, L, 2010)60.
60 Sđd.
Ưu điểm khi sử dụng agency
Tính khách quan: Công ty PR có thể phân tích nhu cầu hoặc những vấn đề của khách hàng theo quan điểm mới và đưa ra cái nhìn sâu sắc hơn. Đa dạng kĩ năng và chuyên môn: Các angecy thường có những chuyên gia viết bài phát biểu hay đặt bài trên tạp chí thương mại. Nguồn lực phong phú: Công ty PR có nhiều mối quan hệ với giới truyền thông và thường xuyên làm việc với một số lượng lớn những công ty cung ứng sản phẩm và dịch vụ. Các agency còn có những công cụ và cách thức tìm kiếm tư liệu cho một dự ánkế hoạch vì họ có ngân hàng dữ liệu thông tin và kinh nghiệm trong các lĩnh vực tương tự. Văn phòng trên khắp toàn quốc: Một công ty PR toàn quốc đòi hỏi sự hợp tác từ các thành phố lớn. Các agency lớn có những đội ngũ nhân viên tại chỗ hoặc liên kết với nhiều thành phố khác, thậm chí là trên thế giới. Kỹ năng giải quyết vấn đề đặc biệt: Một công ty PR có thể có kinh nghiệm và danh tiếng nhất định trong một lĩnh vực cụ thể. Ví dụ như Burson-Marsteller rất nổi tiếng với chuyên môn trong các cuộc khủng hoảng truyền thông liên quan đến sức khoẻ, các vấn đề y tế và hợp tác quốc tế trong những dự án đặc biệt. Hill & Knowlton được biết đến như một chuyên gia về các công vụ và Ketchum là chuyên gia trong lĩnh vực Marketing khách hàng (Wilcox, D; Cameron, L, 2010)61. Sự tín nhiệm: Một công ty PR thành công phải có danh tiếng nhất định về cách làm việc có đạo đức và chuyên nghiệp.61 Sđd.
Mặc dù sự kết hợp giữa tổ chức, doanh nghiệp với agency đem lại nhiều thành công nhưng không phải mọi thứ luôn luôn diễn ra trơn tru, tốt đẹp mà vẫn có một vài nhược điểm khi dùng các công ty PR.
Nhược điểm khi sử dụng agency
Chỉ nắm bắt bề ngoài vấn đề của khách hàng: Mặc dù người ngoài cuộc luôn có cách nhìn khách quan hơn, nhưng đôi khi các công ty PR vẫn gặp những bất lợi do không hiểu triệt để về khách hàng để có thể đáp ứng nhu cầu của họ. Thiếu sự cam kết về thời gian tổng thể: Một công ty PR phải phục vụ nhiều khách hàng, vì thế mà không có bất cứ một khách hàng cụ thể nào có thể độc quyền về nhân viên phục vụ cũng như các nguồn lợi từ công ty PR. Mất nhiều thời gian cho những chỉ dẫn chi tiết: Một kế hoạch PR phải mất từ vài tuần cho đến vài tháng mới được triển khai, do các agency cần thời gian tìm hiểu và nghiên cứu đối tác. Vài tổ chức, doanh nghiệp rất thất vọng bởi sự tốn kém cả về thời gian và tiền bạc để một agency nghiên cứu và đưa ra gải pháp. Bất bình giữa các nhân viên nội bộ: Thành viên trong đội ngũ PR nội bộ của khách hàng có thể bất đồng với nhau về việc sử dụng các tư vấn bên ngoài bởi vì điều đó hàm ý họ không có đủ năng lực giải quyết công việc. Cần phải có sự hướng dẫn và quyết định bởi quản lí cao nhất: Những người điều hành cấp cao phải dành thời gian để tường thuật ngắn gọn cho những agency về việc xác định các mục tiêu phải đạt được khi hợp tác. Cần có đầy đủ thông tin và sự tự tin: Khách hàng phải sẵn sàng chia sẻ thông tin (bao gồm cả những bí mật) với cố vấn bên ngoài. Giá cả: Thực tế, việc sử dụng agency rất tốn kém. Trong nhiều trường hợp, quy trình công việc PR có thể được giải quyết với giá thấp hơn khi sử dụng các nhân viên nội bộ.3.5. Cách thức làm việc với agency
Để đưa ra quyết định thành lập một phòng Truyền thông nội bộ hay thuê các công ty PR bên ngoài, một tổ chứcdoanh nghiệp cần phải xem xét nhiều vấn đề:
Đầu tiên, về chi phí của tổ chức: Cần nắm xem tổ chức, doanh nghiệp dành bao nhiêu cho ngân sách PR? Nếu là một nhân viên PR, hãy nhấn mạnh tầm quan trọng của bộ phận PR đối với tổ chức, doanh nghiệp. Nhân viên PR và bộ phận PR có thể cung cấp cho CEO, CFO, hoặc những người khác thuộc các bên liên quan những vấn đề PR mà họ không nghĩ đến khi lập kế hoạch ngân sách. Thêm vào đó, nhân viên PR cần nhắc nhở họ rằng việc PR vừa tiết kiệm chi phí, vừa mang lại nhiều hiệu quả hơn so với quảng cáo.
Tiếp theo, hãy xem xét những mục tiêu mà tổ chức, doanh nghiệp muốn đạt được khi triển khai kế hoạch PR: Nếu có một số lĩnh vực mà bộ phận PR trong tổ chức, doanh nghiệp không thể thực hiện hoặc cung cấp, thì tổ chức, doanh nghiệp có thể tìm sự hỗ trợ từ các công ty truyền thông. Hiện nay có hàng ngàn các agency để lựa chọn, hãy chắc chắn rằng họ là đối tác phù hợp với tổ chức, doanh nghiệp (có thể làm những gì tổ chức, doanh nghiệp yêu cầu, hoặc biết cách làm việc trong lĩnh vực hoạt động của mình), đồng thời hãy cho họ thấy rằng tổ chức, doanh nghiệp của bạn cũng là một đối tác phù hợp với công việc của họ.
Nên xem xét và kết hợp cả hai điều này: Nếu có một kế hoạch cụ thể mà nhân viên PR cảm thấy đội ngũ trong tổ chức, doanh nghiệp không thể nào đảm đương được, hãy thuê các agency bên ngoài. Kế hoạch đó có thể được thực hiện nhanh hơn, tốt hơn, và thậm chí rẻ hơn so với việc cố gắng tự làm. Kế hoạch PR của tổ chức, doanh nghiệp có thể trở nên tuyệt vời hơn với sự giúp đỡ của đội ngũ PR trong tổ chức, doanh nghiệp truyền thông chuyên biệt. Thông thường để có hiệu quả cao nhất, nên có một người nào đó trong nội bộ thực sự hiểu biết về tổ chức, doanh nghiệp để đảm trách công việc ruyền thông và quan hệ công chúng, bên cạnh đó cũng cần một chuyên gia PR chuyên nghiệp bên ngoài – người có hiểu biết nhiều về thị trường mục tiêu của tổ chức, doanh nghiệp và các yếu tố tác động khách quan bên ngoài mà các nhân viên nội bộ khó nắm bắt được. Khi một tổ chức, doanh nghiệp quyết định sử dụng cả phòng PR nội bộ và một đội ngũ PR bên ngoài, một trong những vấn đề về sự hợp tác của hai bên xoay quanh trách nhiệm của các bên. Để tận dụng các mối quan hệ chiến lược và nuôi dưỡng một mối quan hệ tích cực giữa tổ chứcdoanh nghiệp và agency, vai trò và trách nhiệm của mỗi bên nên được vạch ra rõ ràng. Sẽ cực kỳ tốt nếu công ty PR bên ngoài và các chuyên gia PR nội bộ cũng như cấp quản lý trong tổ chức, doanh nghiệp có sự chia sẻ với nhau về quy trình và thủ tục.
3.6. Phương thức thanh toán
Một công ty truyền thôngPR thu phí cho dịch vụ của mình theo ba cách thức phổ biến sau đây:
Phí theo giờ cơ bản, cộng với tạp phíphí phụ trộicông tác phí: Cách thức này thường được sử dụng bởi các luật sư, các công ty kế toán và các chuyên viên cố vấn về quản lý. Số giờ dùng cho một khách hàng được xếp thành bảng mỗi tháng và được tính hóa đơn tới khách hàng. Tạp phí, tiền xe taxi, tiền thuê xe hơi, tiền vé máy bay, và tiền ăn cũng sẽ được tính hóa đơn tới khách hàng.
Phí trả trước: Là phí cơ bản hằng tháng được tính hóa đơn đến khách hàng. Phí trả trước bao gồm chi phí hành chính và tổng hợp dùng để duy trì hoạt động cung cấp dịch vụ và sẵn sàng tư vấn chiến lược khi cần thiết. Trên thực tế, đa số khách hàng có thể tự thực hiện các chiến dịch truyền thông nhưng vẫn cần đến lời khuyên của các chuyên gia trong giai đoạn lập kế hoạch. Nhiều phí trả trước cũng định rõ số giờ mà tổ chức, doanh nghiệp sẽ dùng cho một khách hàng mỗi tháng. Mỗi công việc tăng thêm sẽ được tính hóa đơn với mức phí theo giờ thông thường. Tạp phí thường được tính hóa đơn riêng biệt.
Phí dự án cố định: Tổ chức, doanh nghiệp và công ty truyền thông thỏa thuận với nhau để làm một dự án đặc trưng như báo cáo hằng năm, một bản tin, hay một sự kiện đặc biệt, với mức phí cố định. Ví dụ một công ty tư vấn có thể viết và xuất bản một bản tin hàng quý với phí 30,000 đô la một năm. Cách tính phí này ít phổ biến nhất trong các công ty truyền thông vì khó mà dự đoán trước tất cả công việc và chi phí. Tuy nhiên nhiều khách hàng lại thích lệ phí cố định cho một dự án rõ ràng vì nó dễ dàng hơn để dự thảo ngân sách và không có những điều bất ngờ.
TÓM LƯỢC
Bộ phận PR nội bộ:
Hầu hết các tổ chức đều có bộ phận PR, thường được biết đến với tên gọi phòng truyền thông. Các tổ chức sẽ dựa vào văn hóa doanh nghiệp, tổ chức, cấu trúc của chính tổ chứcdoanh nghiệp đó mà xây dựng nhiều hình thức quan hệ công chúng khác nhau. Những sở hữu bộ phận PR chuyên nghiệp sẽ có các cấp độ chiến lược khác nhau, tuy nhiên hầu hết các tổ chức, doanh nghiệp đều có nhân viên tư vấn cho các lãnh đạo cấp cao và có vai trò chuyên môn trong việc hoạch định chiến lược.Công ty PR (agency):
Các công ty PR với nhiều quy mô khác nhau có mặt trên toàn thế giới và cung cấp nhiều loại hình dịch vụ khác nhau. Rất nhiều các công ty PR có quy mô lớn, mang tầm quốc tế là một phần của các tập đoàn truyền thông khổng lồ. Lợi thế của việc sử dụng các agency là có thể linh hoạt và mở rộng nguồn tài nguyên từ bên ngoài.