Bí Quyết Thành Công Sinh Viên (Cẩm Nang Thiết Yếu Của Học Sinh Sinh Viên)

Lượt đọc: 315 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 8
Về Đích

❊ ❊ ❊

Điều bạn có trên hành trình thực hiện mục tiêu cũng quan trọng như con người mà bạn trở thành khi đạt được mục tiêu.

Henry David Thoreau

Sau khi đã trải qua rất nhiều bài kiểm tra, vô số kỳ thi, hàng chục môn học… trong vài năm học, bạn đang hối hả về đích. Tuy nhiên, vẫn còn những chướng ngại, những thử thách mà muốn về đích thì chúng ta phải vượt qua. Chướng ngại vật ở chặng cuối này chính là kỳ thực tập và kỳ thi tốt nghiệp hoặc khóa luận tốt nghiệp.

Làm sao để vượt qua kỳ thực tập?

Sẽ có nhiều bạn hỏi rằng nên bắt đầu tìm nơi thực tập khi nào? Làm sao để tìm được một chỗ thực tập tốt, phù hợp với ngành nghề mình đang học, nơi nào có cơ hội cho mình khi mình tốt nghiệp ra trường để mình đỡ vất vả tìm việc? Và những người viết quyển sách này xin phép chia sẻ với bạn những kinh nghiệm của chính bản thân người viết để khi các bạn đọc được sẽ có những quyết định chính xác.

Tùy theo ngành học và trường học mà bạn quyết định nơi thực tập. Có những ngành nghề bạn nên thực tập ngay từ những ngày đầu năm nhất để có cơ hội cọ xát với nghề như sân khấu điện ảnh, thanh nhạc, báo chí… Nhưng cũng có những ngành nghề phải đợi có quyết định của nơi đào tạo thì bạn mới được thực tập như các trường thuộc nhóm ngành kỹ thuật, kinh tế, kiến trúc, xã hội, ngoại ngữ… song cũng có những trường thực tập thường xuyên như Đại học Y Dược.

Thật ra, bạn cũng đừng quá lo lắng về chuyện mình sẽ thực tập ở đâu và thực tập như thế nào mà trước hết bạn hãy tập trung cho việc lấy kiến thức nền tảng trong thời gian học theo yêu cầu của chương trình đào tạo, sau đó hãy nghĩ đến chuyện thực tập. Hiện nay, hệ thống giáo dục Việt Nam còn quá ôm đồm khi "lo từ A đến Z" cho Sinh viên, thậm chí cả cơ quan, công ty cho Sinh viên của mình thực tập, trong khi đây là vấn đề của từng Sinh viên. Chính vì thế nếu bạn là Sinh viên đang theo học tại các trường Đại học, đặc biệt là Đại học công lập thì bạn không quá băn khoăn về chuyện thực tập. Song bạn hoàn toàn có thể tự tìm kiếm cơ hội thực tập thông qua sự năng động của mình. Ngay trong quá trình đi học, bạn đã có thể làm thêm. Những công việc làm thêm sẽ khiến bạn hơi vất vả, nhưng lại giúp bạn định hình được tương lai nếu như bạn có khả năng vừa học vừa làm.

Ngoại trừ những Sinh viên thực tập liên tục từ ngày mới vào học cho đến khi tốt nghiệp như Đại học Y Dược, hay những Sinh viên được sắp xếp thực tập từ 2-3 đợt trong suốt quá trình học, thì đa số các Sinh viên đều có một kỳ thực tập tốt nghiệp vào năm thứ 3 hoặc năm thứ 4 (hoặc năm cuối cùng). Sẽ có một số trường, khoa sẽ thu xếp cho các Sinh viên trong khoa chỗ thực tập, nhưng nếu như bạn đã định hình cho mình trước rằng mình sẽ làm ở A và đã tạo được mối quan hệ từ trước tại A thì bạn cứ tiếp tục đăng ký thực tập tại nơi bạn đã đề ra mục tiêu.

Vậy một câu hỏi đặt ra là khi tự liên hệ thực tập thì chúng ta nên làm gì? Trước hết, nếu như bạn đã có mối quan hệ hoặc đang cộng tác làm việc tại nơi đó thì mọi chuyện sẽ vô cùng dễ dàng, còn nếu đó là một nơi hoàn toàn mới thì bạn hãy tìm hiểu thông tin về nơi đó, kiểm tra thông tin họ có nhận Sinh viên thực tập hay không và chuẩn bị thực hiện theo đúng yêu cầu của họ (như hồ sơ cá nhân, bảng điểm, kinh nghiệm làm việc, các chứng chỉ về ngoại ngữ, tin học…). Một số công ty, cơ quan yêu cầu rất cao ở Sinh viên thực tập và không nhận một cách tùy tiện. Do vẫn tồn tại tình trạng các công ty, cơ quan phải bỏ thời gian, tâm sức để hướng dẫn Sinh viên thực tập rồi sau này "chúng nó" đi làm ở nơi khác, vì thế Sinh viên thực tập gần như là được tuyển dụng tạm thời. Trong thời gian thực tập này, các công ty coi như để cho Sinh viên học việc không lương, và sẽ chọn những Sinh viên có năng lực và thái độ làm việc tốt để mời tiếp tục làm việc chính thức khi tốt nghiệp. Chính vì vậy, bạn phải hết sức cẩn trọng khi liên hệ xin thực tập để trước hết công ty đó có những ấn tượng tốt về bạn.

Hồ sơ phải đúng yêu cầu, khi gọi điện liên lạc bạn phải tỏ ra lịch sự, nhã nhặn cũng như tuân thủ những quy tắc khi giao tiếp qua điện thoại.

Khi đến làm việc, bạn phải mặc những trang phục phù hợp với nơi bạn xin thực tập. Đừng tỏ ra sành điệu, thời trang ở những nơi có không khí làm việc nghiêm túc và yêu cầu đồng phục công sở. Tuy nhiên, cũng đừng đơn giản đến mức ai đó nghĩ bạn có vấn đề về thẩm mĩ ăn mặc.

Để an toàn nhất, những ngày đầu tiên bạn nên chọn những bộ trang phục trung tính: áo sơ mi màu sáng, quần âu màu tối. Chuông điện thoại cũng đừng chọn những giai điệu tưng bừng, rộn rã mà hãy chọn những bản nhạc hòa tấu nhẹ nhàng, tốt nhất là chuyển sang chế độ rung nếu bạn làm việc ở nơi cần sự tĩnh lặng. Tránh trường hợp điện thoại của bạn phát ra những âm thanh chói tai gây khó chịu cho người xung quanh. Hãy để mọi người thấy bạn là một trí thức đã trưởng thành.

Những quy tắc cần thuộc lòng

1. Đây là thời gian học việc, được tham gia vào thực tế làm việc của ngành nghề bạn được đào tạo tại trường Đại học, chính vì thế bạn hãy tận dụng thời gian này một cách tốt nhất.

2. Hãy kiên nhẫn và làm mọi việc bằng thái độ nghiêm túc nhất. Thời gian đầu tiên có thể bạn sẽ làm những việc không liên quan đến chuyên môn như pha trà, rót nước, in sao giấy tờ… Nhưng đừng nản hay bỏ cuộc bạn ạ. Đây là lúc phía công ty, cơ quan đó quan sát xem thái độ làm việc và tính cách của bạn như thế nào và có thể họ sẽ chọn bạn nếu như bạn thể hiện cho họ thấy bạn có những tính cách họ cần. Ngoài ra, hãy tự động viên rằng in sao giấy tờ cũng khiến bạn biết cách sử dụng máy móc - kỹ năng rất có ích cho bạn về sau.

3. Đừng nói xấu công ty hay cá nhân nào đó tại nơi bạn thực tập, dù chỉ là trên trang web cá nhân, facebook, blog… vì có thể một anhchị nào đó trong công ty, cơ quan cũng có trang cá nhân và biết bạn. Nếu dại dột làm thế, bạn sẽ chỉ khiến mọi chuyện sẽ càng xấu đi mà thôi.

4. Quản lý hình ảnh của mình cả trong "thế giới thực" lẫn "thế giới ảo". Đừng vì một phút thiếu suy nghĩ mà tự làm xấu hình ảnh mình trong mắt người khác.

5. Học cách sử dụng email. Trước tiên, bạn cần lưu ý khi tạo địa chỉ email cho phù hợp với môi trường công sở. Cách phổ biến nhất là tên. họ@...., tránh chọn những địa chỉ có tính đùa cợt như lãngtử@..., hay đánh đố như twqtrtrr@... Như vậy, người nhận sẽ cảm nhận được ngay rằng bạn là nhân viên có ý thức và tác phong làm việc nghiêm túc, hoặc ít nhất đối tác của bạn cũng cảm thấy "nhân viên này thật sự tồn tại" .

Khi gửi một lá thư điện tử cũng có nghĩa là bạn đang giao tiếp với người khác, vì thế hãy hết sức cẩn thận ngôn từ và học cách dùng email sao cho chuyên nghiệp. Bạn cần hết sức chú ý đến tiêu đề thư, cẩn thận trong cách xưng hô với người nhận, dùng ngôn ngữ trong sáng và nếu cần trao đổi nhiều thì tốt nhất nên chuyển thành file word rồi đính kèm để người nhận tiện việc đọc thư. Tránh trường hợp, nhiều bạn ghi tất cả nội dung vào thẳng thư, lại bị lỗi phông chữ, hoặc bị virus, thế là người nhận đọc được một lá thư mà chẳng hiểu gì.

6. Nhận lỗi khi làm sai. Đây là một trong những bí quyết để bạn thành công khi đi thực tập. Dĩ nhiên, chúng ta đi thực tập, nghĩa là chúng ta đang học việc và chúng ta có thể phạm lỗi. Khi chúng ta phạm lỗi vì chúng ta không biết thì chắc chắn sẽ chẳng ai nỡ trách phạt bạn nếu như bạn trung thực nhận lỗi của mình và không vi phạm lỗi đó quá một lần.

7. Luôn lắng nghe. Ngoài nghe hướng dẫn, chỉ đạo của sếp, bạn cũng hãy dùng thái độ của một người đi học việc để lắng nghe những chia sẻ, hướng dẫn của các anh chị đang làm việc tại nơi mình thực tập. Chúng luôn có ích cho bạn.

8. Quan sát và học hỏi. Đây là hai việc vô cùng quan trọng của những bạn Sinh viên đi thực tập. Quan sát sẽ giúp bạn tránh được những sai sót và học hỏi sẽ giúp bạn tiến bộ.

9. Biết từ chối đúng lúc. Không phải ai cũng biết cách nói "không", nhưng khi bạn đang là Sinh viên thực tập thì buộc bạn phải biết nói "không". Đó là khi bạn nhận thấy nơi thực tập đang có một số vấn đề nội bộ và bạn bị lôi kéo vào một phe nào đó. Đó là khi bạn được một vài anh chị rủ rê đi ra ngoài để vui chơi trong giờ làm việc. Đó là lúc bạn đối diện với khái niệm "đạo đức làm việc". Tuy nhiên, hãy thật khéo léo khi sử dụng từ "không" vì có thể việc này sẽ ảnh hưởng đến kết quả thực tập của bạn.

Bước cuối cùng của kỳ thực tập là hoàn chỉnh báo cáo thực tập.

Đây là giai đoạn quan trọng không kém giai đoạn đi thực tập vì báo cáo chính là văn bản giúp thầy cô hiểu hơn về công việc bạn làm trong thời gian thực tập, cũng như sẽ giúp bạn trong việc thi tốt nghiệp hoặc bảo vệ khóa luận tốt nghiệp.

Báo cáo thực tập phải là báo cáo trung thực của bạn trong quá trình thực tập tại cơ quan, công ty, đơn vị đó. Và đó là ghi chép, nhận xét, sản phẩm của bạn từ những ngày đầu thực tập cho đến khi kết thúc đợt thực tập, không vay mượn của bất cứ ai. Báo cáo thực tập được xem như nhật ký quá trình thực tập, chính vì vậy đừng bỏ sót bất cứ giai đoạn nào trong quá trình bạn học việc. Hãy tìm hiểu cách thức trình báo cáo thực tập theo đúng mẫu của Bộ môn, Ngành, Khoa bạn học và tuân thủ đúng theo yêu cầu.

Đây là lúc chiếc thẻ thư viện của bạn có tác dụng rất lớn vì bạn sẽ chịu khó vào các thư viện tìm đọc các báo cáo thực tập trước đó để tránh những sai sót không đáng. Đừng quên nhận xét từ công ty, cơ quan thực tập và cả các anh chị cùng làm đó sẽ là những dòng vô cùng giá trị khi bạn đem kết quả về báo cáo cho Bộ môn, Ngành, Khoa bạn đang theo học. Và không quên cảm ơn đơn vị, cơ quan, công ty đã hỗ trợ giúp đỡ bạn trong suốt thời gian thực tập, cố gắng giữ liên lạc vì có thể trong vài tháng nữa bạn sẽ trở thành nhân viên chính thức của nơi đó.

Kỳ thực tập là khoảng thời gian rất quan trọng để bạn có thể hiểu bản thân mình cũng như chứng tỏ với mọi người năng lực làm việc của bạn. Chính vì vậy hết sức cẩn thận và trân trọng khoảng thời gian này bạn nhé.

Chặng cuối cùng!

Sau khi vượt qua những năm Đại học cam go, bạn sẽ đến với chặng cuối cùng: tốt nghiệp. Có thể bạn học theo hệ tín chỉ nên sẽ chẳng cần thi tốt nghiệp hay bảo vệ khóa luận mà chỉ cần xét điểm để được tốt nghiệp (tích lũy đủ số tín chỉ, không có môn nào dưới điểm trung bình, có đủ các chứng chỉ tin học, ngoại ngữ, thể chất, quốc phòng theo yêu cầu…), nhưng có thể bạn vẫn sẽ trải qua việc làm khóa luận, đồ án tốt nghiệp.

Làm khóa luận tốt nghiệp, đồ án tốt nghiệp vào học kỳ cuối cùng của suốt 4, 5 năm Đại học, là một cơ hội rất tốt để các bạn Sinh viên được làm quen, được tập nghiên cứu, được học cách làm một công trình khoa học, được áp dụng tất cả những kiến thức đã học vào việc thực hiện một đề tài cụ thể. Đành rằng, làm khóa luận cũng có nghĩa là vất vả cực nhọc suốt mấy tháng ròng, song cái mà bạn thu được sẽ là thành quả xứng đáng với những gì bạn bỏ công, mất sức.

Tìm đề tài

Khi biết mình nằm trong danh sách các Sinh viên được làm khóa luậnđồ án tốt nghiệp (được làm chứ không phải là phải làm đâu nhé), có người giật mình vì không biết chọn đề tài nào đây. Đề tài khóa luận tốt nghiệp của Sinh viên có thể do khoa, bộ môn gợi ý, nhưng cũng có thể do Sinh viên đề xuất. Dù thế nào thì bạn cũng phải chuẩn bị trước ý tưởng về những vấn đề mình quan tâm, ham thích, có hứng thú và có khả năng tìm hiểu. Những ý tưởng này có thể hình thành ngay từ những năm thứ hai, thứ ba, để rồi bạn có ý thức tìm kiếm tư liệu, tìm đọc các bài viết liên quan, như vậy bạn sẽ bớt hoang mang, bối rối khi đứng trước hàng loạt các đề tài (cho sẵn) hay trước mênh mông các vấn đề (cần nghĩ để đề xuất).

Sinh viên Đại học có tâm lý tìm kiếm một đề tài nào đó to tát, có tên nghe thật kêu. Có thể họ cho rằng phải như thế mới xứng tầm đề tài khóa luận tốt nghiệp chăng? Không phải thế đâu. Ở bậc cử nhân, các bạn nên chọn giải quyết một khía cạnh, một vấn đề nhỏ thôi, càng cụ thể càng tốt. Bạn có thể đem những băn khoăn của mình đi hỏi các thầy cô giáo (tốt nhất là các thầy cô có chuyên môn sâu ở lĩnh vực bạn cần tham vấn), bạn sẽ nhận được những lời khuyên hữu ích.

Thực hiện đề tài

Lẽ dĩ nhiên, không phải nhận đề tài về rồi là bạn bắt tay vào viết được đâu. Muốn viết được, bạn phải chuẩn bị đầy đủ các dữ kiện.

Trước hết bạn nên dành thời gian để đọc. Tại sao ư? Bạn cần tìm đọc các tài liệu, công trình, bài viết liên quan trực tiếp, gián tiếp đến đề tài, để biết được những người đi trước đã khai thác vấn đề đến đâu, đã đạt được kết quả gì, vẫn còn điều gì chưa được đề cập hoặc giải quyết chưa thấu đáo. Như vậy bạn sẽ hình dung được điều mình làm là gì và không lặp lại những gì người khác đã làm. Nhờ đó, bạn bắt đầu hình thành một đề cương để thảo luận với thầy hướng dẫn. Bạn cũng cần biết rằng, toàn bộ những tài liệu đã đọc ấy sẽ giúp bạn viết nên mục lịch sử nghiên cứu vấn đề, nằm ở phần Mở đầu của khóa luận.

Sau khi thảo luận với thầy hướng dẫn và được thầy góp ý, gợi mở, bạn đã có trong tay đề cương chi tiết của khóa luận. Đề cương này cũng có thể còn thay đổi: thu hẹp hoặc mở rộng, tùy thuộc vào nguồn tư liệu và kết quả khảo sát tư liệu trong quá trình thực hiện. Đây là chuyện thường thấy.

Cấu trúc chung của một khóa luận tốt nghiệp (của cả luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ) là gồm ba phần: Mở đầu (Dẫn nhập), Các chương, Kết luận. Tuần tự như tiến, không ít bạn sẽ bắt tay viết phần Mở đầu trước. Không sao cả. Nhưng bạn có biết rằng bạn không cần bắt đầu với Mở đầu không? Hãy để đến khi hoàn tất các chương chính của khóa luận, bạn viết Mở đầu cũng không muộn, đấy là chưa nói, có thể đó là cách làm khôn ngoan, vì bạn sẽ mô tả chính xác hơn những gì khóa luận đã thực hiện, những kết quả khóa luận đã đạt được.

Bạn đừng ngại tiếp xúc với giáo viên hướng dẫn. Hãy dũng cảm nói để thầy cô biết điều mình không biết, chưa hiểu, lúng túng. Đừng giữ nỗi lo trong lòng, đừng giấu dốt. Vì là lần đầu tiên làm nghiên cứu, bao nhiêu là điều mới lạ, nên bạn có thể hiểu hết ngay mọi chuyện mới là… không bình thường. Hãy học hỏi chân thành, với thái độ cầu thị, thầy cô sẽ chỉ cho bạn cần bắt đầu từ đâu, lấy tư liệu thế nào, xử lý ra sao. Tỉ mỉ, từng bước một. Thầy cô là người hướng dẫn mà! Nhưng bạn cũng nhớ hết sức cố gắng, tự giác và chủ động làm việc, chứ đừng ỷ lại. Chính bạn là người thực hiện công trình, chứ không ai khác.

Trình bày khóa luận

Các bạn không cần băn khoăn tự hỏi phải trình bày khóa luận ra sao, vì bạn đã có cẩm nang hướng dẫn trình bày hình thức khóa luậnđồ án tốt nghiệp do trường, khoa hoặc bộ môn đào tạo cung cấp. Từ cách trình bày trang bìa, trang bìa trong, phông chữ, cỡ chữ…, đến nguyên tắc dãn dòng, canh lề, đánh số trang, chú thích… mọi chi tiết đều được chỉ dẫn rõ ràng. Một khóa luận có hình thức trình bày đúng chuẩn bao giờ cũng chiếm được cảm tình của người đọc ngay từ trang đầu tiên. Nhớ kiểm tra kỹ từng trang để đảm bảo không còn sót lỗi chính tả, lỗi ngữ pháp, lỗi diễn đạt… Mấy "chuyện nhỏ" ấy có thể lấy đi của bạn số điểm đáng kể đấy.

Trong từng chương, bạn nên đặt tên các mục, tiểu mục một cách có hệ thống và đánh số thứ tự cho các tiêu đề. Thông thường, ở các trường kỹ thuật, cách đánh số Ả Rập, theo ma trận (nhiều nhất là đến bốn chữ số) sẽ được ưa chuộng hơn. Ví dụ:

1. …

1.1. …

1.1.1. …

1.1.1.1. …

a1. …

Tuy nhiên, cũng có những trường sẽ hướng dẫn cách đánh số thứ tự tiêu đề theo số La Mã và chữ cái. Ví dụ:

1.

a.

b.

Cách nào cũng thể hiện được tính hệ thống cả bạn ạ. Miễn là bạn làm đúng theo quy định về định dạng báo cáo của trường bạn. Nếu trường bạn không có quy định cụ thể thì bạn có thể lựa chọn một trong hai cách trên.

Ngoài ra, cũng nên chú ý viết mấy dòng mở đầu chương (gọi là Tiểu dẫn) và kết chương (gọi là Tiểu kết), như vậy bố cục của chương sẽ rất chặt chẽ. Bố cục này bạn sẽ còn sử dụng về sau, nếu bạn có cơ hội làm luận văn cao học, luận án tiến sĩ. Vậy hãy tập cách làm việc chuyên nghiệp này ngay từ bây giờ bạn nhé.

Thuyết trình trước hội đồng

Sau bao nhiêu ngày tháng vất vả, giờ bạn đã có trong tay khóa luậnđồ án tốt nghiệp để trình lên hội đồng giám khảo. Nỗi lo đã vơi đi, nhưng vẫn còn một cửa ải cuối cùng phải vượt qua. Làm thế nào để có một buổi bảo vệ thành công?

1. Chuẩn bị kỹ càng

Một sự chuẩn bị chu đáo bao giờ cũng quyết định 80% thành công. Bạn hãy tận dụng sự trợ giúp từ các slide trình chiếu, nhưng đừng lạm dụng. Các slide nên trình bày đơn giản (không rối rắm màu sắc, trừ phi đồ án của bạn cần thể hiện một kết quả nào đó liên quan nhiều đến màu sắc, đường nét, hình họa; không chen hình hoa lá, thú vật nhảy nhót), ít chữ, chữ cỡ lớn để dễ nhìn, không chọn những màu chữ quá chói (vàng cam, nõn chuối) hoặc quá nhạt. Các slide trình chiếu tuyệt đối không thể là kết quả của công đoạn "chép và dán" từ văn bản soạn trong chương trình Microsoft Word. Cần cân nhắc lựa chọn nên trình chiếu nội dung gì và thể hiện nó một cách gọn ghẽ thành các ý, chứa trong đó một câu hay một ngữ (chứ không phải một đoạn!). Những ý nêu lên chỉ là cái khung gợi ý để bạn thuyết minh thêm, chứ chúng không làm thay phần trình bày của bạn.

Bạn nên chuẩn bị trước một số tư liệu, sách báo, băng đĩa, hình ảnh… liên quan đến quá trình thực hiện khóa luậnđồ án. Đó sẽ là những minh chứng cần thiết khi giám khảo yêu cầu.

Bạn cần hiểu rõ những gì bạn đã làm được, và cả những gì bạn chưa thật hài lòng, hay chưa kịp thực hiện trong khóa luận. Điều đó sẽ khiến bạn tự tin với thành quả, đồng thời có một thái độ tự chủ, sẵn sàng lắng nghe những góp ý của hội đồng giám khảo.

Bạn hãy chuẩn bị một sức khỏe tốt cho ngày bảo vệ. Đừng để mình kiệt sức khi "trận đấu" chưa thực sự mở màn.

2. Thái độ tự tin, đúng mực

Đã trải qua những ngày tháng dài làm đồ án, bạn phải là người hiểu rõ công việc của mình, chỗ mạnh, chỗ yếu của công trình. Vậy thì tại sao bạn không tự tin bước tới trình bày những gì bạn đã làm được? Sự tự tin, điềm tĩnh, đúng mực của bạn sẽ được ban giám khảo đánh giá cao.

3. Nói năng lưu loát

Đứng trước một hội đồng giám khảo gồm toàn những chuyên gia có tên tuổi, bạn bỗng "run như cầy sấy" và lúng túng nói không thành câu. Đừng lo, mấy giây đó sẽ qua nhanh thôi. Hãy hít một hơi thật sâu, lấy lại bình tĩnh, chào các thành viên hội đồng và… bắt đầu. Sẽ rất hữu ích nếu bạn đã chuẩn bị trước phần thuyết minh này ở nhà bằng cách tập nói trôi chảy, không ngắc ngứ, theo thời gian quy định (thường là 15-20 phút đối với khóa luậnđồ án tốt nghiêp). Hai ba lần tập luyện như thế sẽ giúp bạn không còn lúng túng trong ngày bảo vệ.

4. Trình bày vấn đề và nêu bật kết quả nghiên cứu

Cả một công trình đồ sộ trên dưới 100 trang, kết quả của 4-5 tháng miệt mài lao động, lại chỉ được trình bày trong vẻn vẹn 15-20 phút! Bạn sẽ thấy, chao ôi, thời gian ít ỏi quá, làm sao nói cho hết. Nhưng bạn không cần "nói cho hết", mà chỉ nhấn mạnh những điểm cần nói. Hãy dành khoảng 3 phút để nói về lý do bạn lựa chọn đề tài này, mục tiêu mà bạn đặt ra là gì, bạn đã dùng những phương pháp gì để thực hiện, trên cơ sở dữ liệu nào. Dành khoảng 3 phút cuối cho những kết luận khẳng định lại kết quả nghiên cứu của bạn. Thời gian còn lại, bạn hãy chọn trình bày những vấn đề cốt lõi, cơ bản của đề tài, theo một mạch dẫn liên kết chặt chẽ, có hệ thống. Đừng cố nói "tất tần tật" mọi ý tưởng, vì như thế, có thể bạn sẽ bị cắt ngang vì hết giờ, trong khi bạn còn biết bao điều chưa kịp nói.

Chia sẻ

Kỹ năng trình bày thuyết phục: Nguyên tắc 3S

Steve Jobs, người được xem là "phù thủy công nghệ", cũng là bậc thầy của nghệ thuật thuyết trình. Ông thành công nhờ cách kể chuyện sáng tạo và thú vị, tạo cảm hứng cho người nghe với từng con số, từ ngữ hay hình ảnh minh họa mà không cần những slide dày đặc chữ và biểu đồ phức tạp. Kỹ năng thuyết trình hoàn toàn có thể luyện tập theo nguyên tắc 3S dưới đây:

Story - Một câu chuyện thuyết phục

Hãy xây dựng kịch bản cho bài thuyết trình của bạn như một câu chuyện, có mục tiêu, có cao trào, có phân tích và có kết quả. Bắt đầu câu chuyện bằng một tựa đề ngắn gọn, dễ nhớ và chuyển tải ý chính của cả câu chuyện. Khi lên ý tưởng cho bài thuyết trình, bạn chỉ nên tập trung vào tối đa ba ý chính. Với mỗi ý chính hãy đưa ví dụ cụ thể để minh họa. Trước khi trình bày, bạn nên cho người nghe biết mục tiêu bài thuyết trình. Và khi kết thúc câu chuyện, bạn nhớ tóm tắt lại và nhắc lại mục tiêu đối với người nghe.

Riêng đối với trình bày đề tài tốt nghiệp, thông thường bạn sẽ cần ít nhất là bốn ý chính: Lý do hình thành đề tài, mục tiêu và phương pháp luận, các kết quả thu được, phân tích và kết luận dựa trên các kết quả đó.

Slides - Những slide đơn giản

Hãy ghi nhớ: nếu bạn muốn người khác nghe mình, đừng bắt họ đọc chữ trên slide. Một bức ảnh hơn ngàn lời nói, do đó hãy tận dụng sức mạnh của hình ảnh chất lượng cao thay cho ngôn từ. Không nên sử dụng hình vẽ Clipart và những mẫu Powerpoint có sẵn vì khán giả đã chán ngấy rồi. Khi cần thiết, tùy loại đề tài, bạn có thể xen kẽ hình ảnh, âm nhạc hay phim ngắn để câu chuyện sống động hơn. Đối với các bạn học ngành kỹ thuật, các "bức ảnh" của bạn chính là các bản vẽ kỹ thuật. Ngoài ra, bạn nên ưu tiên dùng bảng biểu, số liệu để trình bày thay vì dùng nhiều chữ. Các số liệu thì nên sắp xếp theo một trình tự có ý nghĩa. Ví dụ như từ cao đến thấp hoặc ngược lại. Các trình tự này sẽ giúp chúng ta khai thác được các hàm ý đằng sau các con số. Người ta thường nói "những con số biết nói" là vì thế. Thêm nữa, số lượng slide phụ thuộc độ dài của câu chuyện, nhưng mỗi ý chính chỉ nên sử dụng một đến hai slide thôi nhé.

Speaker - Người thuyết trình thu hút

Bạn cần phải chuẩn bị thật kỹ. Đầu tiên là trang phục phải phù hợp với đối tượng khán giả, với chủ đề và không gian thuyết trình. Trong khi thuyết trình, bạn nhớ để ý đến ngôn ngữ hình thể, chú ý tránh xa bục phát biểu, giữ tầm nhìn bao quát khán giả, phong thái phải tự tin và có thể lấy lại bình tĩnh thông qua việc hít thở sâu… Nói rõ, chậm với âm lượng vừa đủ, và dừng khoảng 3 giây khi bạn chuyển ý. "Gia vị" không thể thiếu cho bài thuyết trình của bạn là "năng lượng, sự nhiệt huyết và hứng khởi", hãy dùng nó để thu hút khán giả cho đến phút cuối cùng.

Để dễ nhớ những gợi ý trên, bạn hãy xem lại Bản đồ tư duy được lập cho Nguyên tắc 3S ở bên dưới đây.

(Tham khảo và bổ sung từ bài viết "3S cho một buổi thuyết trình ấn tượng" của Chris Harvey - Cựu Giám đốc điều hành của Vietnam Works)

5. Trả lời thuyết phục

Các bạn Sinh viên khi lên bảo vệ có một tâm lý chung là sợ bị chất vấn, phản biện. Câu hỏi dù khó, dù dễ đều ngại trả lời, tốt nhất là cứ "cảm ơn thầy cô, em xin ghi nhận và sẽ tìm hiểu sau" cho… an toàn! Nếu làm như thế thì đâu còn ý nghĩa của một buổi bảo vệ khóa luậnđồ án. Với tư cách là tác giả công trình, bạn hãy sẵn sàng "đương đầu" với những câu hỏi, mà phần lớn chỉ với mục đích tạo cho thí sinh cơ hội được thể hiện những hiểu biết của mình xung quanh đề tài đã làm. Hãy cố gắng trả lời hoặc thảo luận trong chừng mực có thể, còn với những câu hỏi vượt quá khả năng trả lời, bạn hãy trung thực nói rõ, đồng thời tỏ thái độ cầu thị, thầy cô sẽ cho bạn lời giải. Và lời giải đó có thể là một gợi ý để bạn hoàn thiện đề tài hoặc mở rộng đề tài ở cấp nghiên cứu cao hơn.

Sự trung thực trong nghiên cứu khoa học

Nói đến việc làm khóa luậnđồ án tốt nghiệp Đại học, chúng tôi thấy cần thiết phải nói đôi điều về sự trung thực trong nghiên cứu khoa học.

Khi thực hiện một đề tài nghiên cứu, người viết có quyền tham khảo ý kiến, nhận định, ngay cả kết quả của người đi trước. Những sự tham khảo này là cần thiết, vì như đã bàn ở phần làm khóa luận tốt nghiệp, tác giả đề tài cần có được cái nhìn bao quát, đầy đủ về lịch sử nghiên cứu đề tài. Những gì người đi trước làm được có thể gợi ý cho chúng ta thực hiện những bước tiếp theo, còn bỏ ngỏ, cũng có thể đưa đến cho chúng ta một cái nhìn phản biện, gợi cho chúng ta cách tiếp cận hoàn toàn khác. Thế nhưng, cũng có những tác giả khóa luận, luận văn, đã tâm đắc đến độ "bê nguyên xi" ý này tứ nọ, thậm chí cả đoạn dài vào công trình của mình mà hoàn toàn… quên dẫn nguồn (!) Có thể bạn nghĩ những kiến thức đó là của chung nhân loại thì bạn có quyền sử dụng. Nhưng làm như vậy là bạn đang trở thành một tên trộm, vâng, bạn trộm kiến thức của người khác.

Hành động đạo văn bị xem là gian dối và có thể dẫn đến những hình phạt như đánh rớt một bài làm hay cả khóa học. Trong trường hợp đạo văn lặp đi lặp lại hay đạo văn nghiêm trọng (như lấy toàn bộ bài của tác giả khác làm bài của mình), Sinh viên có thể bị đình chỉ học tập hay đuổi học. Ở nhiều trường Đại học, bằng cấp có thể bị hủy vì đạo văn.

Các bạn có thể cảm thấy áp lực phải hoàn tất bài tập nhanh và chất lượng, và truy cập vào Internet bạn có thể đạo văn bằng cách chép và dán thông tin từ nguồn khác vào bài làm của mình. Giảng viên dễ nhận ra chỗ đạo văn vì đoạn đạo văn thường không mới mẻ và giảng viên đọc thấy đoạn đó ở nhiều bài tập của Sinh viên. Hơn nữa, đoạn đạo văn có thể không phù hợp và lạc đề. Và các phần mềm phát hiện đạo văn trên mạng có thể phát hiện ra đoạn văn bị "xào" lại đó. Có thể nếu khéo léo che giấu, bạn vẫn sẽ được khen ngợi hôm nay, song chẳng chóng thì chày con người thực của bạn cũng sẽ lộ ra. Người ta sẽ hỏi cái ý tưởng hay ho bạn viết hôm nào đâu rồi?

Vậy các bạn nên làm gì để tránh đạo văn? Con đường đơn giản là hãy sống trung thực với chính mình và mọi người. Đừng chạy theo cái thành tích không tạo nên từ năng lực thật sự. Trước khi viết bất cứ điều gì, bạn hãy tự hỏi: "Ý tưởng này có thật sự của mình không?".

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 17 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.