Mỗi ngôn ngữ bạn học được sẽ đem đến cho bạn cái nhìn mới về thế giới, và khi bạn nhìn thế giới bằng nhiều cách, bạn sẽ thấy thế giới của chúng ta thật đẹp.
Craig Soffer
Ngày nay, ngoại ngữ luôn là điều kiện cần để các bạn Sinh viên tiếp cận với thế giới. Bạn muốn đủ điều kiện tốt nghiệp Đại học, bạn phải có chứng chỉ ngoại ngữ, trong đó Anh văn là ngoại ngữ được các trường chọn làm điều kiện bắt buộc. Bạn muốn học lên cao trong nước, ngoại ngữ là một trong những môn thi bắt buộc. Bạn muốn đi du học, ngoại ngữ lại càng quan trọng hơn. Có thể bạn đang theo học một thứ tiếng khác như Pháp, Hoa, Nga, Đức, Nhật… nhưng dù bạn học ngoại ngữ nào thì những bí quyết dưới đây cũng rất hữu ích cho bạn.
1. Có mục tiêu rõ ràng. Bạn đặt cho mình mục tiêu cụ thể phù hợp với hoàn cảnh, năng lực của bạn. Mục tiêu quá cao hoặc quá thấp cũng sẽ khiến bạn chán nản hoặc hối tiếc. Ví dụ, bạn có thể xem sức mình đạt mức khá hay tốt, sau đó quyết tâm chọn khoảng thời gian là 4 tháng hay 6 tháng hoặc 1 năm để đạt được 500, 600 hay 800 từ.
2. Hiểu cấu trúc và cách thức thi. Bạn có thể lên mạng Internet để tìm hiểu về cấu trúc bài thi để làm quen và thấu hiểu chúng. Khi làm bất cứ điều gì, nếu như bạn hiểu rõ vấn đề thì bạn sẽ có cách giải quyết nó, như ông bà ta có câu "biết mình biết người, trăm trận trăm thắng".
3. Lập kế hoạch học tập. Có thể bạn đang rất bận rộn với những môn học khác nhau, với rất nhiều việc khác nhau và bạn cứ hẹn rằng: sau khi giải quyết xong chuyện này thì bạn sẽ bắt đầu học hoặc sau khi có thời gian bạn sẽ học… Và nếu bạn đang trong tình trạng như vậy thì chắc chắn
sẽ chẳng bao giờ bạn có thời gian để học. Thay vì hứa hẹn như thế, bạn hãy lập kế hoạch làm việc, học tập của mình mỗi ngày theo khung thời gian thật chặt chẽ và tuân thủ chính xác.
4. Sắp xếp thời gian học hợp lý. Không chỉ dành thời gian học từ mới, hay học cách phát âm, học ngữ pháp mà còn phải học kỹ năng nghe, nói… vì trong bài thi đòi hỏi nhiều kỹ năng chứ không chỉ có một. Bạn có thể dành mỗi ngày 30 phút cho mỗi kỹ năng và lần lượt luyện tập tất cả kỹ năng, và nếu bạn yếu kỹ năng nào hơn thì có thể dành thời gian cho kỹ năng đó nhiều hơn một chút.
5. Chìa khóa nằm ở vốn từ vựng. Nếu bạn có vốn từ vựng phong phú, dồi dào thì việc học ngoại ngữ đỡ khó khăn hơn so với những bạn thiếu vốn từ. Hãy dành thời gian để mỗi ngày bạn nạp thêm những từ mới trong các bảng quảng cáo, các tin tức thời sự, tin thời tiết, thư từ, email, fax… Hoặc tốt hơn nữa là học từ theo chủ đề cụ thể mỗi ngày học một ít và hãy áp dụng phương pháp học có kế hoạch. Ví dụ, mỗi ngày bạn hãy cố gắng học và nhớ 10 từ mới theo chủ đề bạn chọn, có thể là chủ đề học đường hoặc chủ đề y tế, âm nhạc, thời trang… Hãy viết những từ mới đó ra những mẩu giấy và dán nó ở nơi bạn thường xuyên nhìn thấy.
Học ít nhưng chất lượng là cách tốt nhất để tăng cường vốn từ vựng.
6. Biết mình yếu ở đâu. Không phải ai cũng biết mình yếu như thế nào và dám can đảm nhận mình yếu. Hãy tự nhận ra điểm yếu của mình, sau đó hãy dành thời gian, công sức để bồi dưỡng nhiều hơn. Nếu như bạn yếu phần nghe thì hãy dành gấp đôi thời gian cho việc luyện nghe, nếu như bạn yếu phần đọc thì hãy dành thời gian nhiều hơn nữa cho việc học từ vựng và làm bài tập đọc hiểu.
7. Luyện phát âm. Phát âm chuẩn sẽ giúp bạn nghe đúng. Chính vì thế hãy thường xuyên luyện tập kỹ năng này. Đừng ngại ngùng đọc to một từ, một câu, một đoạn văn hay một bài văn. Trang bị một quyển từ điển chuẩn xác, hoặc nếu được bạn cài phần mềm của những quyển từ điển này vào máy tính và khi học từ hãy nhờ máy phát âm trước, sau đó bạn đọc theo đến khi nào âm tiết của từ mới khắc in vào não bạn. Còn nếu được, hãy chịu khó ghi âm lại phần đọc của mình, nghe lại, rồi chỉnh sửa cho đến khi nào chuẩn xác nhất.
8. Đừng bỏ qua các website miễn phí. Đó là cách học nhẹ nhàng và dễ chịu nhất, mà cũng rẻ tiền nhất.
9. Trao đổi. Tại sao bạn không kết bạn với một người nước ngoài và thường xuyên nói chuyện, trao đổi với họ. Bạn có thể dạy tiếng Việt cho họ và bạn học lại ngôn ngữ của họ. Đừng sợ sai và mắc cỡ vì chắc chắn người nước ngoài khi học tiếng Việt cũng như bạn học ngoại ngữ vậy thôi. Chẳng những thế, việc thường xuyên giao tiếp với người nước ngoài sẽ khiến khả năng nghe, nói của bạn trôi chảy và là bước chuẩn bị tốt để bạn học tập, nghiên cứu, làm việc trong môi trường quốc tế.
10. Luôn có quyển từ điển tiếng Anh bên mình. Thật bất tiện khi vác một quyển từ điển to đùng, vậy thì bạn hãy mua quyển từ điển nhỏ, gọn dễ mang theo. Bạn sẽ không thấy thừa. Quyển từ điển sẽ giúp bạn đỡ nhàm chán trong những khoảng thời gian trống giữa các tiết học, khi đợi xe bus, đợi bạn bè…
11. Không quên quyển sổ học tiếng trong ba lô. Ngoài quyển từ điển bỏ túi thì với một người đang theo học ngoại ngữ đừng quên mang theo quyển sổ để có thể ghi lại những từ mới, những đoạn văn, câu văn hay… Điều này rất có ích cho kỹ năng viết của bạn.
12. Kiểm soát bản thân. Hãy xem việc học ngoại ngữ là việc hết sức nhẹ nhàng và là niềm vui như thế bạn sẽ tránh được tình trạng căng thẳng khi cứ cắm đầu vào việc "nạp" một ngôn ngữ mới. Và khi vào phòng thi cũng giữ cho mình được tâm trạng thoải mái nhất. Nếu bạn bị căng thẳng thì chắc chắn bài thi của bạn cũng không thể đạt được kết quả tốt nhất.
13. Học để hiểu. Hãy dẹp bỏ thói quen học gạo, học vẹt với hy vọng trong một tuần, mười ngày bạn sẽ giỏi ngoại ngữ. Nếu không có căn bản, nền tảng tốt thì chỉ với thời gian ngắn ngủi đó làm sao bạn đạt được điểm tốt?
14. Đừng quên những thành ngữ. Khi học từ vựng, nhiều bạn bỏ qua phần học giới từ mà đặc biệt quên hẳn việc học thành ngữ. Có những cụm, những câu đã thuộc dạng "không thể hỏi tại sao" và vì thế không có cách nào khác là thuộc lòng.
15. Dành thời gian cho việc nghe nhạc, xem phim bằng bản ngữ. Việc nghe nhạc, xem phim bằng chính ngôn ngữ đang theo học sẽ giúp bạn thoải mái hơn với việc học.
TOEIC, IELTS và TOEFL
Với bạn, tiếng Anh có thể là ngoại ngữ thứ nhất hoặc thứ hai, nhưng trong trường hợp muốn đi du học, bạn thường sẽ phải vượt qua các kỳ thi tiếng Anh vốn được xem như "cánh cửa" mở ra trước mắt bạn kho tri thức khổng lồ của thế giới. Hiện nay, các chứng chỉ TOEIC, IELTS và TOEFL là điều kiện đủ để các bạn thực hiện ước mơ được học tập, sinh sống, làm việc ở môi trường chuyên nghiệp, quốc tế… Vậy ba chứng chỉ này là gì? Học như thế nào để đạt kết quả tốt nhất?
Cả ba chứng chỉ đều là những chứng chỉ quốc tế có giá trị cao, được thiết kế bởi các nước nói tiếng Anh (Anh, Mỹ, Úc) và được các nước trên thế giới công nhận rộng rãi, có độ tin cậy cao, có tính hệ thống. Tuy nhiên, với IELTS và TOEFL, người học buộc phải có trình độ khá cao về Anh ngữ mới đạt được vì đây là chương trình đánh giá trình độ Anh ngữ học thuật để giúp người đạt được chứng chỉ có thể theo học các trường Đại học quốc tế tại các nước nói tiếng Anh. Trong khi đó, bài thi TOEIC thì nhẹ nhàng hơn vì được thiết kế để đánh giá trình độ sử dụng tiếng Anh giao tiếp công sở. Bài thi dành cho nhân viên với nhiều cấp bậc khác nhau với các tình huống thực tế trong công việc để người thi nắm bắt. Chính vì thế TOEIC có chi phí thấp hơn, kết quả cũng nhanh hơn và thường chỉ dành cho những người chuẩn bị đi làm và sử dụng tiếng Anh trong môi trường làm việc như ngành thương mại quốc tế, du lịch, khách sạn, nhà hàng, bệnh viện…
Để có bằng TOEIC
Hiện nay có hơn 10.000 tổ chức của hơn 100 quốc gia trên thế giới sử dụng bài thi TOEIC như một tiêu chuẩn tuyển dụng và đánh giá nhân viên, cử nhân làm việc tại nước ngoài… Vậy TOEIC là gì? TOEIC là cụm viết tắt của Test Of English for International Communication, một chứng chỉ tiếng Anh quốc tế để đánh giá khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh của những người không dùng tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ. Ngày nay, trung bình mỗi năm có khoảng 3 triệu người trên khắp thế giới tham gia các cuộc thi TOEIC với thang điểm từ 10 đến 990 (tương ứng với các chứng chỉ màu cam, nâu, xanh lá, xanh và vàng).
Trước khi đến với kỳ thi TOEIC, bạn hãy tự chuẩn bị vững ngữ pháp và lượng từ vựng dày dặn - đây chính là nền tảng cho mọi kỹ năng trong tiếng Anh. Tuy nhiên, đa số chúng ta đều bị rơi vào tình trạng: nhận ra sự quan trọng của việc học tiếng Anh, và cảm thấy không kịp để học nên ráng hết sức nhồi nhét trong khoảng thời gian ngắn trước khi bước vào phòng thi, giống như kiểu đối phó với các kỳ thi khác. Và nếu kiến thức của bạn không vững, không xuất phát từ nền tảng thì chắc chắn bạn sẽ thất bại. Tốn tiền đóng lệ phí thi mà chẳng thu được kết quả gì. Việc dồn ép kiến thức, đặc biệt là với việc học ngoại ngữ, cũng giống như "hành xác", vốn chỉ khiến não bạn quá tải và mọi kiến thức rối tung lên. Cách tốt nhất là bạn hãy học từ từ, từng ngày một, từng chút một. Học ngoại ngữ là một quá trình đòi hỏi sự kiên nhẫn.
Bạn hãy xác định mục tiêu phải đạt được bao nhiêu điểm TOEIC, từ đó lập kế hoạch học Anh văn cụ thể, rõ ràng với thời gian biểu chặt chẽ. Bạn hãy cố gắng tuân thủ kế hoạch đó, đừng vì lý do A, B mà lơ là hay "để lúc khác". Và dẫu cho việc học ngoại ngữ là tự học nhưng nếu lựa chọn được một trung tâm tốt để học luyện thì có thể kết quả sẽ khả quan hơn. Các thầy cô với kinh nghiệm của mình sẽ hỗ trợ cho các bạn trong việc vận dụng kiến thức theo cách hiệu quả nhất trong khi thi.
Trước khi thi, bạn phải hiểu rõ cấu trúc bài thi để phân bổ thời gian hợp lý, đồng đều các phần, tránh dành quá nhiều thời gian cho phần đầu mà bỏ quên phần sau.
Trong các phần thi kỹ năng thì thí sinh Việt Nam thường "sợ" nhất là Nghe hiểu (Listening). Nhưng, bạn biết không, thực ra phần thi nghe không quá khó đâu, nếu chúng ta chăm chỉ luyện tập, luyện tập và luyện tập. Tất nhiên là phải luyện tập đúng phương pháp, cụ thể là:
• Nghe một cách chọn lọc. TOEIC nghe hiểu có 100 câu hỏi, chia làm 4 phần, bao gồm miêu tả bức ảnh, hỏi - đáp, đối thoại ngắn và bài nói ngắn, phản ánh những ngữ cảnh cụ thể trong môi trường làm việc quốc tế. Chính vì thế, đừng bỏ qua các website, các kênh truyền hình, phát thanh để luyện nghe các cuộc hội thoại, các tin thông báo, quảng cáo, các bài phát biểu, các tin tức… bằng tiếng Anh thông dụng trong cuộc sống sinh hoạt và làm việc hằng ngày. Các kênh CNN, BBC, VOA… sẽ giúp các bạn cải thiện khả năng nghe đáng kể, chỉ cần mỗi ngày bạn dành ít nhất 30 phút để nghe tin tức.
• Tập phát âm chính xác. Có thể trong phần thi TOEIC không có phần nóiphát âm, nhưng nếu như bạn không chú ý để phát âm chuẩn thì thật khó cho bạn ở phần nghe. Bạn không thể nghe đúng từ khi mà chính bạn không đọc, nói đúng từ đó. Chính vì thế hãy dành thời gian tập phát âm thật chuẩn các từ mới học được. Ngoài việc nhớ nghĩa từ, mặt chữ thì bạn đừng bỏ qua phần phiên âm, trọng âm của từ. Tuy nhiên, cũng lưu ý rằng, các giọng đọc khác nhau cũng sẽ khiến phần phát âm ít nhiều khác nhau. Thường bài thi nghe TOEIC sử dụng từ 50%-60% giọng Mỹ, còn lại là giọng Anh, Úc, New Zealand, Canada… Ngoài ra, trong bài thi nghe còn rất nhiều "bẫy" thường đặt vào những từ đồng âm khác nghĩa, hoặc các từ có cách phát âm gần giống nhau…
• Tìm những tài liệu chất lượng để luyện nghe. Có được quyển sách hay, bổ ích là điều không chỉ cần cho việc luyện nghe mà cho cả việc học tập, nghiên cứu. Hãy chọn những quyển sách của các nhà xuất bản uy tín như Longman, Cambridge, Barron’s… bạn sẽ bớt lo lắng vì không biết chất lượng của nó có tốt hay không. Ngoài ra, nếu bạn hiểu rõ ưu - khuyết điểm của mình thì hãy chọn những quyển sách giúp bạn cải thiện đúng phần đó, như thế sẽ hiệu quả hơn.
Đặc biệt, trong phần thi nghe, nếu đã lỡ mất một câu thì hãy bỏ qua và tập trung vào câu tiếp theo. Nếu bạn cứ cố nhớ lại câu bị mất đó thì bạn sẽ tiếp tục lỡ câu sau đó và có thể không nắm bắt được nội dung toàn bộ phần này. Cuối cùng là bạn hỏng cả bài thi nghe. Vậy làm sao mà nghe hết, nhớ hết mọi chi tiết trong phần thi này? Thực ra, bạn chỉ cần tập trung nghe các cụm từ chính, các phần chính để hiểu được nội dung cơ bản, tức là các thông tin giúp bạn trả lời những câu hỏi: ai nóilàm, vấn đề họ nóilàm là gì, họ nóilàm tại đâu…
Trong giờ thi, hãy nhớ đến câu thần chú "chọn một đáp án chính xác". Trong các đáp án để bạn chọn chỉ có duy nhất một đáp án đúng và phần còn lại là những chiếc bẫy với thông tin sai lệch nhằm gây nhiễu, đánh lạc hướng bạn. Khi đọc các đáp án bạn thường có cảm giác "cái nào cũng đúng" và khiến bạn rối tung, thiếu tỉnh táo và cuối cùng là chọn sai đáp án. Chính vì thế hãy hết sức bình tĩnh khi làm bài thi. Đến cuối giờ, nếu bạn vẫn còn nhiều câu trắc nghiệm chưa trả lời thì bạn hãy cứ đánh dấu một phương án bạn nghĩ là có thể đúng. Cũng là may rủi thôi, nhưng nếu có bốn đáp án thì xác xuất đúng lên tới 25% cơ đấy!
Vượt qua kỳ thi IELTS với điểm cao
Tương tự TOEIC, IELTS là một kỳ thi tiếng Anh dành cho các đối tượng muốn học tập, sinh sống tại các quốc gia sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ chính.
IELTS là cụm viết tắt của International English Language Testing System. Kỳ thi này được đồng sở hữu và điều hành của ba tổ chức: University of Cambridge ESOL (Mỹ), British Council (Anh) và tổ chức giáo dục IDP của Úc. Tuy nhiên, khác với TOEIC, IELTS đánh giá khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh của thí sinh t h ô n g qua việc kiểm tra đủ 4 kỹ năng Nghe - Nói - Đọc - Viết. Từ năm 1989, IELTS được công nhận là kỳ thi trắc nghiệm Anh ngữ đáng tin cậy, được 6.000 cơ sở giáo dục, cơ quan chính phủ, tổ chức chuyên môn trên thế giới công nhận. Ngoài ra, nếu các bạn muốn học tập, sinh sống ở Úc, Canada hay New Zealand thì IELTS là một yêu cầu bắt buộc các bạn phải có.
Thi IELTS có hai hình thức, một là Academic dành cho các bạn dự định học Đại học (với số điểm từ 6.0 trở lên) và chương trình sau Đại học (với số điểm từ 6.5 trở lên), hai là chương trình General Training dành cho các thí sinh dự định học Trung học, Cao đẳng, học các khóa đào tạo ngắn hạn hoặc định cư (từ 5.0 trở lên).
Đạt được điểm tốt ở kỳ thi TOEFL
Kỳ thi TOEFL, cụm viết tắt của Test Of English as a Foreign Language, là kỳ thi đánh giá trình độ tiếng Anh của những người không phải là người bản xứ nói tiếng Anh, để có thể học tập, sinh sống trong môi trường quốc tế và có giá trị trong hai năm. Hiện nay, có hơn 5.000 trường Đại học, Cao đẳng và nhiều chương trình học bổng hiện đang dùng chứng chỉ TOEFL là tiêu chí để tuyển sinh, xét học bổng. Nếu bạn cũng muốn trở thành thành viên của chứng chỉ này thì hãy dành khoảng thời gian để xây dựng kiến thức và những kỹ năng cần thiết. Trung bình thường mất từ 12 - 24 tháng, tuy nhiên, nếu bạn có khả năng tốt thì thời gian sẽ ngắn hơn.
Trong ba chứng chỉ trên thì TOEFL là chứng chỉ khó đạt nhất, đặc biệt với bài thi TOEFL thế hệ mới iBT sử dụng Internet thì mức độ khó cao hơn dạng thi trên giấy (PBT) và thi trên máy tính (CBT). Bài thi kéo dài trong 4 giờ và đòi hỏi thí sinh phải sử dụng thành thạo bốn kỹ năng nghe - nói - đọc - viết.
Để thi TOEFL đạt điểm cao, lời khuyên duy nhất dành cho bạn là hãy thực sự giỏi Anh ngữ. Gần như các kĩ năng trong bài thi TOEFL đều đòi hỏi người học phải có năng lực thực sự và có bản lĩnh trong làm bài thi. Ngoài việc thực hiện theo bùa chú như ở phần thi TOEIC hay IELTS mà chúng tôi đã chia sẻ thì ở phần thi TOEFL bạn cần phải tăng cường hai kĩ năng nói và nghe. Nếu như ở kỳ thi nghe IELTS, bạn không cần phải nghe trọn vẹn nội dung bài thì TOEFL đòi hỏi bạn phải hiểu rõ nội dung nghe. Và với kỹ năng nói thì bạn sẽ dùng kiến thức, kinh nghiệm cũng như chiến lược của bản thân để đưa ra quan điểm, ý kiến của riêng mình về một đề tài nào đó. Phần thi nói của TOEFL iBT có hai dạng câu hỏi chính, đó là câu hỏi độc lập nhằm trình bày ý kiến về đề tài quen thuộc và câu hỏi tích hợp kỹ năng để bạn phát biểu dựa trên nội dung đã được nghe, đọc. Phần thi nói của TOEFL là phần thi gây khó khăn cho nhiều thí sinh vì nó đòi hỏi thí sinh phải thể hiện được khả năng trình bày ý tưởng mạch lạc, rõ ràng, khi đưa ra quan điểm phải chứng minh quan điểm, phát triển các ý bằng cách đưa ra chi tiết và giải thích hợp lý. Hơn nữa, bạn còn phải truyền đạt được thông tin tương xứng với những nguồn đã nghe, đọc từ đó phát triển thêm quan điểm, ý kiến bằng những chi tiết, lập luận thuyết phục được người nghe.
Ngoài việc có năng lực thật sự thì những thí sinh muốn thử sức với kỳ thi TOEFL có thể vận dụng bí quyết sau để tránh những sai sót trong quá trình làm bài:
1. Làm quen với dạng thi TOEFL. Cũng như những kỳ thi Anh ngữ quốc tế khác, khi bạn quyết định thi TOEFL có nghĩa là bạn phải hiểu cấu trúc đề thi, cách thi và phương pháp học thi. Nếu bạn không hiểu rõ kỳ thi này thì thật khó để không gặp vấn đề căng thẳng khi thi. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến nhiều bạn thí sinh lo lắng, mệt mỏi khi tham gia kỳ thi.
2. Nghiên cứu kỹ mức điểm theo yêu cầu của trường/ học bổng bạn muốn theo đuổi. Các bạn muốn thi TOEFL - một kỳ thi rất khó - không phải chỉ để biểu diễn khả năng Anh ngữ, mà là sự chuẩn bị những điều kiện để có thể xin học bổng học Đại học, hoặc chương trình sau Đại học. Vậy thì hãy chắc rằng mức điểm bạn cần đạt tới là bao nhiêu. Ví dụ, với chương trình đào tạo Đại học thì bạn cần 80/120 điểm TOEFL iBT hoặc sau Đại học thì phải là 90/120 điểm TOEFL iBT… Tuy nhiên mức điểm sẽ thay đổi tùy theo yêu cầu của từng trường Đại học, từng chương trình học bổng khác nhau mà đòi hỏi bạn đạt bao nhiêu điểm, trong đó điểm nói, viết không được thấp hơn bao nhiêu điểm…
3. Kỹ năng đánh máy. Chỉ trừ trường hợp bạn thi TOEFL trên giấy, còn lại bạn phải thi trên máy tính và lúc này kỹ năng đánh máy nhanh, chính xác sẽ phát huy tác dụng triệt để. Nếu bạn không có kỹ năng đánh máy nhanh thì có thể luyện tập bằng cách mỗi ngày đánh máy một văn bản khác nhau, vừa tăng cường khả năng đọc, vừa luyện kỹ năng bổ trợ quan trọng này.
4. Trả lời tất cả các câu hỏi. Có thể bạn sẽ không biết chọn đáp án nào, hoặc bạn đang phân vân chưa biết nên chọn A hay B. Thế thì đừng mất quá nhiều thời gian mà hãy dựa vào trực giác. Biết đâu may mắn sẽ mỉm cười với bạn.
5. Bí quyết nằm ở việc đọc. Kỳ thi TOEFL hay bất cứ kỳ thi lấy chứng chỉ quốc tế Anh ngữ nào cũng sẽ không có phần kiểm tra ngữ pháp, nhưng nếu bạn muốn viết đúng ngữ pháp thì đừng bỏ phí phần thi Đọc. Phần Đọc sẽ giúp bạn nắm bắt phần ngữ pháp để hỗ trợ cho phần Nói và Viết. Phần thi Đọc giúp bạn làm quen với những từ vựng học thuật quan trọng và cung cấp cho bạn ý tưởng mới mà bạn khó lòng nghĩ ra trong thời gian chuẩn bị quá ngắn.
6. Để có trọn điểm phần Đọc. Với kỹ năng này, trước hết bạn hãy tự bổ sung vốn từ vựng theo các chủ đề. Sau đó hãy thực hành việc đọc nhưng đừng dùng từ điển. Không thể hiểu và biết hết các từ trong đoạn văn nên đừng cố dịch hết bài mà hãy tập trung vào những nội dung liên quan đến câu hỏi. Đọc và nhanh chóng nắm bắt ý chính, đọc câu hỏi và sau đó đọc thêm các chi tiết khác trong nội dung bài. Các câu trả lời thường có sẵn trong bài đọc và đôi khi cũng bắt chúng ta phải tính toán mới có được câu trả lời chính xác.
7. Trọn điểm Nghe. Với phần Nghe thì bạn hãy quen dần với việc thực hành một lần khi nghe vì bài kiểm tra khi thi cũng chỉ cho bạn nghe một lần mà thôi. Bạn có thể tập luyện cho đôi tai của mình với lần đầu tiên nghe và quan trọng nhất là đừng lưu luyến gì với những câu hỏi bạn đã bỏ dở mà hãy tiếp tục với các câu sau. Nghe thật nhanh và cũng nhanh chóng quyết định câu trả lời, đừng thay đổi vì bạn sẽ không có thời gian để phân vân. Đừng cố gắng nghe hết toàn bộ câu mà hãy nghe ý chính, từ khóa…
8. Điểm cao phần Nói. Hãy chắc chắn với tất cả những nội dung bạn định trình bày. Bạn có thể ngập ngừng một chút khi trả lời nhưng đừng dừng lại quá lâu. Bài nói của bạn có ba phần thì sau khi kết thúc một phần hãy nghỉ một nhịp để lấy hơi và cũng để não bạn có thể sắp xếp lại các ý, quan điểm. Bạn sẽ mất điểm nếu như bạn phát âm không tốt và cứ cố dùng những từ mà bạn không chắc là có đúng hay không, nếu không bạn có thể bị trừ điểm vì dùng sai từ hoặc thành ngữ. Hãy chắc chắn những gì bạn dùng trong bài nói của mình. Nhớ bình tĩnh và mỉm cười.
9. Vượt qua phần thi Viết. Đừng bỏ quên những liên từ dùng để liên kết các phần trong bài viết và đây là lúc những cụm từ, những thành ngữ bạn học được thể hiện trong bài viết. Và cũng thật quan trọng trong việc bạn trình bày bài viết đơn giản, rõ ràng. Tương tự phần thi nói, đừng bao giờ thể hiện kiến thức bằng cách cố viết những từ, những cụm từ mà bạn không chắc chắn. Trước khi viết hãy dành vài phút viết dàn ý, như thế vừa tránh thiếu ý, lặp ý, lại giúp bạn tiết kiệm thời gian. Khi viết hãy chọn những thông tin khiến bạn cảm thấy dễ chịu, điều này có nghĩa là người chấm bài cũng sẽ có cảm giác nhẹ nhàng. Đặc biệt đừng quên cấu trúc một bài viết. Ví dụ, phần mở đầu cần phải có 3-4 câu thì hãy viết đúng 3-4 câu. Hoặc phần kết thúc phải luôn có một câu hỏi và không quên những chi tiết minh họa, các ví dụ cụ thể. Các từ, ngữ quen thuộc thường được mọi người dùng sẽ khiến bài viết của bạn dễ đọc. Kết thúc bài viết trước khi thời gian hết vài phút để kiểm tra lại nội dung viết.
10. Chọn trang phục thoải mái nhất. Có thể đó là kỳ thi quan trọng và bạn muốn mặc thật đẹp, nhưng liệu đó có phải là bộ quần áo dễ chịu nhất? Phải ngồi suốt 4 tiếng mà không biết thời tiết trong phòng thi lạnh hay nóng thì tốt nhất hãy mặc bộ đồ với chất liệu vải đem lại sự thoải mái nhất.
11. Ăn đầy đủ. Phải thi trong 4 tiếng đồng hồ nên bạn cũng hãy lo cho bao tử của mình. Tuy nhiên cũng phải chú ý lựa chọn những thức ăn vệ sinh để tránh trường hợp đáng tiếc trong khi thi và cũng tránh ăn quá no vì khi no sẽ gây buồn ngủ và não không linh hoạt. Và hãy mang theo một chai nước lọc.
12. Thường xuyên ghé vào website: wwwtoefl. com, bạn sẽ nhận được nhiều thông tin bổ ích và quan trọng.
13. Tự tưởng thưởng. Kết thúc bài thi, dù thế nào cũng hãy tự thưởng cho mình một món quà hoặc một ngày thật thoải mái làm điều bạn thích. Nếu không may, kết quả không như ý, bạn cũng sẽ đủ dũng khí để tiếp tục cho kỳ thi tiếp theo. Hãy cứ lạc quan và tin vào sự cố gắng của chính mình.
Vậy là bạn đã có trong tay bí quyết để chiến đấu với chướng ngại vật mang tên "ngoại ngữ". Tuy nhiên, dù bạn biết được tất cả mọi bí quyết mà vẫn không cố gắng, không nghiêm túc thực hiện thì bạn không thể có kết quả tốt. Bí quyết quan trọng nhất chính là sự tự nỗ lực và kiên trì thực hiện trọn vẹn kế hoạch, mục tiêu của mình. Và quan trọng nhất là hãy thành thật với chính mình, biết mình mạnh - yếu như thế nào, cố gắng khắc phục những điểm yếu, phát huy những thế mạnh để từ đó chọn cho mình con đường phù hợp nhất. Khi đó, bạn sẽ chạm đích với kết quả đáng tự hào nhất và tư thế hãnh diện nhất.
Tôi đã học như thế nào?
Câu chuyện của Nguyễn Thị Ngọc Huyền - Thạc sĩ Báo chí Đại học Ohio - Hoa Kỳ.
Tôi viết lại kinh nghiệm này cho những bạn trẻ "muộn" học tiếng Anh song lại muốn theo đuổi sự nghiệp học hành ở nước ngoài. Thực tình, vì quá say mê ngôn ngữ mẹ đẻ nên tôi không chú tâm lắm đến việc trau dồi tiếng Anh lúc còn đi học. Tiếng Anh, đối với tôi, chỉ cần vừa đủ để qua hết các kỳ thi sát hạch của nhà trường.
Khi tốt nghiệp Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM, tôi chỉ mới lấy được bằng B tiếng Anh và hoàn toàn không dám nghĩ đến việc mình có thể du học nước ngoài. Ở thời điểm đó, tôi chỉ tự tin vào khả năng đọc và dịch thuật Anh-Việt, và rất "khớp" mỗi khi phải giao tiếp với người nước ngoài. Nói thật, tôi nghĩ họ chỉ gật gật vậy thôi chứ không tài nào hiểu nổi tôi đang nói gì! Ngược lại, tôi cũng không hiểu chính xác họ nói cái gì. Việc viết lách của tôi thì ... miễn đánh giá, bởi vì tôi chẳng mấy khi viết lách bằng tiếng Anh.
Riêng về kỹ năng đọc hiểu và dịch thuật, sở dĩ tôi khá hơn một chút là vì có động lực. Tôi cộng tác với một tờ tạp chí dành cho bạn trẻ và họ cần người dịch sách, truyện ngắn, thơ ca, tranh biếm họa... Cộng tác qua vài năm thì vốn liếng từ vựng của tôi tăng đáng kể. Song tôi vẫn chỉ xem tiếng Anh là một công cụ để làm giàu thêm tiếng Việt của mình. Được dịch một tác phẩm ra tiếng mẹ đẻ là tôi vui lắm, tiền bạc không thành vấn đề.
Trong suốt thời gian làm báo, tôi vẫn không bận tâm nhiều đến việc nâng cao trình độ tiếng Anh học thuật dù một số bạn bè đã bắt đầu lao vào "cuộc chiến" IELTS và TOEFL iBT. Tôi tự bằng lòng với "thực trạng" của mình dù có hơi hơi... xấu hổ khi đi viết báo ở mấy nước trong khu vực như Thái Lan, Campuchia và Lào, vì các bạn đồng trang lứa ở các nước này sử dụng tiếng Anh rất thạo.
Thực ra, người Việt giỏi tiếng Anh không hiếm. Tôi tiếp xúc khá nhiều với nhóm bạn trẻ này, từng viết về kinh nghiệm học ngoại ngữ của họ, song có vẻ như "Bụt chùa nhà không thiêng". Bởi vì, khi giao tiếp tiếng Anh với người Việt, tôi được sự hỗ trợ tối đa của tâm thức văn hóa Việt. Nói cách khác, tôi hiểu tiếng Anh của người Việt dễ dàng hơn do tôi cảm được những nét Việt thân thuộc trong cách họ sử dụng tiếng Anh. Chỉ khi bị thả ra môi trường quốc tế không còn hệ số văn hóa Việt để bấu víu vào, tôi mới thật sự gặp khó khăn, nhất là ở hai kỹ năng nghe nói. Quả thật, tôi lúc đó nghe thì bập bõm, nói thì... như gió thoảng, tiếng có tiếng không. Hiệu quả giao tiếp quốc tế rất hạn chế, và tôi để lỡ rất nhiều cơ hội để phát triển các mối quan hệ cần thiết cho nghề nghiệp của mình.
Năm 2007, tôi thôi làm báo toàn thời gian để về làm trợ giảng ở Khoa Báo chí và Truyền thông, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM, như nguyện vọng thời Đại học. Mỗi ngày lấy công văn cho Khoa, tôi tiếp xúc với rất nhiều nguồn học bổng du học và vô cùng nuối tiếc khi bản thân không đủ trình độ tiếng Anh để nộp hồ sơ. Thật may, lúc đó trường có chiến lược đưa các giảng viên trẻ đến một trung tâm đào tạo có liên kết với trường để nâng cao năng lực ngoại ngữ. Từ khóa học giao tiếp ở trung tâm này, tôi có điều kiện tiếp xúc với người nước ngoài và dần tự tin hơn.
Tuy nhiên, tiếng Anh học thuật của tôi vẫn cứ ì ạch. Nhiều lần, các giáo sư giảng dạy về báo chí và truyền thông ở nhiều nơi trên thế giới đến làm việc tại Khoa, tôi cứ đơ ra nhìn họ trao đổi với các thầy cô vừa đi học nước ngoài về mà bất lực, không biết đóng góp gì. Lúc này, tôi tự ôn và liều đi thi TOEFL nội bộ, song chỉ được hơn 550 điểm một chút. Thậm chí, có lần được thầy trưởng khoa giới thiệu đi phỏng vấn cho một học bổng báo chí ở Hong Kong, tôi nhận được lời từ chối khéo rằng: "Với trình độ tiếng Anh hiện tại, e rằng cô sẽ gặp khó khăn trong việc học tập và sinh sống ở nước ngoài".
Sau nhiều thất bại liên tiếp, tôi bắt đầu nung nấu giấc mơ du học. Tôi đăng ký luyện TOEFL iBT ở một trung tâm. Tại đây, tôi đánh bạn với một nhóm trợ giảng đồng trang lứa ở các trường Đại học trên địa bàn TPHCM. Bọn tôi khác nhau về chuyên ngành (Y Dược, Toán, Vật Lý, Marketing, Báo chí, Sinh...), nhưng cùng chung mục tiêu du học và phương châm "Thực hành nhiều mới giỏi". Dĩ nhiên, đi luyện thì bọn tôi biết rành các mẹo thi TOEFL. Nhưng nếu chỉ có thế thì kết quả cũng không cao. Y như rằng, lần đầu tiên thi TOEFL iBT, tôi chỉ được có 83 điểm, phát hiện ra bốn kỹ năng Nghe-Nói- Đọc-Viết ... yếu đều, chỉ giỏi tài ... đoán, cần phải tự rèn luyện thêm.
Cả phần tự sự dài dòng ở trên chỉ để chứng minh rằng việc có một động lực đủ mạnh để học tiếng Anh là rất quan trọng. Bạn phải bị ... quê đủ để phát hiện ra hết mọi yếu kém và thèm khát đủ để thấy mình cần vượt qua các yếu kém đó.
Từ năm 2008, khi biết tiếng Anh là rào cản lớn nhất trên con đường du học của mình, tôi mới bắt đầu chú tâm vào việc học tiếng Anh.
Tôi lập ra kế hoạch ngắn hạn và dài hạn.
Một mặt, tôi dành một khoản tiền lương khá lớn để ... đóng tiền thi IELTSTOEFL iBTGRE. Đó là lời khuyên của một anh bạn trợ giảng bên trường Dược. Rút từ kinh nghiệm bản thân, anh bảo: "Phải đóng tiền, có xót tiền mới có động lực thi điểm cao". Thật ra, ngoài lý do đó, tôi phát hiện ra khi đóng tiền thi IELTS, mình sẽ được sử dụng thư viện của Hội đồng Anh miễn phí. Chính ra, tôi đã tự luyện thi IELTS cho mình ở đó. Mỗi buổi trưa, tôi đều đi bộ từ trường qua đó để ngồi giải đề trong các cuốn đề mẫu của Cambridge. Tôi giải nhiều đến mức hai phần Đọc và Nghe thành kỹ năng, rất nhanh và hiếm khi sai sót.
Tuy nhiên, tôi lại không có người bản xứ để luyện nói và không có ai sửa câu cú. Chính vì vậy, để khắc phục yếu kém trong Nói - Viết, tôi luyện TOEFL iBT với mấy người bạn qua Skype, giả vờ là đang thi Nói và Viết với máy tính. Cứ một đứa đặt câu hỏi rồi bấm giờ cho đứa kia nói, sửa qua sửa lại. Với phần Viết thì tôi hơi lười giải đề nên dù biết tiếng Anh chưa khá, tôi vẫn cứ chuẩn bị nộp hồ sơ xin học bổng, bởi viết luận trong lúc làm hồ sơ du học bằng tiếng Anh là cách hiệu quả nhất để tăng cường khả năng viết lách. Không thiệt vào đâu cả!
GRE lại là một kỳ thi rất khác dành cho các Sinh viên muốn theo học cao học ở Mỹ. Luyện GRE đòi hỏi phải có thời gian để làm giàu vốn từ vựng và tăng cường khả năng tư duy logic cả về Văn và Toán. Ít nhất là một năm. Vào thời điểm 2010, tôi chỉ có vài tuần để luyện nên kết quả chỉ vừa đủ trên 1.000. Một năm sau, tôi dành thời gian và tâm sức để luyện nhiều hơn và kết quả đã nhích lên đáng kể.
Mặt khác, tôi biết một chiến lược học tiếng Anh căn cơ không chỉ nhằm đối phó với việc thi cử, mà trên hết là khiến cho mình tự tin hơn trong học thuật và giao tiếp với bất kỳ đối tượng nào. Do đó, mỗi ngày tôi đều bắt mình đọc các tạp chí như Time, The New York Times, các sách giáo trình bằng tiếng Anh, thậm chí nguyên tác của các nhà văn và nhà thơ mà mình yêu thích. Có một điểm mà tôi cho là dở là suốt giai đoạn này tôi vẫn nhận hợp đồng dịch sách để có thêm chi phí học và thi tiếng Anh. Có thể bạn không biết nhưng tôi nghĩ công việc này có thể làm chậm quá trình tư duy bằng tiếng Anh của mình. Tôi không thể suy nghĩ bằng tiếng Anh, mà luôn thông qua tiếng mẹ đẻ nên nói và viết không chuẩn. Tuy nhiên, đây lại là trở ngại mà tôi... tình nguyện mắc phải, bởi tôi không muốn trình tiếng Anh lên mà trình tiếng Việt thụt lùi.
Ngoài ra, tôi bắt mình nghe nhạc, xem phim, theo dõi các chương trình thời sự bằng tiếng Anh thường xuyên. Đôi khi, tôi nhập tâm các mẫu câu và tập nói lại đúng theo lối nhấn nhá và ngữ điệu của người nước ngoài. Về sau sang Mỹ, ông thầy dạy luyện phát âm của tôi cũng khẳng định đó là một cách hiệu quả để nâng cao kỹ năng nghe nói. Tôi nhớ, hồi mới sang Mỹ, để thỏa mãn yêu cầu làm trợ giảng, tôi buộc phải đạt trên 230 điểm trong kỳ thi Nói. Chính vì vậy, tôi đăng ký lớp tập Nói, và ông giáo bắt tôi làm một số bài tập na ná như tôi vẫn thường làm ở nhà. Đó là theo dõi 60 Minutes, một chương trình của đài truyền hình CBS, sau đó tự ghi âm lại đoạn tóm tắt và nhận định. Kế đó, ông bảo tôi vào lab luyện phát âm đọc ra rả các câu thần chú kiểu như "Three hundred thirty three thousand three hundred thirty three" hoặc "I thought a thought, but the thought that I thought wasn’t the thought I thought I thought". Ông bắt mọi người trong lớp lặp lại từng từ cho đúng trọng âm, và nhắc lại từng câu cho đúng ngữ điệu. Dĩ nhiên, ở xứ sở tiếng Anh thì việc học Anh ngữ thuận lợi hơn rất nhiều vì lúc nào bạn cũng phải cọ xát với người nước ngoài, sai là... họ không hiểu ngay. Nhờ theo phương pháp này, tôi đã qua được kỳ thi Nói, dù vẫn chưa có được chất giọng Mỹ và còn nhiều lỗi phát âm theo phương ngữ. Dù bài viết này chủ yếu nhắm đến đối tượng là các bạn đang học tiếng Anh ở trong nước, tôi nghĩ phương pháp của ông thầy người Mỹ vẫn có thể ứng dụng được.
Tôi tham dự tất cả các hội thảo chuyên ngành mang tính quốc tế do trường và các đơn vị ngoài trường tổ chức. Gặp được người nước ngoài là tôi... mừng húm, tranh thủ trao đổi trong khả năng của mình, dù vẫn thường xuyên nhận phản ứng: "Hả? Tôi nghe không rõ, cô nói lại được không?". Thậm chí ngay trong lĩnh vực tôn giáo, tôi cũng cố gắng tham dự các thánh lễ bằng tiếng Anh ở Nhà thờ Đức Bà.
Tóm lại, dù chậm chạp, song tôi cũng tiến bộ. Kết quả là vào năm 2010, tôi nhận được học bổng Fulbright sang Mỹ du học. Sang môi trường Anh ngữ, tôi lại gặp khó khăn khủng khiếp, nhưng nhờ kiên nhẫn, không ngại... sai và sửa sai, lại chịu khó... làm phiền người bản xứ, nên tiếng Anh của tôi tốt dần lên qua từng bài viết, bài báo cáo trước lớp. Đến bây giờ, câu cửa miệng của tôi vẫn là: "Xin lỗi, tôi không hiểu anhchị nói gì. Mọi người có thể nói lại, giải thích lại không?". Với câu nói chân chất thật thà đó, tôi không ngừng mở rộng cơ hội học tập tiếng Anh của mình.
Một vài lời khuyên cho bạn - từ kinh nghiệm của chính tôi
ĐỌC
1. Bạn không cần đọc nhiều, nhưng hãy đọc như một nhà phê bình cấu trúc văn bản. Nghĩa là bạn phải biết chỗ nào tác giả giấu ý chính và dẫn chứng, và hai thứ này có khớp với nhau hay không. Hãy lưu ý đến các từ kết nối câu với câu, đoạn văn với đoạn văn.
2. Bạn không cần nhớ nhiều, chỉ cần nhớ những chỗ có chứa thông tin quan trọng so với ý chính của toàn bài. Nghĩa là bạn cần biết lượng giá thông tin, có những thông tin chỉ dùng để tung hỏa mù và những thông tin không thể thiếu trong văn bản.
3. Bạn không cần tra tự điển thường xuyên, chỉ cần tra những từ, cụm từ cứ vang lên trong óc bạn một cách vô nghĩa ngay trước khi đi ngủ. Bực, tra cho hết bực!
4. Hình thành thói quen ghi chú bên lề văn bản và tóm tắt lại văn bản chỉ trong một câu sau mỗi lần đọc xong.
NGHE
1. Nghe nhạc thật nhiều không bằng nghe ít nhưng biết mình nghe gì.
2. Xem phim thật nhiều không bằng xem ít nhưng biết mình xem gì.
3. Ghi nhớ các từ đệm và các cấu trúc câu phổ biến.
4. Nghe các bản tin thời sự, để tập làm quen với những từ ngữ phổ biến trong cuộc sống.
5. Khi tra tự điển, hãy đồng thời tra luôn phát âm. NÓI
1. Phát âm đúng ngay từ đầu.
2. Tự ghi âm và tự sửa lỗi phát âm.
3. Hãy hát lại những bài hát bạn thích nghe, hát có nhấn nhá, luyến láy.
4. Hãy sử dụng những mẫu câu bạn hay nghe, có thể sử dụng thêm tiếng lóng, tiếng đệm.
5. Hãy nói về mọi chủ đề từ chuyên môn của bạn cho đến những điều thường nhật. Nhờ người khác nghe và góp ý cho bạn.
VIẾT
1. Tập viết các bài luận xin học bổng.
2. Viết, nhờ người khác đọc và góp ý, chịu khó viết lại.
3. Sử dụng các cấu trúc câu đơn giản mà hiệu quả, chú trọng từ nối.
4. Sử dụng các từ ngữ đơn giản mà hiệu quả, luôn tham khảo tự điển các từ đồng nghĩa và trái nghĩa để có nhiều sự lựa chọn.
THI
1. Thi kỳ thi nào, bạn hãy giải thật nhiều đề mẫu của kỳ thi đó.
2. Sử dụng thời gian một cách khôn ngoan. Đừng ngừng lại lâu ở bất cứ câu nào. Đừng bỏ sót bất cứ câu nào.
3. Kiên quyết. Đừng bao giờ tìm cách thay đổi sự lựa chọn đầu tiên của bạn.
4. Nếu thi nói với người, hãy biến đó thành một cuộc nói chuyện thú vị về bạn và cuộc sống xung quanh bạn. Nếu thi nói với máy, hãy coi máy như người, chụp tai nghe lên đầu và nói thật truyền cảm vào micro, tưởng tượng đầu bên kia có một người rất sẵn lòng lắng nghe bạn.