Người dân Trung Hoa biết lịch sử hay không đều căm hận nhất là tên gian thần Tần Cối bán nước cầu vinh. Thế nhưng nhắc tới Tần Cối tất là phải nhắc đến Nhạc Phi, một vị anh hùng dân tộc được người dân Trung Hoa thờ kính muôn đời giống như đối với Quan Công vậy. Tần Cối có tội bao nhiêu thì Nhạc Phi anh hùng bấy nhiêu, là sự đối chọi giữa thiện và ác.

Nhạc Phi sinh năm 1103, tên tự là Bằng Cử, người ở Tương châu, xuất thân trong một gia đình nhà nông, gia đình khá vất vả nên có lúc ông phải đi làm mướn cho người ta, lấy tiền trả nợ cho cha mẹ. Vốn là người có sức vóc mạnh mẽ, lại ham thích võ nghệ nên dù rất cực khổ ông vẫn dành thời gian để luyện tập đầy đủ “Bát môn binh khí” nhưng giỏi nhất vẫn là cách đánh bằng giáo (thương pháp). Thời điểm lúc ấy quân Liêu không ít lần xâm phạm biên cương với ý đồ xâm chiếm toàn bộ đất Tống. Thế nhưng triều đình Bắc Tống dưới sự cai trị u mê của Tống Huy tông Triệu Cát, triều đình đầy rẫy những tên gian thần chỉ biết vơ vét cho vinh thân phì gia, không bao giờ nghĩ đến việc tìm kiếm hiền tài cứu nguy đất nước. Với lòng nhiệt huyết yêu nước, không thể nhìn đất nước nghiêng ngả sắp rơi vào tay ngoại bang, Nhạc Phi liền xin gia nhập quân đội, trước tiên là không phải lo miếng ăn hàng ngày, sau đó hy vọng có cơ hội cống hiến sức lực và tài năng cho quốc gia.

Quyết định này bị rất nhiều người cười chê, cho rằng Nhạc Phi không có chí tiến thân. Lý do là vì vào thời phong kiến ấy, quan điểm trọng văn học, dựa vào những kỳ thi cử để tuyển chọn người ra làm quan vẫn còn rất nặng nề. Bất cứ ai có tài về văn chương thi phú hay vượt qua được kỳ thi là sẽ được ra làm quan, chẳng cần biết đến đạo đức của người ấy ra sao. Dĩ nhiên trong số những người đỗ đạt có kẻ tốt người xấu nhưng hầu hết người có tấm lòng trung thực đều không chịu nổi sự thao túng của quan lại thời Bắc và Nam Tống, dần dần tìm cách bỏ đi, để lại quan trường toàn là những tên gian thần giỏi nịnh bợ, bất tài thiếu đạo đức nhưng giàu sang vinh hiển.

Nói chung muốn tiến thân thì phải qua con đường thi cử, tòng quân nhập ngũ bị người đời rất khinh thị. Thế nhưng Nhạc Phi vẫn khao khát được làm người lính, không thể nào khoanh tay đứng nhìn đất nước nghiêng ngả dưới gót chân xâm lược của ngoại bang. Lúc bấy giờ hai triều đình Liêu và Kim thay nhau quấy phá biên cương, quân sĩ hết sức vất vả khổ cực, lại dễ dàng chuốc lấy cái chết nên tòng quân tức là đã chấp nhận đón lấy cái chết, ai nấy đều tìm cách trốn tránh, vì vậy quân binh rất cần thêm người có tâm huyết tình nguyện như Nhạc Phi.

Ngay từ lúc vào quân ngũ, Nhạc Phi đã tỏ ra là người rất anh dũng, trận nào cũng xung phong đi đầu, không hề sợ chết. Có một lần ở Hợp châu, nơi có nhiều bọn thổ phỉ ẩn trong vùng núi non, rất khó đánh dẹp. Nhiều lần quan quân vất vả truy đuổi nhưng đều thất bại, mỗi khi lơi lỏng là bọn chúng lại xuất hiện cướp bóc của cải dân lành, thậm chí nhiều khi còn táo tợn đánh cả phủ huyện, giết quan lại và vét sạch kho lẫm. Lúc đó Nhạc Phi chưa có chức tước gì nhưng vẫn xin tình nguyện đi đánh dẹp bọn thổ phỉ chỉ với vài chục tinh binh. Ông cho bọn họ giả làm lái buôn vào thẳng sào huyện bọn thổ phỉ.

Bọn này thấy toàn là trai tráng thì rất thích, không tính tới việc buôn bán mà định bắt toàn bộ cưỡng ép theo bọn chúng, bao nhiêu hàng hóa thì tịch thu, thế là “nhất cữ lưỡng tiện” được cả đôi đường. Tiếc rằng Nhạc Phi đã tính sẵn, khi bọn thổ phỉ gọi vào xem hàng hóa, lập tức các quân binh rút võ khí trong hòm ra xông vào đánh giết. Với khí thế hăng hái như vậy, bọn thổ phỉ lại bị bất ngờ, lớp chạy trốn lớp bị giết, sau đó không còn tung hoành như trước được nữa.

Nhờ chiến công nho nhỏ này mà danh tiếng của Nhạc Phi bắt đầu được mọi người biết đến, ai cũng ca tụng ông là người can đảm hiếm có. Những lúc rảnh rỗi, Nhạc Phi thường xin được chỉ dạy về binh pháp nên tuy chưa có cấp bậc gì vẫn được anh em trong quân đội khâm phục.

Một lần nữa khi quân Tống kết hợp với quân nhà Kim tiến đánh quân Liêu, Nhạc Phi liền xin phụ trách đội tiên phong, dũng cảm xông lên mặt thành đánh giết, mở đường cho đại quân tiến vào thành Yên Kinh. Thật sự nhà Kim hoàn toàn không hề có ý tốt đối với nhà Tống, sự liên kết đó chỉ là nhất thời mà thôi. Quả nhiên không lâu sau, vào năm 1123, khi Kim Thái tổ chết, con của ông là Kim Thái tông Hoàn Nhan Thịnh tiêu diệt xong nước Liêu, liền nghĩ tới việc đánh chiếm xuống phương nam mà đầu tiên là Bắc Tống hủ bại.

Đại quân của Hàn Ly Bất nước Kim mau chóng tràn xuống phương nam và uy hiếp kinh thành triều đình Bắc Tống, Tống Huy tông kinh sợ chạy trốn, trao ngai vàng lại cho con cùng với hoạn quan Lương Phương Bình dàn quân bên này sông Hoàng Hà chống đỡ. Thế nhưng, quân Kim dễ dàng vượt qua Hoàng hà, chiếm Hoạt châu, thẳng tới Khai Phong. May mắn là có viên tướng tên Lý Cương can đảm đứng ra tập hợp binh sĩ chống đỡ mới làm cho cục diện tạm thời không thất bại.

Thế nhưng triều Tống không nhân cơ hội ấy mà lật ngược thế cờ, trái lại từ vua tới quan đều sợ chết tới nỗi sẵn sàng ký hòa ước nhục nhã, xin Hàn Ly Bất rút quân với điều kiện sẽ cống nạp cho triều Kim đến 50 triệu lạng bạc, 5 triệu lạng vàng và cắt đất 3 trấn biên giới, đưa một số thân vương đại thần đến triều Kim làm con tin.

Khi đã định xong hòa ước, quân Kim quyết định rút khỏi Khai Phong, dẫn giải luôn Tống Huy tông và Tống Khâm tông cùng một số thân nhân trong hoàng gia về Hội Ninh, phía nam Hắc Long Giang. Thế là triều đình Bắc Tống diệt vong, thay vào đó là triều đình Nam Tống do Khang vương Triệu Cấu liên kết cùng với tên Tri châu Uông Bá Nhan, lấy phủ Đại Danh làm kinh đô. Triều Nam Tống cũng theo vết xe đổ, càng hủ bại hơn trước và mỗi lần nghe tiếng quân Kim sắp tiến đánh là ai nấy đều run rẩy chỉ nghĩ đến đầu hàng hoặc xin thần phục giữ lấy mạng sống.

Nhạc Phi đã tham gia quân đội từ thời Bắc Tống, trải qua mấy năm trong quân ngũ đã nhìn rất rõ sự tác hại của bọn gian thần, trong lòng hết sức căm hận nhưng đành phải nín nhịn, mang hết sức mình ra chiến mỗi khi đụng độ với quân triều Kim. Nay thấy triều đại cũ diệt vong, nghĩ rằng triều đại mới chắc chắn sẽ sáng suốt nhìn ra cái họa xâm lăng từ triều Kim nên hăng hái dâng thư lên Tống Cao tông kiến nghị mở rộng việc chiêu mộ và huấn luyện quân sĩ, đồng thời cách chức mấy tên gian thần trong triều mà nổi trội nhất là tên Uông Bá Nhan. Thế nhưng Nhạc Phi không biết rằng triều Nam Tống cũng hủ bại chẳng khác gì Bắc Tống, khi dâng thư lên liền bị Cao tông quở trách và cách hết chức vụ, cho về quê làm thường dân.

Tuy nhiên mấy năm sau triều Kim lại kéo quân sang uy hiếp biên cương, bất đắc dĩ Cao tông phải gọi Nhạc Phi ra cầm quân trở lại theo Vương Ngạn vượt sông Hoàng Hà chống lại quân Kim. Sau này, ông theo dưới trướng Tông Trạch lưu thú tại Đông Kinh, rất được Tông Trạch yêu thích.

Sau khi Tông Trạch chết, Nhạc Phi theo Đỗ Sung đóng ở Kiến Phong. Khi Ngột Truật vượt sông xâm lược Nam Tống, Đỗ Sung sợ hãi đầu hàng quân địch nhưng Nhạc Phi rất can đảm, chỉ huy bộ tướng quyết định chiến đấu. Khi Ngột Truật rút quân, Nhạc Phi dũng mãnh truy kích theo, thừa cơ thu phục lại đất Kiến Phong. Lúc ấy Nhạc Phi đã trải qua nhiều chiến trận, trở thành một viên tướng thiện chiến, danh tiếng được khắp nơi biết đến.

Do đó vào năm Thiệu Hưng thứ hai (1132), vừa đúng 30 tuổi, Nhạc Phi được Tống Cao tông phong cho làm Nguyên soái trấn giữ vùng trung du Trường Giang. Hai năm sau, Nhạc Phi lại vâng lệnh đem quân đánh lên miền bắc, thu phục được 6 quận Tương Dương và nhờ chiến công ấy được gia phong lên làm Tiết độ sứ, tước Võ Xương Khai quốc hầu. Nhạc Phi còn định đem quân đánh sâu vào đất Kim, giải trừ hoàn toàn mầm mống uy hiếp của triều Kim nhưng hùng tâm tráng chí của ông không được sự đồng ý của Tống Cao tông, đành phải đóng quân ở biên giới đề phòng.

Vì quá sợ triều Kim nổi giận, nhiều lần tưởng như Nhạc Phi đã thành công, tiêu diệt hoàn toàn lực lượng quân Kim, thế mà ông bị Tống Cao tông ngăn cản, thành ra từ thắng trận biến thành thế thủ.

Điển hình nhất là vào năm Thiệu Hưng thứ tư (1134), khi Nhạc Phi đang dẫn quân truy kích theo quân Kim, đã vào rất sâu đất địch, mà quân Kim chỉ biết tháo chạy không còn sức chống đỡ, đột ngột Tống Cao Tông hạ lệnh bắt phải rút quân trở về. Đến năm 1136, một lần nữa Nhạc Phi vâng mệnh đem quân bắc phạt, Cao tông thấy thắng mấy trận thì cho là đã đủ, hạ lệnh phải kéo quân về. Nhạc Phi đã toan liều lĩnh trái mệnh vua để tiếp tục tấn công nhưng khi ấy đang vào sâu đất Kim, nếu không có tiếp viện cả người và lương thực thì không sao đủ sức, đành phải tức tối rút quân. Tất cả những lần cản trở ấy đều do bọn gian thần trong triều đình xúi bẩy. Trong số đó người ghét Nhạc Phi nhất là tên gian thần Tần Cối, hắn vừa sợ Nhạc Phi có danh tiếng thì địa vị của hắn lung lay, vừa sợ triều Kim trách cứ bởi chính hắn đã ngầm bán nước cho địch từ lâu rồi.

Nguyên do là vào thời Bắc Tống, Tần Cối mang tham vọng rất lớn nhưng cố gắng mấy vẫn không được Tống Khâm tông để mắt đến. May sao triều đình Bắc Tống chủ trương dâng đất nghị hòa nên phong cho Tần Cối làm Lễ bộ Thị lang, cùng với Trình Võ làm sứ giả sang nước Kim điều đình. Thế là Tần Cối được làm một vị đại thần nhờ không có ai dám đi sang nước Kim chứ không phải tài cán của hắn được tín nhiệm. Cuộc đời thật éo le, khi mới đi được nửa đường thì Tần Cối nghe tin Hàn Ly Bất đã tự động rút quân vì thủy thổ không hợp, quân tướng lâm bệnh quá nhiều, mừng rỡ trở về kinh đô. Chức tước đã được ban rồi nên từ đó Tần Cối nghiễm nhiên là vị đại thần tham dự vào triều chính.

Thừa cơ hội đó Tần Cối ra sức nịnh bợ, mua chuộc nên thăng chức rất mau. Hắn tưởng như cuộc đời thênh thang rộng mở, chẳng ngờ chưa được bao lâu thì quân Kim lại tổng tiến công lần nữa.

Trong lần xâm lược này, quân Kim đã hiểu rõ đường lối và thủy thổ đất Tống nên tiến rất mau. Hai tướng quân Kim là Hàn Ly Bất và Niêm Hãn với cách đánh chớp nhoáng của mình, tiến mau đến nỗi Tống Khâm tông còn đang hội họp quần thần bàn về việc dâng châu báu nghị hòa thì quân Kim đã ồ ạt kéo đến sát thành Khai Phong, cuối cùng bắt sống được cả Tống Khâm tông lẫn Tống Huy tông đem giam giữ nơi doanh trại ngoài thành.

Tên gian thần Nghiêm Tung khi ấy nắm chức Thừa tướng, chủ trương nghị hòa nên khi quân Kim rút lui đã đem theo cả Huy Tông lẫn Khâm Tông cùng hơn ba ngàn quần thần trong hoàng thất và quan lại triều Tống giải về phương bắc. Trong số quần thần ấy có cả Tần Cối. Người ta tưởng đâu như thế Tần Cối sẽ bỏ xác nơi đất phương bắc, không bao giờ được về cố quốc nữa. Để quốc gia có người cầm đầu, sau khi Huy tông và Khâm tông bị bắt đi rồi, Khang vương Triệu Cấu liền lên ngôi xưng là Tống Cao tông, thành lập triều đình Nam Tống ở Đại Danh, phủ Ứng Thiên. Việc này khiến triều Kim rất tức giận, lại sai Hoàng đệ là Đát Lãn đem quân đánh Sơn Dương. Lần này Đát Lãn có dẫn theo cả vợ chồng Tần Cối cho hắn lo việc văn thư hoặc làm chuyển vận sứ. Nhân cơ hội này, vợ chồng Tần Cối tìm cách trốn chạy về phương nam cùng với hai thủ hạ là Đinh Dị và Vương An Đạo.

Thật sự theo nhiều chứng cứ thì vợ chồng Tần Cối không thể dễ dàng trốn chạy như vậy, nhất là lại đèo bồng cả bọn thuộc hạ. Hắn đã theo lệnh của Đát Lãn, cam tâm làm gian tế nằm phục ở triều đình Nam Tống mà phá hoại, giúp cho triều Kim thuận lợi hơn trong việc tiêu diệt nước Tống. Do vậy nhiều lần Nhạc Phi đã sắp tiến tới chiến thắng thì đều bị Tần Cối xúi giục Cao tông xuống lệnh triệu về, bắt rút lui bỏ hết những công lao từ trước tới nay.

Năm Thiệu Hưng thứ bảy (1137), một lần nữa Nhạc Phi không hiểu triều đình đã bị bọn gian thần bán nước thao túng, về triều bệ kiến Tống Cao tông, dâng bản kế sách thu phục những vùng đất Nam Tống đã bị quân Kim chiếm giữ. Cao tông đọc bản kế sách này rất khen ngợi, lập tức cho Nhạc Phi nắm toàn quyền binh mã, đồng thời quyết định tăng thêm số quân để đủ cho kế hoạch. Nhac Phi rất mừng, nhưng khi đang điểm quân thì chợt Cao tông đổi ý ngược lại hoàn toàn, đó lại là do sự ngăn cản của Tần Cối. Không những thế, Tần Cối còn gièm pha là Nhạc Phi không coi trọng di hài tiên đế, chỉ muốn lấy chiến tranh làm bậc thang trèo lên chức vụ cao. Nhiều lần như vậy, Cao tông đâm ra có ấn tượng không tốt với Nhạc Phi.

Thật sự Tần Cối muốn giết Nhạc Phi từ lâu rồi nhưng ông có quá nhiều chiến công vang dội, triều đình lại đang cần tướng lãnh tài ba để chống đỡ nên không sao hại được Nhạc Phi. Qua nhiều lần như vậy, dần dần Nhạc Phi cũng hiểu ra, vì vậy khi Cao tông mở phong chức thì ông nhất định từ chối, cho rằng nên đề phòng người Kim lật lọng hơn là chắc ý vui mừng. Việc này khiến Cao tông hết sức buồn giận, bởi nếu Nhạc Phi không nhận ban thưởng thì chẳng có ai xứng đáng hơn nữa.

Cuối cùng Cao Tông phải hạ chiếu tới lần thứ ba, bất đắc dĩ Nhạc Phi phải nhận để đừng mang tội khi quân. Vì việc này mà Tống Cao tông rất bất mãn Nhạc Phi nhưng không có cớ nói ra. Tần Cối nhìn biết tâm ý của Cao tông, ngầm tìm cách hãm hại Nhạc Phi để cho Hoàng đế được hài lòng.

Lúc đó là vào năm 1134, Lý Thành được triều Kim yểm trợ, phát triển rất mạnh nên nhân cơ hội ấy tiến đánh dữ dội, chẳng bao lâu đã chiếm được 6 quận ở Tương Dương, uy hiếp cả vùng Lưỡng Triết. Thế mà triều đình vẫn bình chân như vại không hề để ý tới. Nhạc Phi không sao kềm được nôn nóng, tuy biết rằng việc dâng thư có thể làm cho bọn gian thần càng thêm căm ghét nhưng cuối cùng vẫn dâng tấu thư xin nhà vua mau chóng khởi binh tái chiếm lại 6 quận này.

Cao tông nghe theo, sai Nhạc Phi giữ chức Chế Trí sứ, huy động các lộ quân ở vùng Kinh Nam, Ngạc châu và Nhạc châu tiến đánh chiến lại vùng Tương Dương. Nhạc Phi đã sửa soạn trước, nhận được lệnh liền cho quân vượt Trường giang, đầu tiên là tấn công thành Sính châu do tên hàng tướng Kính Siêu chiếm giữ. Kính Siêu có sức mạnh muôn người không địch lại nhưng hoàn toàn không có cơ mưu, chỉ biết dựa vào sức mạnh trời cho để chiến thắng. Vì vậy mấy lần quân của Nhạc Phi tấn công đều thất bại, không sao phá được thành.

Nhạc Phi liền nghĩ đến cách đánh khác, biết rằng Kính Siêu bất trí vô mưu nên chắc chắn không dự phòng quân lương cũng như võ khí lâu dài, đổi cách đánh làm tiêu hao địch, không tấn công ồ ạt nữa. Quả nhiên không bao lâu thì trong thành hết nhẵn gỗ, đá và tên bắn cũng không còn bao nhiêu nện trong đợt tấn công cuối cùng quân của Nhạc Phi đã chiếm được thành. Nhạc phi một mình một ngựa truy đuổi Kính Siêu, dồn hắn vào chỗ chết để trừ tận gốc hậu họa.

Sau khi chiếm được Sính châu, Nhạc Phi chia quân ra làm nhiều cánh đồng thời đánh Tùy châu, Đặng châu, còn mình dẫn quân thẳng đến Tương Dương. Thành này do Lý Thành chỉ huy, hắn học theo cách đánh của người Kim rất thiện nghệ về kỵ binh. Do vậy Lý Thành hoàn toàn tự tin, dàn quân chờ đợi quân của Nhạc Phi tiến đến, trong bụng chắc chắn sẽ đánh tan đối phương bằng kỵ binh. Thế nhưng Nhạc Phi đã sửa soạn sẵn, cho quân sĩ sử dụng thương dài nhắm vào việc giết các con ngựa chiến khiến bọn kỵ binh chưa đánh đã ngã lộn xuống đất. Thế trận của Lý Thành hoàn toàn tan vỡ, đành dẫn mấy trăm tùy tùng thừa đêm tối bỏ chạy, để cho Nhạc Phi chiếm giữ Tương Dương. Chỉ một trận đánh ông đã tiêu diệt được đối phương, danh tiếng từ đấy càng vang dội, mỗi khi quân Kim nghe biết đoàn quân của ông chỉ huy thì đều thối chí kinh hoàng.

Tất cả là do tài trí của Nhạc Phi đã dự kiến một kế hoạch hoàn thiện, vì vậy không mất bao nhiêu thời gian đã tái chiếm được 6 quận Tương Dương. Ngay cả Tống Cao tông cũng khá ngỡ ngàng với chiến thắng này bởi từ trước đến nay toàn là nhận được tin bại trận, lập tức phong cho Nhạc Phi giữ chức Kinh Tương Đàm châu Tiết Độ sứ, tức toàn quyền giữ quân trấn thủ mấy châu này. Nhạc Phi rất mừng bởi đây sẽ là căn cứ địa rất tốt để chấn chỉnh binh mã, tích trữ lương thảo, chiêu mộ thêm quân binh để sau này làm bàn đạp tiến đánh triều Kim.

Về mặt nội bộ triều Nam Tống cũng chưa thể gọi là yên tĩnh bởi các nơi nhận biết rằng từ vua tới quan đều thối nát, nếu có chút tài năng liền nổi lên làm loạn chiếm giữ một vùng đất xưng vương xưng bá. Hùng hậu nhất trong các cuộc nổi loạn là của Dương Thái ở Động Đình hồ. Triều đình Nam Tống đã nhiều phen sai quan quân đi tiễu trừ nhưng đều thất bại. Lần cuối cùng triều đình phái viên tướng Dương Tạ dẫn binh đi thảo phạt nhưng lần này thất bại càng nặng nề hơn khiến triều đình hết sức lúng túng, không biết tìm đâu ra tướng tài để trao cho trọng trách này. Lúc ấy Tần Cối liền tiến cử Nhạc Phi. Mọi người đều tưởng Tần Cối không còn lòng oán ghét nhân tài nữa, biết sử dụng nhân tài vào việc lớn quốc gia.

Thật sự Tần Cối vô cùng thâm hiểm, tiến cử Nhạc Phi nhắm hai kết quả: Nhạc Phi rất giỏi đánh thương và đánh trên bộ, nếu như đánh với Dương Thái ở Động Đình hồ bằng thủy chiến thì chưa biết ai thắng ai bại. Nếu Nhạc Phi thắng thì đó là công tiến cử của mình, bằng ngược lại thì có cớ trừng trị Nhạc Phi, đầu nào cũng có lợi cho hắn. Cao tông không hề biết, nghe Tần Cối tiến cử thì rất mừng rỡ, lập tức phong ông làm Thanh Viễn quân Tiết Độ sứ, dẫn quân thay thế cho Dương Tạ.

Quả nhiên Nhạc Phi khá lúng túng trong việc tìm cách đối đầu với Dương Thái. Thế nhưng ông rất quyền biến, để thử lòng quân địch xem mạnh hay yếu, trước tiên ông cho loan truyền hịch chiêu hàng. Chỉ mấy ngày sau Nhạc Phi đã được một viên tướng dưới quyền Dương Thái tên là Huỳnh Tá bí mật xin đầu hàng triều đình. Nhạc Phi không chờ lệnh vua, chấp nhận việc này nên Huỳnh Tá bất ngờ làm phản đánh chiếm được luôn một lúc mấy thủy trại.

Để Huỳnh Tá yên lòng, Nhạc Phi cấp tốc dâng thư về triều, xin phong cho Huỳnh Tá chức Võ công Đại phu, dựa vào tài đánh thủy chiến của ông ta mà mở cuộc đại tấn công. Tần Cối ra sức ngăn cản nhưng nhờ một vị đại thần là Trương Tuấn đứng lên nói rõ lòng dạ thẳng thắn và trung thành của Nhạc Phi, không hề có ý định mờ ám gì trong việc này, cuối cùng Cao tông mới chấp thuận.

Sau khi đã chỉnh đốn xong binh mã cùng các chiến thuyền do Huỳnh Thái mang về, Nhạc Phi đưa ra kế hoạch tổng tấn công từ ba mặt khiến quân của Dương Thái không sao địch lại, phải bỏ chạy tán loạn, rút sâu vào trong Động Đình hồ cố thủ. Đường thủy ở Động Đình hồ rất ngoắt ngéo nếu không phải là người quen thuộc rất dễ bị lạc lối hoặc sa lầy. Do vậy Nhac Phi không dám tiến binh ngay, nhân cơ hội một tên bộ tướng của Dương Thái ra hàng thì giả vờ nghi ngờ, đánh đòn rồi tha về.

Điều này làm cho quân tướng hết sức ngạc nhiên vì từ trước đến nay Nhạc Phi không bao giờ mê muội đến mức trừng phạt hàng tướng. Thật ra khi tên hàng tướng ấy đi thuyền trở về thủy trại, lòng đầy căm tức thì đã vô tình dẫn đường chỉ lối cho Nhạc Phi. Vị tướng trí mưu này đã bí mật sai hai tướng Ngưu Cao và Vương Quí dẫn theo mấy ngàn tinh binh lặng lẽ bám gót theo sau, mau chóng chiếm thủy trại của hắn. Lấy thủy trại này làm bàn đạo, hai tướng Ngưu Cao và Vương Quí từ trong đánh ra, đại quân của Nhạc Phi từ ngoài đánh vào, khí thế hết sức dữ dội.

Dương Thái không sao ngờ nổi Nhạc Phi lại đa mưu túc kế đến vậy, hoảng hốt bỏ chạy nhưng cuối cùng vẫn bị bắt sống. Nhạc Phi liền hạ lệnh chém đầu để làm gương cho mọi người. Chiến thắng này làm cho Tần Cối có muốn hãm hại cũng không được, đành khoanh tay căm tức ngồi nhìn Cao tông thăng cho Nhạc Phi làm Võ Thắng Định quốc quân Tiết Độ sứ. Đây là chức vụ rất lớn, toàn quyền điều động quân binh cả một vùng chung quanh Tương Dương nên Nhạc Phi lại càng nôn nóng nghĩ đến ngày sẽ tiến binh đánh tan triều đình nhà Kim.

Sự chuẩn bị này không qua được tai mắt của triều Kim, đó cũng là nguyên do dẫn đến biến cố trong nội bộ đối phương. Khi ấy triều Kim chia làm hai phe chủ hòa và chủ chiến, giằng co nhau chưa bên nào ngã ngũ. Khi nghe tin Nhạc Phi đang chỉnh đốn binh mã, lập tức phe chủ chiến do Ngột Truật cầm đầu giận dữ xin Đát Lãn phải cho xuất binh đánh phủ đầu ngay. Đát Lãn vốn chủ trương hòa hoãn nên không nghe theo, rốt cuộc bị Ngột Truật làm phản giết chết, nắm đại quyền trong tay rồi quyết định đem quân tràn xuống phương nam, đó là vào năm 1139. Quân Kim chia làm 4 cánh do các danh tướng triều Kim chỉ huy rầm rộ tiến quân, khí thế hết sức hung hãn.

Triều đình Nam Tống không hề đề phòng nên chỉ trong một thời gian ngắn, quân Kim đã lấy lại toàn bộ đất đai vừa trao trả cho Tống, đồng thời còn uy hiếp cả Hoài Nam. Bất đắc dĩ Tống Cao tông phải hạ lệnh cho quân triều đình tiến ra biên giới chống đỡ. Quân tướng nhà Tống rất hâm mộ Nhạc Phi nên đồng lòng xin được ông chỉ huy, Tống Cao tông phải chấp nhận việc này, phong cho ông làm Nguyên soái. Nhạc Phi liền hội quân ở Tựơng Dương, làm lễ thề ước sẽ quyết chiến đấu đến cùng xong là lập tức tiến quân, ngay trận đầu đã chiếm lại được Thái châu.

Các cánh quân khác nghe tin đại thắng thì đều phấn khởi, sát cát cùng nhau hưởng ứng, Hàn Thế Trung chiếm được Hải châu, Vương Đức chiếm được Túc châu và Hào châu. Những chiến thắng này khiến triều Kim vô cùng lo lắng, đành phải bí mật sai người tới nói với Tần Cối tìm cách cứu nguy. Tần Cối liền tâu với Tống Cao tông lấy những chiến thắng này làm áp lực “để cầu hòa”, hoàn toàn không muốn lợi dụng thời cơ đánh bại luôn quân địch. Cao tông từ trước tới nay vẫn nơm nớp kinh sợ mỗi khi quân triều Kim tấn công nên nghe lời Tần Cối tâu liền vội vàng xuống lệnh cho quân Tống triệt thoái khỏi các vùng đã chiếm.

Lúc đó thắng lợi đã gần như nắm trong tay, sĩ khí quân Kim xuống dốc thê thảm, hễ thấy đoàn quân nào trương cờ vàng có đề ba chữ “Nguyên soái Nhạc” lập tức hò nhau bỏ chạy. Các cánh quân khác cũng lợi dụng sự sợ hãi này, tuy không phải là của Nhạc Phi vẫn trương cờ của ông làm cho quân Kim khiếp sợ mất tinh thần. Vì vậy nhận được lệnh thoái lui, Nhạc Phi không đành lòng chút nào, bàn với các tướng:

– Lần này ta chống lại mệnh triều đình, nếu không toàn thắng thì khó toàn được tính mệnh. Vì vậy các ngươi phải đồng lòng chiến đấu, lấy công chuộc tội. Khi việc đã xong, ta nghĩ chắc triều đình không lẽ bắt tội người chiến thắng sao?

Sau đó Nhạc Phi tập họp toàn bộ đại binh kéo thẳng đến thành Yên kinh, là nơi Ngột Truật đang đóng quân. Ngột Truật rất sợ hãi nhưng vẫn cố đưa quân kỵ, mặc giáp sắt dày ra đối phó với cách đách thương từ xa của Nhạc Phi. Chẳng ngờ lần này Nhạc Phi không dùng thương dài nữa mà cho quân cầm mộc đan bằng mây già che đỡ phía trên, tay cầm đại đao lăn người xuống thấp chuyên chém vào chân ngựa. Quân Kim rất thiện chiến về kỵ binh, nay mất ngựa thì chẳng khác gì như hổ mất móng vuốt, thi nhau bỏ chạy, dẫm đạp lên nhau chết vô số.

Ngột Truật đại bại phải dẫn tàn binh chạy về Dĩnh Xương cố thủ. Tần Cối thấy Nhạc Phi trái lệnh rất căm tức, tâu với Cao tông phái một cận thần đến tận nơi quân doanh bắt buộc ông phải thi hành. Vị cận thần đó tên là mã định Lý Nhược Hư cũng có lòng trung quân ái quốc, khi thấy Nhạc Phi đang sửa soạn binh mã tiến sâu vào phía bắc thì liền bí mật nói:

– Ngài cứ theo ý mà tiến hành. Tôi sẽ lấy cớ đến quá chậm không kịp ngăn cản. Nếu có bị trách phạt cũng cam lòng vì việc này có lợi cho dân cho nước.

Nhờ vậy Nhạc Phi đánh chiếm nhiều châu quận của triều Kim khiến Ngột Truật cũng phải kinh hoảng, nói với bộ tướng:

– Từ khi ta khởi binh đến nay, chưa bao giờ thất bại nặng nề như thế này. Nhạc Phi quả là thần tướng chứ không phải người phàm.

Ngột Truật kinh sợ tới mức còn định rút quân bỏ luôn Bắc Kinh. Biết được tin này, Nhạc Phi lập tức tâu về kinh xin được phép tiến công. Ông tin chắc triều đình sẽ chuẩn y bởi vì đây là cơ hội ngàn năm một thuở, trong khi chờ vẫn tiếp tục tiến quân, chẳng bao lâu chỉ còn cách Bắc Kinh vài chục dặm, đóng lại bên đây bờ sông chờ có lệnh triều đình là lập tức vượt sông

Ngột Truật không còn cách nào khác là sai một tên sứ giả thân tín cấp tốc vượt đường xa đến liên lạc với Tần Cối. Thế chưa kịp động binh, Nhạc Phi đã liên tiếp nhận được chiếu thư của triều đình nhà Tống bắt buộc phải rút quân. Nhạc Phi vô cùng tức giận, hạch hỏi viên quan đem chiếu thư đến, hắn liền trả lời:

– Theo tôi được biết thì Tần Thừa tướng đang nghị hòa với triều Kim. Có lẽ nay mai là thành công. Vì vậy nếu Nguyên soái tiến binh thì bao nhiêu công lao nghị hòa bỏ sông bỏ biển hết.

Nhạc Phi nghe vậy vô cùng tức giận, quát mắng:

– Ta chỉ cần một lần tiến binh này là đã thu hồi toàn bộ đất Trung nguyên, lại còn uy hiếp triều Kim không cho chúng tha hồ làm càn nữa. Như vậy cần gì đến nghị hòa mà phải rút binh?

Mắng xong Nhạc Phi liền viết tấu đưa về triều đình cương quyết sẽ tiến quân. Cao tông và Tần Cối biết khó ngăn cản được quyết tâm của ông, xoay qua kế sách khác, đó là sai người đến bắt Trương Tuấn và Dương Nghi phải rút cánh quân của mình về nước, để mặc cho Nhạc Phi đơn độc giữa chiến trường.

Dù biết như vậy rất khó khăn cho mình, không có quân tiếp trợ nhưng Nhạc Phi vẫn cho rằng chỉ cần một cánh quân của mình thừa sức tiêu diệt quân triều Kim bởi ý chí bọn chúng xuống thấp lắm rồi. Trước tình trạng ấy Tần Cối hết sức lo lắng sẽ đắc tội với người Kim, thúc hối Cao tông, hầu như mỗi ngày đều có các cận thần hỏa tốc cầm Kim bài xuống ra lệnh cho Nhạc Phi rút quân. Kim bài là một miếng gỗ có viết chữ bằng vàng, tức là mệnh lệnh không thể không thi hành, chỉ sử dụng mỗi khi thật nguy cấp. Theo luật thì mỗi khi nhận được Kim bài, vị tướng lãnh ấy bằng mọi cách phải tuân theo.

Thế nhưng Nhạc Phi không ưng chịu sự thua thiệt vô lý này, nói với các tướng:

– Từ trước tới nay vẫn có câu “Tướng đánh giặc ngoài biên thùy có khi không cần phải theo lệnh của Hoàng đế”. Ta có thể áp dụng vào hoàn cảnh bây giờ vậy.

Rồi ông vẫn chuẩn bị quân mã đâu đó sẵn sàng. Ngột Truật cho người dò xét, biết được việc này thì càng hoảng hốt, lập tức báo cho Tần Cối biết. Tên gian thần này lại càng căm hận, xúi Cao tông một ngày giáng xuống đến 12 đạo Kim bài. Đây là sự cố chưa bao giờ xảy ra bởi nguy cấp lắm cũng chỉ đến một đạo Kim bài là sự việc đã được giải quyết. Ngày hôm Nhạc Phi nhận được 12 đạo Kim bài, ông hết sức đau đớn trong lòng vì biết rằng triều đình đã quá bạc nhược và đã bị gian thần lũng đoạn, dù ông cố gắng đến mấy cũng không thể chống với cả tập đoàn bán nước cầu vinh ở triều đình. Nhạc Phi nghĩ lại bao nhiêu công sức của ông và của chư tướng đều trở thành số không thì hết sức uất hận, nhờ có các tướng lão thành khuyên giải mới ngậm ngùi ra lệnh sửa soạn rút về.

Đánh thì khó chứ rút rất dễ, chỉ trong mấy ngày là toàn quân Tống đã từ từ nhắm phía nam chậm bước, ai nấy đều cúi mặt tuôn rơi nước mắt, khóc cho vị tướng quân của mình thì ít mà khóc cho non sông gấm góc thì nhiều. Bá tánh nơi biên cương đồng lòng theo quân đi về nam cũng khá nhiều, kẻ gồng người gánh trông thật thê lương.

Tất cả đều mất hết ý chí chiến đấu, võ khí lơ đãng, hàng ngũ lộn xộn vậy mà quân tướng triều Kim không hề đuổi theo truy kích bởi dã quá ngán ngẩm với hai chữ “Nhạc Phi”. Điều này chứng tỏ ông có uy danh lớn đến mức từ xa cũng đã có thể làm quân địch khiếp sợ. Nên nhớ là trước kia vào thời Tam Quốc, Lưu Bị cũng đã một lần cùng với người gồng gánh chạy nạn, bị quân Tào Tháo truy đuổi thiệt hại không biết là bao nhiêu. Lần này Nhạc Phi rút khỏi biên cương còn thê thảm hơn cả Lưu Bị thế mà vẫn đưa quân tướng và bá tánh từ đất Yên Vân bình yên trở về thì đủ biết oai đức của ông có sức mạnh vô cùng.

Sau khi Nhạc Phi rút quân xong, triều đình Nam Tống trơ trẽn mở yến tiệc ăn mừng, đèn cờ treo lộng lẫy khắp kinh thành. Cao tông cũng xuống ơn mưa móc triệu Nhạc Phi về kinh để ban thưởng và được dịp vui chơi. Ông không những đã chẳng chịu về muối mặt tươi cười trước cái nhục mất nước mà còn dâng một tấu thư vạch rõ sự gian hiểm của những tôi thần bán nước.

Lời lẽ của ông rất thẳng thắn nên ít nhiều đụng chạm đến Cao tông, thế là ngoài Tần Cối nay lại có cả Cao tông ngấm ngầm ôm mối hận đối với vị danh tướng ấy. Dù sao cũng là một vị Hoàng đế bù nhìn, Cao tông dù ghét bỏ Nhạc Phi tới đâu vẫn không thể lấy vương pháp ra trừng trị cho thỏa lòng, ông ta bèn hướng về Tần Cối, nhiều lần úp mở bày tỏ sự tức giận của mình. Dĩ nhiên Tần Cối mừng như mở cờ trong bụng, chắc chắn phen này sẽ tìm ra một tội nào đó của Nhạc Phi để đưa ra sự trừng phạt cao nhất.

Thế nhưng khi ấy quân Kim vẫn còn đóng ở biên cương và lòng dân hầu hết đều hướng về người anh hùng dân tộc họ Nhạc, Tần Cối không dễ gì muốn đánh muốn giết là được. Tên gian thần này cực kỳ thâm hiểm, biết rằng nếu còn binh quyền trong tay thì hắn sẽ không bao giờ làm gì được Nhạc Phi. Vì vậy Tần cối từng bước một cắt bớt vây cánh của Nhạc Phi. Trước tiên Tần Cối lấy cớ nhỏ mà giải tán đoàn quân do Hàn Thế Trung lãnh đạo. Tần Cối lại hứa sẽ giao hết số quân tinh nhuệ ấy cho Trương Tuấn, vì vậy khi Nhạc Phi lên tiếng cực lực phản đối thì tức là đã đụng chạm đến Trương Tuấn. Kế sách này hết sức hiệu lực, một cuộc tranh luận nảy lửa xảy ra giữa Nhạc Phi và Trương Tuấn. Cuối cùng Nhạc Phi không kềm được tức giận, giũ áo từ quan về Lô Sơn ẩn dật. Tần Cối cả mừng bởi chỉ một kế đã tiêu giải được hai đạo quân, còn lại Hàn Thế Trung ngây thơ rất dễ đối phó.

Đồng thời lúc đó triều Kim cũng quyết định nếu Nhạc Phi còn sống thì không bao giờ tham vọng đánh chiếm Trung nguyên thành công, bí mật sai người truyền lệnh cho Tần Cối bằng mọi giá phải giết chết người danh tướng ấy, không chỉ là giam cầm hay trừng trị tầm thường. Nhận được lệnh của “quan thầy” nhà Kim, Tần Cối lại càng mừng rỡ vì đó chính là ý muốn từ lâu của hắn.

Lần này Tần Cối lôi kéo cả Cao tông vào âm mưu thâm độc của mình nhưng Cao tông giả như không hề biết gì, mặc cho hắn muốn thi hành thế nào cũng được. Với sự đồng ý ngấm ngầm của Cao tông, Tần Cối xúi giục Đại phu Vạn Sĩ Oa dâng thư hạch tội Nhạc Phi nhiều lần trái lệnh triều đình. Bọn tay sai của Tần Cối là Ngự sử Hà Trù, Thị ngự sử La Nhữ Tập, Vương Tuấn và Vương Quý muốn nịnh bợ Tần Cối nên cũng dâng tấu vu cáo Nhạc Phi lộng quyền, không chịu theo lệnh triều đình là muốn tự mình làm Hoàng đế. Thế nhưng dù ghép vào tội gì đi nữa cũng phải có bằng chứng, Tần Cối liền thuyết phục một tên bộ tướng của Nhạc Phi là Trương Hiến đứng ra vu cáo. Trương Hiến khai trước Đại Lý tự (cơ quan hình pháp của triều Tống) là đã từng nghe Nhạc Phi nói với con trai Nhạc Vân hãy sửa soạn binh mã để nổi dậy chiếm ngôi Hoàng đế, cai trị thiên hạ thay những tên u mê đang ngồi ở triều đình Đại Tống. Chỉ là lời khai của một người, hoàn toàn không có chứng cớ xác thực, thế mà các đại thần phe cánh của Tần Cối vẫn lập thành hình án khép tội Nhạc Phi.

Những tội danh này đều là tội chết nhưng Tống Cao tông lại ra vẻ khoan hồng, chỉ cách hết chức tước của Nhạc Phi mà thôi. Điều này rất dễ lý giải, đó là Tống Cao tông căm ghét Nhạc Phi không phải vì tội ông quá hăng hái đánh đuổi quân Kim mà lo sợ Nhạc Phi một khi đánh tới Hoàng Long phủ (kinh đô triều Kim) thì hai vị Hoàng đế trước kia là Huy tông và Khâm tông sẽ được về nước. Như vậy còn chỗ đâu cho Cao tông ngồi? Do đó cách chức của Nhạc Phi là đã thỏa mãn lòng căm hận của ông ta rồi, chưa đến nỗi tán tận lương tâm giết người lương tướng.

Tiếc rằng Tần Cối đã nhận lời của Ngột Truật, một mặt hắn giam chặt Trương Hiến và Nhạc Vân ởmột chỗ bí mật, một mặt sai tay chân là Dương Tích đến chỗ ẩn dật của Nhạc Phi ở vùng Lô Sơn, giả mạo chiếu lệnh của Cao tông truyền phải về kinh để nhận lệnh. Nhạc Phi hoàn toàn không biết đó là âm mưu độc ác của Tần Cối, ngỡ ngàng không hiểu đã có chuyện gì xảy ra nhưng vẫn lập tức theo chiếu chỉ về kinh. Nhạc Phi hoàn toàn không nhìn thấy mặt Cao tông, vừa đến kinh thành đã lập tức bị hạ ngục.

Khi đưa ra thẩm vấn, Nhạc Phi thấy chung quanh toàn là tay chân của Tần Cối như là bọn Vạn Sĩ Oa, Hà Trù, La Nhữ Tập, nên biết ngay có tranh cãi đến đâu cũng khó thoát được bàn tay thâm hiểm của hắn, nhất quyết không nói một lời, dù bị đánh dập tra khảo hết sức tàn khốc. Không có chứng cứ thú tội của Nhạc Phi, Tần Cối bèn nảy ra một kế khác, chuyển sự tra khảo sang Trương Hịến và Nhạc Vân, sau đó mới dụ dỗ hễ khai ra Nhạc Phi có âm mưu tạo phản là lập tức tha ngay.

Thế nhưng, cả Nhạc Vân lẫn Trương Hiến đều là anh hùng trượng phu, nhất quyết không khai gian dối dù bị đánh đập rất tàn nhẫn, máu thịt tan nát. Lúc đó Hàn Thế Trung cũng đã bị Tần Cối bãi chức, vẫn cố gắng tìm cách vào gặp mặt hắn chất vấn:

– Nhạc Phi có tội gì mà phải bị bắt?

Tần Cối hơi lúng túng nhưng rồi bình tĩnh trở lại, trơ trẽn đáp:

– Tội của họ Nhạc là “không có tội gì cả” (mạc tu hữu).

Ba chữ “Mạc tu hữu” (tội không có tội) trở thành ngạn ngữ để ám chỉ bất cứ sự việc nào mà bọn gian thần muốn ghép tội cho người hiền lương, được người đời sau sử dụng rất phổ biến. Ba chữ này gắn liền với tên tuổi của Tấn Cối cho đến ngàn năm, hễ nói “Mạc tu hữu”là ai cũng nhớ ngay đến tên gian thần Tần Cối. Hàn Thế Trung tuy là người không có nhiều trí mưu nhưng cũng nhận ra ngay triều đình là cái bẫy chết người, sau đó ông tự động từ bỏ quan chức, đi đâu ẩn cư không rõ.

Sau khi bắt giam Nhạc Phi rồi, Tần Cối báo cho Ngột Truật biết, xin được đẩy nhanh tiến độ giảng hòa với Kim, vì vậy chỉ mấy tháng sau hòa ước được ký kết. Hòa ước này chẳng có gì khác với các hòa ước trước đó dù đôi ba lần quân Kim thất trận nhưng cuối cùng vẫn bắt nhà Tống phải xưng thần và mỗi năm cống nạp cho triều Kim 25 vạn lạng bạc, 25 vạn súc lụa.

Cũng giống như mấy lần trước, mỗi khi có dịp nào đó, dù là ký hòa ước ô nhục, triều đình Nam Tống vẫn vin vào lý do ấy để tha hồ ăn chơi. Bọn nịnh thần thì được dịp tâng bốc ca tụng Hoàng đế lên tới mây xanh. Riêng Nhạc Phi không hề dâng biểu chúc mừng như những tên nịnh thần mà còn dâng tấu hạch tội Tần Cối, đại để là: “... Người Kim rất dối trá, vì vậy không thể hòa hảo lâu dài. Thừa tướng (Tần Cối) làm như vậy là đã đẩy quốc gia đến chỗ ô nhục, thần e rằng sẽ là cái nhục mà mãi đời sau mọi người đem ra chê cười... Thần xin lấy hết sức mình để chống với quân Kim, thu phục đất nước được toàn vẹn nếu như thánh thượng ban cho binh quyền...”

Tần Cối đọc bài tấu ấy căm hận thấu xương, ngay lập tức xúi giục Tống Cao Tông hạ chiếu trách tội Nhạc Phi không dâng biểu chúc mừng. Thế nhưng những lời trung trực anh hùng của Nhạc Phi được nhiều triều thần hết sức ca ngợi, do vậy Tống Cao tông không dám xuống lệnh trách phạt Nhạc Phi, giả vờ lãng quên như chưa có chuyện gì xảy ra.

Đồng thời với sự thần phục ấy, Nam Tống phải cắt rất nhiều vùng đất phía bắc giao cho nhà Kim cai quản. Đây là hòa ước ô nhục nhất trong lịch sử Trung Quốc, được sử sách gọi là “Thiệu Hưng hòa nghị”. Thế nhưng khi ấy Cao tông hoàn toàn không hề biết nhục, khi dâng biểu cho triều Kim, gọi vua Kim là Hoàng đế còn mình xưng tên tục là Cấu, chẳng khác chi tôi tớ của Hoàng đế vậy.

Hoàng đế không biết nhục thì Tần Cối làm gì biết? Hắn còn tận lực truy tìm chứng cứ để ghép Nhạc Phi vào tội chết. Thế nhưng, dù hết sức tra tấn, cha con Nhạc Phi và Trương Hiến vẫn một lòng từ chối không nhận bất cứ tội gì hắn đưa ra. Trong khi đó nhà Kim rất nóng ruột vì Nhạc Phi còn sống nên mấy lượt sai sứ giả đến thúc giục phải thi hành cho mau.

Vợ Tần Cối lòng dạ cũng độc ác giống như chồng, thường hay triết lý:

– Người đời nói “thả hổ thì dễ, bắt hổ mới khó”, đã là đại nam tử sao không ra tay mà còn chần chừ, lỡ khi hổ dữ thoát khỏi gông cùm thì chính mình phải chết.

Nghe vậy Tần Cối chẳng giữ gìn thể diện gì nữa, dùng tới thủ đoạn đê hèn nhất, sai tên Vạn Kỳ Tiết viết giả tờ khai của Trương Hiến, trong đó thú nhận là Nhạc Phi đã có ý muốn làm phản. Khi tờ khai này được dâng lên Cao tông, ông ta mới giả vờ như kinh ngạc nhưng cuối cùng cũng phê vào án văn, lại còn giả nhân giả nghĩa ban cho ông được chết toàn thây.

Có một ghi chép khác thì Tần Cối túng thế phải qua mặt Cao tông, lén sai tên giữ ngục hạ độc giết chết Nhạc Phi trong ngục thất. Còn Trương Hiến và Nhạc Vân xử vào tội phản thần, mang ra pháp trường chém đầu. Dù là cách nào đi nữa thì Nhạc Phi cũng đã bị hãm hại chứ không được chết đường hoàng chính, thật oan uổng cho người danh tướng suốt cuộc đời lăn lộn xông pha vì nước vì dân, chẳng ngại hiểm nguy lửa đạn. Ông mất vào năm mới 39 tuổi, tức là vào năm 1142, cái tuổi còn nhiều khí lực để cầm quân đánh giặc.

Nhạc Phi không những là vị tướng soái thiện chiến can đảm mà còn có tư duy chiến thuật rất sắc sảo, do vậy ông đã thắng nhiều trận để đời, làm kinh điển cho các binh gia sau này nghiên cứu. Vì tuổi trẻ khó khăn ít học nên khi đã có thời gian, Nhạc Phi quyết tâm học tập cho tốt, tuy lời lẽ văn chương không hoa mỹ nhưng đầy khẳng khái, chứa đựng sự mãnh liệt của tâm hồn muốn đem hết sức lực cống hiến cho quốc gia. Vì vậy sau khi Nhạc Phi chết oan bởi bàn tay độc ác của Tần Cối, ông để lại cho đời tác phẩm “Văn tập Nhạc trung Võ vương” gồm 10 quyển.

Về võ nghệ, Nhạc Phi còn để lại tập “Nhạc gia thương”, tức sách dạy cách đánh giáo (thương) riêng của nhà họ Nhạc, mà hiện nay vẫn có nhiều người theo học.

Cái chết oan ức của Nhạc Phi không hề làm mất tên tuổi của ông mà trái lại càng làm cho tên tuổi của ông sáng chói như nhật nguyệt và càng làm cho tội ác của Tần Cối cùng đồng bọn thêm chồng chất. Vì vậy sau này khi Tần Cối chết rồi, người dân Trung Hoa căm giận tới mức cho đúc tượng cả vợ chồng hắn lẫn bọn Vạn Sĩ Oa trần truồng quỳ lạy đặt ở trước mộ Nhạc Phi. Khách đến viếng mộ Nhạc Phi khi đi qua ba tượng ấy đều tức giận đánh đập phỉ nhổ nên chẳng bao lâu đã bị vỡ nát. Mãi đến năm Vạn Lịch thứ 22 (1595), Án sát phó sứ là Phạm Lai mới cho đúc lại, thêm vào tượng Trương Tuấn là bốn tượng.

Có thể nói suốt chiều dài lịch sử phong kiến Trung Hoa chưa có một vị tướng soái nào được người dân coi như anh hùng dân tộc, lập miếu thờ phượng giống như của Nhạc Phi. Quan Công cũng có rất nhiều miếu thờ nhưng đó là do người dân kính trọng tiết tháo trung thành của ông đối với người anh kết nghĩa vườn đào, là một tướng tận tâm tận lực để rồi phải chết nơi sa trường mà thôi. Miếu thờ Quan Công nghiêng về thần thánh hóa, mê tín dị đoan còn miếu thờ của Nhạc Phi chính là biểu tượng của lòng tự hào dân tộc trong việc chống ngoại bang. Nhạc Phi chết đi nhưng đời đời tên ông vẫn được hậu thế nhắc tới.