Cha Sergius

Lượt đọc: 81 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ii

❊ ❊ ❊

Kasatsky gia nhập tu viện vào đúng ngày lễ Đức Mẹ Che Chở. Vị Viện trưởng tu viện xuất thân là một quý tộc, một nhà văn uyên bác và là một starets, nghĩa là thuộc dòng dõi những tu sĩ bắt nguồn từ Walachia, những người luôn chọn cho mình một vị thầy, một người dẫn dắt để tuyệt đối tuân phục. Vị Bề trên này từng là đệ tử của starets Ambrose; Ambrose lại là đệ tử của Makarius; Makarius là đệ tử của starets Leonid, còn Leonid là đệ tử của Paussy Velichkovsky.

Kasatsky phó thác bản thân cho vị Viện trưởng này như người thầy mà ông đã chọn. Tại tu viện, ngoài cảm giác mình vượt trội hơn người khác nhờ lối sống này, ông thấy mình vẫn như hồi còn ở thế gian: ông tìm thấy sự thỏa mãn trong việc đạt đến sự hoàn hảo tối đa, cả về vẻ ngoài lẫn tâm hồn. Nếu như trong quân ngũ, ông không chỉ là một sĩ quan không tì vết mà còn vượt xa các nhiệm vụ và mở rộng ranh giới của sự hoàn hảo, thì khi làm tu sĩ, ông cũng cố gắng để trở nên hoàn hảo; ông luôn cần mẫn, tiết chế, phục tùng, khiêm nhường, trong sạch trong cả hành động lẫn suy nghĩ, và biết vâng lời. Chính phẩm chất cuối cùng này giúp cuộc sống của ông dễ dàng hơn rất nhiều. Nếu có nhiều đòi hỏi của cuộc sống tu viện – nơi nằm gần kinh đô và rất đông người lui tới – làm ông không hài lòng hay cám dỗ ông, thì tất cả đều bị vô hiệu hóa nhờ đức vâng lời: "Mình không có quyền lý luận; việc của mình là làm tròn nhiệm vụ được giao, dù đó là đứng cạnh các thánh tích, hát trong ca đoàn, hay sổ sách kế toán trong nhà khách tu viện." Mọi nghi ngờ về bất cứ điều gì đều bị dập tắt nhờ đức vâng lời đối với starets. Nếu không có điều này, hẳn ông đã bị đè nặng bởi sự dài dòng, đơn điệu của các nghi lễ nhà thờ, sự ồn ào của đám đông khách khứa, và những phẩm chất xấu của các tu sĩ khác. Đằng này, ông không chỉ chịu đựng tất cả một cách vui vẻ mà còn tìm thấy trong đó sự an ủi và nâng đỡ. "Tôi không biết tại sao lại cần nghe những lời cầu nguyện giống nhau nhiều lần trong ngày, nhưng tôi biết là cần thiết; và biết vậy nên tôi thấy vui trong những lời cầu nguyện đó." Vị thầy của ông bảo rằng, cũng như thực phẩm vật chất là cần thiết để duy trì sự sống cho thân xác, thì thực phẩm tinh thần – tức những lời cầu nguyện trong nhà thờ – là cần thiết để duy trì đời sống tâm linh. Ông tin điều đó, và mặc dù các nghi lễ nhà thờ buộc ông phải thức dậy sớm vào buổi sáng là một khó khăn, nhưng chúng chắc chắn đã làm ông bình tâm và mang lại cho ông niềm vui. Đây là kết quả từ ý thức về sự khiêm nhường của ông, và sự chắc chắn rằng bất cứ việc gì ông phải làm, nếu đã được starets ấn định, thì đều là đúng đắn.

Mối quan tâm trong cuộc sống của ông không chỉ nằm ở việc ngày càng khuất phục ý chí bản thân, mà còn là đạt được tất cả các đức tính Cơ Đốc giáo, những điều mà thoạt đầu ông thấy dễ dàng đạt được. Ông đã đem toàn bộ tài sản cho người chị và không hề hối tiếc; ông không còn đòi hỏi cá nhân nào, và việc khiêm nhường trước những người thấp kém hơn không chỉ dễ dàng với ông mà còn mang lại cho ông niềm vui. Ngay cả chiến thắng trước những tội lỗi của xác thịt, sự tham lam và dục vọng, cũng đạt được dễ dàng. Vị thầy đã đặc biệt cảnh báo ông về tội lỗi sau cùng, nhưng Kasatsky cảm thấy mình hoàn toàn tự do khỏi nó và lấy làm vui mừng.

Chỉ có một điều dày vò ông—ký ức về vị hôn thê; và không chỉ là ký ức, mà còn là hình ảnh sống động về những gì lẽ ra đã có thể xảy ra. Một cách vô tình, ông nhớ lại một quý cô mà ông từng quen biết, người từng là tâm điểm của Hoàng đế, nhưng sau đó đã kết hôn và trở thành một người vợ, người mẹ đáng ngưỡng mộ. Người chồng của cô có địa vị cao, quyền thế và danh dự, còn cô thì trở thành người vợ tốt và biết hối cải.

Vào những lúc tâm hồn thanh tịnh, Kasatsky không bị những ý nghĩ đó làm phiền, và khi nhớ lại chúng vào những thời điểm như vậy, ông chỉ thấy vui vì cảm nhận được rằng cám dỗ đã qua đi. Nhưng cũng có những khoảnh khắc mà tất cả những gì tạo nên cuộc sống hiện tại của ông bỗng chốc mờ nhạt đi, những khoảnh khắc mà nếu không ngừng tin vào mục tiêu mình đã đặt ra, ông cũng không còn nhìn thấy chúng, không thể gợi lên bất kỳ niềm tin nào vào chúng, mà lại bị bủa vây bởi ký ức về – và thật khủng khiếp khi phải nói ra – sự hối tiếc về thay đổi cuộc đời mà ông đã thực hiện.

Điều duy nhất cứu rỗi ông trong tâm trạng đó là đức vâng lời và công việc, cùng thực tế là cả ngày được lấp đầy bởi những lời cầu nguyện. Ông vẫn trải qua những nghi thức cầu nguyện thông thường, vẫn cúi đầu cầu nguyện, thậm chí cầu nguyện nhiều hơn bình thường, nhưng đó chỉ là những lời nói suông và tâm hồn ông không đặt vào đó. Tình trạng này kéo dài một ngày, hoặc đôi khi hai ngày, rồi tự nhiên qua đi. Nhưng những ngày đó thật khủng khiếp. Kasatsky cảm thấy mình không còn nằm trong tay mình, cũng chẳng phải trong tay Chúa, mà là lệ thuộc vào một cái gì đó khác. Tất cả những gì ông có thể làm lúc ấy là vâng lời starets, kiềm chế bản thân, không bắt tay vào làm bất cứ việc gì, và chỉ đơn giản là chờ đợi. Nhìn chung, suốt thời gian này, ông không sống theo ý mình mà theo ý của starets, và trong sự vâng lời này, ông tìm thấy một sự an tĩnh đặc biệt.

Cứ thế, ông sống trong tu viện đầu tiên suốt bảy năm. Cuối năm thứ ba, ông chịu lễ xuống tóc và được thụ phong linh mục với tên gọi Sergius. Việc thụ phong là một sự kiện quan trọng trong đời sống nội tâm của ông. Trước đó, ông đã từng trải nghiệm niềm an ủi và sự thăng hoa tâm linh to lớn khi rước lễ, và giờ đây, khi chính mình cử hành thánh lễ, nghi thức chuẩn bị đã lấp đầy tâm hồn ông bằng sự xúc động sâu sắc và ngây ngất. Nhưng sau đó, cảm giác ấy ngày càng chai sạn, và một lần nọ, khi đang cử hành thánh lễ trong trạng thái tinh thần chán nản, ông cảm thấy ảnh hưởng mà buổi lễ mang lại cho mình sẽ không kéo dài. Và quả thật, nó đã suy yếu dần cho đến khi chỉ còn là thói quen.

Nhìn chung, vào năm thứ bảy sống trong tu viện, Sergius bắt đầu thấy mệt mỏi. Ông đã học được tất cả những gì cần học và đạt được tất cả những gì cần đạt; chẳng còn gì để làm và sự buồn ngủ về tâm linh trong ông tăng lên. Trong thời gian này, ông nghe tin mẹ mình qua đời và chị gái Varvara kết hôn, nhưng cả hai sự kiện đó đối với ông đều dửng dưng. Toàn bộ sự chú ý và mối quan tâm của ông đều tập trung vào đời sống nội tâm.

Vào năm thứ tư thụ phong linh mục, khi vị Giám mục đặc biệt tử tế với ông, starets bảo rằng ông không nên từ chối nếu được bổ nhiệm vào những nhiệm vụ cao hơn. Thế là tham vọng tu hành, chính cái điều mà ông từng thấy thật đáng ghê tởm ở các tu sĩ khác, trỗi dậy trong ông. Ông được chỉ định đến một tu viện gần kinh đô. Ông muốn từ chối nhưng starets ra lệnh cho ông phải chấp nhận việc bổ nhiệm. Ông làm theo, từ biệt starets và chuyển đến tu viện kia.

Việc chuyển đến tu viện ở kinh đô là một sự kiện quan trọng trong cuộc đời Sergius. Tại đó, ông đối mặt với nhiều cám dỗ, và toàn bộ ý chí của ông đều dồn vào việc đối đầu với chúng.

Ở tu viện đầu tiên, phụ nữ không phải là cám dỗ đối với ông, nhưng ở đây, cám dỗ đó trỗi dậy với sức mạnh khủng khiếp và thậm chí mang hình hài rõ rệt. Có một quý bà nổi tiếng với lối sống phù phiếm bắt đầu tìm cách chiếm lấy sự ưu ái của ông. Bà ta nói chuyện với ông và mời ông đến thăm mình. Sergius kiên quyết từ chối, nhưng lại kinh hoàng trước sự rõ ràng trong ham muốn của chính mình. Ông hoảng sợ đến mức viết thư kể cho starets. Thêm vào đó, để tự kiềm chế, ông đã nói chuyện với một tu sĩ tập sự trẻ tuổi, vượt qua nỗi xấu hổ, ông thú nhận điểm yếu của mình với người đó và yêu cầu anh ta canh chừng mình, không để ông đi đâu ngoài việc làm lễ và thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, một cái bẫy lớn đối với Sergius nằm ở sự ác cảm tột độ của ông đối với vị Viện trưởng mới, một kẻ khôn ngoan, lọc lõi, đang tìm cách thăng tiến trong Giáo hội. Dù đấu tranh với bản thân thế nào, ông vẫn không thể chế ngự được cảm xúc đó. Ông phục tùng Viện trưởng, nhưng tận sâu trong tâm hồn, ông không ngừng lên án kẻ đó. Và vào năm thứ hai cư trú tại tu viện mới, ác cảm ấy đã bùng phát.

Buổi lễ Vọng đang được cử hành trong thánh đường lớn vào đêm trước ngày lễ Đức Mẹ Che Chở, và có rất nhiều khách viếng thăm. Chính Viện trưởng đang chủ trì buổi lễ. Cha Sergius đứng ở vị trí thường lệ và cầu nguyện: nghĩa là, ông đang ở trong trạng thái đấu tranh nội tâm vốn luôn chiếm lấy ông trong suốt buổi lễ, đặc biệt là ở thánh đường lớn khi ông không phải là người trực tiếp cử hành. Sự xung đột này bắt nguồn từ cảm giác bực bội trước sự hiện diện của những người sang trọng, nhất là các quý bà. Ông cố gắng không nhìn họ hay để ý đến mọi việc diễn ra xung quanh: cách một người lính dẫn họ đi, đẩy những người dân thường ra xa, cách các quý bà chỉ trỏ các tu sĩ cho nhau xem – nhất là về phía ông và một vị tu sĩ nổi tiếng vì vẻ ngoài điển trai. Ông cố gắng như thể đeo kính che mắt, không nhìn thấy gì ngoài ánh nến trên bình phong thánh, các bức tượng thánh, và những người đang làm lễ. Ông cố gắng không nghe gì ngoài những lời cầu nguyện đang được tụng hoặc đọc, không cảm nhận gì ngoài sự quên mình trong ý thức thực hiện nhiệm vụ – một cảm giác ông luôn trải nghiệm mỗi khi nghe hoặc đọc trước những lời cầu nguyện mà ông đã quá quen thuộc.

Ông cứ đứng đó, làm dấu thánh và quỳ lạy khi cần thiết, rồi đấu tranh với bản thân, lúc thì buông xuôi cho sự kết tội lạnh lùng, lúc thì cố tình ép bản thân xóa sạch suy nghĩ và cảm xúc. Rồi người coi kho thánh, Cha Nicodemus – cũng là một chướng ngại lớn đối với Sergius vì ông vô tình oán trách kẻ đó nịnh hót và bợ đỡ Viện trưởng – tiến lại gần ông, cúi đầu thật thấp, yêu cầu sự hiện diện của ông phía sau cổng thánh. Cha Sergius chỉnh lại áo choàng, đội mũ biretta, và cẩn trọng đi qua đám đông.

"Lise, nhìn sang bên phải kìa, chính là hắn!" ông nghe thấy giọng một người phụ nữ nói.

"Đâu, đâu? Hắn đâu có đẹp trai đến thế."

Ông biết họ đang nói về mình. Ông nghe thấy chúng và, như mọi khi trong những khoảnh khắc bị cám dỗ, ông lặp lại những lời: "Xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ," rồi cúi đầu, hạ mắt, đi qua cửa thánh và vào lối cửa phía Bắc, tránh đám tu sĩ đang mặc áo dòng lúc đó cũng đang đi ngang qua bình phong thánh. Khi vào đến nơi, ông cúi đầu, làm dấu thánh như thường lệ và cúi người thật thấp trước các bức tượng thánh. Sau đó, ngước đầu lên nhưng không ngoái lại, ông liếc nhìn Viện trưởng bằng khóe mắt, thấy lão đang đứng cạnh một nhân vật lấp lánh khác.

Viện trưởng đang đứng cạnh bức tường trong bộ lễ phục. Sau khi rút đôi bàn tay ngắn ngủn, mũm mĩm ra khỏi lớp áo lễ, lão khoanh tay trước thân hình béo mầm cùng cái bụng phệ, và trong khi mân mê những dải dây áo lễ, lão đang mỉm cười nói điều gì đó với một quân nhân mặc quân phục tướng lĩnh của tùy tùng Hoàng gia, với những phù hiệu và dây tết trên vai mà đôi mắt dày dạn kinh nghiệm của Cha Sergius nhận ra ngay lập tức. Vị tướng này từng là chỉ huy trung đoàn nơi Sergius từng phục vụ. Giờ đây, ông ta rõ ràng đang nắm giữ một chức vụ quan trọng, và Cha Sergius nhận ra ngay rằng Viện trưởng biết điều đó, khuôn mặt đỏ gay cùng cái đầu hói của lão đang rạng rỡ vì hài lòng và khoái chí. Điều này làm Cha Sergius thấy bực bội và ghê tởm, nhất là khi ông nghe ra rằng Viện trưởng chỉ cho gọi ông đến để thỏa mãn trí tò mò của vị tướng muốn nhìn thấy người từng phục vụ dưới quyền mình, theo cách nói của ông ta.

"Rất vui được gặp anh trong bộ dạng thiên thần này," vị tướng nói, đưa tay ra. "Tôi hy vọng anh chưa quên một người đồng đội cũ."

Tất cả mọi thứ—khuôn mặt đỏ gay, đang cười của Viện trưởng giữa những lọn tóc bạc, những lời lẽ của vị tướng, khuôn mặt được chăm sóc kỹ lưỡng với nụ cười tự mãn, cùng hơi thở nồng mùi rượu và mùi xì gà từ ria mép của lão—đều làm Cha Sergius thấy ghê tởm. Ông cúi đầu lần nữa trước Viện trưởng và nói: "Thưa Bề trên, Ngài hạ cố cho gọi con?" – rồi dừng lại, toàn bộ biểu cảm trên gương mặt và đôi mắt như hỏi lý do.

"Phải, để gặp vị Tướng đây," Viện trưởng trả lời.

"Thưa Bề trên, con rời bỏ thế gian là để cứu rỗi bản thân khỏi cám dỗ," Cha Sergius nói, mặt tái đi và đôi môi run rẩy. "Tại sao Ngài lại phơi bày con trước cám dỗ ngay trong lúc cầu nguyện và trong chính nhà của Chúa?"

"Anh có thể đi! Đi đi!" Viện trưởng nói, nổi nóng và cau mày.

Hôm sau, Cha Sergius xin Viện trưởng và các huynh đệ tha lỗi vì sự kiêu ngạo của mình, nhưng đồng thời, sau một đêm cầu nguyện, ông quyết định rằng mình phải rời khỏi tu viện này, và ông viết thư cho starets khẩn khoản xin phép được quay lại bên người. Ông viết rằng mình cảm thấy sự yếu đuối và bất lực trong việc đấu tranh chống lại cám dỗ nếu không có sự giúp đỡ của người, và ăn năn thú nhận tội kiêu ngạo của mình. Thư hồi âm từ starets đến ngay hôm sau, ông viết rằng chính sự kiêu ngạo của Sergius là nguyên nhân của tất cả mọi chuyện. Vị già lão chỉ ra rằng những cơn giận dữ của ông là do thực tế ông từ chối mọi vinh dự chức sắc không phải vì Chúa, mà vì lòng kiêu hãnh của bản thân. "Đấy xem, mình chẳng phải là một kẻ tuyệt vời vì không thèm muốn bất cứ thứ gì sao?" Đó là lý do ông không thể chịu đựng được hành động của Viện trưởng. "Ta đã từ bỏ tất cả vì vinh quang của Chúa, mà giờ lại bị đem ra trưng bày như một con thú lạ!" "Nếu con từ bỏ hư danh vì Chúa, con đã chịu đựng được rồi. Lòng kiêu hãnh thế gian vẫn chưa chết trong con. Ta đã nghĩ về con, Sergius con ta, và cũng đã cầu nguyện, và đây là điều Chúa đã gợi ý cho ta. Tại ẩn viện Tambov, ẩn sĩ Hilary, một người có đời sống thánh thiện, vừa qua đời. Ông ấy đã sống ở đó mười tám năm. Viện trưởng Tambov đang hỏi liệu có huynh đệ nào thay thế chỗ của ông ấy không. Và lá thư của con đến đúng lúc này. Hãy đến gặp Cha Paissy ở Tu viện Tambov. Ta sẽ viết thư cho ông ấy về con, và con hãy xin nhận căn phòng của Hilary. Không phải con có thể thay thế Hilary, nhưng con cần sự cô tịch để dập tắt lòng kiêu hãnh. Cầu Chúa ban phước cho con!"

Sergius vâng lời starets, đưa lá thư cho Viện trưởng xem, và sau khi được sự cho phép, ông từ bỏ căn phòng của mình, giao lại toàn bộ tài sản cho tu viện, và lên đường tới ẩn viện Tambov.

Ở đó, vị Viện trưởng, vốn xuất thân từ tầng lớp thương nhân nên là một người quản lý xuất sắc, đã tiếp đón Sergius một cách giản dị, lặng lẽ và sắp xếp cho ông ở căn phòng của Hilary, ban đầu phân cho ông một tu sĩ tập sự, nhưng sau đó để ông ở một mình theo yêu cầu của chính Sergius. Căn phòng là một hang động đôi, đào vào sườn đồi, và Hilary đã được chôn cất ở đó. Phần phía sau là mộ của Hilary, còn phía trước là một hốc ngủ với một tấm nệm rơm, một cái bàn nhỏ, và một kệ để các bức tượng thánh cùng sách. Bên ngoài cánh cửa ngoài, vốn được khóa bằng một cái móc, có một cái kệ khác nơi một tu sĩ đặt thức ăn từ tu viện đến mỗi ngày một lần.

Và cứ thế, Sergius trở thành một ẩn sĩ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.