Cha Sergius

Lượt đọc: 81 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 5

❊ ❊ ❊

Đã vài tuần nay, Cha Sergius luôn bị một ý nghĩ day dứt bủa vây: liệu ngài có đúng khi chấp nhận địa vị hiện tại - một vị trí mà ngài không chủ động tìm kiếm, mà là do Đức Tổng Giám mục và Viện trưởng sắp đặt? Vị thế ấy bắt đầu từ sau khi cậu bé mười bốn tuổi kia bình phục. Kể từ đó, qua từng tháng, từng tuần, rồi từng ngày, Sergius cảm thấy đời sống nội tâm của mình dần lụi tàn, bị thay thế bằng những hoạt động bên ngoài. Cứ như thể con người ngài đã bị lộn trái ra vậy.

Sergius nhận ra mình chỉ là một công cụ để thu hút du khách và tiền cúng dường cho tu viện, nên các vị bề trên đã sắp đặt mọi chuyện sao cho tận dụng ngài triệt để nhất. Chẳng hạn, họ khiến ngài không thể nào đụng tay vào bất cứ công việc chân tay nào. Ngài được chu cấp đầy đủ mọi thứ, và họ chỉ yêu cầu ngài đừng từ chối ban phước cho bất cứ ai tìm đến. Để thuận tiện cho ngài, họ quy định những ngày giờ tiếp khách cụ thể. Họ lập ra phòng khách dành cho nam giới, còn khu vực dành cho phụ nữ thì có rào chắn để ngài không bị đám đông chen lấn, cũng như để ngài dễ dàng ban phước cho những người tìm đến.

Họ nói với ngài rằng dân chúng cần ngài, rằng nếu tuân theo luật yêu thương của Chúa Kitô, ngài không thể từ chối nhu cầu gặp gỡ của họ, và rằng lánh mặt họ sẽ là hành động tàn nhẫn. Ngài không thể không đồng ý với điều đó, nhưng càng dấn thân vào cuộc sống như vậy, ngài càng cảm thấy phần bên trong đang dần trở nên ngoại lai, nguồn nước hằng sống trong ngài đang khô cạn, và những gì ngài làm giờ đây ngày càng vì con người nhiều hơn là vì Chúa.

Dù là răn bảo, chỉ đơn thuần ban phước, cầu nguyện cho người bệnh, đưa ra lời khuyên về cuộc sống, hay lắng nghe những lời bày tỏ lòng biết ơn từ những người mà ngài đã giúp đỡ bằng các giáo huấn, bằng sự bố thí hay chữa lành (như họ khẳng định)—ngài không thể không cảm thấy hài lòng, không thể không bận tâm đến kết quả từ các hoạt động của mình cũng như tầm ảnh hưởng mà ngài gây ra. Ngài tự xem mình là một ngọn đuốc sáng, và càng cảm thấy như vậy, ngài càng nhận thức rõ sự suy yếu, sự lụi tàn của ánh sáng chân lý thần thánh từng chiếu rọi trong lòng mình.

“Những gì mình đang làm, bao nhiêu phần vì Chúa, bao nhiêu phần vì con người?” Đó là câu hỏi luôn day dứt ngài, một câu hỏi mà ngài không phải là không thể tự trả lời, mà là không dám đối diện với câu trả lời đó.

Trong sâu thẳm tâm hồn, ngài cảm thấy quỷ dữ đã thay thế hoạt động vì Chúa trước đây của ngài bằng một hoạt động phục vụ con người. Ngài cảm thấy điều này bởi vì, đúng như việc ngài từng rất khó khăn khi phải rời bỏ sự cô độc, thì nay chính sự cô độc đó lại trở thành gánh nặng. Ngài bị những người khách làm cho phiền lòng và mệt mỏi, nhưng tận đáy lòng, ngài lại thấy vui vì sự hiện diện của họ và sung sướng vì những lời tán dương họ dành cho ngài.

Đã có lúc ngài quyết định ra đi và lẩn trốn. Ngài thậm chí đã lên kế hoạch cho mọi thứ cần thiết. Ngài chuẩn bị sẵn một chiếc áo sơ mi, quần dài, áo khoác và chiếc mũ của nông dân. Ngài giải thích rằng mình muốn có những thứ này để tặng cho những ai cần đến. Ngài cất giấu bộ đồ đó trong phòng, lên kế hoạch cắt ngắn tóc rồi bỏ đi. Đầu tiên, ngài sẽ đi tàu khoảng ba trăm dặm, rồi xuống tàu và đi bộ từ làng này sang làng khác. Ngài từng hỏi một lão cựu chiến binh về cách sống lang bạt: người ta cho ông cái gì, chỗ ngủ ra sao. Người lính chỉ cho ngài nơi nào người dân rộng lượng nhất, nơi nào họ cho phép kẻ lữ hành tá túc qua đêm, và Cha Sergius dự định sẽ tận dụng những thông tin ấy. Có một đêm, trong khao khát ra đi, ngài đã mặc thử bộ quần áo ấy, nhưng rồi ngài không thể quyết định đâu là điều tốt nhất—nên ở lại hay bỏ trốn. Ban đầu ngài còn phân vân, nhưng sau đó sự do dự này cũng qua đi. Ngài thuận theo tập tục và đầu hàng quỷ dữ, chỉ còn bộ quần áo nông dân là nhắc nhở ngài về tư tưởng và cảm xúc từng có.

Mỗi ngày, số người đổ xô đến với ngài càng nhiều, và thời gian dành cho việc cầu nguyện cùng bồi đắp sức mạnh tâm linh lại càng ít đi. Đôi khi, trong những khoảnh khắc tỉnh táo, ngài thấy mình như một nơi từng có một dòng suối. “Trước đây, từng có một dòng nước hằng sống nhỏ bé chảy lặng lẽ từ trong ta và qua ta. Đó mới là cuộc đời đích thực, cái thời mà nàng cám dỗ ta!” (Ngài luôn nghĩ về đêm đó và về người phụ nữ ấy—giờ là Mẹ bề trên Agnes—với sự ngây ngất). Nàng đã nếm thử dòng nước trong lành đó, nhưng kể từ đó, chưa kịp để nước đọng lại thì những kẻ khát khao đã ùn ùn kéo đến, chen lấn xô đẩy. Họ đã giẫm đạp lên tất cả, chẳng còn lại gì ngoài bùn nhơ.

Đó là suy nghĩ trong những khoảnh khắc hiếm hoi tỉnh táo, còn trạng thái tâm trí thường nhật của ngài là sự mệt mỏi và niềm xót thương dành cho chính mình vì nỗi mệt mỏi đó.

Vào một ngày xuân, ngay trước lễ Hiện xuống. Cha Sergius đang cử hành Lễ Canh thức tại nhà thờ trong am của mình, nơi giáo dân đông chật kín ngôi giáo đường nhỏ bé—khoảng hai mươi người. Họ đều là những chủ đất hoặc thương gia khá giả. Cha Sergius cho phép bất cứ ai vào, nhưng việc lựa chọn được thực hiện bởi vị tu sĩ phục vụ và một trợ tá được cử đến am mỗi ngày từ tu viện. Một đám đông khoảng tám mươi người—gồm khách hành hương, nông dân, và đặc biệt là phụ nữ nông dân—đứng bên ngoài chờ đợi Cha Sergius bước ra để ban phước. Trong lúc đó, ngài đang cử hành nghi lễ, nhưng đến đoạn bước ra mộ vị tiền nhiệm, ngài loạng choạng và suýt ngã nếu không được một thương gia đứng phía sau và vị tu sĩ làm phó tế đỡ lấy.

“Cha Sergius, có chuyện gì vậy? Người ơi! Lạy Chúa!” đám phụ nữ kêu lên. “Cha trắng bệch như tờ giấy rồi!”

Nhưng Cha Sergius lập tức trấn tĩnh lại, dù sắc mặt rất nhợt nhạt, ngài xua tay từ chối sự giúp đỡ của vị thương gia và phó tế, rồi tiếp tục tụng kinh làm lễ.

Cha Seraphim, vị phó tế, các giúp lễ, và bà Sofya Ivanovna—một quý bà luôn sống gần am và chăm sóc Cha Sergius—đều nài nỉ ngài kết thúc buổi lễ.

“Không, chẳng có chuyện gì đâu,” Cha Sergius nói, khẽ mỉm cười dưới hàng ria mép và tiếp tục buổi lễ. “Phải rồi, các vị Thánh đều cư xử như thế đấy!” ngài thầm nghĩ.

“Một bậc thánh nhân—một thiên thần của Chúa!” ngay lúc đó, ngài nghe thấy giọng bà Sofya Ivanovna phía sau, cùng với lời của vị thương gia đã đỡ ngài. Ngài không bận tâm đến những lời nài nỉ đó mà tiếp tục buổi lễ. Đám đông lại chen chúc nhau lách qua những lối đi hẹp để quay lại ngôi thánh đường nhỏ, và tại đó, dù có rút ngắn đôi chút, Cha Sergius vẫn cử hành xong giờ Kinh Chiều.

Ngay sau buổi lễ, sau khi ban phép lành cho những người có mặt, Cha Sergius đi về phía băng ghế dưới gốc cây du ở lối vào hang. Ngài muốn nghỉ ngơi và hít thở không khí trong lành—ngài cảm thấy mình rất cần điều đó. Nhưng ngay khi vừa rời khỏi nhà thờ, đám đông đã ùa tới nài nỉ ngài ban phước, xin lời khuyên và sự giúp đỡ. Có những khách hành hương luôn lang thang hết chốn linh thiêng này đến chốn linh thiêng khác, từ vị hiền triết này đến vị hiền triết khác, lúc nào cũng mê mẩn trước mọi thánh tích và mọi hiền nhân. Cha Sergius biết rõ cái kiểu người thông tục, lạnh lùng, máy móc và chẳng hề có chút tôn giáo nào này. Có cả những khách hành hương, phần lớn là lính giải ngũ, không quen với cuộc sống ổn định, nghèo khổ, và nhiều người trong số họ là những gã già nát rượu, lang thang từ tu viện này sang tu viện khác chỉ để kiếm ăn. Và cả những nông dân thô kệch cùng những người phụ nữ nông thôn đến với những yêu cầu ích kỷ, tìm kiếm sự chữa lành hoặc muốn được giải đáp những băn khoăn về các vấn đề thực tế: chuyện gả con gái, thuê cửa tiệm, mua một mảnh đất, hay cách chuộc tội vì lỡ tay đè chết con hoặc sinh con hoang.

Tất cả chuyện này đều quá quen thuộc và chẳng có chút gì thú vị đối với ngài. Ngài biết mình sẽ chẳng nghe thấy điều gì mới mẻ từ họ, rằng họ sẽ không khơi gợi được chút cảm xúc tôn giáo nào trong ngài; nhưng ngài lại thích được nhìn thấy đám đông coi sự ban phước và lời khuyên của ngài là cần thiết và quý giá, vì vậy trong khi đám đông ấy làm ngài thấy nặng nề, nó cũng làm ngài thấy thỏa mãn. Cha Seraphim bắt đầu xua đuổi họ, nói rằng Cha Sergius đã mệt.

Nhưng Cha Sergius, nhớ lại lời Phúc âm: “Đừng ngăn cản trẻ nhỏ đến với Ta,” và cảm thấy thương hại chính mình khi nhớ lại điều đó, liền bảo rằng cứ để họ đến gần.

Ngài đứng dậy, đi đến rào chắn nơi đám đông tụ tập, bắt đầu ban phước và trả lời các câu hỏi của họ, nhưng với một giọng yếu ớt đến mức ngài tự thấy xót xa cho bản thân. Tuy nhiên, dù muốn tiếp đón tất cả, ngài cũng không thể. Mọi thứ lại tối sầm trước mắt, ngài loạng choạng và bám vào rào chắn. Ngài cảm thấy máu dồn lên não, mặt vừa tái đi rồi đột ngột đỏ bừng.

“Ta phải để phần còn lại cho ngày mai thôi. Hôm nay ta không thể làm thêm được nữa,” và sau khi ban phép lành chung, ngài quay lại băng ghế. Người thương gia lại đỡ lấy ngài, dắt tay đưa ngài ngồi xuống.

“Cha ơi!” tiếng đám đông vang lên. “Cha hiền ơi! Xin đừng bỏ mặc chúng con. Không có Cha, chúng con lạc lối mất!”

Người thương gia, sau khi đã để Cha Sergius ngồi xuống băng ghế dưới gốc du, liền tự mình đảm nhận công việc như cảnh sát và kiên quyết xua đuổi mọi người. Đúng là ông nói rất nhỏ để Cha Sergius không nghe thấy, nhưng lời lẽ lại sắc bén và giận dữ.

“Đi đi, đi đi! Ngài đã ban phước cho các người rồi, còn đòi hỏi gì nữa? Cút ngay đi, không ta vặn cổ bây giờ! Đi mau! Nhanh lên, bà già kia với đôi chân quấn giẻ rách kia! Đi đi, đi đi! Chen lấn gì chứ? Đã bảo là xong rồi. Ngày mai tùy ý Chúa, còn hôm nay ngài đã làm xong việc rồi!”

“Cha ơi! Chỉ xin cho con được nhìn thấy gương mặt hiền từ của người thôi!” một bà lão nói.

“Nhìn cái gì mà nhìn! Chen lấn cái gì đấy?”

Cha Sergius nhận thấy người thương gia có vẻ hành xử thô lỗ, liền cất giọng yếu ớt bảo người trợ tá rằng không nên xua đuổi mọi người. Ngài biết rằng dù sao thì họ cũng sẽ bị đuổi đi, và ngài rất muốn được ở một mình để nghỉ ngơi, nhưng ngài vẫn sai người trợ tá truyền đạt như vậy để tạo ấn tượng.

“Được rồi, được rồi! Tôi đâu có đuổi họ đi đâu. Tôi chỉ đang khuyên nhủ họ thôi,” người thương gia đáp. “Ông biết đấy, họ sẵn sàng làm người ta chết mệt luôn ấy chứ. Họ chẳng có chút thương cảm nào, chỉ biết nghĩ đến bản thân thôi... Đã bảo là không gặp được rồi. Đi đi! Ngày mai!” Và ông ta đuổi hết bọn họ đi.

Ông ta vất vả như vậy là vì thích sự ngăn nắp, thích ra oai và xua đuổi mọi người, nhưng chủ yếu là vì ông ta muốn có Cha Sergius cho riêng mình. Ông ta là người góa vợ, có cô con gái độc nhất bị tàn tật, chưa chồng, mà ông đã đưa đi quãng đường mười bốn trăm dặm đến gặp Cha Sergius để chữa bệnh. Hai năm qua, ông đã đưa con đi khắp nơi để chạy chữa: đầu tiên là đến phòng khám đại học ở tỉnh lỵ nhưng không có kết quả; rồi đến gặp một ông thầy lang ở tỉnh Samara, nơi cô bé có đỡ hơn một chút; sau đó đến gặp một bác sĩ ở Moscow, tốn bao nhiêu tiền của mà chẳng ăn thua gì. Nay nghe nói Cha Sergius chữa được bệnh nên ông đã đưa con gái đến. Vì vậy, khi mọi người đã bị xua đi hết, ông tiến lại gần Cha Sergius, đột ngột quỳ xuống và lớn tiếng kêu lên:

“Thưa Cha thánh! Xin hãy ban phước cho đứa con tội nghiệp của con để nó được khỏi bệnh. Con xin mạo muội quỳ rạp dưới chân thánh của Cha.”

Và ông đặt bàn tay này lên bàn tay kia, chắp lại như cái chén. Ông nói và làm tất cả những điều đó như thể đang thực hiện một nghi thức được luật lệ và tập tục quy định rõ ràng, vững chắc—như thể muốn chữa bệnh cho con gái thì bắt buộc phải hỏi theo đúng cách này chứ không thể khác. Ông làm với vẻ xác tín đến nỗi ngay cả Cha Sergius cũng thấy như thể phải nói và làm đúng theo cách đó, tuy nhiên ngài vẫn bảo ông đứng dậy và kể rõ bệnh tình. Người thương gia kể rằng con gái ông, một cô gái hai mươi hai tuổi, đã đổ bệnh từ hai năm trước, sau khi mẹ cô đột ngột qua đời. Cô bé cứ rên rỉ (theo cách ông diễn đạt) và kể từ đó không còn là chính mình nữa. Và giờ đây ông đã đưa nó đi mười bốn trăm dặm, con bé đang đợi ở nhà trọ cho đến khi Cha Sergius cho phép đưa đến. Ban ngày nó không ra ngoài vì sợ ánh sáng, chỉ có thể đến sau khi mặt trời lặn.

“Nó có yếu lắm không?” Cha Sergius hỏi.

“Không, nó không yếu lắm đâu. Nó khá mẫm người, chỉ bị ‘suy nhược thần kinh’ như các bác sĩ nói thôi. Nếu Cha cho phép con đưa nó đến vào tối nay, Cha Sergius ơi, con sẽ bay như một linh hồn để đón nó. Thưa Cha thánh! Hãy làm sống lại trái tim của người làm cha, hãy phục hồi dòng dõi của con, hãy cứu đứa con gái tội nghiệp bằng lời cầu nguyện của Cha!” Và người thương gia lại quỳ xuống, nghiêng đầu, tì trán lên hai nắm tay siết chặt, nằm im bất động. Cha Sergius lại bảo ông đứng dậy, và nghĩ về việc các hoạt động của mình nặng nề đến thế nào và ngài đã kiên nhẫn chịu đựng ra sao, ngài thở dài thườn thượt rồi sau vài giây im lặng, nói:

“Được rồi, đưa nó đến vào tối nay. Ta sẽ cầu nguyện cho nó, nhưng giờ ta mệt rồi...” và ngài nhắm mắt lại. “Ta sẽ cho người đến gọi ông.”

Người thương gia bước đi, nhón chân, làm cho đôi ủng càng kêu to hơn, và Cha Sergius vẫn ở lại một mình.

Cả cuộc đời ngài tràn ngập những buổi lễ tại nhà thờ và những người đến gặp ngài, nhưng ngày hôm nay đặc biệt khó khăn. Sáng sớm, một vị quan chức quan trọng đã đến và trò chuyện lâu với ngài; sau đó là một bà quý tộc đến cùng con trai. Cậu con trai này là một giáo sư trẻ đầy hoài nghi, được bà mẹ—một tín đồ mộ đạo và sùng bái Cha Sergius—đưa đến để trò chuyện với ngài. Cuộc trò chuyện thật mệt mỏi. Chàng thanh niên, rõ ràng không muốn tranh cãi với một vị tu sĩ, đã đồng ý với ngài mọi chuyện như thể đang nói chuyện với một người kém cỏi về trí tuệ. Cha Sergius thấy rằng chàng trai không tin nhưng vẫn hài lòng, bình thản và thoải mái, và ký ức về cuộc trò chuyện đó khiến ngài giờ đây không yên.

“Cha dùng chút gì đi ạ,” người trợ tá nói.

“Được rồi, mang cho ta chút gì đó.”

Người trợ tá đi đến một túp lều được dựng cách hang khoảng mười bước chân, còn Cha Sergius vẫn ở lại một mình.

Đã qua lâu rồi cái thời ngài sống một mình, tự làm lấy mọi việc và chỉ ăn bánh mì đen hoặc những chiếc bánh nướng chuẩn bị cho nhà thờ. Ngài đã được khuyên từ lâu rằng mình không có quyền bỏ bê sức khỏe, và ngài được chu cấp thức ăn bổ dưỡng, dù là thức ăn chay. Ngài ăn dè sẻn, dù nhiều hơn trước rất nhiều, và thường ngài ăn rất ngon miệng chứ không còn như trước đây, ăn với sự ghê tởm và cảm giác tội lỗi. Giờ cũng vậy. Ngài ăn chút cháo, uống một tách trà và ăn nửa cái bánh mì trắng.

Người trợ tá rời đi, Cha Sergius vẫn ở lại một mình dưới gốc cây du.

Đó là một buổi tối tháng Năm tuyệt vời, khi những cây bạch dương, cây bạch dương rung, cây du, cây anh đào dại và cây sồi vừa bung chồi nảy lộc.

Bụi anh đào dại phía sau gốc du đang nở rộ và chưa bắt đầu rụng hoa, và lũ chim họa mi—một con ở khá gần và hai, ba con khác trong những bụi cây bên bờ sông—đã bắt đầu cất tiếng hót vang sau vài tiếng líu lo dạo đầu. Từ phía bờ sông vẳng lại tiếng hát xa xăm của những người nông dân, chắc hẳn họ đang trên đường đi làm về. Mặt trời đang lặn sau cánh rừng, những tia nắng cuối cùng chiếu qua kẽ lá. Phía đó rực lên một màu xanh tươi, còn phía bên kia, nơi có gốc du, thì tối sầm lại. Những con bọ hung bay loạng choạng, rơi xuống đất khi va phải bất cứ thứ gì.

Sau bữa tối, Cha Sergius bắt đầu đọc kinh cầu nguyện thầm: “Lạy Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa, xin thương xót chúng con!” rồi ngài đọc một bài thánh vịnh, và bất chợt, ngay giữa bài thánh vịnh, một con chim sẻ bay ra từ bụi cây, đậu xuống đất và nhảy nhót lại gần ngài vừa kêu chiêm chiếp, nhưng rồi nó hoảng sợ vì điều gì đó và bay đi. Ngài đọc một lời cầu nguyện về việc từ bỏ thế gian, và vội vàng kết thúc để còn cho người đi gọi thương gia đến cùng cô con gái bệnh tật. Cô gái làm ngài quan tâm vì cô mang đến một sự xao nhãng, và vì cả cô lẫn cha cô đều coi ngài là một vị thánh có lời cầu nguyện linh nghiệm. Bề ngoài, ngài phủ nhận ý nghĩ đó, nhưng trong thâm tâm, ngài lại cho rằng điều đó là thật.

Ngài thường kinh ngạc vì điều này đã xảy ra, rằng ngài, Stepan Kasatsky, lại trở thành một vị thánh phi thường và thậm chí là một người làm phép lạ, nhưng về sự thật rằng ngài là như vậy thì không thể có chút nghi ngờ nào. Ngài không thể không tin vào những phép lạ mà chính mình đã chứng kiến, bắt đầu với cậu bé ốm yếu và kết thúc bằng bà lão đã sáng mắt lại khi ngài cầu nguyện cho bà.

Dù kỳ lạ đến thế nào, thì đó vẫn là sự thật. Theo đó, cô con gái của người thương gia khiến ngài quan tâm như một cá nhân mới có đức tin nơi ngài, và cũng là một cơ hội mới để khẳng định khả năng chữa bệnh và nâng cao danh tiếng của mình. “Họ mang người bệnh đi cả ngàn dặm và viết về điều đó trên báo chí. Hoàng đế cũng biết chuyện, và cả châu Âu, cái châu Âu vô thần kia, cũng biết đến nó”—ngài nghĩ. Và đột nhiên ngài cảm thấy xấu hổ vì sự phù phiếm của mình và lại bắt đầu cầu nguyện. “Lạy Chúa, Vua Thiên đàng, Đấng An ủi, Linh hồn của Chân lý! Xin hãy đến và ngự vào con, tẩy sạch mọi tội lỗi, cứu rỗi và chúc phúc cho linh hồn con. Xin hãy gột rửa con khỏi tội phù phiếm thế tục đang làm con băn khoăn!” ngài lặp đi lặp lại, và ngài nhớ mình đã cầu nguyện bao nhiêu lần về điều này mà cho đến nay, những lời cầu nguyện ấy vẫn vô ích. Lời cầu nguyện của ngài làm phép lạ cho người khác, nhưng với chính mình, Chúa vẫn chưa ban cho ngài sự giải thoát khỏi ham muốn nhỏ mọn này.

Ngài nhớ lại những lời cầu nguyện của mình khi mới bắt đầu cuộc sống trong am, khi ngài cầu xin sự tinh khiết, khiêm nhường và tình yêu thương, và khi ấy ngài thấy dường như Chúa đã lắng nghe lời mình. Ngài đã giữ được sự tinh khiết và đã chặt đứt ngón tay mình. Và ngài đưa cái mỏm ngón tay khô héo ấy lên môi hôn. Giờ đây ngài thấy rằng ngày ấy mình thật khiêm nhường khi luôn cảm thấy ghê tởm chính mình vì tội lỗi; và khi nhớ lại cảm giác dịu dàng mà ngài từng dành cho ông lão mang gã lính say rượu đến cầu xin bố thí; và cách ngài đã tiếp đón NÀNG, dường như lúc đó ngài cũng đã có tình yêu thương. Nhưng còn bây giờ? Và ngài tự hỏi liệu mình có yêu ai không, liệu có yêu bà Sofya Ivanovna, hay Cha Seraphim, liệu ngài có chút tình yêu thương nào dành cho tất cả những người đã đến với ngài ngày hôm đó—cho gã thanh niên uyên bác mà ngài đã có cuộc thảo luận đầy giáo huấn, nơi ngài chỉ quan tâm đến việc phô diễn trí tuệ của mình và chứng tỏ rằng mình không hề lạc hậu về kiến thức. Ngài muốn và cần tình yêu của họ, nhưng lại chẳng cảm thấy chút yêu thương nào dành cho họ. Giờ đây, ngài chẳng còn tình yêu, sự khiêm nhường hay sự tinh khiết nào cả.

Ngài thấy vui khi biết cô con gái của người thương gia hai mươi hai tuổi, và tự hỏi liệu cô ta có xinh đẹp không. Khi ngài hỏi cô ta có yếu không, thực ra ngài muốn biết liệu cô ta có sức quyến rũ của phụ nữ hay không.

“Chẳng lẽ mình đã sa ngã đến thế này sao?” ngài nghĩ. “Lạy Chúa, xin giúp con! Xin phục hồi con, Lạy Chúa và Thiên Chúa của con!” Và ngài chắp tay lại, bắt đầu cầu nguyện.

Tiếng chim họa mi cất lên, một con bọ hung va vào ngài và bò lên gáy. Ngài phủi nó đi. “Nhưng liệu Ngài có tồn tại không? Nếu ta đang gõ vào một cánh cửa bị khóa từ bên ngoài thì sao? Cái chốt cửa nằm đó cho mọi người cùng thấy. Tự nhiên—chim họa mi và bọ hung—đó chính là cái chốt. Có lẽ chàng thanh niên kia đã đúng.” Và ngài bắt đầu cầu nguyện thành tiếng. Ngài cầu nguyện rất lâu cho đến khi những suy nghĩ ấy tan biến và ngài lại cảm thấy bình thản, tự tin. Ngài rung chuông và bảo người trợ tá hãy nói với người thương gia rằng bây giờ có thể đưa con gái đến gặp ngài.

Người thương gia đến, dìu con gái đi cùng. Ông dẫn nó vào phòng rồi lập tức rời đi.

Cô là một cô gái rất trắng trẻo, mẫm người và thấp bé, với gương mặt trẻ con nhợt nhạt, sợ hãi và thân hình phụ nữ phát triển đầy đặn. Cha Sergius vẫn ngồi trên băng ghế ở lối vào, và khi cô bước qua và dừng lại bên cạnh để chờ nhận phép lành, ngài kinh hãi chính mình vì cách mình nhìn thân hình cô. Khi cô bước qua, ngài cảm nhận sâu sắc sự nữ tính của cô, mặc dù nhìn gương mặt, ngài biết cô là kẻ dâm dục và trí tuệ kém cỏi. Ngài đứng dậy đi vào phòng. Cô đang ngồi trên chiếc ghế đẩu đợi ngài, và khi ngài bước vào, cô đứng dậy.

“Con muốn về với cha con,” cô nói.

“Đừng sợ,” ngài đáp. “Con bị bệnh gì?”

“Con đau khắp người,” cô nói, và đột nhiên gương mặt cô rạng rỡ với một nụ cười.

“Con sẽ khỏi thôi,” ngài nói. “Hãy cầu nguyện đi!”

“Cầu nguyện để làm gì chứ? Con đã cầu nguyện rồi mà chẳng có ích gì”—và cô tiếp tục mỉm cười. “Con muốn Cha cầu nguyện cho con và đặt tay lên người con. Con đã thấy Cha trong mơ.”

“Con thấy ta như thế nào?”

“Con thấy Cha đặt tay lên ngực con như thế này này.” Cô cầm tay ngài và áp vào ngực mình. “Ngay đây này.”

Ngài buông tay phải cho cô.

“Con tên là gì?” ngài hỏi, toàn thân run rẩy và cảm thấy mình đã bị khuất phục, ham muốn đã vượt ra khỏi tầm kiểm soát.

“Marie. Sao ạ?”

Cô cầm lấy tay ngài rồi hôn lên, sau đó vòng tay quanh eo ngài và kéo sát ngài vào người mình.

“Con đang làm gì vậy?” ngài nói. “Marie, con là quỷ dữ!”

“Ồ, có lẽ vậy. Thì đã sao chứ?”

Và ôm lấy ngài, cô ngồi xuống giường cùng ngài.

Đến rạng sáng, ngài đi ra hiên.

“Chuyện này có thật không? Cha nó sẽ đến và nó sẽ kể cho ông ta mọi chuyện. Nó là quỷ dữ! Mình phải làm gì đây? Đây là chiếc rìu mình từng dùng để chặt ngón tay.” Ngài chộp lấy chiếc rìu và quay trở lại phòng.

Người trợ tá đi đến.

“Cha muốn bổ củi ạ? Để con lấy chiếc rìu cho.”

Sergius đưa chiếc rìu và bước vào phòng. Cô ta đang nằm ngủ ở đó. Ngài nhìn cô với vẻ kinh hoàng, rồi bước qua bức vách, lấy bộ quần áo nông dân xuống và mặc vào. Sau đó, ngài cầm lấy một chiếc kéo, cắt mái tóc dài của mình, rồi đi theo con đường xuống đồi về phía bờ sông, nơi đã hơn ba năm rồi ngài không bén mảng tới.

Một con đường chạy dọc theo bờ sông, ngài đi dọc theo đó cho đến tận trưa. Sau đó ngài đi vào một cánh đồng lúa mạch đen và nằm xuống. Đến tối, ngài tiếp cận một ngôi làng nhưng không vào mà đi về phía vách đá nhô ra trên sông. Ở đó, ngài lại nằm xuống nghỉ ngơi.

Đã gần sáng, còn nửa giờ nữa là mặt trời mọc. Mọi thứ đều ẩm ướt, ảm đạm và một cơn gió sớm lạnh lẽo thổi từ phía tây. “Phải, mình phải kết thúc tất cả thôi. Chẳng có Chúa nào cả. Nhưng mình phải kết thúc bằng cách nào? Gieo mình xuống sông ư? Mình biết bơi, sẽ không chết đuối. Treo cổ ư? Đúng rồi, chỉ cần quàng sợi thắt lưng này qua một cành cây.” Việc này xem ra khả thi và dễ dàng đến mức ngài thấy kinh hãi. Như thường lệ trong những giây phút tuyệt vọng, ngài cảm thấy cần được cầu nguyện. Nhưng chẳng còn ai để cầu nguyện cả. Không có Chúa. Ngài nằm xuống, tì đầu lên tay, và bất chợt, một cơn buồn ngủ ập đến khiến ngài không thể gượng nổi đầu trên tay nữa, bèn duỗi tay ra, gối đầu lên đó và chìm vào giấc ngủ. Nhưng giấc ngủ ấy chỉ kéo dài trong chốc lát. Ngài tỉnh dậy ngay lập tức, không phải để mơ mà là để nhớ lại.

Ngài thấy mình khi còn là một đứa trẻ ở nhà mẹ tại nông thôn. Một chiếc xe ngựa đánh tới, từ đó bước xuống là Bác Nicholas Sergeevich, với bộ râu đen dài hình cái mai, và cùng đi với bác là Pashenka, một cô bé gầy gò với đôi mắt to hiền hậu và gương mặt nhút nhát, tội nghiệp. Và Pashenka được đưa đến chơi cùng lũ con trai, nhưng thật tẻ nhạt. Nó hơi ngốc nghếch, và kết cục là họ trêu chọc nó, bắt nó phải biểu diễn cách bơi. Nó nằm xuống sàn và làm theo, còn bọn trẻ thì cười nhạo, biến nó thành trò cười. Nó nhận ra điều đó, mặt đỏ ửng từng mảng và càng trở nên đáng thương hơn bao giờ hết, đáng thương đến mức ngài cảm thấy xấu hổ và không bao giờ quên được nụ cười méo mó, hiền lành, phục tùng đó. Và Sergius nhớ lại đã từng gặp lại nàng kể từ đó. Rất lâu sau, ngay trước khi ngài trở thành tu sĩ, nàng đã kết hôn với một chủ đất, kẻ đã tiêu tán hết gia sản của nàng và thường xuyên đánh đập nàng. Nàng có hai đứa con, một trai một gái, nhưng đứa con trai đã mất từ nhỏ. Và Sergius nhớ mình đã thấy nàng rất khốn khổ. Rồi sau đó, ngài lại gặp nàng trong tu viện khi nàng đã là một góa phụ. Nàng vẫn như xưa, không hẳn là ngu ngốc, mà là nhạt nhẽo, tầm thường và đáng thương. Nàng đến cùng con gái và con rể tương lai. Lúc đó họ đã nghèo túng, và sau này ngài nghe nói nàng đang sống ở một thị trấn nhỏ và rất nghèo khổ.

“Tại sao mình lại nghĩ về nàng?” ngài tự hỏi, nhưng không thể dừng lại được. “Nàng ở đâu? Nàng sống thế nào? Nàng có còn khổ sở như ngày nào, khi phải biểu diễn cách bơi trên sàn cho chúng ta xem không? Nhưng tại sao mình lại phải nghĩ về nàng? Mình đang làm gì thế này? Mình phải tự kết liễu đời mình thôi.”

Và một lần nữa ngài lại cảm thấy sợ hãi, và một lần nữa, để thoát khỏi ý nghĩ đó, ngài lại tiếp tục nghĩ về Pashenka.

Cứ thế ngài nằm đó rất lâu, lúc thì nghĩ về cái chết không thể tránh khỏi của mình, lúc lại nghĩ về Pashenka. Nàng hiện ra như một phương cách cứu rỗi. Cuối cùng, ngài chìm vào giấc ngủ, và trong mơ, ngài thấy một thiên thần đến bảo ngài: “Hãy đến gặp Pashenka và học hỏi từ nàng xem con phải làm gì, tội lỗi của con là gì, và sự cứu rỗi nằm ở đâu.”

Ngài thức dậy, và sau khi quyết định rằng đây là một điềm báo do Chúa gửi đến, ngài cảm thấy vui mừng và quyết tâm thực hiện những gì được chỉ bảo trong giấc mơ. Ngài biết thị trấn nơi nàng sống. Nó cách đây khoảng ba trăm dặm (hai trăm dặm Anh), và ngài bắt đầu lên đường đi bộ đến đó.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

Truyện bạn đang đọc dở dang

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.