Chiếc xe ca già cả, lệch xệch như một kẻ bệnh hoạn xộc lên mấy cái để rồ máy và nhả khói. Gã lái xe râu tóc nhồm nhoàm đóng bộ bò cáu bẩn, dày cộm nhảy lên ghế lái rồi quay lại nhìn hành khách giọng oang oang:
- Các vị ngồi yên để nhà xe xuất bến nhá!...
Chưa dứt câu chiếc xe đã chồm lên khiến mọi người bật ngửa về phía sau còn gã lái xe mặt vẫn hằm hằm ghì vô lãng. Ông Rãng thở dài quay lại phía sau. Không thấy cánh đồng làng Ân Đức đâu nữa. Mái chùa cổ núp dưới mấy cây ngọc lan, cây khế, cây sấu già cũng không. Qua cửa kính xe là mờ mịt bụi. Màn bụi cuộn lên tạo cho ông cái cảm giác như đất đang bị đốt cháy và bốc khói. Chả nhìn được gì phía sau đành phải quay lại phía trước vậy. Nhìn qua kính chiếu hậu của xe sư Rãng mới biết mình đang là ông Rãng. Cái đầu cạo trọc đã không còn ai nhìn thấy nữa. Chiếc mũ nồi đã hoá trang cho ông trở lại đời thường. Cả bộ cánh gụ tàu tàu nữa cùng chiếc túi khoác vai cũng tàu tàu màu gụ, trông có vẻ nhà chùa đấy nhưng chẳng ai nghĩ đây là sư Rãng. Gương mặt xương xương của ông, một bãi râu lớm chớm bạc sau đêm thức trắng không kịp cạo, đôi mắt sâu, sáng, nhạy với cặp môi thỉnh thoảng lại nhếch lên, cùng đôi tai nghiêng nghiêng trong cảm giác nghe ngóng khiến sư có vẻ đời hơn đạo.
"Mô Phật"... Ông Rãng khẽ lẩm nhẩm trong miệng câu ấy khi tận mắt thấy tay gã lái xe quờ sang xoa xoa, bóp bóp tấm lưng trễ của cô gái ngồi ghế đầu xe, ngay cạnh. Hình như đây là ả lái buôn. Chả thế mà, chỉ thấy ả cười vẻ thích thú, lại còn rút thuốc châm lửa cho gã lái xe hút.
- Cụ ơi, cụ xuống bến nào ạ?
- Bến giữa!
- Dễ chừng phải dăm sáu chục cây số nữa cụ nhỉ.
- Vâng!
- Còn bà?
- Con trên cụ mấy bến!
Người phụ nữ ngồi cạnh mau miệng hỏi trước bắt buộc ông phải tiếp chuyện, vẻ lẳng lặng muốn giấu mình của ông đã bị cái vẻ xởi lởi của người phụ nữ nọ làm cho lúng túng:
- Con đoán cụ đi lễ chùa về?
- Sao bà biết?
- Cứ nhìn cách ăn mặc của cụ, cái túi khoác vai của cụ là con đoán ra ngay. Ai mộ chùa, mộ đạo mới hay ăn mặc màu này, đúng không cụ?
Ông Rãng chỉ gật gật. Người phụ nữ chẳng vì thế mà im lời. Bà ta như được đà trò chuyện nên lại lôi cụ khách vào nguồn của mình:
- Con cũng đang định kiếm cái áo dài, cái tay nải như của cụ. Tu là cõi phúc cụ ạ...
Nói đến đây người phụ nữ thở dài. Tiếng thở dài vừa não nuột vừa rền rĩ. Lần đầu tiên trong đời ông Rãng nghe được cái thứ tiếng thở dài đặc biệt này. Thật khó mà miêu tả nhưng cứ ngẫm ra thì thấy nó như muốn buồn thảm đến tận cùng. Dù vậy, ông Rãng vẫn chẳng muốn hỏi thêm câu nào. Để thể hiện rõ ý của mình ông còn lim dim đôi mắt gật gật theo đà xóc của xe. Người phụ nữ như chỉ cần để ý đến thái độ này của ông. Bà ta lấy từ túi xách ra bao thuốc lá với một bao diêm. Bao thuốc lá hút dở, bà đập đập ngón tay vào vỏ bao, lấy điếu thuốc nhỏ ra khỏi vỏ rồi giơ lên bằng hai tay mời ông Rãng:
- Con mời cụ xơi thuốc ạ!
- Cám ơn bà. Tôi nghiện anh thuốc lào...
- Thì cụ cứ cầm lấy một điếu cho con vui. Ở trên xe thế này làm gì có điếu cày, điếu bát. Cụ cầm lấy đi rồi con bật diêm cho.
Ông Rãng cầm điếu thuốc đặt lên môi. Tiếng xoè lửa mùi diêm khét lẹt. Điếu thuốc được rít một hơi dài. Người rít thuốc phả khói ra trước mặt, say sưa. Cơn thèm thuốc đã khiến ông Rãng có cảm giác ngon lạ lùng khi hít khói.
- Ngột ngạt quá bố ơi...
- Tắt đi cho chúng tôi nhờ.
Mọi người xôn xao. Ông Rãng giật mình. Thì ra ông đang làm ảnh hướng đến người khác. Ông nhìn mọi người như cáo lỗi rồi vội vã dụi điếu thuốc xuống sàn xe. Người phụ nữ mời ông hét lên:
- Cụ không phải làm thế. Mọi người nhìn kia kìa...
Người phụ nữ vẩy tay chỉ thẳng về phía gã lái xe nói tiếp:
- Người ta châm hết điếu nọ đến điếu kia kìa sao không nói.
- Họ là chủ xe bà ơi…
- Chủ chủ... chủ chả bằng các thượng đế!
- Nói thế thì tôi chịu bà rồi...
Ông Rãng xua xua tay: .
- Thôi, thôi... Bà đừng có phải bận tâm về điếu thuốc nữa. Tôi dập đi rồi. Cũng đã rít được một hai hơi đỡ cơn thèm. Bà đừng nói nữa.
Người phụ nữ làu bàu:
- Cụ cứ như người nhà chùa ấy!
Ông Rãng gật gật đầu. Đôi mắt ông lại lim dim. Lần này ông muốn ngủ thực sự. Đường xe chạy cũng đã được một quãng dài. Lưng ông đã thấy hơi mỏi. Người già đâu có ngủ được nhiều nhưng giá được nhắm mắt nghỉ ngơi cũng đã là đỡ lắm! Tiếng xe rú rít lúc đầu giờ đã rì rì êm thuận. Gã lái xe cũng từng nói với hành khách là xin mọi người chịu đựng gian khổ lúc đầu rồi sẽ mau chóng tới lúc vinh quang. Giờ thì du dương chưa. Đi xe của tôi có khác gì tắm biển Cửa Lò. Mà đúng vậy. Nắng ngoài trời vẫn nhiều mà trong lòng xe nóng đã rút bớt đến bao nhiêu. Người ngồi không còn mướt mát mồ hôi nữa. Cái cô lái buôn ngồi đầu xe đã “dạn tay hơn thỉnh thoảng lại quài ra đập đập vào đùi gã lái xe trò chuyện. Ông Rãng nhìn thấy nhưng chẳng còn quan tâm. Ông muốn ngủ. Nhưng rồi cái hơi phừng phừng của người phụ nữ nọ ở bên cạnh khiến ông chẳng làm sao chợp mắt được, cảm giác cả người cô ta chỗ nào cũng thở.
- Cụ này, cụ thức hay cụ ngủ đấy?
- …
- Con có chuyện muốn thưa với cụ...
- …
- Cụ ơi...
Ông Rãng bắt buộc phải thưa:
- Bà bảo gì ạ!
- Con không dám.
- …
- Con chỉ muốn...
Ông Rãng giật mình. Chất cảnh giác ngấm vào máu tự bao lâu nay khiến ông tỉnh táo hẳn. Ông khẽ ngồi nhích ra xa người phụ nữ nọ. Nhưng ông càng lánh người phụ nữ lại càng xán gần. Dạn dĩ hơn chị ta còn nắm cả tay ông. Nắm chặt...
- Ơ hay... bà làm gì thế này.
"Mô Phật" - Ông Rãng thốt lên và khấn ngầm. Tự nhiên mắt người phụ nữ đỏ hoe. Chị ta khóc:
- Cụ ơi, cụ giận con lắm phải không?
- Không dám.
- Con coi cụ như cha. Bố con mất lâu rồi giờ trông thấy cụ con như thấy bố con sống lại...
Vừa nói người phụ nữ vừa buông rời tay ông Rãng. Thì ra đây là nét bộc trực, vụng về của người phụ nữ mau lời này chăng. Ông Rãng nghĩ vậy và đỡ nghi ngờ người nói chuyện với mình hơn.
Người phụ nữ vẫn nguồn cơn câu chuyện:
- Mới bước lên xe nhìn thấy cụ là con tin ngay. Tuy cụ đội mũ nồi như lão nông tri điền thật nhưng cứ như ông bụt ở chùa ấy. Ôi, giá cụ cạo trọc đầu thì nhiều người gọi cụ là hoà thượng ngay chứ chẳng phải riêng con. Người đâu hiền đến thế là hiền.
Ông Rãng mỉm cười về lời khen của người phụ nữ. Hình như, theo kinh nghiệm của người từng trải ông nhận ra đối tượng của mình đang có gì đó muốn nói, muốn tâm sự.
- Bà chắc từ xa lên dây...
- Cụ tài thế...
Người phụ nữ "kha khá" cười. Tiếng cười hồn nhiên như của người trẻ.
- Lần đầu con đi tuyến xe này đấy cụ ạ. Lúc đi, ông bạn trai của con cứ đòi đi cùng, con không cho. Ai lại thế, phải không cụ. Con đi đây là đi cái câu chuyện của riêng con chứ đâu phải của lão ta mà lão ta đòi đi. Lão ta vẫn năn nỉ. Con nói không là không. Thế là giận dữ đấy cụ ạ. Cả tối không quay mặt vào nhau. Cụ nghĩ có tức không. Đã quý, đã thương nhau thì tuổi nào chẳng là tuổi của tình yêu. Con nghĩ vậy đấy cụ ạ. Bọn trẻ nhà con nó bảo mối tình của mẹ là mối tình móm. Cụ tính chúng nó bây giờ có láo không?
- Bà bảo ai láo?
Người phụ nữ cười xoà:
- Ấy là con nói mấy đứa con nhà con. Một thằng, hai con. Nội ngoại đủ cả rồi cụ ạ. Thằng con trai là Trương mới cưới vợ năm kia nhưng mãi vừa rồi với tòi ra được một mụn con. Cũng may là con trai cụ ạ. Thế là con đã có cháu đích tôn. Hai đứa con gái. Một đứa lấy chồng năm mười bảy tuổi, nay con nó đã học lớp hai rồi. Một đứa lấy chồng năm mười chín, đẻ một lần sinh đôi. Hai đứa cháu gái cứ nõn nà như bánh bột lọc ấy cụ ạ!...
"Trời ơi...!" - Lần này thì ông Rãng phải kêu trời chứ không dám niệm Phật nữa. Cái tràng giang đại hải của người phụ nữ mới quen trên xe này sẽ đi đến đâu. Câu chuyện của chị ta e còn dài. Phần trên mới chỉ là gia cảnh con trai, con gái, các cháu. Phần chị ta thì mới chỉ đến đoạn cả tối không nhìn mặt nhau.
Như nhận ra vẻ lộn xộn trong câu chuyện của mình người phụ nữ nín hơi, nuốt nước miếng rồi tiếp:
- Cái lão bạn trai của con ý mà, để con nói tiếp cho cụ nghe. Đúng là, cả tối ấy chả đứa nào ngủ được. Đứa nhìn vào vách, đứa nhìn ra sân. Sáng hôm sau, con dậy lão ấy cũng dậy. Con bảo dậy làm gì? Lão ta nói bướng, làm gì kệ tôi. Lúc con xách túi du lịch đi ra đường đón xe, lão ta cũng lẽo đẽo theo. Con hỏi, theo làm gì? Lúc ấy lão ấy mới cao giọng bảo con: Định ly dị nốt tôi đấy à? "Thế có chết tôi không? " - Thế là con toé loe quay lại. Chả biết nói gì chỉ biết nhìn nhận lỗi. Lão ta, cái lão bạn trai của con ý mà cụ ạ, nó đưa cho con bao thuốc với bao diêm, cái bao thuốc mà cụ vừa cầm ấy mà bảo đem đi hút cho nó đỡ nhớ, đỡ buồn ngủ. Ấy vậy mà đã hút được mấy đâu. Chả giấu gì cụ người yêu của con trẻ hơn con nhiều!
Người phụ nữ lại thở dài. Lần này tiếng thở dài có vẻ dứt khoát, đỡ èo uột hơn. Nhìn khuôn mặt người phụ nữ, tuy đã vào tuổi ngót năm mươi nhưng vẫn còn nhan sắc như đang có gì đó lẩn quất, day trở. Ông Rãng chẳng lạ gì những nỗi niềm này. Hơn bảy mươi năm sống với bao nhiêu nỗi riêng chung, chìm nổi, mất còn cùng bao nhiêu hạng người, số phận đã giúp ông nghiệm ra cái sắc diện của họ. Dù có tài giấu đến mấy nhưng cứ nhìn sâu vào mắt họ, vào mặt họ bằng tấm lòng thành của mình ta sẽ đọc ra được hết. Niềm tin này đã cho ông một không gian bền vững, kinh nghiệm và phúc hậu trong đời sống của mình để rồi từ đó tạo cho kẻ tiếp xúc một niềm tin, đức tin khi muốn thổ lộ...
"Con tên là Ngán cụ ạ! Quê con ở mạn bể nên đẻ con ra, lại là gái trong số đến tám đứa thị vịt nên bố mẹ cứ tên ấy mà gọi...".
Người phụ nữ bắt đầu kể về cuộc đời mình cho ông Rãng nghe bằng những lời như vậy. Ngán lấy chồng năm vừa tròn mười tám tuổi mụ. Thật vui tai, chồng Ngán vừa bằng tuổi lại có tên là Ngao nên hai bên nội ngoại cứ Ngao Ngán mà gọi.
Ngày Ngao ngỏ lời với Ngán, Ngán bảo:
- Có đồng ý sống với nhau đến chết thì tôi lấy.
Ngao cười, nói ngay:
- Nhưng Ngán phải bằng lòng với tôi điều này kia?
- Điều gì, nói ngay đi. Nói xong rồi là phải thề đấy.
Ngao giơ tay chào theo kiểu lính rồi nắm tay hét và nói, dõng dạc:
- Xin thề. Từ nay Ngán phải xưng em với Ngao và đừng có cấm Ngao tham gia văn nghệ đấy.
Ngán cốc tay vào trán Ngao:
- Dơ chưa! Lúc nào thành vợ thành chồng người ta khắc phải xưng em. Xưng sớm bây giờ ngượng chết đi được. Đằng ấy còn ít tháng hơn người ta.
Ngao ôm chầm lấy Ngán nhấc bổng lên:
- Đã sao nào. Muốn thế thì mình làm vợ chồng trước vậy.
Thế là chưa kịp cưới hỏi gì, tối trăng mờ ở bãi biển gần làng ấy hai người đã thành vợ chồng của nhau. Khi việc xảy ra xong rồi hai đứa mới ôm chầm lấy nhau mà khóc.
Ngán rên rỉ:
- Em chết mất.
Ngao xoa xoa tay lên cát:
- Chẳng sao đâu. Tháng sau đã ăn hỏi rồi.
- Lại tháng sau nữa mới cưới. Nhỡ ra bố mẹ biết, không cho nữa có chết em không?
- Bố mẹ không cho thì anh cho. Em yên tâm đi. Anh mà bỏ em thì đi biển bão lật thuyền. Đứa nào chê nhau đứa ấy chết.
Họ có ba mặt con với nhau. Thằng con trai đầu, tính từ hôm cưới đẻ sớm hai tháng. Các cụ bảo nó đẻ non nhưng cứng cáp ra phết. Vợ chồng Ngao Ngán nghe, chỉ nhìn nhau cười. Lúc vắng Ngán bảo Ngao:
- Tí nữa thì chết.
Ngao xua tay:
- Có sao. Đẻ tiếp. Hết trứng thì thôi.
Hai đứa con gái nữa nối nhau ra đời. Con đẻ mau Ngán già trước tuổi. Ngao thấy vợ mỗi ngày mỗi cũ đi thường gọi là mẹ sề. Ngán bĩu môi châm chọc chồng:
- Hơi dai một tí nhưng chả bỏ được đâu. Tối nào mà chả chén chú, chén anh.
Ngao hì hì cho là vợ nói "đố có sai". Ngán càng được đà, tớn lên:
- Có con ỉ non nào nó nuôi thì đây cho không đấy. Đi đâu thì xách luôn cả cái cây đàn nguyệt tôi mới mua cho ấy theo cùng.
Ngao cười xuê xoa:
- Thôi, em chịu rồi chị mẹ sề ạ. Chị mà bỏ em em chỉ việc bốc cát mà ăn thôi.
Đúng thế. Ngao từ sau lấy vợ, có con không đi bể nữa mà ở nhà ăn theo suất chợ búa của vợ. Ngán mới đầu gồng gánh hôm sớm, buôn cá, buôn rau cỏ. Ít lâu sau có vốn Ngán mở cửa hàng tạp hoá ngay chợ. Người mạn bể nhiều tôm cá; muối mắm nhưng lại ít hàng tạp phẩm của phố thị. Từ ngày quán hàng của Ngán mở ra hàng cứ đắt như tôm tươi, buôn một, lãi hai, lãi ba cho nên chả mấy chốc vợ chồng Ngao Ngán trở nên phung phinh. Ngán béo trắng ra. Ngao cũng vậy. Nhìn họ lúc này chẳng ai nghĩ họ đã từng là dân cua cá, ngụp lặn. Ngán say kiếm tiền, hôm sớm chỉ toàn những hàng với họ. Ngao có tiền vợ cho xúng xính ăn chơi, nay lên tỉnh mai xuống huyện. Ngán nghĩ, nhiều tiền mà để làm gì nếu chẳng chịu cho chồng con tiêu pha, ăn chơi. Có điều, tuy chưa xảy ra nhưng lần nào trước lúc đi đâu Ngán cũng dặn chồng:
- Ăn ở đâu, chơi ở đâu thì tuỳ. Tiêu pha hết bao nhiêu tôi không đếm xỉa. Có điều, vành tai ra mà nghe cho rõ lời con mẹ sề nó nói đây này: Chơi gì thì chơi chứ không có được chơi gái. Tôi cấm. Lúc nào tức khí muốn trút thì mang về nhà mà trút lên tôi, hiểu không?
- Tôi nhớ rồi. Nhớ từ cái tối hôm ở bãi biển kia...
- Người gì mà nhớ dai thế. Này... liệu chỗ tiền ấy mình có đủ tiêu không? Có hát hò gì thì vừa vừa thôi.
- Biết bao cho vừa. Nhà tiếp thêm đạn thì hê lô xin nhận. Đưa cây đàn nguyệt đây.
- Này này.... cái lỗ miệng. Ai dạy mà xọ sang chữ nhà thế.
- Xin lỗi. Anh quên. Em là trên cả tuyệt vời đấy. Có vợ như em bọn đàn ông anh sướng cả một đời.
Vợ chồng Ngao Ngán cứ phường tuồng, phường chèo như thế từ lúc còn trẻ tuổi cho tới cả khi đã ngoài bốn mươi. Ngán mừng vì nhà mỗi ngày mỗi giàu lên. Con cái thì cứ như có ống thổi đứa nào cũng phổng phao như được uống thuốc tăng trọng. Sướng nhất là có ông chồng lành như đất. Vợ nói thế nào cũng lừ lừ cười. Từ ngày sống với nhau chưa bao giờ lão ta giận vợ được hết một ngày. Tối nào cũng vậy, vợ lên giường là chồng cũng xoa chân lên theo. Đi đâu xa về cũng chìa mồm, chìa áo cho vợ ngửi. Hạnh phúc nhất của của Ngán là chưa bao giờ ngửi thấy mùi người đàn bà lạ ở chồng ngoài cái mùi cố hữu của mình. Thâm tâm Ngán cảm ơn thần Trời, thần Biển đã ban Ngao cho mình.
Khi con trai lớn Ngán thường lấy chồng ra dạy con:
- Cứ nhìn cái thằng bố mày ấy mà noi. Suốt ngày lúc nào cũng chăm chút vào vợ con. Mày thì mới nứt mắt ra đã tí tởn. Thiếu niên chưa qua thanh niên chưa tới mà sao chưa thấy con gái qua cổng mắt đã tớn lên ngó dọc ngó ngang.
Thằng con không vừa cãi lại mẹ:
- Làm như bố chán chết. Cả ngày lúc nào cũng vợ với vợ. Đàn ông gì mà lúc nào cũng nhất vợ.
- A… thằng này láo. Mày đang nói chuyện với ai thế?
- Con đang nói chuyện với mẹ chứ với ai?
- Với đứa rặn ra mày mà mày hỗn hào thế à?
- Con đâu có hỗn với mẹ. Con nói là nói lại cái lời mấy ông ở trong xóm nói về bố chứ. Mẹ có nghe đâu mà mẹ biết. Họ bảo, mẹ nuôi bố như nuôi gà công nghiệp. To con đấy nhưng nhão nhét không thơm thịt.
- Cha tổ sư cái thằng con mất dạy kia. Mày có câm cái lỗ miệng mày lại không. Ăn cho lắm vào, tiêu cho lắm vào mà cứ nhem nhẻm tay đôi với mẹ. Lời những kẻ đầu đường xó chợ ấy tao không thèm chấp. Tao chỉ cần chồng tao hiền, con tao ngoan là được.
Thằng con trai vẫn không chịu:
- Hiền gì mà chưa chập tối đã cấm bố ra cổng. Đi đâu, hễ lâu một tí là về ngửi cổ ngửi tóc. Còn con nữa, chưa kịp đứng nói chuyện với bạn gái được mươi phút đã sợ chúng nó chửa hoang. Có ai như mẹ không?
Ngán cũng không vừa, vỗ tay vào ngực rầm rập:
- Tao thế đấy. Mày không ưa thì mày cút.
- Con mà cút thì lấy ai nuôi?
- Nuôi tao ấy à?
Thằng con phụng phịu:
- Nuôi con...
- Thấy chưa...
Ngán ha hả cười rồi vung tay:
- ... Rời con mẹ sề này ra là bố con anh về mo hiểu không? Thôi biết điều vào nhà học đi. Chơi bời có lúc. Học xong rồi muốn chơi bao nhiêu mẹ cũng chả cấm.
Ngán đã chăm bẵm gia đình bằng sức vóc và tài đảm đang của mình. Người đàn bà cứ toang toác như nứa nổ ấy mà sao lạ lùng, cứ động đến đâu là ra tiền đến đấy. Có người bảo vui, chị ta cứ nhặt vỏ sò vỏ hến về cũng ra xu ra hào. Với chồng con thì chả tiếc tiền của nhưng nghiêm ngặt theo ý của mình. Hàng xóm trái mắt, rác tai kệ. Chồng con có cái gì không vừa ý là ăn đủ lời nặng tiếng nhẹ của Ngán suốt từ cuối hôm cho đến đầu sáng. Ngán yên tâm với cách tính toán của mình mong mỏi cho đến cuối đời vợ chồng trọn vẹn, con cái phương trưởng.
Chuyện của Ngán ngổn ngang nhưng cũng ngăn nắp như vậy. Chị đã kể một thôi một hồi cho ông Rãng nghe. Có những chỗ, những đoạn chả biết nhãng quên ông lão tuổi tác đang ngồi cạnh mình hay sao mà Ngán cứ bưng bê hết cả ra câu nói. Ông Rãng biết tính ấy nên không chấp. Người này là phổi để ngoài da chẳng có bụng dạ nào đâu. Biết vậy, ông hỏi:
- Nhà cửa, cơ ngơi, chồng con như thế bà còn than thở cái nỗi gì...
"Trời ơi..." - Lúc này đến lượt Ngán kêu trời. Tiếng kêu của chị to hơn lúc nãy của ông Rãng nhiều. Hết kêu chị lại nói. Tiếng nói cứ liền liền như nước vỡ bờ, ào chảy:
- Đời con cứ được như thế đến bây giờ thì mỹ mãn có gì phải kêu ca hở cụ. Cụ ơi, trăm cay ngàn đắng là cái đận sau này của con. Thời buổi tươi sáng của vợ chồng Ngao Ngán cũng được ngót hai chục năm. Sau đó thì thế nào, cụ ơi cụ có biết không. Khi con trai, con gái đến tuổi biết yêu thì bố nó cũng lên cơn đốc trứng. Con không có thể ngờ. Đúng là các cụ dạy chẳng có sai. Đố ai nắm tay được trọn ngày. Mười chín, đôi mươi, kể cả ba mươi, ngoài ba mươi nữa cũng được, tuổi ấy là tuổi còn ngứa nghề, lăng nhăng tí cũng chẳng chết ai. Đằng này, cụ ơi, ngót năm mươi rồi... Vậy mà. Con chết từng khúc ruột. Đi ở với ai không ở lại đi ở với đứa khú già còn nhiều hơn mình cả mấy tuổi nữa có chán mớ đời không hả cụ?
Mắt Ngán long lên. Từ đâu đó, tận đáy mắt đôi ba tia đỏ nổi lên. Đàn bà đẹp nhất là đôi mắt. Cả khi họ giận hờn. Ở Ngán cũng vậy. Ông Rãng như thêm một lần thông cảm nữa:
- Đến thế kia à?
- Con mà nói sai, ô tô đâm xuống vực, con chết...
Biết là gở mồm, vì chuyến xe khách khá đông người nên Ngán ngậm miệng nín lặng ngay. Chị nhìn ông Rãng như ra vẻ nhận lỗi. Đôi mắt hơi rực máu bỗng dịu lại... Ngán kể tiếp quãng đời cho ông cụ đáng tuổi bố mình nghe... Ngao, chồng Ngán bất thình lình bỏ nhà đi. Anh ta chẳng mang gì nhiều ngoài cây đàn nguyệt, mấy bộ quần áo thường mặc và một ít tiền. Ngán như người giẫm phải lửa chạy tán loạn khắp nơi hỏi thăm. Ai cũng lắc đầu. Người nói Ngao lên Hà Nội chơi. Người bảo Ngao đâu như vào tận Sài Gòn đi du lịch. Đi đâu, ở đâu, dù làm gì đi nữa cũng phải báo cho vợ con một tiếng, đằng này tịnh không. Lần đầu tiên, các con nói vui, bố bỏ nhà đi mà không xin phép mẹ.
Thằng con trai ra điều quan trọng:
- Hay là bố đang làm một công việc bí mật gì? Dạo trước con hay thấy bố trò chuyện với ông thuế vụ ở thị trấn.
- Lăng nhăng. Bí mật gì mấy cha máu bạc rủ nhau chơi bài ấy.
Hai cô con gái cũng tham gia "truy lùng" bố với mẹ. Một cô bảo:
- Hay là bố bị mấy cô ở trên núi xuống bán thuốc yểm rồi rủ đi?
Cô con út lại tung một tin đặc biệt khiến người nghe giật mình:
- Hay là bố có vợ bé ở đâu mà mẹ không biết?
- Có ma nó lấy cái lão đần như đất.
Anh con trai góp vào theo lời em:
- Có khi thế cũng nên mẹ ạ. Mẹ suốt ngày lúc nào cũng chỉ nghĩ đến tiền. Bà già thả trâu ra đồng rồi. Chỗ nào có cỏ non là trâu xơi. Ông già ra vẻ vậy thôi nhưng biết làm sao ma ăn cỗ.
Ngán sì một hơi nặng vào mặt con:
- Bậy nào. Mày ăn nói láo nháo vừa vừa chứ. Trẻ ranh đoán chuyện ông Bành Tổ. Tào lao hết. Thoát làm sao nổi tay con này. Chỉ trừ có xích thôi nhá mấy bố trẻ, mẹ trẻ ạ...
Mẹ con cãi tay đôi với nhau như hàng tôm hàng cá. Ngán tự hào về lối sống bình đẳng ấy của gia đình mình. Nó là con mình thật nhưng nó cũng là người. Với lại, mẹ con thỉnh thoảng có thế nó mới "văn nghệ". Từ ngày Ngao bỏ nhà đi thì cái sự cãi vã ấy đối với mẹ con Ngán ngày một nhiều. Thực tình là các con chưa đứa nào giúp được cái công việc "tìm bố cho mẹ" nhưng sự lên gân lên cốt của chúng cùng đôi ba câu "dọa nạt" mẹ cũng khiến Ngán thấy bơn bớt nỗi hiu quạnh, buồn bực. Cũng có lúc Ngán nghĩ tới chuyện đi trình báo Công an về sự mất tích của chồng, nhưng sau nghĩ lại, phải thôi. Xấu chàng thì hổ ai? Có chồng mà để chồng bỏ đi đâu không biết thì còn danh giá cái nỗi gì mà lôi chuyện nhà ra cho thiên hạ biết.
Thằng con trai không đồng ý với chuyện im lặng của mẹ. Nó phân tích hơn thiệt rồi nói:
- Xin lỗi mẹ, nhỡ ông già ốm đau bất ngờ hoặc tai nạn bất ngờ thì sao.
- Việc ấy, dễ quá. Có gì thì người ta đã báo rồi. Bố anh đi đâu mà chẳng khư khư ôm một đống giấy tờ. Nói xin lỗi nhé, cả cái giấy mời ra trường họp phụ huynh từ thuở chúng mày đi học ông ấy còn giữ.
- Hay là bố con bị ai bắt cóc.
- Bắt cóc lão ấy về để nuôi báo cô à?
- Thế thì khó thật.
Người con trai trưởng vung tay, lắc đầu. Nó thì làm sao có thể giúp được Ngán trong chuyện này. Suốt ngày chỉ lượn lờ tìm gái rồi về xin tiền mẹ, có khi còn ăn cắp nữa để mang đi bao chúng. Rồi có ngày con hơn cha là nhà có hoạ...
Cứ biền biệt như thế Ngán bặt tin Ngao. Ngán nghĩ, có khi chồng mình đã chết ở đâu đó. Nếu sống anh ta đã về. Nếu có chuyện gì anh ta đã nhắn tin. Đằng này đã ba bốn năm ròng rồi. Cuối cùng thì Ngán đành muối mặt đi trình báo Công an, nhờ các anh tìm giúp nếu "nhà tôi còn". Riêng với gia đình, thì ngày Ngao bỏ nhà ra đi được lấy làm ngày giỗ. Ngán bảo với các con:
- Mẹ coi như bố chúng mày chết từ ngày ấy!
- Từ nay mẹ cấm các con bàn đến chuyện tìm kiếm cái con người ấy nữa. Chúng mày để yên cho mẹ làm ăn.
Các con tuân lệnh mẹ. Nhưng rồi có một tin mà chúng không thể không nói. Tin ấy, đứa con trai trưởng của Ngán nghe được từ miệng thằng bạn. Thằng bạn nói với nó:
- Bố cậu vẫn còn!
- Ai bảo?
- Bố tớ!
- Sao mà ông già nhà mày biết được?
- Ông ấy nói, chính mắt nhìn thấy. Nếu nghi ngờ mày đến hỏi thẳng ông già tao sẽ rõ đầu đuôi.
Đứa con trai trưởng của Ngán đã rủ hai cô em gái đi cùng. Thằng bạn đã nói đúng. Theo ông già nó kể thì, ông Ngao hiện đang ở với một bà, hình như là già hơn đến đôi tuổi. Bà này vốn là người hát chèo nổi tiếng cả một vùng. Lúc luống tuổi bà ta sinh ra hát văn trong nhiều buổi chầu thánh, lễ hội. Ông Ngao vốn là tay mê hát lại biết đánh đàn nguyệt nên "anh ả" gặp nhau như đũa gặp bát trong một ngày lễ ở đền bà Chúa. Thời gian ấy trùng lặp với ngày ông Ngao bỏ vợ con đi. Cũng từ ấy họ dập dìu với nhau như đôi chim. Thầy đàn con hát đã ăn ở với nhau như vợ với chồng. Ai cũng bảo gã cung văn trẻ như thế mà lại đi làm chồng lẽ một cô đồng già. Cũng lạ. Thiên hạ chê bai dè bỉu là vậy nhưng họ vẫn có con với nhau. Hôm cô đồng chuyển dạ đã phải đi bệnh viện mổ. Lớn tuổi quá mới sinh con nên chọn cách phanh bụng lấy con cho an toàn. Trước đây, cô đồng cũng có một đời chồng nhưng không con. Từ ngày có được ông Ngao, gặp hơi đàn ông lạ, giống má tử tế nên da thịt phổng phao ra. Riêng ông Ngao thì hết gảy đàn hầu vợ hát, khi có con, lại địu con trên lưng, xách đàn, xách túi theo vợ, chẳng bỏ một cuộc lễ, cuộc vui nào...
Nghe tin này, mặt Ngán tím lại, đôi chân như bị chôn chặt xuống nền nhà:
- Đúng là lão ấy uống phải thuốc mê của con giặc già rồi. Hơn những ngần ấy tuổi mà cũng đâm mặt vào.
- Thuốc đâu mà thuốc chuyện đời đấy mẹ ạ!
Cô con gái út bây giờ mới được dịp nói. Trước đấy cô đã từng dự đoán bố mình có bồ bịch gì đó nhưng mẹ vẫn chưa tin. Nay thì rõ mười mươi. Người kể chẳng những trông thấy mà lại còn được trò chuyện với đôi vợ chồng người ấy nữa.
- Vợ chồng gì chúng nó. Chẳng qua là đồ mèo mả gà đồng cặp nhau. Để tao đi cho chúng nó một trận.
Ngán nổi tam bành. Có cảm giác, nếu có lửa trên tay chị ta sẽ đốt sạch những gì ở xung quanh. Các con hiểu được nỗi đau của mẹ và cái đã rồi của bố nên hết sức can ngăn.
Con trai bảo:
- Trả tự do cho ông ấy mẹ ạ!
- Đừng hòng.
Ngán chỉ tay ra phía cổng, giọng cay độc:
- Cứ cho thằng trẻ con già ấy sống trong cái cảnh già nhân ngãi non vợ chồng. Cứ để đấy, bà sẽ lên bà cho con cướp chồng ra nằm với lợn.
- Nhà của bà ấy chứ nhà của mẹ đâu mà mẹ có quyền.
- Hừ... hừ!
Cô con gái thứ hai, ít khi góp chuyện, nay cũng chua chát nói:
- Tại mẹ cả cơ. Hết cho tiền lại còn mua cả đàn nguyệt ở Hà Nội về cho nữa.
- Ai biết đâu. Cứ nghĩ mua cây đàn về để lão phưng phưng cho đỡ buồn nào ngờ. Mà sao lúc ấy chúng mày biết chúng mày không bảo.
- Ơ hay... lúc ấy đã xảy ra chuyện gì đâu mà mẹ bảo chúng con biết.
- Hừ hừ...
Lúc bí Ngán lại rên. Tiếng rên của Ngán như được bật lên từ lửa, từ nước sôi. Cô gái út biết tính nóng như lửa của mẹ nên tìm cách xoa dịu:
- Bố như thế là bố sai, bố có khuyết điểm. Chuyện tuy bây giờ mới biết nhưng đã xảy ra lâu rồi. Mẹ cũng cứ coi nó là chuyện cũ đi. Mẹ nguôi đi cho con cho cháu nhờ. Hay ho gì cái người bỏ vợ, bỏ con đi...
- Nhưng mẹ ức, ức lắm kia...
Nói đến đấy là Ngán ào khóc. Đúng là ào thật. Nước mắt từ đâu bỗng chốc chảy tràn khắp đôi gò má. Rồi cả tiếng nấc nữa. Người Ngán như bị dựng lên mỗi " lần nấc? Các con chỉ biết nhìn mẹ rồi khóc theo. Cả đời chồng con của mình, gia đình Ngán có một ngày trầm buồn như thế.
Các con Ngán đã bí mật lên chỗ bố ở. Nhìn thấy con, Ngao sợ, kéo chúng ra ngoài đầu xóm, dưới gốc cây đa nói chuyện. Bọn trẻ nhùng nhằng không chịu. Chúng muốn ba mặt một lời. Người vợ không chính thức của Ngao đã mời ba anh em vào nhà:
- Các cháu không có đi đâu cả. Nhà của cô là nhà của bố cháu! Nhà của bố cháu là nhà của các cháu. Các cháu cứ vào nhà rồi cho cô thưa chuyện. Việc đã rồi. Bố có lỗi lớn với mẹ cháu. Cô cũng vậy. Hai người cũng định đợi cho em cún nó cứng cáp lên rồi đưa nhau về sửa cái lễ tạ tội.
Chả biết do giọng nói dịu dàng, ngọt ngào hay từ thái độ mềm mỏng, ân hận lại thân mật của "cô ấy" mà ba đứa con Ngao đã xúm vào làm thịt gà, thái măng, vo gạo... Rồi mâm cơm được bày ra. Trong bữa ăn chẳng còn ai phải giữ ý, giữ tứ với nhau. Đứa em còn đang tuổi mẫu giáo đã được cả nhà nhường cho hẳn hai cái đùi gà. Trong bữa ăn nhiều tiếng nói, tiếng cười vui vẻ...
Lúc chia tay các con, Ngao nói:
- Bố biết thế này là chúng mày tha tội cho bố rồi. Còn bà ấy, tao biết là chả bao giờ bà ấy tha cho đâu.
Cô gái út cười:
- Bố gan và gian quá kia.
- Tại, tại tiếng hát cả.
Người vợ không chính thức của Ngao lúc này mới có cớ nói đùa:
- Thế tôi hỏi, ai mang cái cây đàn nguyệt lên đây nào?
Bọn trẻ cười. Cô gái út giờ mới chỉ tay ra phía xa xa, hướng quê của mình nói:
- Tại cái người ở nhà kia cả.
Sau đợt ấy, Ngán nguôi dần. Bọn trẻ đã mang về cho mẹ lá thư của bố. Thư chẳng nhiều chữ, chỉ vẻn vẹn mấy dòng.
"Mình giết tôi bây giờ hay bất cứ lúc nào cũng đáng. Tôi chẳng còn mặt mũi nào mà về nữa đâu. Tôi cũng chẳng có tâm địa nào mà bỏ mẹ con cô ấy ở đây một mình được... Cúi xin cả nhà tha tội cho tôi!".
Thế là hết lời, cạn ý. Giận cũng chẳng thể giận hơn. Cái con người vô tâm vô nghĩa ấy. Lời thề của ông ta trước lúc lấy nhau có khác gì cát biển đâu. Đầy đấy tan đấy. Lời hứa lời thề chẳng quan trọng bằng việc làm. Nói một tấc lên giời mà chân tay như kẻ bán thân bất toại thì làm sao có ý nghĩa được.
Ngán bảo với các con:
- Biết được vậy là yên cái dạ. Không phải chết đường chết chợ là mẹ không còn gì để day dứt nữa. Riêng các con thì lại khác. Dù tốt xấu, lành mẻ thế nào ông ấy vẫn là người góp phần đẻ ra chúng mày. Cái đứa bé trên ấy cũng là em chúng mày. Các con không được quên chuyện ấy. Còn việc đối xử thế nào là việc của mấy anh em bàn nhau mẹ không có can dự. Từ bây giờ trở đi là tôi ăn chay niệm Phật.
Nào có được. Khoảng hơn một năm sau, chẳng ai khác lại chính cô gái út phát hiện ra mẹ mình có chồng bé. Hôm ấy là buổi tối, đi chơi về, có việc qua hàng mẹ. Sao hôm nay cửa hàng đóng sớm vậy. Cô định gõ cửa nhưng lại thôi vì chợt nghe từ trong phía buồng mẹ vẳng ra tiếng cười của mẹ lại có cả tiếng đàn ông chen vào nữa. Cái tiếng đàn ông nghe quen quen. Hình như đấy là cái tiếng của cái chú hay đến giúp mẹ dọn hàng, khuân hàng rồi dọn dẹp nhà cửa. Sao lại có chuyện lạ lùng, ngược ngạo này. Mẹ mình đàng hoàng, giàu sang vậy mà lại đi tằng tịu với cái người làm cửu vạn này ư. Chỉ xét về mặt tuổi tác thôi cũng thấy chéo khoeo rồi. Phải làm cho ra nhẽ mới được. Người con định đập cửa sau sợ làm xấu mẹ con cái cũng chẳng đẹp đẽ gì nên bấm bụng quay về. Sớm sau lúc đối diện với mẹ cô hỏi ngay:
- Tối qua mẹ làm cái trò gì thế.
Ngán chột dạ, im lặng. Cô con gái sầm mặt:
- Con biết hết.
Lúc này Ngán mới lên tiếng:
- Thì ra mày rình trộm tao à?
- Chỉ vô tình thôi nhưng con biết hết.
- Mày biết hết thế nào, kể tao xem.
- Mẹ buồn cười. Kể kể cái gì. Con chỉ nói với mẹ điều này thôi, chướng lắm. Mẹ không được quan hệ với cái người ấy.
- Cái người ấy thì sao. Cửu vạn à? Cô Mỵ Nương còn yêu chàng Trương Chi đấy thôi.
- Không phải chuyện ấy.
- Thế còn chuyện gì?
Cô con gái lúng túng chốc lát rồi nói:
- Mẹ không thấy đấy à? Mẹ bao nhiêu tuổi, người ấy bao nhiêu tuổi. Có khác gì chị em, cô cháu không?
Ngán dí dí ngón tay vào trán con gái:
- Này này con ơi, nghe mẹ nói đây. Mày có lớn chưa có khôn. Con gái mẹ biết một mà chẳng hay mười. Chuyện này đâu phải riêng mẹ. Thiên hạ đầy ra kia kìa. Việc này đâu phải riêng tôi. Cô cứ lên hỏi bố cô xem, bố cô kém cái con người kia bao nhiêu tuổi…?
Nghe chuyện của Ngán kể mà ông Rãng cứ giật mình thon thót. Cô ta đưa ông hết chuyện lạ này đến chuyện lạ khác.
- Cụ ơi, chuyện của con là chuyện thật một trăm phần trăm đấy. Con bịa điều nào con chết.
Ông Rãng khẽ nhướn mày, gật đầu:
- Tôi hiểu. Tôi hiểu...
Ngán hả hê sau cơn bộc bạch:
- Con có coi cụ như bố con mới kể. Còn bây giờ con đố bố, con đang đi đâu thế này?
Ông Rãng lắc đầu:
- Tôi chịu!
Ngán làm động tác chề môi rồi nở một nụ cười rất tươi nói như khoe:
- Con lên với lão Ngao nhà con đấy...
- …
- Lên không phải để mà hàn gắn đâu cụ ạ! Con đã nghĩ kỹ rồi. Đơn đã viết sẵn, chữ cũng đã ký sẵn. Con quyết định là giải phóng cho nhau cụ ạ. Anh đi đường anh, tôi đường tôi. Cả hai cùng nhẹ nhõm. Chả giấu gì cụ, cái lão cửu vạn nhà con tốt và khoẻ lắm cơ. Việc gì chú ấy cũng băng băng. Ấy chết xin lỗi. Ai lại gọi người yêu bằng chú. Mà cụ biết không, chúng con nghiêm chỉnh lắm nhé. Tuy có ngả lưng bên nhau thật nhưng con lệnh lúc nào xong lễ cưới mới được xung phong. Con nghĩ thế có phải không cụ?
Ông Rãng cảm thấy nóng mặt trước câu hỏi này của Ngán. Lúng túng ông chỉ thốt lên mấy câu ờ ờ cho qua chuyện. Riêng Ngán hình như vẫn chưa nguôi hết cảm xúc của mình nên vẫn tiếp tục câu chuyện và đổi cách xưng hô:
- Ông thấy tình yêu sau này của con có thể mỹ mãn được không? Con coi ông ấy như bố con mới dám hỏi.
Ngán đã dùng từ ông để gọi ông Rãng. Ông Rãng có cảm giác mình được trẻ hơn một tí:
- Việc ấy là việc của cô chú do cô chú quyết định...
- Ông ơi, con luôn luôn cầu Trời Phật phù hộ cho chuyện này của hai đứa đấy.
Vô tình ông Rãng cho tay lên trước ngực định "mô Phật" nhưng vội chuyển câu:
- Có lễ có lành, có cầu có được. Nhưng cái gốc vẫn là ở mình. Thiền tại tâm mà cô.
- Ông dạy chí phải. Con xin tạc dạ lời dặn này của bố.
Ô tô dừng. Gã lái xe một tay cầm tay cô lái buôn một tay phất lên nói với khách:
- Bà con nghỉ ăn trưa một tiếng. Máy nóng.
Ngán lẩm bẩm:
- Tiếng cái tổ sư anh. Vừa ăn vừa hú hí với gái thì lấy đâu ra mà nhanh được.
Ngán xách giúp ông Rãng cái túi xuống xe:
- Ông vào hàng ăn quà cùng con rồi hãy về.
- Cám ơn cô. Nhà tôi cũng ngay gần đây. Chỗ kia kìa.
- Chỗ đang mở đường qua hả ông?
- Đúng. Nơi đất đỏ ấy.
- Thôi ông đi nhé. Lúc nào có dịp con sẽ đến thăm ông. Ông quý hoá hiền lành đức độ thế này chắc gia đình chẳng đến nỗi như gia đình con.
Ông Rãng khẽ thở dài, đỡ cái túi đồ từ tay Ngán đưa:
- Tôi xin cô.
Lòng tự nhiên trĩu xuống sau câu nói vừa rồi về gia cảnh nhà mình của Ngán bước chân ông chập chững như trẻ mới tập đi...
- Ông ơi... con bảo này...
Ngán chạy theo, tay cầm bao thuốc, nói tiếp:
- Con biếu ông. Ông mang về nhà để các anh chị hút cho nó vui.
Ông Rãng từ chối:
- Lộc của chú ấy cơ mà. Cô cầm mang theo cho khước. Tôi về nhà đã có thuốc lào rồi...
Ông Rãng nói rồi bước nhanh như chạy. Ngán định đuổi theo sau nghĩ thế nào lại thôi.
Khi biết chắc là không có bước chân Ngán theo sau nữa ông Rãng mới bước chậm lại. Bước chân ông đi như đếm trên đường. Đôi mắt ông đã bắt gặp lại mảnh đất thân thuộc của mình sau mấy năm xa vắng. Mảnh đất đã từng níu kéo ông trở về rồi lại chia tách ông, bắt ông phải dứt áo ra đi. Cái nợ đồng lần của tình quê thương bản quán cứ nghĩ mãi mãi gắn kết số phận ông với nó mà sao có lúc, có khi ông phải ngoảnh mặt quay lưng. Bàn chân, bàn tay ông đã chai mòn vì màu đất quê mà sao có lúc ông phải qua sông khoả tay trốn chạy. Thân xác ông đây, cả mấy chục năm tuổi trẻ cùng mấy chục năm tuổi già, chiến công có, tù đày cũng không ít, một lần xuống tóc vì trốn giặc, một lần xuống tóc vì sự nghi kỵ của đồng đội bạn bè rồi mọi cái được trở về niềm vui ban đầu. Cứ nghĩ được ngả lưng thanh thản với mái ấm gia đình nào ngờ lại phải xuống tóc lần thứ ba để nương nhờ cửa Phật. Vì sao vậy? Làng xóm nhìn ông với đôi mắt nhiều thông cảm. Đồng đội ở xa thư, điện hỏi ồng về nông nỗi gì mà lại trốn mình vào cửa Từ bi. Thân như ông Mẫn cũng hộc tốc đạp xe xuống đập bàn đập ghế căn vặn. Với tất cả ông chỉ im lặng nhẫn chịu. Lần xuống tóc thứ ba này là tự ông, do ông. Lại được thêm cái anh nhà báo Nhật Tín kia nữa. Hỏi cái gì thì đến điều cái ấy. Người ấy chẳng chịu buông tha ông đâu khi mà chưa tìm ra cái lý do "ba lần xuống tóc". Bây giờ thì ông vẫn giấu cho dù ông Mẫn có thư đi, điện lại bao nhiêu lần rằng sắp xuống mồ rồi chẳng nên mang theo mãi làm gì. Bạn ông còn dọa, cứ sống mãi kiểu này rồi đến khi xuôi tay chẳng nhắm mắt được đâu. Lần gần đây nhất ông Mẫn còn bảo:
- Chỉ còn thiếu mỗi ông thôi đấy. Cuốn sách của anh em ta chưa ra được là vì ông.
Ông chặc lưỡi:
- Tôi có một tí tẹo, bõ bèn gì mà các ông phải băn khoăn?
- Nói như ông tức như bò đá. Ai cũng tí tẹo, tí tẹo rồi từ chối cả thì còn đâu là lịch sử, là truyền thống.
Ông vặn lại ông Mẫn:
- Cứ phải viết lên, cứ phải ra sách thì mới là lịch sử, truyền thống ư? Còn bao nhiêu người từng trải khác, đã mấy ai viết ra đâu.
Ông lý sự. Ông Mẫn chằng biết giải thích ra sao, một lần nữa lại dọa:
- Cứ giữ đấy mà mang đi. Xuống đến âm ti người trước tiên hỏi tội ông là bà Thơi ông hiểu không? Dưới ấy chả có giấy mực như trên này cho ông viết đâu.
Ông bật cười về lối dọa rất trẻ trung ấy của bạn mình. Bao nhiêu năm rồi mà ông Mẫn vẫn chưa nguôi tình cảm với bạn. Cứ mỗi lần bực bõ cái gì là ông ấy lại lấy bà Thơi ra mà cảnh cáo ông. Nhắc tới bà Thơi là ông sợ. Một nỗi sợ thăm thẳm từ cơn đau không cùng cho dù năm tháng càng ngày càng trôi xa. Người sống thì đã cũ, đã già đi nhiều. Đồng đội, anh em, bà con, người đã mất người đang còn, ngay cả sư cụ chùa Ân Đức, người cứu ông thoát chết, hồi sinh cho ông cũng không khiến ông day dứt nhiều, đau đớn nhiều như với bà Thơi. Gọi là bà cho đúng với năm tháng tuổi tác bây giờ chứ mỗi lần ngồi thử nhớ lại, những đêm mơ ngủ gặp nhau Thơi của ông vẫn đang tuổi đôi mươi. Lứa tuổi ấy làm một người trẻ mãi lại khiến một người cứ mỗi ngày một rạc đi vì xót thương, ân hận. Ở nhà ông, ngay cả khi vào chùa ông vẫn có một góc nhang khói riêng để thờ Thơi. Điều này ai chả biết. Thơi đã để lại cho ông một tấm lòng để ông lưu mãi hình ảnh cô trong tâm trí. Chỉ có ông và nén hương khi ông thắp lên là biết màu hương vị khói ấy chỉ dành cho một người. Thơi ơi, nỗi đời bao khuất khúc, oái oăm nếu có sống Thơi cũng chẳng thể tưởng tượng nổi. Nghĩ tới đây ông lại tự cười cho cách suy diễn lẩn thẩn của mình. Thơi mà sống ư thì làm sao có chuyện này. Cái thằng nó mang xăng lên trước cửa chùa Ân Đức dọa tự thiêu ấy nào phải ai xa lạ. Nó là đứa con út của ông nhưng cũng là đứa cháu gọi Thơi bằng già ruột đấy. Chính vì vậy bây giờ cứ nghĩ đến chuyện nhà là ông lại nghĩ đến Thơi. Trong ông có một Thơi của tâm linh để thờ phụng lại có cả một phần Thơi gửi lại qua người em gái của mình. Cái phần gửi lại ấy nó làm nên cả cuộc đời ông sau này. Ông ăn ở với nó, rồi bỏ nó đi, bây giờ lại đang trở về. Ông đang từng bước một, bước trên con đường, cho dù hôm nay đã trải nhựa phẳng lỳ nhưng xương cốt của nó vẫn nguyên là đất đai quê kiểng ông đã từng cất tiếng chào đời và buồn vui cùng nó. Ông đang bước trên nó mà như đang xéo lên gan ruột mình...
- Ông ơi...
Ai như tiếng cái người phụ nữ cùng ngồi xe khách với ông ban nãy. Ông giật mình quay lại. Đường vắng không. Xe cộ vẫn xuôi ngược qua lại. Cái phố nhỏ có chiếc xe đỗ đã lùi xa. Người đi bộ theo chiều ông bước chỉ có mỗi mình ông. Cái tiếng ông ơi kia chẳng qua là do ông tưởng tượng ra mà có. Âm thanh thì không tưởng đấy nhưng con người thì lại là thực. Càng thực hơn khi lúc này đây ông lại nhớ như thể chẳng bao giờ quên tên cái người phụ nữ ấy. Cô ta tên là Ngán còn chồng tên là Ngao. Thật trớ trêu thay cho hai cái tên đàn ông đàn bà ấy ghép vào nhau. Mà sao chuyện của họ, gia đình của họ chả có gì máu mủ ruột thịt với chuyện của gia đình ông lại như cố ý hiện ra như thể giúp ông giải toả cái phần cắc cớ của riêng mình. Nào có ai trốn chạy khỏi số phận của mình. Có đúng thế không mà cái cô Ngán bộc tuệch bộc toạc cứ hơ hớ cười khi nói về những buồn vui, còn mất của cuộc đời.
Vô tình câu chuyện của Ngán đã giúp ông bình tĩnh hơn trong chuyến trở lại gia đình. Người phụ nữ xa lạ trên xe với ông như một liều thuốc phụ trợ...
"Mô Phật", ông Rãng đặt tay lên trước ngực thầm khấn đấng từ bi khi nhìn thấy cái khối nhà bê tông nhấp nhô từ phía xa của những đứa con mình ngày mỗi gần hơn. Nhà cao cửa rộng để làm gì khi mà anh em giành giật nhau từng mét đất, từng mảnh vườn. Những thứ của vợ chồng, ông có được cho con bây giờ chúng nó đánh nhau vì hơn thiệt. Lòng tham chẳng chịu nổi nhau và chúng quay lại hành hạ ông, bắt ông phân giải. Liệu ông có làm nổi trọng tài thay cho những tâm địa không đáy?
Cái người phụ nữ lắm lời kia, cái cô Ngán mạn biển xa lạ nọ bỗng chốc bắt ông phải nghĩ đúng về mình!
